Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:30

Όμως, επιπλέον όλων αυτών, πρέπει να αναλογιζόμαστε τη φωνή του Κυρίου που λέει ότι: «Δύο σπουργίτια πωλούνται αντί ενός ασσαρίου, και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς·» και ότι σε εμάς τους πιστούς ακόμη και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες.

Όμως, δημιουργός και των αέρων και των αναθυμιάσεων είναι ο Θεός, ο οποίος είπε: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια για ένα ασσάριο; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς· όσο για εσάς, ακόμη και όλες οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες». Ερώτηση ΡΔ΄. Άραγε, απαλλάσσεται ή λυτρώνεται από το θανατικό εκείνος που φεύγει από την πόλη σε άλλη χώρα;

Πες στον γνήσιο και ομόψυχο αδελφό μας τον Ιωάννη, ο οποίος κλήθηκε με το άνωθεν και θεϊκό νεύμα να κατοικήσει μαζί μας, όχι μόνο στον παρόντα αιώνα αλλά και στον μέλλοντα: Είπε ο Δεσπότης μας Χριστός στους μαθητές Του: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Μη φοβάστε, λοιπόν, εσείς διαφέρετε πολύ από πολλά σπουργίτια. Καθένας, λοιπόν, που θα με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω κι εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς.» Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου με νηφαλιότητα, ώστε να θέτεις τον Θεό πάντοτε μπροστά σου, για να εκπληρωθεί και για σένα ο προφητικός λόγος: «Έβλεπα τον Κύριο πάντοτε μπροστά μου, διότι είναι στα δεξιά μου, για να μην κλονιστώ.» Άπλωσε, λοιπόν, τα χέρια σου με όλη σου την ψυχή προς όσα βρίσκονται μπροστά σου και αυτά να μελετάς αδιαλείπτως, ώστε να ακούσεις τη φωνή του Θεού να σου λέει: «Ιδού, αποστέλλω τον άγγελό μου πριν από το πρόσωπό σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου.» Αυτός, αφού κοπίασε αρκετά και δεν βρήκε εργόχειρο, λυπόταν και απορούσε πώς, σύμφωνα με τον λόγο του Γέροντα, δεν στάλθηκε ο άγγελος για βοήθεια. Διότι δεν κατανοούσε ότι αυτό του ειπώθηκε για την απρόσκοπτη πραγματοποίηση της αναχώρησής του. Και γι' αυτό του γράφει ο Γέροντας τα εξής:

Δεν θυμάσαι πώς τύφλωσε αυτούς που κινήθηκαν εναντίον του Ελισσαίου; Ποιος τους τύφλωσε και για χάρη ποιου; Ας κατανοήσουμε ότι Εκείνος που γνωρίζει να λυτρώνει τους ευσεβείς από τον πειρασμό, όλα αυτά τα έπραξε και τα πράττει. Πού ρίξαμε ή σε ποια γωνία αφήσαμε τη Γραφή που λέει: «Ο Κύριος θα σε φυλάξει από κάθε κακό, θα φυλάξει την ψυχή σου ο Κύριος;» Και πώς παραδώσαμε στη λήθη το: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες. Και ότι κανένα στρουθίο δεν θα πέσει σε παγίδα χωρίς τον Πατέρα σας. Δεν διαφέρει ο άνθρωπος από το στρουθίο;» Ω της δειλίας, της θυγατέρας της απιστίας, πού μας κατέρριψε!

Όλα λοιπόν τα έργα Του είναι αξιόπιστα. Τίποτα ας μην αποτελεί για σένα αφορμή απιστίας. Μην πεις: «Στην τύχη έγινε αυτό, και από μόνο του συνέβη εκείνο». Τίποτα δεν είναι άτακτο, τίποτα αόριστο, τίποτα δεν γίνεται μάταια, ούτε κινείται στην τύχη μέσα στα δημιουργήματα. Ούτε να λες: «Κακή σύμπτωση» ή «Κακιά ώρα». Αυτές οι εκφράσεις ανήκουν στους απαίδευτους. Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια για ένα ασσάριο; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει χωρίς το θείο θέλημα. Πόσες είναι οι τρίχες της κεφαλής! Ούτε μία από αυτές δεν είναι λησμονημένη.

Κεφάλαιο αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Μη φοβάστε εκείνους που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή· να φοβάστε μάλλον εκείνον που μπορεί να απολέσει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. Δεν πωλούνται δύο στρουθία έναντι ενός ασσαρίου; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα σας. Για εσάς όμως, είναι όλες μετρημένες ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας. Μη φοβάστε λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά στρουθία. ΛΟΥΚΑΣ. Όταν δε σας φέρουν ενώπιον των συναγωγών, και των αρχών, και των εξουσιών, μη μεριμνάτε πώς ή τι θα απολογηθείτε, ή τι θα πείτε· διότι το Άγιο Πνεύμα θα σας διδάξει κατά την ώρα εκείνη, αυτά που πρέπει να πείτε.

Και τούτο θα το βεβαιώσει λέγοντας ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα μας που είναι στους ουρανούς· σε εσάς δε και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες». Αν λοιπόν λαμβάνεται υπόψη από τον Θεό ακόμη και ο αριθμός των τριχών, ακριβώς επειδή γνωρίζει σαφώς τα πάντα γι' αυτούς και τα φροντίζει· με ποιον τρόπο άραγε θα αγνοείτο ο χρόνος της ίδιας της ζωής; «Διότι οι οφθαλμοί του Κυρίου», λέγει, «είναι στραμμένοι επί τους δικαίους». Και ο μεν δεύτερος αμέσως μετά τον Κάιν, ο Ενώς, απέκτησε πόλη στη γη που έφερε το όνομά του· μολονότι οι άγιοι θεωρούν ως καύχημα το να φρονούν και να λέγουν: «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική, της οποίας τεχνίτης και δημιουργός είναι ο Θεός». Θεωρώντας και ονομάζοντας παροικία τη ζωή στον παρόντα βίο. Ψάλλει δε κάπου και ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Δώσε μου άνεση, διότι εγώ είμαι πάροικος στη γη και παρεπίδημος, όπως όλοι οι πατέρες μου». Για εκείνους δε που φρονούν τα επίγεια, στον 48ο ψαλμό λέγει: «Ονόμασαν με τα ονόματά τους τα κτήματά τους». Από τον Σηθ όμως προήλθε ο θεσπέσιος Ενώς, για τον οποίο έχει γραφτεί: «Αυτός ήλπισε να επικαλείται το όνομα του Κυρίου του Θεού του». Διότι το εν Χριστώ γένος είναι άγιο και ιερό, και έχει την ελπίδα της δόξας που υπερβαίνει τον άνθρωπο.

Ότι, λοιπόν, το άρρεν και πλέον μαχητικό, και εκείνο που έχει φθάσει στην εφηβεία, δηλαδή στην πνευματική ευεξία και στο μέτρο της ηλικίας του πληρώματος του Χριστού, κατατάσσεται στη θεία απογραφή και στο βιβλίο του Θεού, θα μπορούσε να γίνει απολύτως σαφές και μέσα από τα εξής: διότι, όπως νομίζω, δεν αριθμείται το άρρεν που έχει συμπληρώσει το εικοστό έτος της ηλικίας του για κάποιον άλλο λόγο, παρά για να μπορούμε να κατανοήσουμε και εμείς οι ίδιοι ότι είναι απορριπτέο και αδόκιμο το άνανδρο και ατελές ως προς τη σύνεση, χαρακτηριστικά που λέμε ότι προσιδιάζουν σε εκείνους που είναι ακόμη εντελώς νέοι και δεν έχουν φθάσει ακόμη στο μέτρο της ωριμότητας, το οποίο γνωρίζει και ορίζει ο θείος νόμος, δηλαδή το εικοστό έτος. Αντιθέτως, είναι πολύτιμο, υπολογίσιμο και γνωστό στον Θεό, κατά πλήθος, κατά γένη, κατά άτομα και ονομαστικά, αυτό που βρίσκεται στην ακμή του και είναι άρρεν. Διότι, στους αγίους αποστόλους, οι οποίοι ανδρώνονταν κατ' αυτόν τον τρόπο και είχαν προχωρήσει σε αυτό το μέτρο της διανοίας, ειπώθηκε από τον Χριστό, άλλοτε μεν: «Μην χαίρεστε επειδή τα δαιμόνια υποτάσσονται σε εσάς, αλλά να χαίρεστε μάλλον επειδή τα ονόματά σας έχουν γραφεί στους ουρανούς» και άλλοτε πάλι: «Δεν πωλούνται δύο στρουθία αντί ενός ασσαρίου; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς. Όσο για εσάς, ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες.» Το γεγονός ότι αναφέρει πως ακόμη και οι τρίχες τους αριθμούνται, νομίζω ότι φανερώνει απολύτως την ακρίβεια της φροντίδας Του για αυτούς.

Όταν λοιπόν, ενώ σφάλλουν, λένε μερικοί: «Έτσι φάνηκε ίσως καλό στην Τύχη» και «Αυτός ήταν ο σκοπός της Ειμαρμένης για μένα», τι είναι αυτή η φλυαρία, ω άνθρωποι, όπως θα σας απαντήσουμε εμείς; Και γιατί κατηγορείτε το ανύπαρκτο, χωρίς να έχετε καταδικάσει τη δική σας επιπολαιότητα; Αλλά η θεία Γραφή θα διακηρύξει την αλήθεια σε αυτούς που επιλέγουν να μην βαδίζουν σωστά: «Η αφροσύνη του ανθρώπου καταστρέφει τους δρόμους του, και με την καρδιά του κατηγορεί τον Θεό.» Έχουν αποτύχει λοιπόν να βρουν την αληθινή πίστη εκείνοι που έθεσαν ως κυρίαρχους της ζωής μας τη Γένεση, την Ειμαρμένη και την ευμετάβλητη Τύχη, και δεν αποδίδουν μάλλον στον Θεό την κυβέρνηση των πραγμάτων· αν και ο Χριστός λέει: «Δεν πουλιούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς. Ακόμη και οι τρίχες της δικής σας κεφαλής είναι όλες μετρημένες. Μη φοβάστε λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια.» Διότι ο Δημιουργός προνοεί βεβαίως για τα επίγεια, αλλά στον καθένα επιτρέπει να πράττει ό,τι νομίζει και να βαδίζει σε όποιον δρόμο επιθυμεί.

Η καταμέτρηση, λοιπόν, γίνεται και ονομαστικά, βεβαίως, αλλά και κατά δήμους και πατριές. Διότι ο Θεός αξιώνει ιδιαίτερης επιστασίας εκείνους που επιλέγει να τιμά, και ατομικά, και ως πλήθος, και κατά γένος. Και την ακρίβεια σε αυτά την αποσαφηνίζει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας στους αγίους αποστόλους: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας του εν τοις ουρανοίς. Σε εσάς δε, και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες.» ΠΑΛΛ. Ορθά ομίλησας. ΚΥΡ. Επίσης προσέθεσε στη νομοθεσία να γίνει και δεύτερη απογραφή για τον δήμο του Λευί, και να ανατεθεί στον καθένα η λειτουργία που του πρέπει, λέγοντας: «Λάβε το άθροισμα των υιών Καάθ από το μέσον των υιών του Λευί, κατά τους δήμους τους, κατά τους οίκους των πατριών τους, από είκοσι πέντε ετών και άνω μέχρι πενήντα ετών, καθένας που εισέρχεται για να λειτουργήσει, ώστε να εκτελέσει όλα τα έργα στη Σκηνή του Μαρτυρίου. Και αυτά είναι τα έργα των υιών του Καάθ στη Σκηνή του Μαρτυρίου, στα Άγια των αγίων. Και θα εισέλθει ο Ααρών και οι υιοί του, όταν πρόκειται να μετακινηθεί η παρεμβολή, και θα κατεβάσουν το καταπέτασμα που επισκιάζει, και θα σκεπάσουν με αυτό την κιβωτό του μαρτυρίου.»

Μεγάλος φόβος, αδελφοί, κατά την ώρα εκείνη, και φρίκη και έκσταση, όταν Εκείνος καθίσει στο απροσωπόληπτο κριτήριο, και ανοιχτούν εκείνα τα φοβερά βιβλία, όπου είναι γραμμένα και τα έργα μας και τα λόγια μας και οι πράξεις μας, αυτά που είπαμε και πράξαμε σε τούτο τον βίο, και νομίσαμε ότι διέλαθαν της προσοχής του Θεού, ο οποίος ερευνά καρδιές και νεφρούς, σύμφωνα με το γεγραμμένο: ότι όλες οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες, δηλαδή οι διαλογισμοί και οι σκέψεις, για τα οποία θα δώσουμε λόγο στον Κριτή.

Μην φοβάσαι, λοιπόν, δούλε του Χριστού, και ας μην σε ταράζουν οι λογισμοί σου, ούτε να εγκαταλείψεις τον τόπο όπου προκόβεις εν Κυρίω. Διότι πιστεύουμε σε Εκείνον που έχει πει: Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Και, Ιδού, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του Εχθρού· και τίποτα δεν πρόκειται να σας βλάψει.

Αυτός είναι ο βίος μου, αδελφοί· αυτά είναι τα ελαττώματά μου. Εάν μπορείτε να παραταχθείτε απέναντι σε ένα τόσο μεγάλο πλήθος, δικαίως πράττετε που με ελεείτε. Εάν έχετε τη δύναμη να ανταγωνιστείτε τα πάθη τόσων κακών και δεν σπεύσετε να βοηθήσετε, κακώς πράττετε. Εάν διαθέτετε τη δύναμη να καταπραΰνετε τη φάλαγγα τόσων λογισμών, εσείς φέρετε την ευθύνη εάν δεν συμμαχήσετε μαζί μου. Αλλά ίσως πείτε ότι δεν πρέπει να εξετάζουμε με τόση ακρίβεια τους λογισμούς. Και πώς, όταν κάποιος σκέφτηκε για κάτι τυχαίο, προκλήθηκε τόση ένταση; Έχω να σας παραθέσω αποδείξεις περί αυτών των θεμάτων και από τη Θεία Γραφή. Ο Ιώβ προσέφερε θυσία υπέρ των τέκνων του, λέγοντας, μήπως τυχόν σκέφτηκαν κάτι κακό στις καρδιές τους. Εάν δεν γινόταν εξέταση των λογισμών, γιατί προσέφερε έναν μόσχο υπέρ των παραπτωμάτων που έγιναν στους λογισμούς; Κρίθηκαν και όσοι ανήκαν στη συναγωγή του Κορέ· επειδή σκέφτηκαν πονηρά, κατακάηκαν κάνοντας κακούς λογισμούς. Όταν δε ακούμε, «αλλά και οι τρίχες της δικής σας κεφαλής είναι όλες μετρημένες»· οι τρίχες της κεφαλής είναι οι λογισμοί, και η κεφαλή αυτών είναι η διάνοια, στην οποία ενυπάρχει η ικανότητα του λογίζεσθαι. Ο Θεός έκρινε ως μοιχεία τη συγκατάθεση, και ως τετελεσμένη πράξη την επιθυμία για γυναίκα, και ως φόνο την οργή, και το μίσος ως ανθρωποκτονία. Διότι λέγει ότι καθένας που οργίζεται εναντίον του αδελφού του αναίτια, θα είναι ένοχος στην κρίση, και όποιος μισεί τον αδελφό του, είναι ανθρωποκτόνος.

Προς αυτούς, λοιπόν, απευθύνεται το Άγιο Πνεύμα λέγοντας: «Κυκλώστε τη Σιών και περιλάβετε την»· δηλαδή, «περιτειχίστε την», σύμφωνα με τον Σύμμαχο. Αντί δε του: «Διηγηθείτε στους πύργους της», ο μεν Ακύλας λέει: «Μετρήστε τους πύργους της»· ο δε Σύμμαχος: «Αριθμήστε». Διότι κυρίως τα πιο εξέχοντα από τα οικοδομήματα και τα πιο οχυρωμένα της πόλης, ως ανώτερα και αναγκαιότερα από τα υπόλοιπα, έχουν παραδοθεί καταμετρημένα στους προειρημένους φρουρούς για να τα φυλάνε επιμελώς, ώστε να παραδώσουν πάλι σώο και πλήρη τον αριθμό που παρέλαβαν. Και θα κατανοήσεις το λεγόμενο από τη σωτήρια φωνή, με την οποία έλεγε στους ίδιους τους μαθητές και αποστόλους, οι οποίοι σαν πύργοι εξέχουν και ξεχωρίζουν από την υπόλοιπη οικοδομή: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες αριθμημένες». Διότι Αυτός που τους ανύψωσε σε τέτοιο ύψος και τους κατέστησε πύργους της Εκκλησίας του, για να μην πάθουν κάτι από τους εχθρούς, τους παραδίδει σε ανώτερους φύλακες, στους αγίους αγγέλους. Γι' αυτό στις Πράξεις των Αποστόλων, γνωρίζοντας ότι καθένας από τους μαθητές του Σωτήρα έχει παραδοθεί σε κάποιους αγγέλους, όταν η υπηρέτρια ανήγγειλε ότι ήταν ο Πέτρος που χτυπούσε τη θύρα, οι υπόλοιποι μαθητές έλεγαν: «Μήπως είναι ο άγγελός του;». Διδάσκει, λοιπόν, ο Σωτήρας και για τους μικρούς μέσα στην Εκκλησία, λέγοντας: «Διότι οι άγγελοί τους βλέπουν διαρκώς το πρόσωπο του Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς».

Γι' αυτό, σε όσους δεν ήταν τέτοιοι, ο Σωτήρας έλεγε: «Ακόμη και οι τρίχες της δικής σας κεφαλής είναι όλες μετρημένες». Διότι, στους ίδιους αυτούς μαθητές, ακόμη και η κάθε τρίχα του πιο πολύτιμου μέρους του σώματος, καθώς είναι αναγκαία και συμβάλλει στην ευκοσμία του συνόλου, έχει αξιωθεί της θείας καταμέτρησης και προστασίας· ώστε να μην ξυριστούν από το ξυράφι των εχθρών που περιφέρονται και καταπατούν κάθε τριχωτή κορυφή η οποία πορεύεται μέσα στα αμαρτήματά της. «Είπε ο Κύριος: Από τη Βασάν θα επιστρέψω, θα επιστρέψω στα βάθη της θάλασσας.» Πάλι και εδώ ο όρος «Κύριος» δεν έχει αποδοθεί με το τετραγράμματο των Εβραίων, αλλά με τα πιο κοινά γράμματα. Και αυτή η παρούσα Γραφή φανέρωσε ήδη για τρίτη φορά αυτόν, παρουσιάζοντας τον, ας πούμε, δεύτερο Κύριο. Επειδή και στον ψαλμό που λέει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου», είχε γραφεί με τα τέσσερα ανεκφώνητα γράμματα των Εβραίων. Ο δεύτερος όμως, τον οποίο ο προφήτης δήλωνε ως δικό του Κύριο λέγοντας, «Στον Κύριό μου», δηλωνόταν με άλλα γράμματα, με τα οποία σημαίνεται ανάμεσα στους ανθρώπους και κάθε κύριος ενός δούλου. Έτσι λοιπόν και εδώ, ήδη για τρίτη φορά, ο Κύριος που κατέβηκε μέχρι τον άδη και δημιούργησε διεξόδους από τον θάνατο, έχει ονομαστεί με τα γράμματα που γράφονται κοινώς από τους Εβραίους.

Η οποία έχει ως θέμα τους τυφλούς που ανέβλεψαν μέσα σε οικία σύμφωνα με τον ευαγγελιστή Ματθαίο. Στην οποία αναφέρεται επίσης ότι δεν είναι δυνατόν να έχει κανείς αληθινή πίστη χωρίς τα έργα της μετάνοιας. Ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, συναναστρεφόμενος με τους ανθρώπους στη γη με το σώμα το οποίο προσέλαβε από εμάς για εμάς, θεράπευσε πολλούς τυφλούς και κατά το σώμα και κατά την ψυχή. Μάλλον δε, εάν κάποιος εξετάσει τη νοερή ανάβλεψη, η οποία είναι η μετάβαση από την απιστία στην πίστη και από την άγνοια στην επίγνωση του Θεού, δεν είναι δυνατόν ούτε να υπολογίσει αριθμητικά τους τυφλούς που ανέβλεψαν μέσω της ενανθρωπήσεως του Κυρίου. Διότι αυτοί είναι μετρημένοι μόνο από Εκείνον, ο Οποίος έχει μετρημένες ακόμη και τις τρίχες μας. Εάν όμως εξετάσουμε την ανάβλεψη των σωματικών οφθαλμών, και ως προς αυτήν θα βρούμε πολλούς, από τους οποίους θεράπευσε άλλους μόνο με τον λόγο Του, άλλους μόνο με το άγγιγμά Του. Υπάρχουν δε και εκείνοι που θεραπεύτηκαν μόνο με το να πέσουν στα πόδια Του και να Τον πλησιάσουν, ενώ κάποιοι άλλοι έλαβαν τη θεραπεία από τον Χριστό μέσω πτύσματος ή και χρίσματος με πηλό.

Σε εσάς δε ακόμη και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες. Διότι, τι είναι πιο ευτελές από αυτές; λέει· αλλά παρόλα αυτά ούτε και εκείνες θα χαθούν εν αγνοία του Θεού. Διότι δεν λέει το εξής, ότι δηλαδή πέφτουν με δική Του ενέργεια· διότι κάτι τέτοιο είναι ανάξιο του Θεού· αλλά ότι τίποτα από όσα γίνονται δεν Του διαφεύγει. Εάν λοιπόν δεν αγνοεί τίποτα από όσα συμβαίνουν, και σας αγαπά πιο γνήσια από πατέρα, και σας αγαπά τόσο πολύ, ώστε να έχει μετρήσει ακόμη και τις τρίχες σας, δεν πρέπει να φοβάστε.

«Δεν κρύφτηκε το οστό μου από εσένα, το οποίο έφτιαξες στα κρυφά· και η υπόστασή μου στα κατώτατα της γης». Πάλι ομιλεί περί της γνώσεώς Του, και αποδεικνύει ότι Εκείνος τα γνωρίζει όλα αυτά. Είτε λοιπόν εννοεί όλα τα απόκρυφά του, είτε υπαινίσσεται κάτι άλλο, δηλαδή τη δημιουργία και τη διάπλαση· και ότι δεν αγνόησες τίποτε κατά τη διάπλασή μου, αλλά τα γνώριζες όλα ενώ η φύση τα ύφαινε λίγο-λίγο, μολονότι εργαζόταν με τρόπο απόρρητο και σαν να βρισκόταν στα κατώτατα της γης· όμως ενώπιόν Σου, λέγει, τα πάντα είναι γυμνά και εκτεθειμένα. Άλλος δε ερμηνευτής το απέδωσε ως εξής: «Δεν επικαλύφθηκαν τα οστά μου από εσένα, με τα οποία δημιουργήθηκα στα απόκρυφα». Έτερος: «Δεν σου διέφυγε η στερέωσή μου, που δημιουργήθηκε στο κρυφό· διαμορφώθηκα όπως στα κατώτατα της γης». Άλλος: «Δεν σου διέφυγε η δύναμή μου, ούτε τα οστά μου από εσένα, διότι και δημιουργήθηκα στα κρυφά, σχηματίστηκα στα κατώτατα της γης». Όλοι λοιπόν τα ίδια υποστηρίζουν, ότι δηλαδή γνωρίζεις με ακρίβεια και κατά μέρος τη διάπλασή μου, και γνωρίζεις το καθένα από τα μέλη μου, καθώς και την ανάπτυξή τους. Όπως ακριβώς λέγει και ο Χριστός: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες». Ο λόγος αυτός ταυτόχρονα φανερώνει τόσο την πρόνοια όσο και τη γνώση του Θεού. «Το ακατέργαστο σώμα μου είδαν οι οφθαλμοί Σου».

Ότι δε δεν μεριμνά μόνο συνολικά για όλους, αλλά και για τον καθένα ξεχωριστά, μπορεί κανείς να το ακούσει και πάλι από τον ίδιο να το λέει: «Δεν είναι θέλημα ενώπιον του Πατέρα μου, του εν τοις ουρανοίς, να χαθεί ένας από αυτούς τους μικρούς», μιλώντας για εκείνους που πιστεύουν σε αυτόν. Διότι επιθυμεί να σωθούν, αλλάζοντας τρόπο ζωής, και αυτοί που δεν τον πιστεύουν, και να πιστέψουν όλοι, όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Ο οποίος θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να φτάσουν στην επίγνωση της αλήθειας»· και ο ίδιος πάλι έλεγε στους Ιουδαίους: «Δεν ήρθα για να καλέσω δικαίους, αλλά αμαρτωλούς σε μετάνοια»· και, πάλι μέσω του προφήτη: «Έλεος θέλω και όχι θυσία». Όταν όμως, παρόλο που έχουν απολαύσει τόση φροντίδα, δεν θελήσουν να γίνουν καλύτεροι και να επιγνώσουν την αλήθεια, ούτε και τότε τους εγκαταλείπει· αλλά, επειδή στέρησαν εκούσια τον εαυτό τους από την ουράνια ζωή, τους χορηγεί τουλάχιστον όλα τα αγαθά για τον παρόντα βίο, ανατέλλοντας τον ήλιο σε πονηρούς και αγαθούς, και βρέχοντας σε δικαίους και αδίκους, και παρέχοντας όλα τα υπόλοιπα που είναι αναγκαία για τη συντήρηση της παρούσας ζωής. Εάν λοιπόν δείχνει τόση πρόνοια για τους εχθρούς, πώς είναι δυνατόν να παραβλέψει ποτέ εκείνους που τον πιστεύουν και τον υπηρετούν ανάλογα με τις δυνάμεις τους; Δεν συμβαίνει αυτό, δεν συμβαίνει, αλλά αντίθετα, περιβάλλει αυτούς με τη μεγαλύτερη φροντίδα από όλους: «Διότι», λέει, «ακόμη και όλες οι τρίχες της κεφαλής σας είναι μετρημένες».

Και παρέθεσε και άλλη παραβολή που συμφωνεί με αυτήν, παρουσιάζοντας δέκα παρθένους, από τις οποίες οι πέντε ήταν φρόνιμες και οι πέντε μωρές. Οι μωρές, παίρνοντας τις λαμπάδες τους, δεν πήραν μαζί τους λάδι· οι φρόνιμες όμως πήραν λάδι, υποδηλώνοντας με το λάδι την απόκτηση των αγαθών έργων. Και τα μεσάνυχτα, λέει, ακούστηκε κραυγή: Ιδού ο νυμφίος έρχεται· βγείτε προς προϋπάντησή του· παριστάνοντας με τα μεσάνυχτα το άδηλο εκείνης της ημέρας. Τότε σηκώθηκαν όλες εκείνες οι παρθένες. Αυτές λοιπόν που ήταν έτοιμες βγήκαν προς προϋπάντηση του νυμφίου, και εισήλθαν μαζί του στους γάμους, και έκλεισε η θύρα· οι δε ανέτοιμες, τις οποίες δικαιολογημένα ονόμασε μωρές, βλέποντας τις λαμπάδες τους να σβήνουν, έφυγαν για να αγοράσουν λάδι. Όταν όμως έφτασαν, αφού η θύρα είχε ήδη κλείσει, φώναζαν λέγοντας: Κύριε, κύριε, άνοιξέ μας· εκείνος δε, λέει, αποκρίθηκε και είπε: Αλήθεια σας λέω, δεν σας γνωρίζω. Μέσα από όλα αυτά λοιπόν είναι φανερό ότι υπάρχει ανταπόδοση όχι μόνο για τις κακές πράξεις, αλλά και για τα λόγια και γι' αυτούς τους ίδιους τους λογισμούς. Διότι είπε ο Σωτήρας: Σας λέω ότι για κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν την ημέρα της κρίσεως. Και πάλι: Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας, λέει, είναι αριθμημένες· υποδηλώνοντας με τις τρίχες τους πιο λεπτούς διαλογισμούς και σκέψεις.

Και αλλού ο Δεσπότης ανέφερε το εξής παράδειγμα: «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια αντί ενός ασσαρίου;», δηλαδή ενός οβολού, λέει, «και όμως ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας· όσο για εσάς, και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Μη φοβάστε, λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια». Αν δεν μπορείς να κατανοήσεις τίποτα περισσότερο, λέει, ας σε πείσει τουλάχιστον αυτό το παράδειγμα, δηλαδή να μιμηθείς την αμεριμνησία των πτηνών και των σπουργιτιών, και μη φανείς, άνθρωπε, πιο άπιστος από τα πτηνά· διότι τα πτηνά και τα σπουργίτια και τα κτήνη και τα θηρία τα τρέφει ως αγαθός και δημιουργός των πάντων, πώς λοιπόν δεν θα θρέψει με αφθονία και τον άνθρωπο, που κτίστηκε σύμφωνα με τη δική του εικόνα και ομοίωση, ο ουράνιος Πατέρας μας; Ποιος από εμάς [***]. [«Μη μεριμνήσετε, λοιπόν, λέγοντας: Τι θα φάμε; Ή τι θα πιούμε; Ή τι θα ντυθούμε; Διότι όλα αυτά τα επιζητούν τα έθνη· καθώς γνωρίζει ο ουράνιος Πατέρας σας ότι έχετε ανάγκη από όλα αυτά. Αλλά να ζητάτε πρώτα τη βα]σιλεία του Θεού και τη δικαιοσύνη του, και όλα αυτά θα σας προστεθούν».

Όσο για εσάς, ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Μη φοβάστε, λοιπόν· εσείς αξίζετε πολύ περισσότερο από πολλά σπουργίτια. Καθένας, λοιπόν, που θα με ομολογήσει μπροστά στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω κι εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς· και όποιος με αρνηθεί μπροστά στους ανθρώπους, θα τον αρνηθώ κι εγώ μπροστά στον Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς».

Αλληλούια. Ήχος πλ. α'. Τα ελέη σου, Κύριε, εις τον αιώνα θα ψάλλω. Στίχ. β'. Κατά την ημέρα της θλίψεώς μου με σκέπασε και πάνω σε πέτρα με ύψωσε. Ευαγγέλιο. Από το κατά Ματθαίον άγιο Ευαγγέλιο. Είπε ο Κύριος στους μαθητές του: Μην φοβάστε, λοιπόν, αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή. Να φοβάστε μάλλον εκείνον που μπορεί να καταστρέψει και την ψυχή και το σώμα στη γέεννα. Δεν πουλιούνται δύο σπουργίτια για ένα ασσάριο; Και όμως, ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς τον Πατέρα σας. Όσο για εσάς, ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας είναι όλες μετρημένες. Μην φοβάστε, λοιπόν· εσείς αξίζετε περισσότερο από πολλά σπουργίτια· και τα λοιπά.

Έτσι λοιπόν, αποτελεί και το όριο των πάντων και δεν αφήνει τίποτα από όσα υπάρχουν με οποιονδήποτε τρόπο έξω από τα όριά του. Καθορίζει, δηλαδή, τα διαστατά και μεριστά σώματα με την αδιάστατη και αμέριστη υπερείδηση, και γνωρίζει κάθε φύση με τρόπο υπερφυή, και κάθε ουσία με τρόπο υπερούσιο: τα σύνολα, τα μέρη, τα ενωμένα, τα πεπληθυσμένα, τα πεπερασμένα, τα άπειρα, τα παρόντα, τα παρελθόντα, τα μέλλοντα, τα ορισμένα, τα αόριστα, τα ονομασμένα, τα ανώνυμα, όσα είναι ρητά, όσα είναι άρρητα, τα πάντα, σύμφωνα με μία ορισμένη και εξίσου πάνω από όλα θεμελιωμένη πρόγνωση· έτσι λέγεται ότι μπροστά του τα πάντα παρίστανται γυμνά και ακάλυπτα· έτσι τα χίλια χρόνια, που για εμάς αποτελούν τον πλέον τέλειο και πλήρη αριθμό, είναι σαν μία ημέρα στα μάτια του· έτσι κανείς, πηγαίνοντας οπουδήποτε, δεν θα διαφύγει από το πρόσωπό του· έτσι ενώπιόν του έχουν μετρηθεί ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής μας, και ούτε το πιο ασήμαντο σπουργίτι δεν παγιδεύεται χωρίς αυτόν· έτσι απαριθμεί και το πλήθος των άστρων και την άμμο της παραλίας, και μετρά τη θάλασσα σταγόνα σταγόνα, και ζυγίζει τα όρη με σταθμά και τις κοιλάδες με ζυγαριά· έτσι η ενδόμυχη σκέψη του ανθρώπου τον εξομολογείται, και το υπόλειμμα της σκέψης τον εορτάζει.

Διότι, αφού είπε: «Έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζωντανού Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων που πανηγυρίζουν», πρόσθεσε: «και σε εκκλησία πρωτοτόκων, οι οποίοι είναι απογεγραμμένοι στους ουρανούς.» Εάν λοιπόν είναι απογεγραμμένοι, είναι ολοφάνερο ότι είναι και καταμετρημένοι, όπως είναι γραμμένο: «Γνώρισε ο Κύριος τους δικούς του.» Και ο ιερός λόγος λέει: «Ακόμη και οι τρίχες της κεφαλής σας, λέει, είναι καταμετρημένες.» Εάν δε οι τρίχες μας είναι καταμετρημένες από τον Θεό που γνωρίζει τα πάντα, πόσο μάλλον εμείς; Εφόσον λοιπόν όλοι οι άγιοι είναι προεγνωσμένοι από τον Θεό, συγχρόνως προορισμένοι και καταμετρημένοι, καθώς και απογεγραμμένοι ονομαστικά στους ουρανούς, και επειδή όλοι μαζί είναι μέλη του Χριστού, τα οποία οφείλουν να γίνουν και να αποτελέσουν ένα δικό του σώμα, έχει αποδειχθεί φανερά μέσω του λόγου ότι, όταν όλοι αυτοί συναχθούν και γίνουν ένα σώμα του Χριστού, τότε και ο άνω κόσμος, η ίδια η επουράνια Ιερουσαλήμ η οποία είναι και εκκλησία των πρωτοτόκων, θα πληρωθεί, δηλαδή θα γίνει ολόκληρο το σώμα της βασίλισσας Εκκλησίας του Θεού, το οποίο είναι το σώμα του Χριστού του Θεού.

«Και αυτό που ακούτε στο αυτί, να το κηρύξετε πάνω στις στέγες.» Αυτά, λέει, που είπα μόνο σε εσάς και σε έναν τόπο (διότι αυτό σημαίνει το προς το αυτί και στο σκοτάδι), διδάξτε τα με παρρησία και με δυνατή φωνή, ώστε να σας ακούνε όλοι. Και επειδή την παρρησία την ακολουθούν και κίνδυνοι, προσθέτει: «Και μη φοβηθείτε από αυτούς που σκοτώνουν το σώμα, αλλά δεν μπορούν να σκοτώσουν την ψυχή, να φοβηθείτε δε μάλλον εκείνον που μπορεί και την ψυχή και το σώμα να τα καταστρέψει στη γέεννα.» Τους διδάσκει να περιφρονούν και τον θάνατο, διότι πιο φοβερή, λέει, είναι η κόλαση στη γέεννα. Διότι αυτοί που θανατώνουν, προκαλούν τη φθορά μόνο της σάρκας, ενώ την ψυχή ενδεχομένως και την ευεργετούν. Ο Θεός όμως, όταν ρίχνει στη γέεννα, κολάζει αμφότερα, και την ψυχή και το σώμα. Λέγοντας δε στη γέεννα, υποδηλώνει το διηνεκές της κολάσεως. Διότι η λέξη γέεννα παράγεται από το αεί. «Δεν πωλούνται δύο σπουργίτια για ένα ασσάριο; Και ούτε ένα από αυτά δεν θα πέσει στη γη χωρίς το θέλημα του Πατέρα σας. Σε εσάς όμως, ακόμα και όλες οι τρίχες της κεφαλής είναι μετρημένες. Μην φοβάστε λοιπόν, εσείς διαφέρετε πολύ από τα σπουργίτια.» Για να μην ταράσσονται νιώθοντας εγκαταλειμμένοι, λέει: Αν ούτε ένα σπουργίτι δεν θα πιαστεί εν αγνοία μου, πώς θα εγκαταλείψω εσάς, τους οποίους αγαπώ;