Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:20

ΕΡΩΤΗΣΗ ΣϟΑ΄. Τι είναι ο συντετριμμένος κάλαμος ή το τυφόμενο λινάρι; Και πώς το μεν πρώτο δεν το τσακίζει κανείς, ενώ το δεύτερο δεν το σβήνει; ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Συντετριμμένο κάλαμο θεωρώ πως είναι εκείνος που εκτελεί την εντολή του Θεού ευρισκόμενος υπό την επήρεια κάποιου πάθους· αυτόν δεν πρέπει να τον τσακίζουμε και να τον αποκόπτουμε, αλλά μάλλον να τον θεραπεύουμε, όπως δίδαξε ο Κύριος λέγοντας: «Προσέχετε να μην κάνετε την ελεημοσύνη σας μπροστά στους ανθρώπους, με σκοπό να σας δουν». Και ο Απόστολος παραγγέλλει λέγοντας: «Όλα να τα κάνετε χωρίς γογγυσμούς και διαλογισμούς»· και αλλού: «Τίποτα να μην κάνετε από εριθεία ή κενοδοξία». Τυφόμενο λινάρι, από την άλλη πλευρά, έχουμε όταν κάποιος εκτελεί την εντολή χωρίς διακαή επιθυμία και τέλεια προθυμία, αλλά κάπως πιο νωθρά και χαλαρά· αυτόν δεν πρέπει να τον σταματάμε, αλλά μάλλον να τον αφυπνίζουμε υπενθυμίζοντάς του τις κρίσεις του Θεού και τις υποσχέσεις Του.

Κεφάλαιο Βʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Καλάμι συντετριμμένο δεν θα το τσακίσει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει, έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ. Εκείνον δε που ασθενεί στην πίστη, να τον αποδέχεστε. ΠΡΟΣ ΓΑΛΑΤΑΣ.

Κεφάλαιο λβʹ. Ματθαίος. Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακούσει κανείς στις πλατείες τη φωνή του. Καλάμι τσακισμένο δεν θα σπάσει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου αναδείξει νικηφόρα την κρίση. Προς Τιμόθεον Βʹ. Ο δούλος του Κυρίου δεν πρέπει να μάχεται, αλλά να είναι ήπιος προς όλους, διδακτικός, ανεξίκακος, να διαπαιδαγωγεί με πραότητα όσους αντιτίθενται· μήπως τυχόν τους δώσει ο Θεός μετάνοια για την επίγνωση της αλήθειας, και συνέλθουν από την παγίδα του διαβόλου.

Πες μου, λοιπόν, ποιος είναι αυτός που είπε: «Ιδού, θα ενεργήσει συνετά ο δούλος μου ο αγαπητός, στον οποίο ευδόκησα, τον οποίο εξέλεξε η ψυχή μου· θα θέσω το πνεύμα μου επάνω του και θα αναγγείλει κρίση στα έθνη· δεν θα φιλονικήσει ούτε θα κραυγάσει ούτε θα ακουστεί στις πλατείες η φωνή του· καλάμι συντριμμένο δεν θα τσακίσει και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη» και τα εξής; Μήπως αυτά μπορούν να φανερώσουν την Τριάδα, ώ φιλόνικε; Άραγε για τον εαυτό του ανέφερε τόσα πολλά ο Πατέρας μέσω του προφήτη; Και ποιος είναι εκείνος για τον οποίο έχει γραφεί: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου, κάθισε εκ δεξιών μου»; Και δεν είπε: «Είσελθε μέσα μου». Ή πάλι, πώς λέει το Ευαγγέλιο: «Και ανήλθε στον ουρανό και κάθισε εκ δεξιών του Πατρός και έρχεται να κρίνει ζώντες και νεκρούς»; Ή πάλι, πώς δεν σε έπεισαν οι δύο άνδρες που εμφανίστηκαν με λευκά ενδύματα και είπαν προς τους μαθητές: «Άνδρες Γαλιλαίοι, γιατί στέκεστε ατενίζοντας τον ουρανό; Αυτός ο Ιησούς, ο οποίος αναλήφθηκε από εσάς στον ουρανό, έτσι θα έλθει, με τον ίδιο τρόπο που τον είδατε να αναλαμβάνεται»; Και ποιον έβλεπε ο μακάριος Στέφανος, όταν έλεγε: «Ιδού, βλέπω τον ουρανό ανοιγμένο και τον Υιό του ανθρώπου να στέκεται εκ δεξιών του Θεού;» Εσύ όμως, ώ κατά πάντα αδαή, μη έχοντας κατανοήσει τη φωνή των αγίων Γραφών, έβλαψες μάλλον τον εαυτό σου και όσους σε υπάκουσαν, έχοντας εκπέσει από την αγία πίστη της αλήθειας του Θεού. 7.

Πώς λοιπόν δεν έπεσε η υπερηφάνεια, πώς δεν συντρίφθηκε ο άρχοντας του κόσμου, όταν ο Ηρώδης φρουρούσε και έκρινε τον Κριτή ζώντων και νεκρών και Κύριο, όταν ο Πιλάτος καθόταν στο δικαστικό βήμα, όταν ο υπηρέτης ράπιζε το μάγουλο, όταν ο Ιούδας πρόδιδε, όταν ο Καϊάφας δίκαζε, όταν οι Ιουδαίοι τον έφτυναν, όταν οι στρατιώτες χτυπούσαν το κεφάλι Εκείνου που μπορούσε με ένα νεύμα να τυλίξει τον ουρανό και τη γη; Αυτή είναι η υπερηφάνεια και το θράσος και η δόξα των ανθρώπων του κόσμου, αυτός ήταν ο άρχοντας του κόσμου, ο οποίος έπεσε καταγής. Διότι όλοι όσοι κατέχουν αξιώματα σε τούτον τον κόσμο και βρίσκονται σε θέσεις υπεροχής, διατηρούν την εξουσία μέσω της αλαζονείας, του θράσους, της έπαρσης και της υπερηφάνειας, κανένα από τα οποία δεν βρέθηκε στον Σωτήρα. «Διότι δεν θα σβήσει το λινάρι που καπνίζει και δεν θα τσακίσει το συντετριμμένο καλάμι». 68. Και έχω πολλά να πω περί αυτού. Αλλά πάλι λέει ο ίδιος ο Μάνης ότι «ο θεός», λέει, «αυτού του αιώνα τύφλωσε τον νου των απίστων, ώστε να μην τους καταυγάσει το φως του Ευαγγελίου». Εάν όμως υπάρχει θεός αυτού του κόσμου, τότε τι ήρθε να κάνει ο Σωτήρας σε ξένα πράγματα; Και εάν μεν επιθυμούσε τα ξένα, αυτό δεν προσιδιάζει ούτε σε αγαθό ούτε σε δίκαιο. Εάν πάλι ήρθε για να σώσει όχι τα δικά του, αλλά τα ξένα, αυτό ταιριάζει σε κάποιον κόλακα που θέλει να προσεταιριστεί εκείνους που ανήκουν στον πλησίον του.

«Δεν θα φιλονικήσει ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες. Τσακισμένο καλάμι δεν θα σπάσει, και λυχνάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη, και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη.» Παρατήρησε δε με προσοχή τον τρόπο με τον οποίο ο Ματθαίος, όταν είπε «Ιδού ο παίς μου, τον οποίο εξέλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευδόκησε η ψυχή μου», δεν μνημόνευσε ούτε τον Ιακώβ ούτε τον Ισραήλ. Διότι δεν είπε «ο Ιακώβ ο παίς μου», «ο Ισραήλ ο εκλεκτός μου», αλλά το διατύπωσε αόριστα, λέγοντας: «Ιδού ο παίς μου» και «ο αγαπητός μου». Επομένως, καθώς δεν υπάρχει ούτε στο εβραϊκό κείμενο της προφητείας, από μεν τους Εβδομήκοντα έχει οβελιστεί το όνομα του Ιακώβ και του Ισραήλ, ενώ από τους υπόλοιπους ερμηνευτές έχει αποσιωπηθεί, επειδή δεν περιλαμβάνεται ούτε στο εβραϊκό. Εξαιτίας αυτού, εύλογα δεν αναφέρεται ούτε από τον ευαγγελιστή, ο οποίος ήταν Εβραίος και εξέθεσε την προφητεία ακολουθώντας τη Γραφή των Εβραίων. Επομένως, αυτά που προφητεύονται δεν αρμόζουν ούτε κατά διάνοια στον λαό της περιτομής, παρά μόνο στον Χριστό του Θεού, γεγονός που επιβεβαιώνεται από την ενάργεια και την έκβαση των ίδιων των πραγμάτων.

Διότι αυτός μόνος προκήρυξε τη μέλλουσα «κρίση στα έθνη», αφού ήρθε αθόρυβα στον βίο των ανθρώπων, και έθεσε κρίση πάνω στη γη· και όχι μόνο «δεν έσπασε το τσακισμένο καλάμι», αλλά, αν επιτρέπεται να το πούμε, το έδεσε, ανορθώνοντας και καθιστώντας ισχυρούς τους ασθενείς και «τους συντετριμμένους στην καρδιά». Και όπως ακριβώς δεν παρέβλεπε τους ασθενείς και τους σαθρούς και όσους είχαν ανάγκη τη θεραπεία του, ούτε συνέτριβε κατακρίνοντας όσους μετανοούσαν, έτσι δεν έσβηνε ούτε εκείνους που επέμεναν στα κακά και σιγοκαίγονταν από τα πάθη, εμποδίζοντάς τους να ενεργούν ενάντια στην ελεύθερη προαίρεσή τους, ούτε βέβαια τιμωρούσε άκαιρα κάποιον από αυτούς, αναβάλλοντας την αντάξια τιμωρία τους για τον καιρό της καθολικής κρίσεως. Γι' αυτό έχει λεχθεί: «και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει».

Γιατί λοιπόν έρχεσαι τη νύχτα και στα κρυφά σε εκείνον που λέει τα λόγια του Θεού; Σε εκείνον που έχει έλθει από εκεί; Γιατί δεν συνομιλείς με παρρησία; Αλλά ούτε αυτό δεν είπε ο Ιησούς, ούτε τον ήλεγξε· διότι λέει: «Καλάμι συντετριμμένο δεν θα σπάσει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει». Και πάλι ο ίδιος λέει: «Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει»· και πάλι: «Δεν ήλθα για να κρίνω τον κόσμο, αλλά για να σώσω τον κόσμο».

Τι λέει, λοιπόν, ο προφήτης; Πρόσθεσε, συνεπώς: «Για να εκπληρωθεί εκείνο που ειπώθηκε από τον προφήτη Ησαΐα, ο οποίος λέει: Ιδού ο Παίς μου, τον οποίο εξέλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου. Θα θέσω το Πνεύμα μου επάνω του, και θα αναγγείλει κρίση στα έθνη. Δεν θα φιλονικήσει, ούτε θα κραυγάσει, ούτε θα ακούσει κανείς τη φωνή του στις πλατείες· τσακισμένο καλάμι δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει, έως ότου αναδείξει νικηφόρα την κρίση του· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη». Εξυμνεί την πραότητά του και την άρρητη δύναμή του, και ανοίγει στα έθνη πύλη μεγάλη και ενεργή, και προλέγει τα δεινά που πρόκειται να βρουν τους Ιουδαίους, και αποδεικνύει την ομόνοιά του προς τον Πατέρα. Διότι, λέει, «Ιδού ο Παίς μου, τον οποίο εξέλεξα, ο αγαπητός μου, στον οποίο ευαρεστήθηκε η ψυχή μου». Αν λοιπόν τον εξέλεξε, δεν καταλύει τον νόμο ως εναντιούμενος, ούτε επειδή είναι εχθρός του Νομοθέτη, αλλά ως ομογνώμων και επειδή πράττει τα ίδια.

Έπειτα, διακηρύσσοντας την πραότητά του, λέει: «Δεν θα φιλονικήσει ούτε θα κραυγάσει». Διότι αυτός μεν ήθελε να θεραπεύει ενώπιόν τους· επειδή όμως τον απέκρουαν, δεν αντιστάθηκε ούτε σε αυτό. Και δεικνύοντας και τη δική του δύναμη και τη δική τους αδυναμία, λέει: «Δεν θα τσακίσει συντριμμένο καλάμι». Διότι θα ήταν εύκολο να τους συντρίψει όλους σαν καλάμι· και όχι απλώς σαν καλάμι, αλλά σαν ήδη συντριμμένο. «Και λινάρι που καπνίζει δεν θα το σβήσει». Εδώ παρουσιάζει και τον δικό τους θυμό που αναπτόταν, και τη δική του δύναμη, η οποία ήταν ικανή να καταλύσει τον θυμό τους και να τον κατασβήσει με κάθε ευκολία· από όπου αποδεικνύεται η πολλή του επιείκεια. Τι λοιπόν; Πάντοτε έτσι θα γίνονται αυτά; Και θα τους ανέχεται μέχρι τέλους να μηχανεύονται τέτοια πράγματα και να μαίνονται; Κάθε άλλο· αλλά, όταν θα έχει επιδείξει τα δικά του, τότε θα πράξει και εκείνα. Διότι αυτό το φανέρωσε λέγοντας: «Έως ότου οδηγήσει την κρίση σε νίκη· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη»· όπως ακριβώς λέει και ο Παύλος: «Είμαστε έτοιμοι να τιμωρήσουμε κάθε παρακοή, όταν ολοκληρωθεί η δική σας υπακοή». Και τι σημαίνει: «Όταν οδηγήσει την κρίση σε νίκη»; Όταν εκπληρώσει όλα όσα εξαρτώνται από τον ίδιο, λέει, τότε θα επιφέρει και την εκδίκηση, και μάλιστα εκδίκηση τέλεια. Τότε θα υποστούν τα δεινά, όταν στηθεί λαμπρό το τρόπαιο, και νικήσουν τα δικά του δικαιώματα, και δεν τους αφήσει καμία, ούτε καν αναιδή, πρόφαση για αντιλογία. Διότι συνηθίζει να ονομάζει «κρίση» τη δικαιοσύνη.

Τι σημαίνει το: «συντετριμμένο καλάμι δεν θα συντρίψει και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει»; Εκείνος που, κατά μίμηση του Κυρίου, χρησιμοποιεί τον λόγο της συμπάθειας, ούτε αυτόν που είναι συντετριμμένος από την αμαρτία τον κάνει να τσακιστεί ολοκληρωτικά εξαιτίας της απόγνωσης, ούτε σβήνει αυτόν που έχει τον νου του γεμάτο έπαρση εξαιτίας της κενοδοξίας του για κάποιες αρετές, αλλά τον αφήνει να διατηρεί την προθυμία του, μέχρι να φτάσει στην τέλεια επίγνωση. Διότι αυτό, όπως φρονώ, σημαίνει και το να αυξάνονται τα ζιζάνια μαζί με τον καλό σπόρο, δηλαδή το να βλαστάνει μαζί με τις αρετές και το πάθος της ανθρωπαρέσκειας και της κενοδοξίας.

Ή και θα αναγγείλει τη μέλλουσα κρίση στους εθνικούς, οι οποίοι ποτέ δεν είχαν ακούσει για μέλλουσα κρίση. «Ούτε θα ακούσει κανείς στις πλατείες τη φωνή του». Διότι δεν δίδασκε στο μέσο της αγοράς όπως οι φιλόδοξοι, αλλά στο ιερό και στις συναγωγές, και στο όρος, και στις ακρογιαλιές. «Καλάμι τσακισμένο δεν θα συντρίψει, και λινάρι που καπνίζει δεν θα σβήσει». Μπορούσε, λέει, να τσακίσει τους Ιουδαίους σαν τσακισμένο καλάμι, και να σβήσει τον θυμό τους σαν λινάρι που καπνίζει, δηλαδή που καίγεται, αλλά δεν το θέλησε, μέχρις ότου εκπληρώσει τη θεία οικονομία, και τους νικήσει πλήρως. Διότι αυτό σημαίνει αυτό που ακολουθεί: «Έως ότου αναδείξει σε νίκη την κρίση· και στο όνομά του θα ελπίσουν τα έθνη». Διότι, για να μην έχουν καμία δικαιολογία, τα υπέμεινε όλα, ώστε αργότερα να τους καταδικάσει και να τους νικήσει χωρίς να μπορούν να φέρουν καμία αντίρρηση.