Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 11:9

ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΚΥΡΙΛΛΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΕΙΣ ΤΟ ΚΑΤΑ ΙΩΑΝΝΗΝ ΕΥΑΓΓΕΛΙΟΝ. ΒΙΒΛΙΟ Βʹ. Την επομένη βλέπει τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν. Σε πολύ σύντομο χρονικό διάστημα, ο Βαπτιστής αναδεικνύεται ταυτόχρονα προφήτης και απόστολος· διότι αυτόν που προκήρυττε ότι θα έρθει, τον δείχνει να είναι ήδη παρών. Για τον λόγο αυτό ξεπέρασε και το μέτρο των προφητών, όπως λέει κάπου ο ίδιος ο Σωτήρας όταν μιλούσε στους Ιουδαίους γι' αυτόν: «Τι βγήκατε να δείτε στην έρημο; Προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη». Διότι οι μεν κατά καιρούς προφήτευαν ότι θα αναδειχθεί ο Χριστός, αυτός δε, φωνάζοντας ότι θα έρθει, τον έδειξε κιόλας παρόντα. Διότι, λέει, την επομένη βλέπει τον Ιησού να έρχεται προς αυτόν. <Και λέει: Ίδε ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.> Το «Ετοιμάστε την οδό» δεν αρμόζει πλέον στον καιρό, εφόσον πλέον φαίνεται και βρίσκεται μπροστά στα μάτια τους εκείνος για τον οποίο γίνεται η ετοιμασία· η φύση του πράγματος απαιτούσε άλλα λόγια. Έπρεπε να εξηγηθεί ποιος είναι ο παρών, και για ποιους σκοπούς κατήλθε αυτός που ήρθε σε εμάς από τους ουρανούς.

Διότι δεν νομίζω ότι πρέπει μόνο να επιπλήττουμε αυτούς που πιστεύουν ότι ο Χριστός θα είναι μεγαλύτερος από τον Ιωάννη σε κάποια συγκεκριμένη χρονική στιγμή, επειδή δεν σκέφτονται ορθά, αλλά και με την ίδια την παράθεση των πιο αληθινών εννοιών να τους αντικρούουμε, ώστε να μη φανεί ότι τους επικρίνουμε άδικα. Εμπρός λοιπόν, ας προχωρήσουμε στο ίδιο το ανάγνωσμα, και ανακεφαλαιώνοντας την αιτία όσων ειπώθηκαν από τον Σωτήρα μας Χριστό, ας διδάξουμε τους ακροατές ποιος είναι τελικά ο σκοπός των λόγων αυτών. Λοιπόν, από εδώ θα κάνουμε την αρχή: ο Ιωάννης, ακούγοντας στη φυλακή τα έργα του Χριστού, έστειλε δύο από τους μαθητές του και του είπε: «Εσύ είσαι εκείνος που πρόκειται να έλθει, ή να περιμένουμε κάποιον άλλον;» Σε αυτά ο Χριστός αποκρίθηκε: «Πηγαίνετε και πείτε στον Ιωάννη αυτά που ακούσατε και βλέπετε», και απαριθμεί τα μεγαλειώδη θαύματα. Όταν δε οι μαθητές επέστρεφαν και πάλι στον μακάριο Βαπτιστή, λέγει ο Σωτήρας προς το συγκεντρωμένο πλήθος των Ιουδαίων: «Τι βγήκατε στην έρημο να δείτε; Ένα καλάμι που σαλεύεται από τον άνεμο; Μήπως έναν άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα; Ή μήπως έναν προφήτη;»

Ναι, σας λέω, και κάτι περισσότερο από προφήτη. Διότι αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα ετοιμάσει την οδό σου εμπρός σου.» Έπειτα προσθέτει σε αυτά το ζητούμενο: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέω, δεν έχει αναδειχθεί μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες μεγαλύτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή· όμως ο μικρότερος στη βασιλεία των ουρανών είναι μεγαλύτερός του.» Και ο λόγος δεν σταματά σε αυτά. Διότι προσθέτει αμέσως: «Από τις ημέρες δε του Ιωάννη του Βαπτιστή μέχρι τώρα η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και οι βιαστές την αρπάζουν.» Σε αυτά, θα λέγαμε, όλο το κεφάλαιο βρίσκει την ολοκλήρωσή του. Νομίζω όμως ότι πρέπει, εξετάζοντας εν συντομία το κάθε νόημα, να πούμε, ποια μεν αιτία κατέστησε δέσμιο τον άγιο Βαπτιστή, για ποιο λόγο δε ρωτούσε τον Χριστό μέσω των δικών του μαθητών, εάν πράγματι ήταν σαφώς αυτός ο ερχόμενος· και ποια ή από πού προήλθε η απάντηση του Χριστού προς τα πλήθη.

Διότι ολόκληρος ο βίος εκείνου που είναι ο ανώτερος από όλους τους γεννημένους από γυναίκες, είναι θαύμα θαυμάτων. Και όχι μόνο ολόκληρος ο βίος του Ιωάννη, ο οποίος ήταν προφήτης και περισσότερο από προφήτης ακόμη και πριν γεννηθεί, αλλά και όσα συνέβησαν πολύ πριν από τον βίο του και όσα ακολούθησαν μετά τον βίο του, όσα σχετίζονται με αυτόν, βρίσκονται πέρα από κάθε θαύμα.

Γιατί όμως μόνο στον Ιησού που προσευχόταν άνοιξε ο ουρανός, και σε κανέναν από αυτούς που υπήρξαν πριν από αυτόν; Τι λες; Αυτός που, ενώ ήταν ακόμη έμβρυο, κατανόησε τη θεανδρική οικονομία του ενυπόστατου Λόγου του Θεού, και όχι μόνο σκίρτησε με αγαλλίαση από το θείο Πνεύμα μέσα από την ίδια τη μητρική κοιλιά, αλλά μετέδωσε τη χάρη και σε αυτήν που τον κυοφορούσε, αυτός που όταν γεννήθηκε έλυσε το πατρικό στόμα, το οποίο εξαιτίας του είχε δεθεί με αφωνία κατόπιν προσταγής του αγγέλου, το θρέμμα της ερήμου, αυτός που ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες είναι ο ανώτερος και ο σπουδαιότερος από όλους τους προφήτες ανά τους αιώνες, δεν είναι ικανός να λύσει το λουρί του υποδήματος του Χριστού (όποιο κι αν είναι επιτέλους αυτό το λουρί), και θα μπορούσε κάποιος από αυτούς που υπολείπονται της δικής του αξίας να ανοίξει τον ουρανό, ή μάλλον τα υπερουράνια; Διότι, για να κατανοήσεις το ύψος της υπεροχής απέναντι σε όλους αυτού που τώρα βαπτίζεται κατά σάρκα, πρόσεξέ μου και εκείνο: καθώς «άνοιξαν σε αυτόν», έχει γραφτεί, «οι ουρανοί», φανερώθηκε σε εμάς έμπρακτα ότι δεν άνοιξαν απλώς οι ουρανοί, αλλά άνοιξε σε αυτόν ο ίδιος ο κόλπος του ύψιστου Πατέρα· διότι από εκεί προήλθε το Πνεύμα και η φωνή που μαρτυρούσε τη γνησιότητα της υιότητάς του.

Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη. Διότι το ζήτημα με τους μαθητές του Ιωάννη οικονομήθηκε καλώς, και έφυγαν έχοντας βεβαιωθεί από τα σημεία που έγιναν εκείνη τη στιγμή· έπρεπε όμως στη συνέχεια να θεραπευτεί και η κατάσταση σε σχέση με τον λαό. Εκείνοι βέβαια δεν θα υποπτεύονταν τίποτα τέτοιο για τον δικό τους διδάσκαλο· αλλά το πολύ πλήθος, εξαιτίας της ερώτησης των μαθητών του Ιωάννη, θα μπορούσε να υποθέσει πολλά άτοπα, αγνοώντας τον σκοπό με τον οποίο έστειλε τους μαθητές του. Και ήταν φυσικό να διαλογίζονται μέσα τους και να λένε: Αυτός που έδωσε τόσες μαρτυρίες άλλαξε γνώμη τώρα, και αμφιβάλλει αν είναι αυτός ή κάποιος άλλος ο ερχόμενος; Μήπως λέει αυτά ερχόμενος σε αντιπαράθεση με τον Ιησού; Μήπως επειδή έγινε πιο δειλός εξαιτίας της φυλακής; Μήπως μάταια και άσκοπα είπε τα προηγούμενα; Επειδή, λοιπόν, ήταν φυσικό να υποπτεύονται πολλά τέτοια, δες πώς διορθώνει την αδυναμία τους και αναιρεί αυτές τις υποψίες. Διότι, ενώ εκείνοι έφευγαν, άρχισε να λέει στα πλήθη. Γιατί ενώ εκείνοι έφευγαν; Για να μη φανεί ότι κολακεύει τον άνθρωπο. Καθώς δε διορθώνει τον λαό, δεν εκθέτει φανερά την υπόνοιά τους, αλλά προσφέρει μόνο τη λύση των λογισμών που θορυβούσαν τη διάνοιά τους, αποδεικνύοντας ότι γνώριζε τα απόκρυφα όλων.

βʹ. Αφού λοιπόν χαρακτήρισε το ήθος του και από τον τόπο, και από τα ενδύματα, και από τη συρροή του πλήθους, εισάγει στη συνέχεια και τον προφήτη. Διότι, αφού είπε, «Τι εξήλθατε να δείτε; προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη», προσθέτει· «διότι αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφεί: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα κατασκευάσει την οδό σου έμπροσθέν σου». Αφού πρώτα έθεσε τη μαρτυρία των Ιουδαίων, τότε εφαρμόζει τη μαρτυρία των προφητών· μάλλον δε, πρώτα παραθέτει την ιουδαϊκή ετυμηγορία, η οποία θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη απόδειξη, όταν η μαρτυρία προέρχεται από τους εχθρούς· δεύτερον, τον βίο του ανδρός· τρίτον, τη δική Του κρίση· τέταρτον, τον προφήτη, αποστομώνοντάς τους από παντού. Έπειτα, για να μην πουν: «Και λοιπόν; Αν τότε ήταν τέτοιος, τώρα όμως έχει μεταβληθεί;», ανέφερε και τα μετέπειτα, τα ενδύματα, το δεσμωτήριο, και μαζί με αυτά την προφητεία. Έπειτα, αφού είπε ότι είναι ανώτερος από προφήτη, δείχνει και ως προς τι είναι ανώτερος. Ως προς τι λοιπόν είναι ανώτερος; Ως προς το ότι βρίσκεται κοντά σε Εκείνον που έχει έλθει. Διότι, λέει, «Αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου»· δηλαδή, κοντά σου. Διότι, όπως ακριβώς στην περίπτωση των βασιλέων όσοι ιππεύουν κοντά στο όχημά τους είναι λαμπρότεροι από τους άλλους, έτσι βέβαια και ο Ιωάννης φαίνεται να προπορεύεται κοντά στην ίδια την Παρουσία.

Αλλά άφθονο και γλυκό ποτό τούς παρείχαν οι πηγές, οι ποταμοί και οι λίμνες, ενώ τράπεζα για τον μεν έναν ετοίμαζε άγγελος, θαυμαστή και παράδοξη και ανώτερη από την ανθρώπινη συνήθεια. «Διότι ο ένας άρτος», αναφέρει, «επαρκούσε για ασιτία σαράντα ημερών». Τον δε άλλον, η χάρη του Πνεύματος πολλές φορές τον έτρεφε καθώς θαυματουργούσε, και όχι μόνο τον ίδιο αλλά δι' αυτού και άλλους. Ο δε Ιωάννης, που ήταν κάτι περισσότερο από προφήτης και από τον οποίο ουδείς μεγαλύτερος έχει εγερθεί μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες, δεν είχε καν ανάγκη από ανθρώπινη τροφή· διότι δεν ήταν ο σίτος, ο οίνος και το έλαιο, αλλά οι ακρίδες και το άγριο μέλι που συντηρούσαν τη ζωή του σώματός του. Είδες αγγέλους πάνω στη γη; Είδες τη δύναμη της παρθενίας; Ανθρώπους συνυφασμένους με αίμα και σάρκα, που βάδιζαν στη γη, που υπόκειντο στην ανάγκη της θνητής φύσεως, τους προετοίμαζε να τα πράττουν όλα σαν να ήσαν ασώματοι, σαν να είχαν ήδη λάβει ως κλήρο τον ουρανό, σαν να είχαν ήδη μετάσχει στην αθανασία.

Ωδή ενάτη. Τύπον της αγνής λοχείας σου. Μέλι και ακρίδες έτρωγε ο Βαπτιστής, ζώντας με σώμα σαν να ήταν άυλος. Γι' αυτό κανείς δεν είναι μεγαλύτερος από τον Ιωάννη, και είναι ανώτερος από κάθε προφήτη. Αξίωσε και εμένα, Σωτήρα μου, να βαδίσω στα ίχνη του.

Αυτό δε, θέλοντας να το επιβεβαιώσει ο Χριστός, έλεγε: «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί: Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, ο οποίος θα προετοιμάσει την οδό σου μπροστά σου». «Αλλά τι βγήκατε να δείτε στην έρημο; Προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη». «Αλήθεια σας λέω, δεν έχει εγερθεί ανάμεσα στους γεννημένους από γυναίκες μεγαλύτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή· όμως ο μικρότερος», αυτός που γεννήθηκε από την Παρθένο, «στη βασιλεία των ουρανών είναι μεγαλύτερός του». «Από δε τις ημέρες του Ιωάννη του Βαπτιστή μέχρι τώρα η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και βιαστές την αρπάζουν».

Ματθ. 10, 38 «Όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό» μου, λέει, «δεν είναι άξιός μου»· δηλαδή, όποιος δεν έχει πάντοτε στην ψυχή του τον θάνατο για χάρη μου και δεν τον μελετά συνεχώς, «δεν είναι άξιός μου». Ματθ. 11, 7-10 Επειδή ήταν φυσικό κάποιοι από το πλήθος να σκανδαλιστούν με την ερώτηση που υπέβαλαν οι μαθητές του Ιωάννη, διαλύει το σκάνδαλό τους όχι από αλλού, αλλά χρησιμοποιώντας τους ίδιους ως μάρτυρες. Εσείς, λέει, γνωρίζετε αυτά που μαρτυρούσε ο Ιωάννης για εμένα, και εσείς αποδείξατε έμπρακτα πόσο θαυμαστός άνθρωπος είναι, βγαίνοντας προς αυτόν στην έρημο του Ιορδάνη για να βαπτιστείτε από αυτόν. Αφού λοιπόν και όσα μαρτυρεί γνωρίζετε και την αξιοπιστία του εσείς οι ίδιοι μαρτυρήσατε έμπρακτα, μην νομίσετε ότι τώρα έχει αλλάξει και ότι υπονοεί ή λέει άλλα για εμένα αντί για εκείνα. Διότι, ως επί το πλείστον, εκείνοι που μεταβάλλονται από την αρετή στην κακία και από την αλήθεια στο ψέμα, μεταβάλλονται είτε λόγω ελαφρότητας της διάνοιας είτε από επιθυμία για δόξα και χρήματα, αλλά εσείς δεν υπονοήσατε τίποτα τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν θα βγαίνατε «στην έρημο» για να δείτε έναν άνθρωπο ελαφρύ και ευμετάβολο και που, σαν «καλάμι», περιφέρεται από κάθε άνεμο, ούτε πάλι κάποιον κενόδοξο ή φιλοχρήματο. Διότι τέτοιου είδους άνθρωποι δεν επιδιώκουν τις ερήμους, αλλά τα βασιλικά ανάκτορα.

Επειδή λοιπόν εσείς τίποτε τέτοιο δεν υποθέσατε για τον άνδρα, αλλά γνωρίζατε καλά ότι αυτός είναι προφήτης σε έργα και λόγια, μη νομίσετε τώρα εξαιτίας της ερώτησης ότι έχει μεταβληθεί η γνώμη του, αλλά ότι την έκανε για την ωφέλεια και την πλήρη διαβεβαίωση άλλων· διότι δεν είναι μόνο προφήτης, αλλά και περισσότερο από προφήτης.

Και ποιος είναι ο επόμενος; Είναι προφανές ότι είναι αυτός που προέρχεται από την ίδια τη δεσποτική απόφαση. Ποια είναι αυτή; «Ναι», λέει, «σας λέω ότι βγήκατε για να δείτε προφήτη», καθώς εκείνοι με τα έργα τους το είχαν βεβαιώσει αυτό με σαφήνεια. Σαν να τους έλεγε, δηλαδή: «Γνωρίζω ότι δεν βγήκατε στην έρημο για να δείτε έναν άνθρωπο με ευμετάβολη γνώμη, ούτε φιλάργυρο ή κενόδοξο, ούτε υποταγμένο στην καλοπέραση, αλλά κάποιον υψηλό και ανυψωμένο πνευματικά και μέτοχο του προφητικού χαρίσματος, και πολύ σωστά το σκεφτήκατε· διότι, ναι, σας λέω ότι βγήκατε για να δείτε προφήτη». Έπειτα δεν σταματά σε αυτό, αλλά αποφαίνεται ότι είναι και περισσότερο από προφήτης. Και επειδή κριτές και νομοθέτες και βασιλείς άφησαν μεγάλο όνομα για την αρετή τους, προκειμένου να μη θεωρηθεί από τη μια ανώτερος των προφητών, αλλά από την άλλη κατώτερος κάποιου από τους υπόλοιπους, με μία απόφαση έναντι όλων ανακήρυξε ότι ο Βαπτιστής κατέχει τα πρωτεία, λέγοντας: «δεν έχει εγερθεί μεταξύ των γεννημένων από γυναίκες μεγαλύτερος από τον Ιωάννη τον Βαπτιστή». Αυτός, λοιπόν, είναι και ο δεύτερος τύπος των εγκωμίων.

Ω μακάριε τάφε και όχι πικρέ λίθε, που περιέχεις εκείνο το τρισμακάριο σκήνωμα, το οποίο είναι κλεισμένο μέσα σου, πολυτιμότερο από σωρούς σμαραγδιών και μαργαριταριών. Εκεί λοιπόν ήταν παρών, ορατά μεν ο όμιλος των μαθητών, αόρατα δε το πλήθος των αγγέλων, οι οποίοι επευφημούσαν, τιμούσαν, ανύψωναν προς τον ουρανό και μετέφεραν στην αγέραστη χαρά αυτόν τον ίδιο τον ενσώματο άγγελο που φέρει το όνομά τους, τον γνήσιο φίλο του Κυρίου, τον νυμφαγωγό του νυμφίου, τον αείφωτο λύχνο του ανέκφραστου φωτός, τη ζωντανή φωνή του μεγάλου Λόγου, αυτόν που είναι περισσότερο από προφήτης, τον μεγαλύτερο από όσους έχουν γεννηθεί από γυναίκες. Τέτοια λοιπόν, όπως ειπώθηκε, ήταν η ειρηνική ταφή του δικαίου, γεμάτη αγαλλίαση και σωτήρια για τον κόσμο.

Ίσως τα πλήθη, ακούγοντας την ερώτηση του Ιωάννη, να σκανδαλίζονταν, μήπως και ο Ιωάννης αμφιβάλλει για τον Χριστό, και έτσι εύκολα άλλαξε γνώμη, αν και προηγουμένως είχε μαρτυρήσει για τον Χριστό. Αναιρώντας λοιπόν αυτή την υποψία ο Χριστός, λέει: Δεν είναι ο Ιωάννης κάλαμος, δηλαδή, ευμετάβλητος. Διότι, αν ήταν τέτοιος, πώς λοιπόν βγήκατε προς αυτόν στην έρημο; Διότι βέβαια δεν θα βγαίνατε προς ένα κάλαμο, δηλαδή έναν ασταθή άνθρωπο, αλλά βγήκατε προς αυτόν ως έναν μεγάλο και σταθερό άνθρωπο. Επομένως, τέτοιος παραμένει, όπως τον νομίζατε οι ίδιοι. «Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Έναν άνθρωπο ντυμένο με μαλακά ρούχα; Ιδού, αυτοί που φορούν τα μαλακά, βρίσκονται στα σπίτια των βασιλέων». Διότι, για να μην μπορούν να πουν ότι, επειδή υποδουλώθηκε στην τρυφή, αργότερα έγινε χαλαρός, λέει, Όχι. Διότι η στολή του, που ήταν από τρίχες, δείχνει ότι είναι εχθρός της καλοπέρασης. Διότι, αν φορούσε μαλακά ρούχα, θα βρισκόταν στα παλάτια των βασιλέων και όχι στη φυλακή, αν ήθελε να καλοπερνά. Μάθε, λοιπόν, ότι δεν πρέπει ο αληθινός Χριστιανός να φορά μαλακά ρούχα. «Αλλά τι βγήκατε να δείτε; Προφήτη; Ναι, σας λέω, και περισσότερο από προφήτη». Ο Ιωάννης είναι περισσότερο από προφήτης, διότι οι άλλοι προφήτες μόνο προείπαν για τον Χριστό, αυτός όμως έγινε και αυτόπτης μάρτυρας, πράγμα που είναι όντως μέγα.

Έπειτα απαριθμεί τα έργα των θαυμάτων, τα οποία εξαγγέλθηκαν και μέσω των προφητών. Διότι το «τυφλοί αναβλέπουν, και χωλοί περιπατούν, και πτωχοί ευαγγελίζονται», αυτά είναι του Ησαΐα. Έπειτα λέγει: «Και μακάριος είναι όποιος δεν σκανδαλιστεί εξαιτίας μου», λέγοντάς τους σχεδόν το εξής: Και εσείς είστε μακάριοι, εάν δεν σκανδαλίζεστε εξαιτίας μου. Επειδή όμως ήταν επόμενο πολλοί να σκανδαλιστούν με τον Ιωάννη, διερωτώμενοι πώς εκείνος που έδωσε τόσο σπουδαία μαρτυρία για τον Χριστό, τώρα στέλνει απεσταλμένους και ρωτά εάν αυτός είναι ο ερχόμενος, για τον λόγο αυτόν λέγει ο Χριστός προς τα πλήθη να μην υποθέσουν τίποτε τέτοιο για τον Ιωάννη. Διότι δεν είναι καλάμι, ώστε πότε να κλίνει εδώ και πότε εκεί, και τώρα μεν να δίνει μαρτυρία για εμένα, τώρα δε να με αγνοεί. Διότι, εάν ήταν τέτοιος, για ποιον λόγο βγήκατε τότε στην έρημο για να τον δείτε; Μήπως όμως διαφθάρηκε ο νους του από την τρυφή; Αλλά η στολή του τον δείχνει ανώτερο από κάθε τρυφή. Διότι, εάν ζούσε τρυφηλά, θα βρισκόταν στα ανάκτορα. Αλλά μήπως τον θεωρείτε προφήτη; Ναι, σας λέγω, και περισσότερο από προφήτη. Διότι οι μεν άλλοι προφήτευσαν μόνο για τον Χριστό, αυτός όμως και τον είδε και τον υπέδειξε, λέγοντας: «Ίδε ο Αμνός του Θεού». Και οι μεν άλλοι προφήτες προφήτευσαν μετά την έξοδό τους από την κοιλιά των μητέρων τους, αυτός όμως, ακόμη και πριν βγει από τη μήτρα, αναγνώρισε τον Κύριο και σκίρτησε. Έπειτα παρουσιάζει ως μάρτυρα και τον προφήτη. Διότι λέγει, «Αυτός είναι για τον οποίο έχει γραφτεί:»