Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11:8

Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει μόνο να επιπλήττουμε αυτούς που πιστεύουν ότι ο Χριστός θα είναι μεγαλύτερος από τον Ιωάννη σε κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, επειδή δεν σκέφτονται ορθά, αλλά και με την ίδια την παράθεση των πιο αληθινών εννοιών να τους αντικρούουμε, ώστε να μη φανεί ότι τους επικρίνουμε άδικα. Εμπρός λοιπόν, ας προχωρήσουμε στο ίδιο το ανάγνωσμα, και ανακεφαλαιώνοντας την αιτία όσων ειπώθηκαν από τον Σωτήρα μας Χριστό, ας διδάξουμε τους ακροατές ποιος είναι τελικά ο σκοπός των λόγων αυτών. Λοιπόν, από εδώ θα κάνουμε την αρχή: ο Ιωάννης, ακούγοντας στη φυλακή τα έργα του Χριστού, έστειλε δύο από τους μαθητές του και του είπε: «Εσύ είσαι εκείνος που πρόκειται να έλθει, ή να περιμένουμε κάποιον άλλον;» Σε αυτά ο Χριστός αποκρίθηκε: «Πηγαίνετε και πείτε στον Ιωάννη αυτά που ακούσατε και βλέπετε», και απαριθμεί τα μεγαλειώδη θαύματα. Όταν δε οι μαθητές επέστρεφαν και πάλι στον μακάριο Βαπτιστή, λέγει ο Σωτήρας προς το συγκεντρωμένο πλήθος των Ιουδαίων: «Τι βγήκατε στην έρημο να δείτε; Ένα καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο; Μήπως έναν άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα; Ή μήπως έναν προφήτη;»

Διότι πώς δεν θα αποδειχθεί ότι είναι τέτοιος, εάν πράγματι, αυτόν που γνωρίζει, ομολογεί ότι τον αγνοεί, έχοντας πάθει αυτό από κάποια μεγάλη ελαφρότητα; Αλλά δεν είναι βέβαια καλάμι· «Τι όμως βγήκατε να δείτε; Άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα; Ιδού, αυτοί που φορούν τα μαλακά βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων.» Στους οποίους, λέει, θα ταίριαζε μάλλον περισσότερο η ελαφρότητα του νου. Διότι πώς είναι δυνατόν αυτός που είναι τόσο αυστηρός ως προς την άσκηση, σταθερός και ισχυρός στο να καταπολεμά και τα ίδια τα πάθη της σάρκας, να καταλήξει σε τέτοια αμάθεια; Διότι το να διακατέχεται κανείς από τέτοια ελαφρότητα διανοίας, θα ήταν γνώρισμα ψυχής, λέει, που δεν ευφραίνεται με τις σκληραγωγίες, αλλά με τις κοσμικές τρυφές. Εάν λοιπόν τον θαυμάζετε επειδή δεν είναι ντυμένος με μαλακά ρούχα, αναγνωρίστε στην άσκηση την αξιοπιστία που της ταιριάζει. Εάν όμως στον άριστο βίο δεν υπάρχει κανένα πλεονέκτημα, και θέσετε στην ίδια μοίρα αυτόν που κοπιάζει με αυτόν που ζει τρυφηλά, γιατί, αφήνοντας το να δοξάζετε αυτούς που φορούν μαλακά ενδύματα και ζουν στις αυλές των βασιλέων, θαυμάζετε τη διαμονή στην έρημο, και το ευτελές ένδυμα, και μάλιστα τις τρίχες της καμήλας;

Λέει, δηλαδή, ότι ο Ιωάννης δεν ήταν τέλειος, διότι εμπνεόταν από πολλά πνεύματα, σαν το καλάμι που κινείται με κάθε άνεμο. Και όταν μεν ερχόταν το πνεύμα του άρχοντα, κήρυττε τον Ιουδαϊσμό· όταν δε ερχόταν το Άγιο Πνεύμα, μιλούσε για τον Χριστό. Και αυτό σημαίνει, λέει, το χωρίο «ο μικρότερος στη βασιλεία 〈και τα εξής〉». Για εμάς, λέει, το είπε, ότι δηλαδή ο μικρότερος ανάμεσά μας είναι ανώτερός του. 7. Και αμέσως αποστομώνονται οι άνθρωποι αυτοί από την ίδια την αλήθεια. Διότι από τα συμφραζόμενα της κάθε λέξης θα φανερωθεί ολοκάθαρα η αλήθεια και θα αποδοθεί η αξιοπιστία της φράσης. Επειδή, αν μεν ο Ιωάννης φορούσε μαλακά ενδύματα και ζούσε σε βασιλικά ανάκτορα, ο λόγος θα απευθυνόταν δικαιολογημένα σε αυτόν και ευθέως για την επίπληξή του· εάν όμως 〈λέει〉 «τι βγήκατε να δείτε; άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα;» και δεν ήταν έτσι, δεν πρέπει πλέον να αποδίδεται η κατηγορία του λόγου στον Ιωάννη, ο οποίος δεν φορούσε μαλακά ρούχα, αλλά η αναφορά γίνεται για εκείνους που νόμισαν ότι έτσι θα έβρισκαν τον Ιωάννη και οι οποίοι συχνά κολακεύονταν υποκριτικά από όσους βρίσκονταν μέσα στα βασιλικά ανάκτορα. Διότι αυτοί, όταν έβγαιναν, νόμιζαν ότι θα έβρισκαν και στον Ιωάννη επαίνους και μακαρισμούς για τα παραπτώματα που διέπρατταν καθημερινά. Επειδή όμως δεν τα βρήκαν, ο Σωτήρας τούς είπε ανατρεπτικά: «Τι νομίζατε ότι θα βρείτε;»

Ή μήπως φαίνεται ορθό να αντιπαραβάλουμε τον Ιωάννη με τον διδάσκαλο; Αλλά εφόσον η θεία φωνή μαρτυρεί ότι εκείνος κατέχει τα πρωτεία μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες και είναι ανώτερος από προφήτη, θα ήταν ταυτόχρονα τρέλα και ασέβεια το να αντιπαραθέσει κανείς κάποιον άλλον σε έναν τέτοιο βίο μέσω σύγκρισης· ωστόσο, το να ακολουθεί κανείς μετά από έναν τόσο σπουδαίο και τέτοιου είδους άνδρα, αποτελεί απόδειξη της ύψιστης μακαριότητας. Ας κατανοήσουμε λοιπόν το ζήτημα ως εξής. Ο Ιωάννης ούτε φορούσε μαλακά ενδύματα, ούτε ήταν κάλαμος που σαλεύεται από τους ανέμους. Ασπαζόταν την έρημο περισσότερο από τις κατοικημένες περιοχές, και παρ' όλα αυτά σύχναζε ξανά στους κατοικημένους τόπους. Μήπως λοιπόν θα επικρίνει κανείς τον λόγο μας, εάν η αλήθεια επιμαρτυρήσει και για τον δικό μας διδάσκαλο ότι σε αυτά τα ζητήματα δεν υστερούσε από τον μεγάλο Ιωάννη; Διότι ποιος δεν γνωρίζει πώς θεώρησε εχθρικό τον μαλακό και τρυφηλό τρόπο ζωής, επιδιώκοντας σε καθετί το καρτερικό και το ανδρείο αντί για τις απολαύσεις, θερμαινόμενος από τον ήλιο, εκτεθειμένος στο κρύο, ασκώντας το σώμα του με νηστείες και εγκράτεια, διαμένοντας στις πόλεις σαν να βρισκόταν σε ερήμους χωρίς να βλάπτεται στο παραμικρό ως προς την αρετή από τη συναναστροφή, και μετατρέποντας τις ερήμους σε πόλεις; Διότι ούτε και η διαβίωση ανάμεσα στο πλήθος τον παρέκκλινε στο ελάχιστο από την ακριβή και ασφαλή πνευματική του πολιτεία.

Τι άλλο είναι αυτά, παρά η πτωχεία τω πνεύματι, την οποία ο Κύριος μακάρισε; Εάν δε κάποιος αναλογιστεί και τα αίσχη που φυσικά προκύπτουν από το ίδιο το πάθος, θα αποφύγει την κενοδοξία με όση δύναμη διαθέτει. Διότι, ενώ ποθεί τη δόξα των ανθρώπων, μέσα από τα ίδια τα έργα που κάνει γι' αυτήν, περιπίπτει στην αδοξία. Γιατί όταν κανείς φροντίζει την εξωτερική του εμφάνιση και υπερηφανεύεται για τη δόξα των προγόνων του και για τα ωραία χρώματα των ενδυμάτων του, και καυχάται για άλλα παρόμοια, καθιστά φανερό ότι κατέχεται ακόμη από νηπιώδες φρόνημα. Διότι όλα αυτά μαζί είναι χώμα· και τι είναι πιο άτιμο από το χώμα; Εκείνη δε που δεν χρησιμοποιεί το ένδυμα του σώματος για σκέπη ή θέρμανση, αλλά παρασύρεται από την απαλότητα και τη στιλπνότητα των ρούχων, όχι μόνο φανερώνει σε όσους τη βλέπουν την ακαρπία της δικής της ψυχής, αλλά επιπλέον περιβάλλεται και την ασχημοσύνη των γυναικών ελευθερίων ηθών. Περισσότερο από όλα, ας ακούσει αυτόν που λέει ότι «εκείνοι που φορούν τα μαλακά ενδύματα βρίσκονται στα παλάτια των βασιλέων»· «το δικό μας πολίτευμα όμως βρίσκεται στους ουρανούς», λέει ο θεσπέσιος Παύλος. Ας μην ριχτούμε, λοιπόν, από τον ουρανό, εξαιτίας της μαλθακότητας στα ενδύματα, στις σκηνές του κοσμοκράτορα του σκότους του αιώνος τούτου.

Και ότι είναι στενή και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή. Ο Κύριος της οδού είπε ότι είναι στενή και τεθλιμμένη· εσύ όμως αναζητάς την πλατιά; Και πώς αυτό δεν είναι παράλογο; Γι' αυτό δεν θα επιτύχεις τη ζωή, βαδίζοντας σε άλλη οδό, αλλά την απώλεια· διότι επέλεξες αυτήν που οδηγεί εκεί. Θέλεις να μιλήσω και να φέρω ως παράδειγμα αυτούς που ζουν μέσα στην τρυφή; Ας ανατρέξουμε από τους τελευταίους προς τους πρώτους. Ο πλούσιος που καίγεται στο καμίνι, οι Ιουδαίοι που ζούσαν για το στομάχι, των οποίων ο Θεός ήταν η κοιλιά, εκείνοι που μέσα στην έρημο αναζητούσαν συνεχώς την άνεση, γιατί καταστράφηκαν; Όπως ακριβώς και οι σύγχρονοι του Νώε, μήπως δεν χάθηκαν επειδή επέλεξαν αυτόν τον τρυφηλό και διεφθαρμένο βίο; Το ίδιο και οι κάτοικοι των Σοδόμων εξαιτίας της γαστριμαργίας· Διότι, λέει (η Γραφή), ζούσαν σπάταλα μέσα στην αφθονία των άρτων. Αυτό έχει ειπωθεί για τους κατοίκους των Σοδόμων. Εάν όμως η αφθονία των άρτων προκάλεσε τόσο μεγάλο κακό, τι θα μπορούσαμε να πούμε για τα άλλα εκλεκτά φαγητά; Ο Ησαύ δεν βρισκόταν μέσα στην άνεση; Και τι να πούμε για εκείνους τους υιούς του Θεού που είδαν τις γυναίκες και οδηγήθηκαν στον κρημνό; Τι να πούμε και για εκείνους που επιθυμούσαν μανιωδώς τους άρρενες; Και όλοι οι βασιλείς των εθνών, των Βαβυλωνίων, των Αιγυπτίων, δεν τερμάτισαν άσχημα τη ζωή τους; Δεν βρίσκονται στην κόλαση; Και τα σημερινά, πες μου, δεν είναι παρόμοια; Άκουσε τον Χριστό που λέει: Εκείνοι που φορούν τα μαλακά ενδύματα βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων· ενώ εκείνοι που δεν φορούν τέτοια, βρίσκονται στους ουρανούς.

Αλλ' αυτός δεν ήταν τέτοιος· αντίθετα, κατοίκησε την έρημο σαν να ήταν ο ουρανός, επιδεικνύοντας κάθε αυστηρή φιλοσοφία· και από εκεί, σαν κάποιος άγγελος από τους ουρανούς, κατέβαινε στις πόλεις, όντας αθλητής της ευσέβειας και στεφανωμένος νικητής της οικουμένης, και φιλόσοφος της φιλοσοφίας που είναι αντάξια των ουρανών. Και αυτά συνέβαιναν, ενώ δεν είχε ακόμη καταλυθεί η αμαρτία, δεν είχε ακόμη παύσει ο νόμος, δεν είχε ακόμη δεθεί ο θάνατος, δεν είχαν ακόμη συντριβεί οι χάλκινες πύλες, αλλά επικρατούσε ακόμη η παλαιά πολιτεία. Τέτοια είναι η γενναία και εγρηγορούσα ψυχή· διότι παντού ορμά προς τα εμπρός και υπερβαίνει τα καθορισμένα όρια· όπως ακριβώς έκανε και ο Παύλος κατά την Καινή πολιτεία. Αλλά για ποιον λόγο, ρωτά κάποιος, χρησιμοποίησε και ζώνη μαζί με το ένδυμά του; Αυτό ήταν συνήθεια στους παλαιούς, προτού περιπέσουν σε αυτό το μαλακό και χαλαρό σχήμα ενδυμασίας. Έτσι λοιπόν φαίνεται ότι ήταν ζωσμένος και ο Πέτρος, καθώς και ο Παύλος· διότι λέει: «Τον άνδρα στον οποίο ανήκει αυτή η ζώνη». Και ο Ηλίας έτσι ήταν ντυμένος, και ο καθένας από τους Αγίους, λόγω του ότι βρίσκονταν συνεχώς σε κάποιο έργο, είτε κάνοντας οδοιπορίες, είτε κοπιάζοντας και μεριμνώντας για κάποιο άλλο από τα αναγκαία· όχι όμως μόνο γι' αυτό, αλλά και για να καταπατούν κάθε είδους καλλωπισμό, και να ασκούνται σε κάθε σκληραγωγία· το οποίο, άλλωστε, και ο ίδιος ο Χριστός λέει ότι αποτελεί το μέγιστο εγκώμιο της αρετής, λέγοντας τα εξής: «Τι βγήκατε να δείτε; Άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ενδύματα;»

Ιδού, εκείνοι που φορούν τα μαλακά ενδύματα βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων.

ΟΜΙΛΙΑ ΛΖ΄. Καθώς αυτοί αναχωρούσαν, άρχισε ο Ιησούς να λέει στα πλήθη για τον Ιωάννη: Τι βγήκατε στην έρημο να δείτε; Καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο; Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ενδύματα; Ιδού, εκείνοι που φορούν τα μαλακά βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων.

Αποδεικνύοντας δε αυτά, δεν τα αποδεικνύει ευθέως από τη δική του κρίση, αλλά πρώτα από τη δική τους μαρτυρία· όχι μόνο μέσω όσων είπαν, αλλά και μέσω όσων έπραξαν, δείχνοντας ότι οι ίδιοι επιβεβαιώνουν τη σταθερότητά του. Γι' αυτό λέει: «Τι βγήκατε στην έρημο για να δείτε;». Σαν να έλεγε: Γιατί, αφού εγκαταλείψατε τις πόλεις και τα σπίτια, συγκεντρωθήκατε όλοι στην έρημο; Για να δείτε κάποιον αξιολύπητο και ευμετάβλητο άνθρωπο;

Διότι βέβαια δεν βγήκατε να δείτε καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο. Επειδή εκείνοι που είναι ευμετάβολοι και εύκολα παρασύρονται, και πότε λέγουν αυτά και πότε εκείνα, και σε τίποτα δεν στέκονται σταθεροί, μοιάζουν πάρα πολύ με αυτό. Και πρόσεξε πώς, αφήνοντας κατά μέρος κάθε άλλη κακία, προβάλλει αυτήν που κατεξοχήν υποφώλευε μέσα τους τότε, και αναιρεί την υπόνοια της ασταθούς συμπεριφοράς: «Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ενδύματα; Ιδού, αυτοί που φορούν τα μαλακά βρίσκονται στα ανάκτορα των βασιλέων». Αυτό δε που λέγει έχει το εξής νόημα: ότι από τη φύση του δεν ήταν άστατος· και αυτό το αποδείξατε εσείς με την προθυμία σας. Αλλά ούτε και το άλλο θα μπορούσε να πει κανείς, ότι δηλαδή ήταν μεν σταθερός, αλλά υποδουλωνόμενος στην τρυφή, αργότερα έγινε μαλθακός. Διότι, από τους ανθρώπους, άλλοι μεν είναι από τη φύση τους τέτοιοι, άλλοι δε γίνονται· για παράδειγμα, άλλος είναι εκ φύσεως οξύθυμος, ενώ άλλος, επειδή περιέπεσε σε μακροχρόνια αρρώστια, αποκτά αυτό το πάθος. Πάλι, άλλοι είναι εκ φύσεως ευμετάβολοι και επιπόλαιοι, ενώ άλλοι γίνονται έτσι επειδή υποδουλώνονται στην τρυφή και ζουν μαλθακά. Αλλά ο Ιωάννης, λέγει, ούτε από τη φύση του ήταν τέτοιος· διότι δεν βγήκατε να δείτε καλάμι· ούτε, αφού παραδόθηκε στην τρυφή, έχασε το πλεονέκτημα που κατείχε.

ΚΑΝΟΝΑΣ ΙΣΤʹ. Κάθε μαλθακότητα και στολισμός του σώματος είναι ξένα προς την Ιερατική τάξη. Τους Επισκόπους, λοιπόν, ή τους Κληρικούς που στολίζουν τον εαυτό τους με λαμπρά και επιδεικτικά ενδύματα, πρέπει να τους διορθώνουμε, και εάν επιμένουν, να τους επιβάλλεται επιτίμιο. Το ίδιο ισχύει και για όσους αλείφονται με μύρα. Επειδή, όμως, ως ρίζα πικρίας που βλασταίνει, έγινε μόλυσμα στην Καθολική Εκκλησία η αίρεση των χριστιανοκατηγόρων, και όσοι την αποδέχτηκαν όχι μόνο βδελύχθηκαν τις εικονικές αναπαραστάσεις, αλλά απέρριψαν και κάθε ευλάβεια, αποστρεφόμενοι όσους ζουν σεμνά και ευσεβώς, και εκπληρώθηκε σε αυτούς το γεγραμμένο: «Βδέλυγμα για τον αμαρτωλό είναι η θεοσέβεια». Εάν, λοιπόν, βρεθούν κάποιοι να περιγελούν όσους φορούν λιτή και σεμνή ενδυμασία, ας διορθωθούν μέσω επιτιμίου. Διότι από τους αρχαίους χρόνους κάθε ιερατικός άνδρας πολιτευόταν με μετρημένη και σεμνή ενδυμασία. Γι' αυτό, καθετί που χρησιμοποιείται όχι από ανάγκη, αλλά για καλλωπισμό, φέρει την κατηγορία της επιδειξιομανίας, όπως είπε ο Μέγας Βασίλειος. Αλλά ούτε και ενδύονταν στολές ποικιλμένες από μεταξωτά υφάσματα, ούτε πρόσθεταν ετερόχρωμα επιρράμματα στα άκρα των ιματίων. Επειδή άκουσαν από τη θεόφθογγη γλώσσα ότι όσοι φορούν τα μαλακά ενδύματα βρίσκονται στους οίκους των βασιλέων.

Ματθ. 10, 38 «Όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό» μου, λέει, «δεν είναι άξιός μου»· δηλαδή, όποιος δεν έχει πάντοτε στην ψυχή του τον θάνατο για χάρη μου και δεν τον μελετά συνεχώς, «δεν είναι άξιός μου». Ματθ. 11, 7-10 Επειδή ήταν φυσικό κάποιοι από το πλήθος να σκανδαλιστούν με την ερώτηση που υπέβαλαν οι μαθητές του Ιωάννη, διαλύει το σκάνδαλό τους όχι από αλλού, αλλά χρησιμοποιώντας τους ίδιους ως μάρτυρες. Εσείς, λέει, γνωρίζετε αυτά που μαρτυρούσε ο Ιωάννης για εμένα, και εσείς αποδείξατε έμπρακτα πόσο θαυμαστός άνθρωπος είναι, βγαίνοντας προς αυτόν στην έρημο του Ιορδάνη για να βαπτιστείτε από αυτόν. Αφού λοιπόν και όσα μαρτυρεί γνωρίζετε και την αξιοπιστία του εσείς οι ίδιοι μαρτυρήσατε έμπρακτα, μην νομίσετε ότι τώρα έχει αλλάξει και ότι υπονοεί ή λέει άλλα για εμένα αντί για εκείνα. Διότι, ως επί το πλείστον, εκείνοι που μεταβάλλονται από την αρετή στην κακία και από την αλήθεια στο ψέμα, μεταβάλλονται είτε λόγω ελαφρότητας της διάνοιας είτε από επιθυμία για δόξα και χρήματα, αλλά εσείς δεν υπονοήσατε τίποτα τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν θα βγαίνατε «στην έρημο» για να δείτε έναν άνθρωπο ελαφρύ και ευμετάβολο και που, σαν «καλάμι», περιφέρεται από κάθε άνεμο, ούτε πάλι κάποιον κενόδοξο ή φιλοχρήματο. Διότι τέτοιου είδους άνθρωποι δεν επιδιώκουν τις ερήμους, αλλά τα βασιλικά ανάκτορα.

Αλλά ο έπαινος που συνυφαίνεται από την κρίση των ακροατών, για να το πούμε πιο αναλυτικά, είναι κάπως έτσι: Τι βγήκατε να δείτε στην έρημο; Μήπως ένα καλάμι που σαλεύει από τον άνεμο; Ή μήπως έναν άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ενδύματα; Είναι προφανές πως σε καμία περίπτωση· διότι εσείς οι ίδιοι, με όσα πράξατε προς αυτόν και με την πορεία σας προς την έρημο, μαρτυρήσατε τα αντίθετα από αυτή την εντύπωση, θεωρώντας τον ως κάποιον θαυμαστό, που έχει σχεδόν υπερβεί τα ανθρώπινα όρια, όπως και πραγματικά είναι. Επομένως, ούτε και τώρα ένας τόσο σπουδαίος άνθρωπος μου απηύθυνε το ερώτημα μέσω των μαθητών του από κάποια μεταβολή ή άγνοια, αλλά, αντίθετα, με σοφή μέθοδο ενήργησε ώστε εκείνα που δίδαξε με τον λόγο να τα επιβεβαιώσουν οι μαθητές του και με την ίδια την αυτοψία τους. Διότι ποια λογική υπάρχει στο να επέλθει σε έναν τέτοιο άνδρα μεταβολή ή αλλοίωση από τα ανώτερα; Από τη στιγμή που κάθε πτώση προς το χειρότερο προέρχεται, σε όσους συμβαίνει, είτε από ασθένεια της κρίσης, είτε από το πάθος της φιληδονίας, είτε από τη φιλαργυρία και τον έρωτα για αυτή την κενή δόξα· εξαιτίας των οποίων επέρχεται και η ολίσθηση προς τα υπόλοιπα πάθη, από τα οποία κυριεύονται ουκ ολίγοι άλλοι, και μάλιστα όσοι είναι προσκολλημένοι στους βασιλικούς οίκους και αιχμαλωτίζονται από εκείνη τη ματαιότητα. Από όλα αυτά ο Ιωάννης είναι τόσο αδούλωτος, που δεν είναι καν εύκολο σε όλους να το εκφράσουν· διότι δεν είναι, δεν είναι καλάμι που δέχεται τον κλονισμό των ανέμων.

«Απέφυγε», λέει, «τους τρόπους των ασταθών και την ασθένεια όσων κλυδωνίζονται σαν το καλάμι, και βέβαια δεν έχει καλομάθει σε μαλακά ενδύματα ούτε στα άλλα με τα οποία τρυφηλούν όσοι ζουν στα ανάκτορα, υποδουλωμένοι στον χρυσό, τις ηδονές και τη φιλοδοξία. Αντιθέτως, γι' αυτόν η έρημος είναι ταυτόχρονα λαμπρός οίκος και παράδεισος και παλάτι, οι τρίχες της καμήλας είναι η σκέπη του σώματός του, και η δερμάτινη ζώνη γύρω από τη μέση του δεσμεύει και νεκρώνει όλα τα σωματικά και ανθρώπινα σκιρτήματα ολόγυρά της. Κι αν θέλεις να εξετάσεις και την τροφή του, αυτή συνίσταται στο να μη μετέχει απλώς σε τροφή, αλλά μόνο σε όση είναι πικρή και άτροφη, και ούτε καν αυτή δεν τη λαμβάνει σε κανονικό μέτρο, αλλά ίσα ίσα για να ξεγελάσει την ίδια την ανάγκη της φύσης. Σε αυτά λοιπόν, πώς θα τολμούσε να παρεισφρήσει η τρυφή ή η ρέουσα δόξα ή ο πλούτος, ο οποίος είναι βαρύς και πικρός τύραννος τόσο εκείνων που τον έχουν όσο και εκείνων που ακούσια δεν τον έχουν; Και αυτά δεν τα βροντοφωνάζουν μόνο τα έργα, αλλά και εσείς οι ίδιοι», λέει, «από τα έργα, τα οποία προσέλκυσαν ως μάρτυρες τα μάτια σας και την κρίση σας, δεν παρουσιάσατε τίποτε λιγότερο. Διότι με τα έργα σας και εσείς οι ίδιοι φέρατε τη μαρτυρία ότι ο Βαπτιστής είναι ανώτερος και από εκείνους που είναι ασταθείς στη γνώμη και από όσους είναι υποδουλωμένοι στις ηδονές, τη δόξα και τον πλούτο, εξαιτίας των οποίων επέρχεται η μεταβολή προς το χειρότερο, η αλλοίωση και η άγνοια». Αλλά αυτός μεν είναι ο τύπος των επαίνων που προέρχεται από την επιδοκιμασία των ακροατών.

Ίσως τα πλήθη, ακούγοντας την ερώτηση του Ιωάννη, να σκανδαλίζονταν, μήπως και ο Ιωάννης αμφιβάλλει για τον Χριστό, και έτσι εύκολα άλλαξε γνώμη, αν και προηγουμένως είχε μαρτυρήσει για τον Χριστό. Αναιρώντας λοιπόν αυτή την υποψία ο Χριστός, λέει: Δεν είναι ο Ιωάννης κάλαμος, δηλαδή, ευμετάβλητος. Διότι, αν ήταν τέτοιος, πώς λοιπόν βγήκατε προς αυτόν στην έρημο; Διότι βέβαια δεν θα βγαίνατε προς ένα κάλαμο, δηλαδή έναν ασταθή άνθρωπο, αλλά βγήκατε προς αυτόν ως έναν μεγάλο και σταθερό άνθρωπο. Επομένως, τέτοιος παραμένει, όπως τον νομίζατε οι ίδιοι. «Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Έναν άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα; Ιδού, αυτοί που φορούν τα μαλακά, βρίσκονται στα σπίτια των βασιλέων». Διότι, για να μην μπορούν να πουν ότι, επειδή υποδουλώθηκε στην τρυφή, αργότερα έγινε χαλαρός, λέει, Όχι. Διότι η στολή του, που ήταν από τρίχες, δείχνει ότι είναι εχθρός της καλοπέρασης. Διότι, αν φορούσε μαλακά ρούχα, θα βρισκόταν στα παλάτια των βασιλέων και όχι στη φυλακή, αν ήθελε να καλοπερνά. Μάθε, λοιπόν, ότι δεν πρέπει ο αληθινός Χριστιανός να φορά μαλακά ρούχα. «Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη». Ο Ιωάννης είναι περισσότερο από προφήτης, διότι οι άλλοι προφήτες μόνο προείπαν για τον Χριστό, αυτός όμως έγινε και αυτόπτης μάρτυρας, πράγμα που είναι όντως μέγα.