Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11:6

Αυτός όμως, αν και ήταν δυνατόν να πει «Εγώ είμαι και όχι άλλος», τους πείθει να ανατρέξουν στην αρχαία προφητεία λέγοντας: «Πηγαίνετε να αναγγείλετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν, κουτσοί περπατούν, λεπροί καθαρίζονται και κουφοί ακούν, νεκροί ανασταίνονται και στους φτωχούς κηρύττεται το Ευαγγέλιο, και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Είναι λοιπόν αληθές ότι, όπως λέει ο Προφήτης, «καθώς πλησιάζουν τα έτη θα γίνεις γνωστός», και ότι στους καιρούς που είχαν προκαθοριστεί από παλιά, σύμφωνα με το θέλημα και τη βουλή του Θεού και Πατρός, αναδείχθηκε ο Χριστός. Διότι κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα φανερώθηκε σε εμάς, αναγνωρίστηκε και ομολογήθηκε, όπως ακριβώς, φυσικά, και πριν από τους άλλους ο Ναθαναήλ είχε αναφωνήσει λέγοντας: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ». Έγινε λοιπόν γνωστός καθώς πλησίαζαν τα έτη, δηλαδή, κατά τον καιρό της ένσαρκης οικονομίας. Και αναγνωρίστηκε τόσο από τους αγίους όσο και από ολόκληρη πλέον την οικουμένη. Διότι γνωρίσαμε αυτόν που βρισκόταν ανάμεσα στα δύο ζώα, προτυπωμένον ως ιλαστήριο μέσα από νομικά αινίγματα, δηλαδή, τον Χριστό. «Όταν ταραχθεί η ψυχή μου με οργή, θα θυμηθείς το έλεος». Η ανθρώπινη φύση προσέκρουσε στον Δημιουργό εξαιτίας της παράβασης του Αδάμ, ο οποίος θεώρησε εντελώς ανάξια λόγου την εντολή που του δόθηκε.

Πρόσεχε, λοιπόν, τον εαυτό σου και φύλαξε την ψυχή σου πάρα πολύ, μήπως τυχόν υπάρξει κάποιος κρυφός λόγος στην καρδιά σου ή ανόμημα· διότι ο λόγος του Θεού είναι ζωντανός και ενεργός και πιο κοφτερός από κάθε δίκοπο σπαθί, και εισχωρεί μέχρι τον διαχωρισμό ψυχής και πνεύματος, αρθρώσεων και μυελών, και κρίνει τους διαλογισμούς και τις έννοιες της καρδιάς· και δεν υπάρχει κανένα κτίσμα αφανές ενώπιόν του, αλλά τα πάντα είναι γυμνά και ξεσκεπασμένα στα μάτια του· προς αυτόν οφείλουμε να δώσουμε λόγο. Και σε άλλο σημείο λέει: γυμνός είναι ο άδης ενώπιόν του, και δεν υπάρχει κάλυμμα για την απώλεια. Δυνατός όμως είναι ο Θεός, ο οποίος δεν θα επιτρέψει να καταποθείς τελείως από τον σάλο της απιστίας, αλλά θα σε ελκύσει προς τον εαυτό του, στερεώνοντάς σε στην αληθινή πίστη, ώστε με παρρησία να πεις χωρίς ντροπή μαζί με τον Απόστολο: τον αγώνα τον καλό αγωνίστηκα, τον δρόμο τελείωσα, την πίστη διατήρησα· στο εξής με περιμένει το στεφάνι της δικαιοσύνης, το οποίο θα μου αποδώσει ο Κύριος, ο δίκαιος κριτής, εκείνη την ημέρα, και όχι μόνο σε εμένα, αλλά και σε όλους όσους έχουν αγαπήσει την επιφάνειά του. Διότι ο ίδιος έχει πει: μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου.

Υπάρχει όμως μια βαθύτερη θεώρηση, για την οποία φυσικά μίλησε ο Σωτήρας: ώστε να μη νομίσει κανείς ότι ο Ιωάννης, ο οποίος κατατάχθηκε από Αυτόν ως ο μεγαλύτερος μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες, είναι μεγαλύτερος και από τον ίδιο τον Σωτήρα επειδή και Αυτός γεννήθηκε από γυναίκα, το διασφαλίζει λέγοντας: «και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Γι' αυτό λέει: «ο μικρότερος όμως στη βασιλεία είναι μεγαλύτερός του». Διότι ο Σωτήρας ήταν μικρότερός του ηλικιακά, ως προς την κατά σάρκα γέννηση, κατά ένα εξάμηνο, αλλά μεγαλύτερος στη βασιλεία, προφανώς ως Θεός του. Επειδή ο Μονογενής δεν ήλθε για να μιλήσει καθόλου στα κρυφά ή να διαψεύσει κάτι από το δικό του κήρυγμα. Διότι βεβαιώνει ότι «δεν μίλησα στα κρυφά, αλλά με παρρησία». Επειδή είναι η αλήθεια, όπως λέει: «Εγώ είμαι η οδός και η αλήθεια». Επομένως, ούτε η οδός εμπεριέχει πλάνη, ούτε η αλήθεια λέει ψέματα αποκρύπτοντας τον εαυτό της. 〈Σχόλιο〉 〈θ'〉. «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελόν μου προ του προσώπου σου». 〈Έλεγχος〉 〈θ'〉. Εάν ο Μονογενής Υιός του Θεού αναγνωρίζει και προγνωρίζει τον Ιωάννη, και προγνωρίζοντάς τον, υποδεικνύει σε όσους θέλουν να μάθουν την αλήθεια ότι αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: «αποστέλλω τον άγγελόν μου προ του προσώπου σου», άρα εκείνος που το έγραψε και το είπε, το «αποστέλλω τον άγγελόν μου προ του προσώπου σου», ο αιώνιος Θεός, που μίλησε στους προφήτες και στον νόμο, δεν ήταν αλλότριος προς τον ίδιο Του τον Υιό, τον Ιησού Χριστό.

Αν και είχε μαθητές και πολλοί πρόσεχαν τα λεγόμενά του. Πώς λοιπόν λέει ότι «κανείς»; Αυτό ελέχθη τώρα αντί του «λίγοι»· επειδή, αν δεν εννοούσε κανέναν απολύτως, πώς πρόσθεσε: «Εκείνος που δέχθηκε τη μαρτυρία του, επισφράγισε ότι ο Θεός είναι αληθινός»; Εδώ ελέγχει και τους ίδιους του τους μαθητές, επειδή προς το παρόν δεν επρόκειτο να τον πιστέψουν απόλυτα. Διότι το ότι ούτε μετά από αυτά πίστεψαν στα λόγια του, είναι φανερό και από όσα ελέχθησαν μετέπειτα. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, ενώ βρισκόταν στη φυλακή, τους έστειλε από εκεί προς αυτόν, για να τους συνδέσει περισσότερο μαζί του. Εκείνοι όμως και τότε με δυσκολία πίστευαν, γεγονός που υπονοώντας και ο Χριστός είπε: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Επομένως, για κανέναν άλλο λόγο δεν είπε «Και τη μαρτυρία του κανείς δεν τη δέχεται», παρά για να προφυλάξει τους δικούς του μαθητές, λέγοντας σχεδόν τα εξής: επειδή προς το παρόν πρόκειται να τον πιστέψουν λίγοι, μην τυχόν θεωρήσετε εξαιτίας αυτού ότι τα λεγόμενά του είναι ψευδή· διότι «όσα έχει δει, αυτά μαρτυρεί», λέει. Αυτά δε τα λέει, ελέγχοντας ταυτόχρονα και την ιουδαϊκή αναισθησία.

Επειδή, λοιπόν, σκανδαλίζονταν εξαιτίας του, αφού φανέρωσε την εσωτερική τους αδυναμία και αφήνοντάς την μόνο στη δική τους συνείδηση, χωρίς να κάνει κανέναν άλλο μάρτυρα αυτής της κατηγορίας παρά μόνο εκείνους που γνώριζαν τα γεγονότα, τους προσείλκυσε ακόμη περισσότερο με αυτό, λέγοντας: «Μακάριος είναι εκείνος που δεν θα σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Διότι τα έλεγε αυτά υπονοώντας αυτούς. Για να μην παρουσιάσουμε, όμως, μόνο τα όσα λέγονται από εμάς, αλλά, θέτοντας στο μέσο και τα όσα λέγονται από άλλους, να κάνουμε σε εσάς την αλήθεια πιο σαφή μέσα από την παράθεση των λεγομένων, είναι αναγκαίο να αναφέρουμε και εκείνα. Τι λένε, λοιπόν, μερικοί; Ότι η αιτία δεν είναι αυτή που αναφέραμε εμείς, αλλά ότι ο Ιωάννης είχε άγνοια. Και δεν αγνοούσε τα πάντα· δηλαδή το ότι αυτός ήταν ο Χριστός το γνώριζε, αλλά το αν επρόκειτο να πεθάνει για χάρη των ανθρώπων δεν το γνώριζε. Γι' αυτό ρώτησε: «Εσύ είσαι ο ερχόμενος;», δηλαδή, αυτός που πρόκειται να κατέβει στον άδη. Αλλά αυτό δεν θα είχε καμία λογική· διότι ο Ιωάννης ούτε αυτό το αγνοούσε. Αυτό, άλλωστε, κήρυττε πριν από όλα τα άλλα, και αυτό μαρτύρησε πρώτο. «Ιδού», λέει, «ο Αμνός του Θεού, που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου». Και τον ονόμασε Αμνό, προαναγγέλλοντας τον σταυρό· και με το να πει, «που σηκώνει την αμαρτία του κόσμου», δήλωσε ακριβώς το ίδιο πράγμα. Διότι δεν το κατόρθωσε αυτό με κανέναν άλλον τρόπο, παρά μόνο διά του σταυρού. Αυτό έλεγε και ο Παύλος: «Και το χειρόγραφο, που ήταν εναντίον μας, και αυτό το αφαίρεσε από τη μέση, καρφώνοντάς το στον σταυρό».

ΛΟΓΟΣ ΛΔ'. Να έχουμε καθημερινή μέριμνα θανάτου. Πατέρες μου, αδελφοί και τέκνα, τι θέλετε να σας αναγγείλω; Προς εκείνους που στάλθηκαν από τον Ιωάννη και ρώτησαν: «Εσύ είσαι εκείνος που πρόκειται να έλθει ή να περιμένουμε άλλον;», όπως ανέφερε το ανάγνωσμα, τι τους λέει ο Χριστός; «Αναγγείλατε στον Ιωάννη: τυφλοί βλέπουν, κωφοί ακούν, λεπροί καθαρίζονται, νεκροί ανασταίνονται, και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου».

Και αποκρινόμενος ο Ιησούς τους είπε: «Πηγαίνετε και αναγγείλετε στον Ιωάννη αυτά που ακούτε και βλέπετε: τυφλοί αναβλέπουν και κουτσοί περπατούν, λεπροί καθαρίζονται και κουφοί ακούν, νεκροί ανασταίνονται και στους φτωχούς κηρύσσεται το Ευαγγέλιο. Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου». Δεν είπε: «Αναγγείλετε στον Ιωάννη ότι εγώ είμαι ο ερχόμενος», αλλά επειδή γνώριζε ότι ο Ιωάννης γι' αυτό έστειλε τους μαθητές, για να δουν τα θαύματα, λέει: «Αυτά που βλέπετε αναγγείλετε στον Ιωάννη», και οπωσδήποτε εκείνος, παίρνοντας αφορμή, θα μαρτυρήσει σε εσάς ακόμη περισσότερα για μένα. Ως «φτωχούς που ευαγγελίζονται» να εννοήσεις είτε αυτούς που κηρύττουν το Ευαγγέλιο, δηλαδή τους αποστόλους, διότι ήταν φτωχοί ως ψαράδες και περιφρονημένοι λόγω της αγραμματοσύνης τους, είτε αυτούς που αφουγκράζονται το Ευαγγέλιο και ακούν για τα αιώνια αγαθά. Και δείχνοντας στους μαθητές του Ιωάννη ότι δεν του διαφεύγουν αυτά που σκέφτονται, λέει: «Μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», διότι αυτοί είχαν μεγάλη αμφιβολία γι' αυτόν. «Ενώ δε αυτοί αναχωρούσαν, άρχισε ο Ιησούς να λέει στα πλήθη για τον Ιωάννη: Τι βγήκατε στην έρημο να δείτε; Καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο;»

Έπειτα απαριθμεί τα έργα των θαυμάτων, τα οποία εξαγγέλθηκαν και μέσω των προφητών. Διότι το «τυφλοί αναβλέπουν, και χωλοί περιπατούν, και πτωχοί ευαγγελίζονται», αυτά είναι του Ησαΐα. Έπειτα λέγει: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», λέγοντάς τους σχεδόν το εξής: Και εσείς είστε μακάριοι, εάν δεν σκανδαλίζεστε εξαιτίας μου. Επειδή όμως ήταν επόμενο πολλοί να σκανδαλιστούν με τον Ιωάννη, διερωτώμενοι πώς εκείνος που έδωσε τόσο σπουδαία μαρτυρία για τον Χριστό, τώρα στέλνει απεσταλμένους και ρωτά εάν αυτός είναι ο ερχόμενος, για τον λόγο αυτόν λέγει ο Χριστός προς τα πλήθη να μην υποθέσουν τίποτε τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν είναι καλάμι, ώστε πότε να κλίνει εδώ και πότε εκεί, και τώρα μεν να δίνει μαρτυρία για εμένα, τώρα δε να με αγνοεί. Διότι, εάν ήταν τέτοιος, για ποιον λόγο βγήκατε τότε στην έρημο για να τον δείτε; Μήπως όμως διαφθάρηκε ο νους του από την τρυφή; Αλλά η στολή του τον δείχνει ανώτερο από κάθε τρυφή. Διότι, εάν ζούσε τρυφηλά, θα βρισκόταν στα ανάκτορα. Αλλά μήπως τον θεωρείτε προφήτη; Ναι, σας λέγω, και περισσότερο από προφήτη. Διότι οι μεν άλλοι προφήτευσαν μόνο για τον Χριστό, αυτός όμως και τον είδε και τον υπέδειξε, λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού». Και οι μεν άλλοι προφήτες προφήτευσαν μετά την έξοδό τους από την κοιλιά των μητέρων τους, αυτός όμως, ακόμη και πριν βγει από τη μήτρα, αναγνώρισε τον Κύριο και σκίρτησε. Έπειτα παρουσιάζει ως μάρτυρα και τον προφήτη. Διότι λέγει, «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί:»