Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11:5

και «Ποιος σου έδωσε αυτήν την εξουσία;». Επίσης, πλησίασαν και μερικοί από τους γραμματείς, ύστερα από πάρα πολλή επίδειξη σημείων, λέγοντας με κακεντρέχεια: «Διδάσκαλε, θέλουμε να δούμε από σένα κάποιο σημείο». Θεωρώντας, λοιπόν, εντελώς ανάξιες λόγου τις φωνές των αγίων, μέσω των οποίων ήταν επόμενο να μπορούν να μάθουν ότι αυτός ήταν ο Χριστός, ζητούσαν θεϊκά σημεία. Γι' αυτό ο Σωτήρας έλεγε σε αυτούς που είχαν σταλεί από τον Ιωάννη: «Πηγαίνετε και αναφέρετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν, κουτσοί περπατούν» κ.λπ. Και οι Έλληνες, ζητώντας τη λαμπρότητα στη λέξη και στους λόγους, θεωρούν επίσης μωρία τον τρόπο της ένσαρκης οικονομίας, και λένε: «Γιατί άραγε ήταν απολύτως αναγκαίο, ο εκ Θεού Λόγος, ο οποίος είναι κατά φύση Θεός, και έχει τη δύναμη να κατορθώνει με μόνη τη θέληση και το νεύμα του όσα επιθυμεί, να γίνει άνθρωπος και να υπομείνει θάνατο; Πώς θα ήταν δυνατόν», λένε, «να γεννήσει μια παρθένος; Και πώς θα αναστηθεί αυτό που έχει καταφθαρεί από τον θάνατο;». Αλλά δεν είναι καθόλου παράλογο να λένε τέτοια, διότι «ο ψυχικός άνθρωπος δεν δέχεται τα του Πνεύματος, επειδή του φαίνονται μωρία», ενώ για εμάς είναι δύναμη και σοφία Θεού. Διότι μέσω Αυτού ο Θεός και Πατέρας έσωσε τα πάντα κάτω από τον ουρανό, ως διαμέσου της δύναμης που ενυπάρχει φυσικά σε Αυτόν, και της άρρητης σοφίας, δηλαδή της δικής Του. Διότι σοφία και δύναμη του Θεού και Πατέρα είναι ο Υιός, δια του οποίου τα πάντα έχουν έλθει στην ύπαρξη και, όντας δημιουργημένα, διασώζονται.

Αυτός όμως, αν και ήταν δυνατόν να πει «Εγώ είμαι και όχι άλλος», τους πείθει να ανατρέξουν στην αρχαία προφητεία λέγοντας: «Πηγαίνετε να αναγγείλετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν, κουτσοί περπατούν, λεπροί καθαρίζονται και κουφοί ακούν, νεκροί ανασταίνονται και στους φτωχούς κηρύττεται το Ευαγγέλιο, και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Είναι λοιπόν αληθές ότι, όπως λέει ο Προφήτης, «καθώς πλησιάζουν τα έτη θα γίνεις γνωστός», και ότι στους καιρούς που είχαν προκαθοριστεί από παλιά, σύμφωνα με το θέλημα και τη βουλή του Θεού και Πατρός, αναδείχθηκε ο Χριστός. Διότι κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα φανερώθηκε σε εμάς, αναγνωρίστηκε και ομολογήθηκε, όπως ακριβώς, φυσικά, και πριν από τους άλλους ο Ναθαναήλ είχε αναφωνήσει λέγοντας: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Έγινε λοιπόν γνωστός καθώς πλησίαζαν τα έτη, δηλαδή, κατά τον καιρό της ένσαρκης οικονομίας. Και αναγνωρίστηκε τόσο από τους αγίους όσο και από ολόκληρη πλέον την οικουμένη. Διότι γνωρίσαμε αυτόν που βρισκόταν ανάμεσα στα δύο ζώα, προτυπωμένον ως ιλαστήριο μέσα από νομικά αινίγματα, δηλαδή, τον Χριστό. «Όταν ταραχθεί η ψυχή μου με οργή, θα θυμηθείς το έλεος». Η ανθρώπινη φύση προσέκρουσε στον Δημιουργό εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, ο οποίος θεώρησε εντελώς ανάξια λόγου την εντολή που του δόθηκε.

Γι' αυτόν τον λόγο, θεωρώντας περιττή και ανώφελη τη φλυαρία γύρω από την ουσία των δημιουργημάτων, η Γραφή την παρέλειψε. Και μου φαίνεται ότι ο γιος της βροντής, ο Ιωάννης, ο οποίος με τη μεγαλοφωνία των δογμάτων του αντήχησε δυνατότερα από τα προηγούμενα κηρύγματα, έχοντας κατανοήσει ακριβώς αυτό, είπε στο τέλος της ευαγγελικής ιστορίας ότι είναι πολλά τα έργα που έχουν γίνει από τον Κύριο, «τα οποία», αναφέρει, «εάν γράφονταν ένα προς ένα, νομίζω πως ούτε ο ίδιος ο κόσμος δεν θα χωρούσε τα βιβλία που θα γράφονταν»· χωρίς βέβαια να εννοεί με αυτά τα λόγια τα θαύματα των θεραπειών. Διότι από αυτά η ιστορική αφήγηση δεν άφησε κανένα αμνημόνευτο, έστω και αν δεν έκανε μνεία όλων των θεραπευμένων ονομαστικά. Επειδή, όταν λέει ότι νεκροί ανασταίνονται, τυφλοί αναβλέπουν, κωφοί ακούν, χωλοί περπατούν, και επιπλέον ότι θεραπεύεται κάθε ασθένεια, δεν άφησε μέσω αυτών κανένα από τα θαύματα αδιήγητο, συμπεριλαμβάνοντας τα επιμέρους μέσα στις γενικές έννοιες. Αντιθέτως, μάλλον εκείνο εννοεί ο ευαγγελιστής, μιλώντας με το βάθος της γνώσης του: ότι δηλαδή το μεγαλείο του Υιού του Θεού δεν πρέπει να το γνωρίζουμε μόνο από τα θαύματα που επιτέλεσε μέσω της σάρκας. Διότι αυτά είναι μικρά, όταν εξετάζονται σε σύγκριση με την υπόλοιπη μεγαλουργία Του.

«Αλλά όχι», λέει ο Πέτρος, αυτός που βλέπει τα μακρινά, «μη σκέφτεσαι έτσι, άνθρωπέ μου, αυτή τη στιγμή. Διότι εσύ έχεις και σύζυγο που κάθεται στο σπίτι, και συγγενείς σού έχουν ανατεθεί, και επιπλέον διαθέτεις μεγάλη περιουσία, η οποία μπορεί να χορτάσει τις κοιλιές πολλών φτωχών. Εμπρός λοιπόν, αγαπητό μου τέκνο, επέστρεψε και γίνε βοηθός ενάντια στη φτώχεια για όσους καταπιέζονται ανελέητα από αυτήν, και μην παύσεις να τους συντρέχεις, μέχρι να φέρεις και τον εαυτό σου στην ίδια μοίρα με αυτούς. Διότι τότε ίσως, κάνοντας το καλό, να αναθέσεις στον τράχηλό σου τον ζυγό του Χριστού, επειδή "οι φτωχοί", όπως είπε ο Ίδιος, "ευαγγελίζονται". Να προσέχεις δε τον εαυτό σου και, έχοντας αποταχθεί με όση δύναμη έχεις τις γήινες ηδονές και μέριμνες, να διατηρείς μόνιμη στην καρδιά σου τη μνήμη του Θεού, τοποθετώντας τη μελέτη του ονόματός Του σαν να είναι χαραγμένη στα κρυφά ταμεία της ψυχής σου· και να μελετάς τα θεία βιβλία και λόγια όλες τις ημέρες και τις ώρες. Και αφού περάσεις έναν χρόνο με αυτά, εάν επιθυμήσεις να έρθεις πάλι σε εμάς, θα γνωρίσεις πιο ξεκάθαρα το θέλημα του Κυρίου για εσένα».

Και θα ακουστεί ο φόβος του σε κάθε πόλη και χώρα, και όταν το ακούσει αυτός που ανήκει στο διακοσιοστό κεφάλαιο του τριακοστού κεφαλαίου, θα αποδράσει από την Επτάλοφη πόλη προς το ενδότερο μέρος της Ανατολής και θα βρει κακό τέλος. Έπειτα, θα εγερθεί ένας νέος από τη φυλή του Δαν, σύμφωνα με την προφητεία του πατριάρχη Ιακώβ που λέει: «ένα φίδι που κάθεται στον δρόμο, που δαγκώνει τη φτέρνα του αλόγου, και ο ιππέας θα πέσει προς τα πίσω, περιμένοντας τη σωτηρία του Κυρίου». Ιππέας είναι η αλήθεια και η ευσέβεια των Ορθοδόξων χριστιανών, ενώ φτέρνα είναι η έσχατη ημέρα. Και αυτοί οι άγιοι, κατά τον καιρό εκείνο, θα δαγκωθούν από το φίδι, δηλαδή τον υιό της απώλειας, παρασυρόμενοι στις φαντασιοπληξίες του και στις ψευδομαντείες του· διότι θα κάνει σημεία και τέρατα πάνω στη γη, αδρανή και εξίτηλα: τυφλοί θα αναβλέψουν και χωλοί θα περπατήσουν, κουφοί θα ακούσουν και δαιμονισμένοι θα θεραπευτούν, θα μετατρέψει τον ήλιο σε σκοτάδι και τη σελήνη σε αίμα, και με αυτά τα σημεία του και τα φαντασιώδη τέρατα και τις πλάνες, θα εξαπατήσει, ει δυνατόν, ακόμη και τους εκλεκτούς, καθώς είναι γεγραμμένο. Διότι θα εισέλθει ο υιός της απώλειας στα Ιεροσόλυμα και θα καθίσει στον ναό του Κυρίου ωσάν να είναι ίσος με τον Θεό, ενώ είναι άνθρωπος σάρκινος, προερχόμενος από σπέρμα ανδρός και από μήτρα γυναικός, καταγόμενος από τη φυλή του Δαν. Επειδή και ο Ιούδας ο Ισκαριώτης, που παρέδωσε τον Κύριο, και αυτός από τη φυλή του Δαν καταγόταν.

Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τούς είπε: Πηγαίνετε και αναγγείλετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν, λεπροί καθαρίζονται, χωλοί περπατούν και κωφοί ακούν. [10] Ακούγοντας αυτά τα λόγια ο Ιωάννης στον ύπνο του, αμέσως σηκώνεται, αποβάλλοντας μαζί με τον ύπνο και την τύφλωση· διότι, αναβλέποντας με τα μάτια του σώματος, βλέπει το φως του ήλιου που μόλις είχε ανατείλει (επειδή ήταν όρθρος)· και τότε, μετά την υποχώρηση της νύχτας, ο άνδρας φωτιζόταν από τις ηλιακές ακτίνες, όταν και ο Ιωάννης, ακούγοντας τη σωτήρια φωνή να λέει: Τυφλοί αναβλέπουν, ξαφνικά ανέβλεψε, έχοντας προηγουμένως φωτιστεί στην ψυχή του από την πίστη και έχοντας αποκτήσει φωτεινά τα μάτια της ψυχής του· δεν έλαβε όμως ακόμη την τέλεια θεραπεία όπως πρώτα, αλλά μόνο έφερε στα μάτια του τον ωφέλιμο έλεγχο μιας τέτοιας αγνωμοσύνης, ώστε, βλέποντάς τον οι άλλοι, να γίνονται πιο προσεκτικοί και ασφαλείς για τον εαυτό τους. Εμείς δε, αφού υμνήσαμε με ύμνους και για αυτή την πανωφελή παιδαγωγία, ας προχωρήσουμε σε άλλη διδακτική τους θαυματουργία.

ΛΟΓΟΣ ΛΔ'. Να έχουμε καθημερινή μέριμνα θανάτου. Πατέρες μου, αδελφοί και τέκνα, τι θέλετε να σας αναγγείλω; Προς εκείνους που στάλθηκαν από τον Ιωάννη και ρώτησαν: «Εσύ είσαι εκείνος που πρόκειται να έλθει ή να περιμένουμε άλλον;», όπως ανέφερε το ανάγνωσμα, τι τους λέει ο Χριστός; «Αναγγείλατε στον Ιωάννη: τυφλοί βλέπουν, κωφοί ακούν, λεπροί καθαρίζονται, νεκροί ανασταίνονται, και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου».

Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τους είπε: «Πηγαίνετε και αναγγείλετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν και κουτσοί περπατούν, λεπροί καθαρίζονται και κουφοί ακούν, νεκροί ανασταίνονται και στους φτωχούς κηρύσσεται το Ευαγγέλιο. Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Δεν είπε: «Αναγγείλετε στον Ιωάννη ότι εγώ είμαι ο ερχόμενος», αλλά επειδή γνώριζε ότι ο Ιωάννης γι' αυτό έστειλε τους μαθητές, για να δουν τα θαύματα, λέει: «Αυτά που βλέπετε αναγγείλετε στον Ιωάννη», και οπωσδήποτε εκείνος, παίρνοντας αφορμή, θα μαρτυρήσει σε εσάς ακόμη περισσότερα για μένα. Ως «φτωχούς που ευαγγελίζονται» να εννοήσεις είτε αυτούς που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, δηλαδή τους αποστόλους, διότι ήταν φτωχοί ως ψαράδες και περιφρονημένοι λόγω της αγραμματοσύνης τους, είτε αυτούς που αφουγκράζονται το Ευαγγέλιο και ακούν για τα αιώνια αγαθά. Και δείχνοντας στους μαθητές του Ιωάννη ότι δεν του διαφεύγουν αυτά που σκέφτονται, λέει: «Μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», διότι αυτοί είχαν μεγάλη αμφιβολία γι' αυτόν. «Ενώ δε αυτοί αναχωρούσαν, άρχισε ο Ιησούς να λέει στα πλήθη για τον Ιωάννη: Τι βγήκατε στην έρημο να δείτε; Καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο;»

Έπειτα απαριθμεί τα έργα των θαυμάτων, τα οποία εξαγγέλθηκαν και μέσω των προφητών. Διότι το «τυφλοί αναβλέπουν, και χωλοί περιπατούν, και πτωχοί ευαγγελίζονται», αυτά είναι του Ησαΐα. Έπειτα λέγει: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», λέγοντάς τους σχεδόν το εξής: Και εσείς είστε μακάριοι, εάν δεν σκανδαλίζεστε εξαιτίας μου. Επειδή όμως ήταν επόμενο πολλοί να σκανδαλιστούν με τον Ιωάννη, διερωτώμενοι πώς εκείνος που έδωσε τόσο σπουδαία μαρτυρία για τον Χριστό, τώρα στέλνει απεσταλμένους και ρωτά εάν αυτός είναι ο ερχόμενος, για τον λόγο αυτόν λέγει ο Χριστός προς τα πλήθη να μην υποθέσουν τίποτε τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν είναι καλάμι, ώστε πότε να κλίνει εδώ και πότε εκεί, και τώρα μεν να δίνει μαρτυρία για εμένα, τώρα δε να με αγνοεί. Διότι, εάν ήταν τέτοιος, για ποιον λόγο βγήκατε τότε στην έρημο για να τον δείτε; Μήπως όμως διαφθάρηκε ο νους του από την τρυφή; Αλλά η στολή του τον δείχνει ανώτερο από κάθε τρυφή. Διότι, εάν ζούσε τρυφηλά, θα βρισκόταν στα ανάκτορα. Αλλά μήπως τον θεωρείτε προφήτη; Ναι, σας λέγω, και περισσότερο από προφήτη. Διότι οι μεν άλλοι προφήτευσαν μόνο για τον Χριστό, αυτός όμως και τον είδε και τον υπέδειξε, λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού». Και οι μεν άλλοι προφήτες προφήτευσαν μετά την έξοδό τους από την κοιλιά των μητέρων τους, αυτός όμως, ακόμη και πριν βγει από τη μήτρα, αναγνώρισε τον Κύριο και σκίρτησε. Έπειτα παρουσιάζει ως μάρτυρα και τον προφήτη. Διότι λέγει, «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί:»