Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 10:41

Καθ' όλες τις ημέρες της ζωής τους διήγαγαν τον βίο τους με ευρυθμία και καλή διάπλαση, και ούτε μία ημέρα δεν υπήρξε για αυτούς αδιαμόρφωτη ή άπλαστη. Για εμένα δε, τιμήθηκαν εξαιρετικά οι φίλοι σου, Θεέ. Παρόμοιο με αυτό είναι το εξής: Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Θα τους απαριθμήσω, και θα πληθύνουν περισσότερο από την άμμο.

Απόκριση: Όταν ευλογούνται, δώσε το χέρι και πες τους ότι: Βλέπετε ότι ο Θεός ενεργεί μαζί σας σύμφωνα με την πίστη σας, ας μη γίνεται λοιπόν από ανθρωπαρέσκεια. Διότι ο ίδιος ο Κύριος είπε: «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη, και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Εάν λοιπόν είναι κάποιος προφήτης και δίκαιος, και δεν τον δεχθεί κανείς ως προφήτη και δίκαιο, δεν έχει μισθό. Εάν όμως δεν είναι ούτε προφήτης ούτε δίκαιος και τον δεχθεί κανείς ως προφήτη και δίκαιο, θα λάβει μισθό προφήτη και δικαίου. Τα κεφάλια τους όμως δεν πρέπει να τα καταφιλάς, διότι η πράξη αυτή ενέχει την υποκρισία της ανθρωπαρέσκειας.

Μτ 10, 40—42 Για να μην προβάλει κανείς ως δικαιολογία τη φτώχεια, το είπε αυτό θέλοντας να δώσει ανταμοιβή σε εκείνους που τους υποδέχονται.

Και όπως ακούσατε από το στόμα του σοφού Διδασκάλου να λέει, όποιος δέχεται προφήτη, μισθό προφήτη θα λάβει, ο ίδιος ο Χριστός θα κάνει δεκτή την τέλεια προσφορά σας, επειδή με ελπίδα στο όνομά του μου κάνατε αυτή την τιμή. Και είθε να γίνει δεκτή η θυσία σας, όπως αυτή του δικαίου Νώε, και όπως αυτή του προπάτορά μας Αβραάμ.

Ας τιμήσουμε λοιπόν όλοι, ας μακαρίσουμε όλοι εκείνους που έχουν τον βαθμό της σεπτής ιεροσύνης, γνωρίζοντας ακριβώς ότι, αν κάποιος αγαπά τον φίλο του βασιλιά, αυτόν τον αγαπά πολύ περισσότερο ο βασιλιάς. Ας αγαπήσουμε λοιπόν τους ιερείς του Θεού, επειδή είναι φίλοι δικοί Του, του Αγαθού, και πρεσβεύουν υπέρ ημών και του κόσμου. Τίμησε τους ιερείς εκπληρώνοντας την εντολή του Χριστού που λέει ότι εκείνος που δέχεται προφήτη με χαρά στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Εάν όμως αγνοείς για τον όποιον ιερέα αν είναι άξιος του βαθμού του ή και ανάξιος, εσύ, εξαιτίας της εντολής του Χριστού, μην τον περιφρονήσεις. Διότι, όπως ακριβώς δεν βλάπτεται ο λαμπρότατος χρυσός όταν αναμιγνύεται με τον πηλό, ούτε το αστραφτερό μαργαριτάρι όταν έρθει σε επαφή με κάποια ακάθαρτα και μιαρά υλικά· με τον ίδιο τρόπο ούτε η ιεροσύνη κηλιδώνεται από κανέναν, έστω και αν είναι ανάξιος εκείνος που την έχει λάβει. Αν όμως κάποιος βρεθεί σε αυτό το αξίωμα ως άξιος, και πορευθεί σε αυτό οσίως και αμέμπτως, εξασφαλίζει στον εαυτό του ζωή και άφθαρτο στέφανο· εάν πάλι κάποιος τολμήσει να προσέλθει σε αυτήν αναξίως, προξενεί στον εαυτό του το εξώτερο σκότος και ανελέητη κρίση.

Αυτό είναι μεγαλύτερο από το προηγούμενο. Ο καθένας ας ερευνά στις εκκλησίες μήπως υπάρχει κάποιος φτωχός ή ξένος, και αφού τον βρει ας σπεύσει να τον πάρει στο σπίτι του και να τον αναπαύσει. Ας δείχνει ο καθένας προθυμία στο να προλάβει να πάρει τον φτωχό πριν από όλους όσους θέλουν να το κάνουν· διότι μαζί με τον φτωχό εισέρχεται στο σπίτι και ο Χριστός, ο Οποίος για χάρη μας έγινε φτωχός· διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός. Και αν εκείνος που δέχεται προφήτη λαμβάνει μισθό προφήτη, άραγε εκείνος που υποδέχεται τον ίδιο τον Χριστό, τι λογής μισθό λαμβάνει; Είναι φανερό ότι θα λάβει αυτά που έχουν γραφτεί: εκείνα που μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν. Εκείνος που βάζει τον φτωχό στο ίδιο του το σπίτι, συνάγει τον Χριστό, ο Οποίος είπε: Μακάριοι οι ελεήμονες. Εκείνος που ελεεί φτωχό δανείζει στον Θεό, ο Οποίος είπε: Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, σε εμένα το κάνατε. Εκείνος που δέχεται τον ξένο κάτω από τη στέγη του, υποδέχεται τον Χριστό, ο Οποίος είπε: Ο δε Υιός του Θεού δεν έχει πού να γείρει το κεφάλι.

Εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου. Αλλά και οι Απόστολοι στις Πράξεις, ενώ ασχολούνταν με τη σωματική διακονία των τραπεζών, προέκριναν το ανώτερο, το να επιδιώκουν το έργο της προσευχής και του λόγου· διότι, λένε, δεν είναι σωστό να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να υπηρετούμε σε τράπεζες, αλλά αφού επιλέξουμε άνδρες πλήρεις Αγίου Πνεύματος, ας τους ορίσουμε υπεύθυνους για αυτή την ανάγκη· και εμείς ας αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή.

Για εκείνους λοιπόν τους τέλειους, ετοιμάζει από εδώ την υποδοχή, ενώ για εκείνους που δεν είναι τέτοιοι, εξασφαλίζει τη σωτηρία μέσω της υποδοχής εκείνων. Αλλά βλέπεις και πόσος είναι ο μισθός για αυτούς που δέχονται εκείνους που ζουν κατά Θεόν και τους δασκάλους της αλήθειας; Διότι αυτός που τους δέχεται, δέχεται τον Πατέρα και τον Υιό. Πώς λοιπόν πρέπει να τους δεχόμαστε; Όχι μόνο να τους φιλοξενούμε και να τους αναπαύουμε, αλλά και να τους υπακούμε. Γι' αυτό αλλού, για να φοβίσει αυτούς που τους αθετούν, έλεγε προς τους δικούς του μαθητές: «όποιος αθετεί εσάς, αθετεί εμένα· και όποιος αθετεί εμένα, αθετεί εκείνον που με απέστειλε». Αλλά και αυτός που φιλοξενεί και αναπαύει τους ανθρώπους του Θεού, εάν το κάνει αυτό για τον Θεό, θα λάβει πολύ μισθό, και δηλώνοντας αυτό ο Κύριος έλεγε: «εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Πώς θα λάβει μισθό προφήτη και μισθό δικαίου; Όπως λέει ο απόστολος, «το δικό μας περίσσευμα να καλύψει το δικό τους υστέρημα, ώστε και το δικό τους περίσσευμα να καλύψει το δικό μας υστέρημα»· αυτός δε που δέχεται και αναπαύει τον δίκαιο ως δίκαιο για τον Θεό, έστω κι αν δεν έχει να του προσφέρει απλόχερα, αλλά του δώσει κάτι μικρό, θα κερδίσει τα μεγάλα· «διότι όποιος», λέει, «ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς μόνο με ένα ποτήρι κρύο νερό, στο όνομα του μαθητή, αληθινά σας λέω, δεν θα χάσει τον μισθό του».

Σε αυτά δε τα λόγια και τα παραγγέλματα, δεν μεριμνά μόνο για τους δικαίους και τους μαθητές, αλλά πολύ περισσότερο για εκείνους που τους υποδέχονται. Διότι, εάν φρόντιζε μόνο για εκείνους, θα προέτρεπε μόνο για την υποδοχή, και θα ζητούσε την υποδοχή και την ανάπαυσή τους, με οποιονδήποτε τρόπο. Τώρα όμως, προσθέτοντας το «στο όνομα προφήτη και μαθητή και δικαίου», δείχνει ότι φροντίζει περισσότερο εκείνους που τους υποδέχονται, μεταστρέφοντας το φρόνημά τους προς το καλύτερο, ώστε να ακολουθήσει σε αυτούς και ο μισθός μαζί με την αρετή.

Όλα λοιπόν ας επιτελούνται ανάμεσά σας με ευταξία εν Χριστώ. Οι λαϊκοί ας υποτάσσονται στους διακόνους, οι διάκονοι στους πρεσβυτέρους, οι πρεσβύτεροι στον επίσκοπο, ο επίσκοπος στον Χριστό, όπως ακριβώς και Εκείνος στον Πατέρα. Όπως ακριβώς με αναπαύσατε, αδελφοί, έτσι ας αναπαύσει και εσάς ο Ιησούς Χριστός. Και απόντα και παρόντα με αγαπήσατε. Θα σας ανταμείψει ο Θεός, για χάρη του Οποίου επιδείξατε αυτά προς τον δέσμιό Του. Διότι, αν και δεν είμαι άξιος, η προθυμία σας είναι μεγάλη. Επειδή, αυτός που τιμά προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Επομένως, και εκείνος που τιμά έναν δέσμιο του Ιησού Χριστού, θα λάβει μισθό μαρτύρων.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΑΚΩΒΟ, ΑΝΑΓΝΩΣΤΗ Το ρητό «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη», με λίγα λόγια σημαίνει το εξής: Δεν πρόκειται, ω άριστε, όποιος για κάποια άλλη ανάγκη ή πρόφαση τιμά το καλό, να συμμετάσχει αμέσως στη δόξα του καλού, αλλά εκείνος θα συνδοξαστεί με το αγαθό, ο οποίος τίμησε το ίδιο το αγαθό για το ίδιο το αγαθό. Διότι πολλοί τιμούν τους προφήτες ή τους δικαίους είτε για την ανθρώπινη δόξα είτε για βιοτικό κέρδος. Επειδή υπάρχουν μερικοί που, προσφέροντας χρήματα σε αυτούς που επιτελούν τέτοια έργα, κανείς δεν θα μπορούσε να πει ότι λαμβάνουν μισθό προφήτη. Αν όμως κάποιος, χωρίς τέτοιου είδους καλύμματα, με γυμνή την ψυχή του αποβλέποντας προς το αγαθό, τιμήσει τους αγίους, αυτός δικαίως θα συνδοξαστεί μαζί με τους αγίους.

Διότι εκείνος μεν που υποδέχεται τον σπουδαίο, πολλές φορές το πράττει και από κενοδοξία· ενώ εκείνος που υποδέχεται τον μικρό, το πράττει καθαρά για τον Χριστό. Έχεις τη δυνατότητα να φιλοξενήσεις και τον Πατέρα του Χριστού, και δεν το θέλεις. Διότι λέει: «Ήμουν ξένος και με περιμαζέψατε»· και πάλι: «Εφόσον το κάνατε σε έναν από αυτούς τους ελάχιστους, το κάνατε σε εμένα». Ακόμη και αν δεν είναι ο Παύλος, αλλά είναι πιστός και αδελφός, ακόμη και αν είναι ο ελάχιστος, μέσω αυτού προσέρχεται ο Χριστός. Άνοιξε την οικία σου, υποδέξου τον. Εκείνος που υποδέχεται προφήτη, λέει, θα λάβει μισθό προφήτη. Επομένως, και εκείνος που υποδέχεται τον Χριστό, θα λάβει τον μισθό εκείνου που φιλοξενεί τον Χριστό. Μην απιστείς στα λόγια Του, αλλά γίνε πιστός· ο Ίδιος είπε ότι «Μέσω αυτών έρχομαι εγώ»· και για να μην απιστείς, ορίζει και τιμωρίες σε όσους δεν τους δέχονται, και τιμές σε όσους τους δέχονται, πράγμα που δεν θα έκανε, εάν ο τιμώμενος και ο υβριζόμενος δεν ήταν ο Ίδιος. Με δέχθηκες, λέει, στο κατάλυμά σου, θα σε δεχθώ στη βασιλεία του Πατέρα μου· θεράπευσες την πείνα μου, θα σου συγχωρήσω τα αμαρτήματα· με είδες δεμένο, θα σε καταστήσω ελεύθερο· με είδες ξένο, σε κάνω πολίτη των ουρανών· μου έδωσες άρτο, σου δίνω ολόκληρη βασιλεία, ώστε να την κληρονομήσεις και να την κατέχεις. Διότι λέει: «Ελάτε, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς».

Προς τα πού άραγε κλίνει; Προς τη στοργή για τα παιδιά της ή προς τη φιλοξενία του προφήτη; Εκείνη όμως προτίμησε μάλλον να υποβάλει σε στέρηση τον εαυτό της και τα παιδιά της, και να υποδεχθεί τον προφήτη. Διότι γνώριζε ότι «εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και εκείνος που προσφέρει ένα ποτήρι δροσερό νερό στο όνομα μαθητή, δεν πρόκειται να χάσει τον μισθό του».

Και το αξιοθαύμαστο βέβαια και παράδοξο ήταν ότι δεν είχε πλέον ανάγκη από κόπους, αλλά είχε συνεχώς έτοιμο το αλεύρι και το λάδι, και δεν χρειαζόταν ούτε αγροτική εργασία, ούτε τη συνδρομή των βοδιών, ούτε καμία άλλη φροντίδα, αλλά έβλεπε κανείς τα πάντα να συμβαίνουν ξεπερνώντας τους φυσικούς νόμους. Και ενώ ο βασιλιάς, ο οποίος φορούσε το διάδημα, βρισκόταν σε αδιέξοδο και πέθαινε από την πείνα, η πάμφτωχη χήρα, η οποία στερούνταν τα πάντα, επειδή υποδέχθηκε τον προφήτη, απολάμβανε διαρκή αφθονία. Γι' αυτό και ο Χριστός έλεγε: «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Είδες χθες ποιων δωρεών αξιώθηκε ο πατριάρχης, επειδή επέδειξε πλουσιοπάροχη φιλοξενία και με πολλή θέρμη· δες και τούτη τη Σιδώνια γυναίκα που απέκτησε ξαφνικά ανείπωτο πλούτο. Διότι η γλώσσα του προφήτη, η οποία συγκράτησε τα ηνία του ουρανού, αυτή ακριβώς έκανε τη χούφτα με το αλεύρι να αναβλύζει αστείρευτα, καθώς και το δοχείο με το λάδι.

Είδες τον αδελφό σε πειρασμό; Άπλωσε το χέρι. Είδες τον διδάσκαλο να αγωνίζεται; Συμπαραστάσου του. «Αλλά κανείς δεν είναι σαν τον Παύλο», λέει. Αμέσως έπαρση, αμέσως κατακρίνουν. Κανείς δεν είναι σαν τον Παύλο, το ομολογώ κι εγώ· αλλά, «αυτός που δέχεται», λέει, «προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Διότι μήπως τάχα εκείνοι θαυμάζονταν γι' αυτό, επειδή συνεργάζονταν με τον Παύλο; Όχι γι' αυτό, αλλά επειδή συνέπρατταν με αυτόν που είχε αναλάβει το κήρυγμα. Ο Παύλος γι' αυτό ήταν άξιος τιμής, επειδή υπέφερε αυτά για τον Χριστό. Σαν τον Παύλο, βέβαια, δεν είναι κανείς. Τι λέω «σαν τον Παύλο»;

Επομένως, η μεν ύβρις είναι γι' αυτούς κέρδος, η δε τιμή βάρος. Δεν τα λέω, λοιπόν, αυτά για χάρη τους, αλλά για δική σας χάρη. Εκείνος που τιμά τον ιερέα, θα τιμήσει και τον Θεό· εκείνος όμως που έμαθε να περιφρονεί τον ιερέα, προχωρώντας σε αυτόν τον δρόμο, κάποτε θα προσβάλει και τον Θεό. «Εκείνος που δέχεται εσάς», λέει, «δέχεται εμένα»· και, «Να έχεις σε εκτίμηση τους ιερείς του», λέει. Από εκεί έμαθαν οι Ιουδαίοι να περιφρονούν τον Θεό, από το γεγονός ότι περιφρόνησαν τον Μωυσή, από το ότι τον λιθοβολούσαν. Διότι, όταν κάποιος έχει ευλαβική διάθεση απέναντι στον ιερέα, πολύ περισσότερο θα έχει απέναντι στον Θεό. Ακόμη και αν ο ιερέας είναι φαύλος, ο Θεός, βλέποντας ότι εξαιτίας του σεβασμού προς Εκείνον τιμάς και τον ανάξιο τιμής, θα σου αποδώσει και ο Ίδιος την αμοιβή. Διότι, αν «εκείνος που δέχεται προφήτη», λέει, «στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη», το ίδιο ισχύει και για εκείνον που τιμά, παραχωρεί και υπακούει, προφανώς, στον ιερέα. Διότι, εάν στην περίπτωση της φιλοξενίας, όπου δεν γνωρίζεις εκείνον που φιλοξενείς, λαμβάνεις τόσο μεγάλο μισθό, πολύ περισσότερο θα λάβεις εάν υποταχθείς σε αυτόν στον οποίο ο Θεός προστάζει να υποτάσσεσαι. «Στην καθέδρα του Μωυσή», λέει, «κάθισαν οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι· όλα λοιπόν όσα σας πουν να κάνετε, να τα κάνετε· αλλά σύμφωνα με τα έργα τους να μην πράττετε». Δεν γνωρίζεις τι είναι ο ιερέας; Είναι άγγελος Κυρίου. Μήπως λέει τα δικά του λόγια; Εάν τον περιφρονείς, δεν περιφρονείς αυτόν, αλλά τον Θεό που τον χειροτόνησε. «Και από πού είναι φανερό ότι ο Θεός τον χειροτόνησε;», θα πει κανείς.

Αρκούσαν, λοιπόν, και αυτά για να πείσουν όσους επρόκειτο να τους περιποιηθούν, ώστε να τους δεχθούν. Διότι ποιος δεν θα δεχόταν με κάθε προθυμία ανθρώπους τόσο γενναίους και άριστους, οι οποίοι περιτρέχουν την οικουμένη σαν λιοντάρια και περιφρονούν καθετί δικό τους προκειμένου να σωθούν οι άλλοι; Αλλά ωστόσο ορίζει και άλλη αμοιβή, δείχνοντας ότι με αυτό τον τρόπο μεριμνά περισσότερο για όσους παρέχουν φιλοξενία παρά για όσους φιλοξενούνται. Και παρέχει μεν την πρώτη τιμή, λέγοντας: «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται αυτόν που με απέστειλε». Τι θα μπορούσε να συγκριθεί με αυτό, το να υποδέχεται δηλαδή κανείς τον Πατέρα και τον Υιό; Υπόσχεται δε εκτός από αυτό και άλλη αμοιβή: «Διότι αυτός που δέχεται», λέει, «προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και αυτός που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Και πρωτύτερα μεν απειλεί με τιμωρία αυτούς που δεν τους δέχονται, εδώ όμως ορίζει και αφθονία αγαθών. Και για να μάθεις ότι γι' αυτούς μεριμνά περισσότερο, δεν είπε απλώς: «Εκείνος που δέχεται προφήτη», ή, «Εκείνος που δέχεται δίκαιο», αλλά προσέθεσε: «Στο όνομα του προφήτη», και, «Στο όνομα του δικαίου». Δηλαδή, εάν τον δεχθεί όχι για βιοτική προστασία ούτε για κανένα άλλο από τα φθαρτά πράγματα, αλλά επειδή είναι είτε προφήτης είτε δίκαιος, θα λάβει μισθό προφήτη και μισθό δικαίου· τέτοιον μισθό που είναι εύλογο να λάβει εκείνος που δέχθηκε τον προφήτη ή τον δίκαιο, ή τέτοιον που πρόκειται να λάβει εκείνος.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη θα λάβει μισθό προφήτη, και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου θα λάβει μισθό δικαίου, έτσι και εκείνος που δέχεται μάρτυρα στο όνομα του μάρτυρα θα λάβει μισθό μάρτυρα. Η δε υποδοχή του μάρτυρα συνίσταται στο να συναχθούμε για τη μνήμη του, στο να γίνουμε κοινωνοί της διηγήσεως των άθλων του, στο να θαυμάσουμε τα πεπραγμένα του, στο να ζηλώσουμε την αρετή του, στο να γνωστοποιήσουμε και σε άλλους τις ανδραγαθίες του. Αυτά είναι τα δώρα φιλοξενίας των μαρτύρων. Έτσι υποδέχεται κανείς αυτούς τους αγίους, όπως ακριβώς πράξατε και εσείς σήμερα.

Παρομοίως και ο Φινεές, με αυτήν την πάνσεμνη ιεροσύνη, απέτρεψε τον θάνατο από τον λαό εκείνο· και ο Ηλίας πάλι, αφού ντύθηκε αυτήν, εισακούστηκε μέσα από τη φωτιά και κατέσφαξε τους ιερείς της αισχύνης. Ας μάθουμε λοιπόν, αδελφοί, ότι το αξίωμα της ιεροσύνης είναι μέγα και υπέρογκο. Δόξα στον Μονογενή και μόνο αγαθό, ο οποίος την παρέσχε στους δικούς του αποστόλους, διά της καινής και αγίας του διαθήκης, ώστε και αυτοί να δώσουν σε εμάς το υπόδειγμα με την επίθεση των χειρών τους σε όσους είναι άξιοι. Όλοι λοιπόν ας τιμήσουμε ειλικρινά εκείνους που κατέχουν τον βαθμό της ιεροσύνης, γνωρίζοντας ότι, αν κάποιος αγαπά τους φίλους του βασιλιά, αυτόν τον αγαπά πολύ περισσότερο ο βασιλιάς. Ας αγαπήσουμε λοιπόν τους ιερείς του Θεού, επειδή είναι φίλοι του Θεού και πρεσβεύουν πάντοτε υπέρ ημών· τίμησε τους ιερείς, εκπληρώνοντας την εντολή του Χριστού που λέει ότι «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Εάν όμως αγνοείς για τον οποιονδήποτε ιερέα, εάν δηλαδή είναι άξιος ή ανάξιος του βαθμού, εξαιτίας της εντολής του Χριστού μην τον περιφρονήσεις. Διότι, όπως ακριβώς δεν βλάπτεται ο χρυσός όταν είναι αναμειγμένος με τον πηλό, ούτε ο λαμπερός μαργαρίτης αλλοιώνεται όταν έρθει σε επαφή με κάποια ακάθαρτα πράγματα, με τον ίδιο λοιπόν τρόπο ούτε η ιεροσύνη κηλιδώνεται από κάτι, ακόμη κι αν είναι ανάξιος εκείνος που τη δέχεται.

Εγώ γνωρίζω αμαρτωλούς ανθρώπους, οι οποίοι έθεσαν τα χέρια τους πάνω σε ασθενείς και τους θεράπευσαν· αλλά αυτό πραγματοποιείται κατά δύο τρόπους· (εξαρτάται) όχι μόνο από εκείνον μέσω του οποίου δίνεται, αλλά και από εκείνον που τη λαμβάνει. Διότι, εάν προσέλθει να τη λάβει χωρίς να έχει πιστέψει, δεν λαμβάνει τη χάρη ούτε από δίκαιο ούτε από αμαρτωλό. Διότι, «εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Και πάλι ο Κύριος λέει: «Ας γίνει σε εσάς σύμφωνα με την πίστη σας». Εσύ να πιστεύεις σε εκείνον που έρχεται προς εσένα στο όνομα του Κυρίου, χωρίς καμία απολύτως αμφιβολία, και θα λάβεις τη χάρη· διότι ο Θεός είναι εκείνος που ενεργεί.

«Εάν κάποιος έλθει σε σας ως ξένος στη χώρα σας, δεν θα τον καταπιέσετε· θα είναι ανάμεσά σας σαν αυτόχθονας.» «Είπε ο ηλικιωμένος άνδρας: Πού πηγαίνεις και από πού έρχεσαι; Και εκείνος του είπε: Εμείς διαβαίνουμε από τη Βηθλεέμ της Ιουδαίας έως τα μέρη του όρους Εφραίμ, και δεν υπάρχει κανείς να με δεχθεί στο σπίτι του. Και ο ηλικιωμένος άνδρας είπε: Ειρήνη σε σένα, κάθε σου έλλειψη την αναλαμβάνω εγώ· μόνο μην διανυκτερεύσεις στην πλατεία. Και τον έβαλε στο σπίτι του· και οδήγησε μέσα τα γαϊδούρια, και έβαλε χορτάρι στα υποζύγιά του, και έπλυναν τα πόδια τους, και έφαγαν και ήπιαν.» «Έξω δεν διανυκτέρευε ο ξένος· η θύρα μου ήταν ανοιχτή σε καθέναν που ερχόταν.» «Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου.» «Όταν πια διασώθηκαν, έμαθαν ότι το νησί ονομάζεται Μελίτη. Και οι βάρβαροι μας έδειξαν ασυνήθιστη φιλανθρωπία. Διότι, αφού άναψαν φωτιά, μας δέχθηκαν όλους κοντά της, εξαιτίας της βροχής που είχε πιάσει και εξαιτίας του ψύχους. Στα περίχωρα του τόπου εκείνου υπήρχαν κτήματα που ανήκαν στον πρώτο του νησιού, ονόματι Πόπλιο, ο οποίος μας δέχθηκε και μας φιλοξένησε φιλικά για τρεις ημέρες.» «Η φιλαδελφία ας παραμένει. Και μην λησμονείτε τη φιλοξενία. Διότι μέσω αυτής μερικοί φιλοξένησαν αγγέλους χωρίς να το γνωρίζουν.» Να θεωρείς τον εαυτό σου ξένο και να τιμάς τους ξένους.

Αλλά εσύ, ω φίλε του περιορισμού και εχθρέ των μαρτύρων, περιορίζοντας τον αγιασμό, στερείς ανοήτως τα πάντα, αφαιρώντας αυτό στο οποίο ανήκει το πλείστον, αν πρέπει να μιλήσω με παρρησία. Επειδή αυτά και με άλλο τρόπο μετέχουν στη χάρη. Διότι όπως οι ναοί λαμβάνουν την επωνυμία των αγίων, έτσι και οι απεικονίσεις τους φέρουν το όνομά τους μέσω της επιγραφής, και με αυτόν τον τρόπο αγιάζονται. Εάν βέβαια θεωρείς τον Χριστό πιστό και αψευδέστατο μάρτυρα, ο οποίος διασαφηνίζει τη δύναμη και τη χάρη που προέρχεται από το όνομα. «Στο όνομά μου», λέγει, «θα εκβάλουν δαιμόνια». Και όσα γνωρίζουμε ότι ακολουθούν αυτά. Και «εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη». Και «εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Εκείνος, λοιπόν, που προστρέχει στον ναό του μάρτυρα, με τον ίδιο τρόπο προσέρχεται και στην εικόνα. Δημιουργήματα είναι και τα μεν και τα δε, και και στα δύο η χάρις είναι η ίδια. Περισσότερο δε, εκείνος που προσέρχεται με πίστη θα λάβει τον αγιασμό ανάλογα με την προσωπική του πίστη. Εάν, λοιπόν, οι ναοί είναι άγιοι, και όλα όσα βρίσκονται μέσα σε αυτούς είναι άγια και σεβάσμια, κατ' ανάγκην και η μορφή του αγίου είναι άγια και σεβάσμια, και τίποτα μιαρό και ακάθαρτο δεν υπάρχει εδώ. Εάν όμως αυτά τα αποκαλείς μιαρά, επομένως και οι Εκκλησίες είναι μιαρές. Διότι έχει αποδειχθεί ότι ο αγιασμός είναι κοινός και διαπερνά τα πάντα.

71. Πώς, για να παραλείψουμε τα άλλα, τα ιερά σεβάσματα της Ιερουσαλήμ, στα οποία όταν βρέθηκε ο Σωτήρας επιτέλεσε εκείνα τα θεία μεγαλουργήματα και υπέμεινε τα πάθη για χάρη μας, έγιναν σε όλους αξιαγάπητα και τριπόθητα; Και ότι το όνομα που αποδίδεται σε κάποιους μπορεί να μεταδώσει δόξα και χάρη, το ακούμε από τον Κύριο στα Ευαγγέλια που λέει: Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα του προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη· και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα του δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου· και όποιος ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς με ένα ποτήρι κρύο νερό μόνο στο όνομα του μαθητή, αλήθεια σας λέω, δεν πρόκειται να χάσει τον μισθό του. Συνεπώς και αυτά, μετέχοντας στην ονομασία, έγιναν κοινωνοί και της δόξας τους. Ας μάθουν οι αμύητοι και απαίδευτοι τη χάρη και την ενέργεια που μεταδίδεται από τη δύναμη του ονόματος σε αυτούς που το φέρουν. Έτσι γίνονται περίδοξοι και σεβάσμιοι οι δικοί μας θείοι ναοί και οίκοι, επειδή αφιερώθηκαν στον Θεό, και το όνομά Του έχει επικληθεί σε αυτούς, ενώ ταυτόχρονα τους συνοδεύει και η μνήμη των αγίων που έχει καθοριστεί για τον καθένα από αυτούς. Πρέπει δε να παρατηρηθεί και τούτο: ότι, αν τα κατώτερα, εννοώ αυτά που ανήκαν στην πρώτη σκηνή, ονομάζονταν Άγια, και αυτά που βρίσκονταν μετά από αυτήν και ήταν πιο εσωτερικά ονομάζονταν Άγια των Αγίων, στα οποία συνυπήρχαν και συγκαταλέγονταν τα προηγούμενα, σε πόσο ανώτερη θέση θα βρεθούν και θα δοξαστούν;

Έτσι, λοιπόν, αφού μυσταγωγήθηκα στην κρίση του οράματος από Εκείνον που διανοίγει τον νου μας για να κατανοούμε τις Γραφές και από τον Παλαιό των Ημερών, τον σοφότατο Γέροντα, θυμήθηκα αμέσως και το γράμμα που μου είχε σταλεί κάποτε από τον άγιο, καθώς και τα θεόπνευστα συγγράμματά του και, όπως ακριβώς τότε μου είχε γράψει με τρόπο απόλυτα προφητικό, έτσι όλα επαληθεύτηκαν στον κατάλληλο καιρό, και πιστεύω ότι θα εξακολουθήσουν να επαληθεύονται, δηλαδή αφού όλα τα συγγράμματά του, που κρατούνταν από κάποιον άλλον δύστροπο άνθρωπο και φυλάσσονταν σαν βασιλικός θησαυρός επί δεκατρία χρόνια, περιήλθαν στα χέρια μου, ώστε ακόμα και ένα βιβλίο από τα συγγράμματά του που είχε πουληθεί να μεταφερθεί σε εμένα και να επισυναφθεί στα υπόλοιπα. Εξαιτίας αυτού, λοιπόν, και σύμφωνα με την προφητεία του και την ιερή του επιστολή, έχοντας γίνει κληρονόμος του πλούτου των χαρισμάτων του, τον οποίο του δώρισε ο Θεός, όπως ακριβώς στους αυτόπτες μάρτυρες του Λόγου, μέσω της δωρεάς του Πνεύματος, τον ανακηρύσσω παντού και, παρέχοντας άφθονα σε όλους τις θεολογίες του προς ευεργεσία και ωφέλεια ψυχής, τις θέτω στη διάθεσή τους, έστω και αν όσοι φθονούν από κακία, εξαιτίας της ήττας τους, δεν το επιθυμούν. Για το έργο αυτό ελπίζω να λάβω την ανταμοιβή από το χέρι του Κυρίου, και στην παρούσα και στη μέλλουσα ζωή, μέσω των δεήσεων αυτού του μακαρίου και αγίου, διότι Αυτός είναι που είπε αψευδώς: "όποιος δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, μισθό δικαίου θα λάβει".

Στον Ευσχήμονα, αρχιεπίσκοπο Καισαρείας. Κάποιος δέχθηκε έναν προφήτη, ή γενικά κάποιον από τους δικαίους, επειδή είδε πολλούς να θαυμάζουν τον άνδρα και επιδίωξε να αποκομίσει όχι μικρή δόξα από αυτόν τον θαυμασμό. Άλλος πάλι τον δέχθηκε, τρέφοντας την ελπίδα ότι από αυτήν τη φιλοξενία θα περιβληθεί με τη λαμπρότητα του πλούτου ή ότι θα επιτύχει κάποια άλλη σωματική καλοπέραση. Κανείς απολύτως από τους προαναφερθέντες δεν θα λάβει ούτε μισθό προφήτη ούτε κάποιου δικαίου. Ποιος όμως θα τον λάβει; Εκείνος που δέχεται τον άνδρα ακριβώς επειδή είναι προφήτης και υπηρέτης του Θεού (διότι αυτό σημαίνει το «εις όνομα προφήτου» και «εις όνομα δικαίου»), και όχι για ίδιον όφελος ή κάποια άλλη τέτοια ανάγκη, και του προσφέρει τη δυνατή περιποίηση με καθαρότητα καρδιάς και πρόθυμη διάθεση. Διότι είναι αληθώς άξιος, άξιος ένας τέτοιος άνθρωπος της θείας ανταμοιβής και ανταπόδοσης.

Το δε «θα λάβει μισθό προφήτη και μισθό δικαίου» έχει διπλή σημασία: είτε ότι, όσοι υποδέχονται τους προφήτες και γενικότερα κάποιους από τους δικαίους, οπωσδήποτε θα λάβουν τον μισθό της ειλικρινούς και καθαρής φιλοξενίας και δεν υπάρχει περίπτωση να στερηθούν τα βραβεία για τα οποία αποδείχθηκαν άξιοι με τις πράξεις τους· είτε ότι και αυτοί δεν θα λάβουν απλώς έναν μισθό φιλοξενίας, αλλά τον ίδιο και όμοιο με εκείνον των προφητών και των δικαίων. Διότι η φιλοξενία είναι σπουδαία αρετή και προσφέρει μεγάλους μισθούς, και μάλιστα όταν αφορά σπουδαίους άνδρες και διωκόμενους για τους θείους νόμους. Εάν εσύ την εφαρμόζεις σωστά και φιλοξενείς τους φίλους του Θεού στο όνομα των υπηρετών Του και όχι για κάποιον άλλο λόγο, τότε θα κατανοήσεις καλύτερα το ευαγγελικό ρητό και από αυτό θα αποκομίσεις κέρδος (ω, τι μακαριότητα!) πολύ μεγαλύτερο από ό,τι μπορεί να περιγράψει ο λόγος.

και τους συμβούλευσε λέγοντας: «Εάν λοιπόν εγώ, ο Κύριος και ο διδάσκαλος, έπλυνα τα πόδια σας των μαθητών, οφείλετε και εσείς να πλένετε τα πόδια ο ένας του άλλου· διότι σας έδωσα παράδειγμα, ώστε όπως έκανα εγώ, να κάνετε και εσείς». Και πάλι: «Όποιος θέλει να είναι πρώτος ανάμεσά σας, ας είναι διάκονος όλων και δούλος όλων· όπως και ο Υιός του ανθρώπου δεν ήλθε για να διακονηθεί, αλλά για να διακονήσει και να προσφέρει την ψυχή του λύτρο για πολλούς». Και: «Όσα αν κάνει κανείς σε έναν από αυτούς, τα έκανε σε εμένα»· και: «Όποιος δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου». Αλλά και οι απόστολοι στις Πράξεις, ενώ ασχολούνταν με τη σωματική διακονία των τραπεζών, προέκριναν το σπουδαιότερο, το να επιδιώκουν το έργο της προσευχής και του λόγου. «Διότι δεν είναι σωστό», λέει, «να εγκαταλείψουμε εμείς τον λόγο του Θεού και να διακονούμε σε τραπέζια· αλλά, αφού επιλέξουμε άνδρες γεμάτους από Άγιο Πνεύμα, ας τους εγκαταστήσουμε σε αυτή την ανάγκη, και εμείς θα αφοσιωθούμε στη διακονία του λόγου και στην προσευχή».

Επειδή όμως πολλοί σταυρώνονται ως ληστές και κλέφτες, πρόσθεσε το, «Και ας με ακολουθεί», δηλαδή, ας ζει σύμφωνα με τους δικούς μου νόμους. «Εκείνος που θα βρει την ψυχή του, θα την χάσει. Και εκείνος που θα χάσει την ψυχή του εξαιτίας μου, θα την βρει.» Φαίνεται ότι βρίσκει την ψυχή του αυτός που φροντίζει για τη σαρκική ζωή. Ο οποίος και τη χάνει, παραδιδόμενος στην αιώνια τιμωρία· αυτός όμως που χάνει την ψυχή του και πεθαίνει, όχι ως ληστής ή ως αυτόχειρας, αλλά για χάρη του Χριστού, εκείνος τη σώζει. «Εκείνος που δέχεται εσάς, δέχεται εμένα· και εκείνος που δέχεται εμένα, δέχεται εκείνον που με απέστειλε. Εκείνος που δέχεται προφήτη στο όνομα προφήτη, θα λάβει μισθό προφήτη. Και εκείνος που δέχεται δίκαιο στο όνομα δικαίου, θα λάβει μισθό δικαίου.» Μας παρακινεί για να υποδεχόμαστε τους απεσταλμένους του Χριστού. Διότι αυτός που τιμά τους μαθητές του, τιμά Εκείνον, και μέσω Εκείνου και τον Πατέρα. Πρέπει δε να υποδεχόμαστε τους δικαίους και τους προφήτες στο όνομα δικαίου και προφήτη, δηλαδή, διότι είναι δίκαιοι και προφήτες. Όχι για κάποια προστασία και βοήθεια από τους βασιλιάδες, αλλά, ακόμη κι αν τυχόν κάποιος έχει το σχήμα του προφήτη, υστερεί όμως στα έργα, εσύ να τον δεχθείς ως προφήτη.

Και ο Θεός θα σε ανταμείψει σαν να είχες πράγματι δεχτεί έναν δίκαιο. Διότι αυτό σημαίνει το «Θα λάβει μισθό δικαίου»· ή μπορείς να το κατανοήσεις και διαφορετικά, ότι δηλαδή και αυτός που τον δέχτηκε θα λογαριαστεί ως δίκαιος, και θα λάβει τον μισθό που λαμβάνουν οι δίκαιοι. «Και όποιος ποτίσει έναν από αυτούς τους μικρούς έστω και ένα ποτήρι κρύο νερό, στο όνομα του μαθητή, αλήθεια σας λέω, δεν πρόκειται να χάσει τον μισθό του.» Για να μην προβάλει κανείς ως δικαιολογία τη φτώχεια του, λέει, ότι ακόμα και ένα ποτήρι κρύο νερό αν δώσεις, για τον λόγο ότι εκείνος είναι μαθητής μου, θα λάβεις τον μισθό και γι' αυτό· ένα ποτήρι κρύο νερό όμως δίνει επίσης και εκείνος που διδάσκει κάποιον ο οποίος φλέγεται από τη φωτιά του θυμού και των σαρκικών επιθυμιών. Και κάνοντάς τον να ονομάζεται μαθητής του Χριστού, επομένως ούτε και αυτός χάνει τον μισθό του.