Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:2

Ομιλία του εν αγίοις Πατρός ημών Αθανασίου εις τον σπόρον. Συγκεντρωθήκαμε την ημέρα του Σαββάτου, όχι επειδή νοσούμε από τον Ιουδαϊσμό· διότι δεν προσκολλώμαστε σε ψεύτικα Σάββατα. Αντιθέτως, προσήλθαμε κατά το Σάββατο για να προσκυνήσουμε τον Κύριο του Σαββάτου, τον Ιησού. Διότι παλαιά υπήρχε στους αρχαίους το τίμιο Σάββατο· ο Κύριος όμως μετέθεσε την ημέρα του Σαββάτου στην Κυριακή. Και δεν είμαστε εμείς εκείνοι που από μόνοι μας καταφρονήσαμε το Σάββατο, αλλά ο προφήτης είναι εκείνος που το απέρριψε λέγοντας: «Τις νουμηνίες σας και τα Σάββατα τα μισεί η ψυχή μου». Διότι μέχρι τη στιγμή που εφαρμόζονταν επάξια τα της νομοθεσίας, ή μέχρις ότου παρουσιαστεί ο Διδάσκαλος, ενεργούσε το έργο του παιδαγωγού· όταν όμως ήλθε ο Διδάσκαλος, καταργήθηκε ο παιδαγωγός, και όταν ανέτειλε ο ήλιος, έσβησε το λυχνάρι. Κατάλληλη και επίκαιρη μας έτυχε, κατά ακολουθία, και η ανάγνωση περί του Σαββάτου. Διότι μόλις ακούσαμε πώς ο Ιησούς πορευόταν μέσα από τα σπαρτά, και πώς θεράπευσε το ξηρό χέρι· και μου φαίνεται πως είναι καλό να πω λίγα λόγια για το ευαγγελικό ανάγνωσμα. Ο Σωτήρας μας πορευόταν μέσα από τα σπαρτά, και οι μαθητές τον ακολουθούσαν και, κόβοντας στάχυα, έτρωγαν· και οι Ιουδαίοι τους επέπλητταν λέγοντας: «Δεν επιτρέπεται να το κάνετε αυτό την ημέρα του Σαββάτου». Σύμφωνα με ποιον νόμο, ω Ιουδαίοι; Σύμφωνα με ποια νομοθεσία του Μωυσή; Σύμφωνα με ποια φράση προφήτη;

Εμείς λοιπόν τιμούμε την Κυριακή λόγω της ανάστασης· οι Ιουδαίοι όμως, ακόμη και τώρα, παραμένουν προσκολλημένοι στο Σάββατο, και μάλιστα μετά τη ρήση του Ησαΐα: «Και τα Σάββατά σας τα μισεί η ψυχή μου». Δεν έχω τίποτα το κοινό με το Σάββατο, το οποίο ο Θεός μίσησε. Δεν αναφέρομαι στην κυκλική εναλλαγή των ημερών, αλλά στον καθιερωμένο Ιουδαϊσμό. Διότι ο Θεός δεν μισεί τις ημέρες, αλλά εκείνους που πράττουν το κακό κατά τις ημέρες αυτές. Και τώρα βέβαια είναι προσκολλημένοι στο Σάββατο, αλλά και τότε επιτιμούσαν τον Σωτήρα λέγοντας: «Κοίτα τι κάνουν οι μαθητές σου, κάτι που δεν επιτρέπεται να γίνεται το Σάββατο». Ο Σωτήρας τούς απάντησε: «Ούτε αυτό δεν διαβάσατε, το οποίο έκανε ο Δαβίδ;» Αυτός που κατάγεται από τον Δαβίδ μνημονεύει τον Δαβίδ· αυτός που προέρχεται από τον Δαβίδ κατά σάρκα, αλλά υπάρχει πριν από τον Δαβίδ κατά πνεύμα· αυτός που κατά σάρκα είναι υιός του Δαβίδ, κατά πνεύμα όμως είναι Δεσπότης του Δαβίδ· αυτός που βλάστησε από τη ρίζα του Ιεσσαί, η θαυμαστή ράβδος, η οποία αφενός συντρίβει το γένος των Ιουδαίων, αφετέρου συνάγει ως ποίμνιο το γένος των εθνών. Διότι αυτός είναι που έχει πει: «Και θα σας φέρω κάτω από τη ράβδο μου»· και είναι μεγάλος ο λόγος περί της ράβδου του Ιησού. Έλεγε, λοιπόν, προς τους Ιουδαίους: «Ούτε αυτό δεν διαβάσατε, το οποίο έκανε ο Δαβίδ, όταν πείνασε ο ίδιος και εκείνοι που ήταν μαζί του; Πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού, και πήρε τους άρτους της προθέσεως και έφαγε, πράγμα το οποίο δεν επιτρέπεται να κάνουν παρά μόνο οι ιερείς;»

Ή γιατί μόνο οι Λευίτες στερούνται τον αγιασμό, ενώ προσφέρουν, σφάζουν και παραθέτουν τις θυσίες κατά την ημέρα του Σαββάτου; Διότι τόσο πολύ απέχουν από το να αμαρτάνουν, ώστε μάλιστα εξιλεώνουν τον Θεό υπέρ εκείνων που προσφέρουν τις θυσίες. Επομένως, το Σάββατο δεν σημαίνει αργία, αλλά από τη μια πλευρά σημαίνει τη γνώση του Δημιουργού, και από την άλλη την παύση του σχήματος της παρούσας κτίσης, όπως ακριβώς διακηρύσσει ο Θεός στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ λέγοντας: «Και τα Σάββατά μου έδωσα σε αυτούς για να είναι σημείο ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς, ώστε να γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος που τους αγιάζω». Άρα το Σάββατο δόθηκε για χάρη της γνώσης και όχι της αργίας· καθώς η γνώση είναι περισσότερο αναγκαία από την αργία. Γι' αυτό ο Κύριος έλεγε σε εκείνους που κατηγορούσαν τους μαθητές επειδή έκοβαν στάχυα: «Εάν γνωρίζατε τι σημαίνει, Έλεος θέλω και όχι θυσία». Διότι, ενώ εκείνοι τηρούσαν την αργία του Σαββάτου, τους κατηγορούσε λέγοντας ότι «δεν έχετε το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Σαββάτου, το οποίο είναι η γνώση της αλήθειας». Γι' αυτό και γύρω από την Ιεριχώ, αυτοί που έλαβαν τον νόμο του Σαββάτου, λαμβάνουν την εντολή να σαλπίζουν επί επτά ημέρες, μέσα στις οποίες επτά εμπίπτει και το Σάββατο. Εάν λοιπόν το Σάββατο δόθηκε χάριν της αργίας, γιατί προστάζονται να εργάζονται σαλπίζοντας;

Ματθ. 12, 1-2. Διότι εκεί όπου δεν γίνεται τίποτα μεγάλο και γενναίο, ησυχάζουν, ενώ εκεί όπου βλέπουν κάποιους να σώζονται, γίνονται πιο φορτικοί από όλους. Τόσο πολύ είναι εχθροί της σωτηρίας των ανθρώπων και ανίδεοι των ιερών Γραφών. Διότι, εάν η Καινή Διαθήκη, η οποία προκηρύχθηκε μέσω του Ιερεμία, είναι διαφορετική από την πρώτη, πρέπει οπωσδήποτε να χρησιμοποιούμε όχι τους παλαιούς νόμους, αλλά τους καινούργιους. Όμως οι Φαρισαίοι, μη θέλοντας να το κατανοήσουν αυτό, παραμονεύουν τους αγίους αποστόλους και λένε για αυτούς στον Χριστό: Ιδού, βλέπουμε αυτούς που παιδαγωγούνται από εσένα να εναντιώνονται στα νομικά προστάγματα. Διότι, ενώ ο νόμος προστάζει να αργούν το Σάββατο και να μην καταπιάνονται απολύτως με κανέναν κόπο, οι μαθητές τρίβουν με τα χέρια τους τα στάχυα. Εσύ όμως ο ίδιος, πες μου, ω Φαρισαίε, όταν παραθέτεις στον εαυτό σου το σαββατιάτικο τραπέζι, δεν κόβεις τον άρτο; Γιατί λοιπόν κατηγορείς τους άλλους; Και πώς απολογείται ο Σωτήρας για αυτούς;

Εκτός από αυτά, ο Παύλος παραγγέλλει να αποστρεφόμαστε και όσους είχαν γίνει τότε αδελφοί, όταν επιμένουν στην αμαρτία· αυτοί όμως είχαν πλέον παύσει και είχαν μεταστραφεί. Αλλά τίποτε από αυτά δεν προκάλεσε ντροπή στους Φαρισαίους, παρά κατηγορούν τους μαθητές λέγοντας: «Γιατί ο δάσκαλός σας τρώει μαζί με τελώνες και αμαρτωλούς;». Και όταν μεν φαίνεται ότι αμαρτάνουν οι μαθητές, απευθύνονται στον ίδιο λέγοντας: «Ιδού, οι μαθητές σου κάνουν εκείνο που δεν επιτρέπεται να κάνουν την ημέρα του Σαββάτου»· εδώ όμως διαβάλλουν τον ίδιο προς τους μαθητές. Όλα αυτά αποτελούσαν ενέργειες ανθρώπων που ενεργούσαν κακόβουλα και επιθυμούσαν να αποκόψουν τη χορεία των μαθητών από τον διδάσκαλο.

Διότι, εάν δεν τους εξανάγκαζε υπερβολικά η πείνα, δεν θα το έκαναν ούτε αυτό. Τι έκαναν λοιπόν οι Φαρισαίοι; Βλέποντάς τους, λέγει, του είπαν: «Ιδού, οι μαθητές σου κάνουν αυτό που δεν επιτρέπεται να κάνουν το Σάββατο». Εδώ βέβαια δεν αντιδρούν με πολλή σφοδρότητα (καίτοι αυτό θα ήταν το αναμενόμενο)· ωστόσο δεν εξοργίζονται υπερβολικά, αλλά απλώς κατηγορούν.

Κεφάλαιο ΙΒ'. Περί των μαθητών που έκοβαν στάχυα κατά το Σάββατο. Περί εκείνου που είχε παράλυτο το χέρι. Περί του δαιμονισμένου τυφλού και κωφού. Περί εκείνων που ζητούσαν σημείο. Περί της Μητέρας και των αδελφών του Χριστού. «Εκείνον τον καιρό, ο Ιησούς βάδισε κατά το Σάββατο μέσα από τα σπαρτά. Οι μαθητές του πείνασαν και άρχισαν να κόβουν στάχυα και να τρώνε.» Καταλύοντας τις τυπικές διατάξεις του Νόμου, οδηγεί τους μαθητές μέσα από τα σπαρτά, ώστε, τρώγοντας, να καταλύσουν την αργία του Σαββάτου. «Οι δε Φαρισαίοι, όταν το είδαν, του είπαν:

«Ιδού, οι μαθητές σου κάνουν αυτό που δεν επιτρέπεται να κάνουν το Σάββατο. Αυτός δε τους είπε: Δεν διαβάσατε τι έκανε ο Δαβίδ, όταν πείνασε αυτός και όσοι ήταν μαζί του; πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, τους οποίους δεν επιτρεπόταν να φάει ούτε ο ίδιος ούτε αυτοί που ήταν μαζί του, παρά μόνο οι ιερείς;» Πάλι οι Φαρισαίοι επικρίνουν το φυσικό πάθος, την πείνα, ενώ οι ίδιοι αμαρτάνουν χειρότερα· ο δε Κύριος τους ελέγχει μέσα από την ιστορία του Δαβίδ. Διότι εκείνος, λέει, εξαιτίας της πείνας τόλμησε κάτι ακόμη μεγαλύτερο. Άρτοι δε της προθέσεως είναι αυτοί που παρατίθενταν κάθε ημέρα· διότι τοποθετούνταν πάνω στην τράπεζα δώδεκα άρτοι, έξι από το δεξί μέρος και έξι από το άλλο. Και μολονότι ο Δαβίδ ήταν προφήτης, ούτε έτσι έπρεπε να φάει· διότι επιτρεπόταν μόνο στους ιερείς. Αλλά πολύ περισσότερο δεν επιτρεπόταν σε εκείνους που ήταν μαζί του, όμως εξαιτίας της πείνας, είναι άξιος συγγνώμης· έτσι λοιπόν και οι μαθητές. «Ή δεν διαβάσατε στον νόμο, ότι τα Σάββατα οι ιερείς μέσα στο ιερό βεβηλώνουν το Σάββατο, και είναι αναίτιοι; Σας λέω δε, ότι εδώ υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από το ιερό.» Ο νόμος απαγόρευε την εργασία το Σάββατο· οι ιερείς λοιπόν το Σάββατο και ξύλα έσχιζαν και φωτιά άναβαν, ώστε βεβήλωναν το Σάββατο, δηλαδή το μόλυναν, όπως νομίζετε εσείς. Αλλά μου λες, ότι εκείνοι ήταν ιερείς, ενώ οι μαθητές όχι.