Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11:16

Το ότι είναι επαινετό να θρηνεί κανείς με κοπετό, το φανερώνουν τα παιδιά που κάθονται στις αγορές και λένε: «Θρηνήσαμε για εσάς, και δεν κάνατε κοπετό· σας παίξαμε αυλό, και δεν χορέψατε». Ο αυλός, εξάλλου, είναι μουσικό όργανο που χρησιμοποιεί το πνεύμα (την πνοή) ως συνεργό για τη μελωδία. Γι' αυτό νομίζω πως κάθε άγιος προφήτης ονομάζεται μεταφορικά αυλός, εξαιτίας της κίνησής του από το Άγιο Πνεύμα. Γι' αυτό, λέει: «Σας παίξαμε αυλό, και δεν χορέψατε». Διότι οι προφητικοί λόγοι μάς προτρέπουν στην εύρυθμη ενέργεια της αγίας προφητείας, η οποία ονομάζεται χορός. Αλλά και θρηνούν για εμάς οι προφήτες, καλώντας μας σε κοπετό, ώστε, αφού έλθουμε σε συναίσθηση των δικών μας αμαρτημάτων μέσω των προφητικών λόγων, να πενθήσουμε για την απώλειά μας, καταπιέζοντας τη σάρκα μας με κόπους και μόχθους. Σε έναν τέτοιον άνθρωπο, λοιπόν, διαρρηγνύεται από πάνω του το πένθιμο ένδυμα, το οποίο φόρεσε πενθώντας βαθιά για την αμαρτία του.

Μτ 11, 16-17 Όπως ακριβώς, όταν κάποια παιδιά χορεύουν και άλλα θρηνούν, η θέλησή τους δεν ταυτίζεται (διότι και οι δύο πλευρές κατηγορούν τους συντρόφους τους επειδή δεν συμφωνούν μαζί τους), κάτι παρόμοιο έπαθαν και οι Ιουδαίοι, οι οποίοι δεν αποδέχθηκαν ούτε τον σκυθρωπό βίο του Ιωάννη ούτε τον πιο προσιτό του Χριστού, και δεν ωφελήθηκαν με κανέναν από τους δύο τρόπους.

«Με τι να παρομοιάσω αυτή τη γενεά;» λέγει. «Είναι όμοια με παιδιά που κάθονται στην αγορά και λένε: Σας παίξαμε αυλό, και δεν χορέψατε· σας τραγουδήσαμε θρήνους, και δεν χτυπήσατε τα στήθη σας». Πάλι, αυτά τα λόγια φαίνονται μεν να έχουν αποκοπεί από τα προηγούμενα, όμως συνδέονται απόλυτα με αυτά. Διότι εξακολουθεί να μένει στο ίδιο κεντρικό θέμα, και στο να δείξει ότι ο Ιωάννης ενεργούσε σε πλήρη αρμονία μαζί Του, έστω κι αν οι πράξεις τους φάνταζαν αντίθετες· όπως ακριβώς δηλαδή συνέβη και με την ερώτηση που Του έστειλε. Και αποδεικνύει ότι δεν υπήρχε τίποτα που έπρεπε να γίνει για τη σωτηρία τους και το οποίο παραλείφθηκε· πράγμα το οποίο αναφέρει και ο προφήτης μιλώντας για τον αμπελώνα: «Τι έπρεπε να κάνω σε τούτον τον αμπελώνα, και δεν το έκανα;». Διότι, «με τι», λέγει, «να παρομοιάσω αυτήν τη γενεά;».

Αυτό το είπε και αλλού, όταν μιλούσε για τον πνευματικό σπόρο. Διότι, αφού είπε ότι ο ένας σπάρθηκε στον δρόμο, ο άλλος στο πετρώδες έδαφος, ο άλλος στα αγκάθια και ο άλλος στην αγαθή γη, τότε πάλι χρησιμοποίησε την ίδια φράση: «Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Και τώρα, αφού έδωσε μεγάλη και θαυμαστή μαρτυρία για τον θείο Πρόδρομο, λέει: «όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει», διότι είναι και ανώτερος από τους προφήτες και μεγαλύτερος από όλους όσους έχουν γεννηθεί. Και γιατί, αφήνοντας αυτόν, περιμένετε τον Ηλία; Διότι αυτός είναι ανώτερος από εκείνον. Εκείνος βέβαια είναι αρχαιότερός του, αλλά ονομάζεται δεύτερος Πρόδρομος. Και αν ο Ιωάννης δεν είχε οριστεί Πρόδρομος της πρώτης μου παρουσίας, ούτε εκείνος θα επρόκειτο να γίνει δεύτερος Πρόδρομος της δεύτερης, ούτε οι αμαρτωλοί θα είχαν προσκληθεί σε μετάνοια και σωτηρία, ούτε οι άνθρωποι θα λάμβαναν την υιοθεσία μέσω του βαπτίσματος. Και πώς, παραβλέποντας τον πρώτο Πρόδρομο, περιμένετε τον δεύτερο, ω Ιουδαίοι; Διότι δεν έχει καμία ωφέλεια από τον δεύτερο Πρόδρομο, ούτε καιρό για μετάνοια κατά τη δεύτερη παρουσία μου, εκείνος που αθέτησε την πρώτη. Γι' αυτό και «αυτή η γενεά μοιάζει με παιδιά που κάθονται στην αγορά και φωνάζουν στους άλλους λέγοντας: σας παίξαμε φλογέρα και δεν χορέψατε, σας μοιρολογήσαμε και δεν θρηνήσατε. Διότι ήρθε ο Ιωάννης στην οδό της δικαιοσύνης, ο οποίος ούτε έτρωγε ούτε έπινε, και λένε: έχει δαιμόνιο».

Στο ευαγγελικό ρητό ποια πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι τα παιδιά που έπαιξαν αυλό στους Ιουδαίους; Στο ευαγγελικό ρητό ποια πρέπει να θεωρήσουμε ότι είναι τα παιδιά που έπαιξαν αυλό στους Ιουδαίους, και εκείνοι δεν χόρεψαν, που θρήνησαν, και εκείνοι δεν έκλαψαν; Διότι το να θεωρήσουμε τον Πρόδρομο και τον κοινό Δεσπότη ως παιδιά, μήπως μαζί με το άτοπο αυτό αναιρείται και το έγκλημα των Ιουδαίων; Διότι το να μην υπακούει κανείς σε παιδιά δεν είναι κάτι το επιλήψιμο. Άλλος βέβαια, τηρώντας τον τύπο της ιδιότητας των παραβολών και των παρομοιώσεων, θα πει ότι δεν πρέπει να αποδεχόμαστε απόλυτα τον επιμερισμό των ονομάτων σε κάθε μεμονωμένο πράγμα, ούτε να πιέζουμε τα πρόσωπα που παραβάλλονται και εκείνα με τα οποία παραβάλλονται, ώστε να τα κάνουμε να ταιριάζουν ακριβώς και να διασώζουν την ομοιότητα απαράλλακτη· ούτε βέβαια να αναζητούμε την υπόλοιπη σειρά των λέξεων και των πραγμάτων της κάθε έννοιας χωρίς διαφορά, ούτε να μην παραχωρούμε να προσλαμβάνεται καθόλου κανένα μέρος ούτε από αυτά που παρομοιάζονται με την παραβολή ούτε από την ίδια την παραβολή, το οποίο δεν τα συνδέει μεταξύ τους και δεν ανταποδίδεται το καθένα σε καθένα με απόλυτη λεπτομέρεια.

Έπειτα, δείχνοντας ότι το να είναι ο Ιωάννης ο Ηλίας αποτελεί αίνιγμα και ότι χρειάζεται σύνεση για να το κατανοήσει κανείς, λέει: «Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει», προτρέποντάς τους να ρωτήσουν και να μάθουν. «Με τι να παρομοιάσω αυτή τη γενεά; Μοιάζει με παιδιά που κάθονται στην αγορά και φωνάζουν στους συντρόφους τους, λέγοντας: Σας παίξαμε αυλό, και δεν χορέψατε. Σας τραγουδήσαμε μοιρολόγια, και δεν θρηνήσατε». Εδώ υπονοεί το ανικανοποίητο των Ιουδαίων. Διότι, επειδή ήταν δύστροποι, ούτε με τη σκληραγωγία του Ιωάννη έμεναν ικανοποιημένοι, ούτε με την απλότητα του Χριστού, αλλά έμοιαζαν με παιδιά που δυσαρεστούνται λόγω της επιπολαιότητάς τους, στα οποία είτε κλαίει κανείς, δεν τους αρέσει, είτε παίζει αυλό, ούτε αυτό τους αρέσει. «Διότι ήλθε ο Ιωάννης μήτε τρώγοντας μήτε πίνοντας, και λένε: Έχει δαιμόνιο. Ήλθε ο Υιός του ανθρώπου τρώγοντας και πίνοντας, και λένε: Ιδού άνθρωπος φαγάς και οινοπότης, φίλος τελωνών και αμαρτωλών». Με τον θρήνο παρομοιάζει τον τρόπο ζωής του Ιωάννη· διότι ο Ιωάννης επιδείκνυε πολλή σκληρότητα και στα λόγια και στα έργα· ενώ τον τρόπο του Χριστού με τον αυλό· διότι ο Κύριος ήταν γεμάτος χάρη, συγκαταβαίνοντας προς όλους, προκειμένου να τους κερδίσει όλους, ευαγγελιζόμενος τη βασιλεία, και χωρίς να έχει τίποτα το σκυθρωπό, όπως ο Ιωάννης. «Και δικαιώθηκε η σοφία από τα τέκνα της».