Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:27

Ή πώς μπορεί κάποιος να διαρπάξει τα υπάρχοντα του ισχυρού, εάν δεν εισέλθει πρώτα στην οικία του και δέσει τον ισχυρό, και τότε θα λεηλατήσει την οικία του; Και αν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με ποιανού τη δύναμη τα εκβάλλουν;» Και μετά από λίγο λέει: «Γι' αυτό σας λέω, ότι κάθε αμαρτία και βλασφημία θα συγχωρηθεί στους ανθρώπους· η βλασφημία όμως κατά του Πνεύματος δεν θα συγχωρηθεί. Και όποιος πει λόγο εναντίον του Υιού του ανθρώπου, θα του συγχωρηθεί· όποιος όμως μιλήσει κατά του Αγίου Πνεύματος, δεν θα του συγχωρηθεί ούτε στον τωρινό αιώνα ούτε στον μελλοντικό». Βλέπεις, ότι και εδώ αναγνωρίζουμε το Πνεύμα ως ισότιμο με τον Θεό και στον μελλοντικό αιώνα; Διότι, όπως εκείνος που βλασφημεί κατά του Θεού Πατέρα δεν θα καθαριστεί από το να είναι ένοχος αιώνιας κολάσεως, έτσι και αυτός που βλασφημεί κατά του Αγίου Πνεύματος καθίσταται υπεύθυνος αιώνιας αμαρτίας, χωρίς να συγχωρείται το παράπτωμά του. Επειδή, αν ήταν δούλο, δεν θα τιμωρούνταν με αιώνια κόλαση εκείνος που αμάρτησε απέναντί του, όπως ακριβώς συμβαίνει σε αυτόν που βλασφημεί κατά της άκτιστης μεγαλειότητας του Θεού. Και αυτό που εδώ ο Υιός του Θεού ονομάζει Πνεύμα του Θεού, κάποιος από τους μαθητές του Χριστού, κάνοντας λόγο για αυτό, το αποκάλεσε δάκτυλο του Θεού.

Αλλά ούτε σε αυτά πίστευαν οι Φαρισαίοι, ούτε ήθελαν να δουν όσα έπρατταν οι γιοι τους· γι' αυτό ο Κύριος τους ελέγχει πάλι με πραότητα, λέγοντας: «Αν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τον Βεελζεβούλ, οι γιοι σας με ποιον τα εκβάλλουν; Γι' αυτό αυτοί θα είναι οι κριτές σας· αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού». Και στο σημείο αυτό είπε το «με το Πνεύμα του Θεού», όχι επειδή είναι κατώτερος από το Πνεύμα, ούτε επειδή το Πνεύμα ενεργούσε αυτά μέσα σε αυτόν, αλλά για να δηλώσει πάλι ότι ο ίδιος, όντας ο Λόγος του Θεού, ενεργεί τα πάντα διά του Πνεύματος, και για να διδάξει τους ακροατές ότι όσο αποδίδουν τα έργα του Πνεύματος στον Βεελζεβούλ, τόσο δυσφημούν εκείνον που χορηγεί το Πνεύμα. Διότι, λέγοντας και αυτό, αποδεικνύει ότι δεν εμπλέκουν τον εαυτό τους σε μια τέτοια αναπόδραστη βλασφημία από άγνοια, αλλά εκουσίως.

Πάλι ο αιρετικός, θέλοντας να δείξει ότι το Πνεύμα αποκαλεί Κύριο τον Λόγο του Θεού, λέει: «Είπε ο Κύριος στον Κύριό μου: Κάθισε στα δεξιά μου». Θέλοντας δε ο Σωτήρας να δείξει ότι όχι μόνο το Πνεύμα αποκαλεί Κύριο τον Χριστό, αλλά και ότι ο ίδιος ο Χριστός είναι Κύριος και Θεός, ερωτηθείς από έναν Ιουδαίο που έλεγε: «Επιστάτη, ποια είναι η πρώτη εντολή;», του λέει: «Θα αγαπήσεις τον Κύριο τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου· διότι είναι γεγραμμένο: Ο Κύριος και Θεός είναι ένας. Η δεύτερη εντολή: Θα αγαπήσεις τον πλησίον σου σαν τον εαυτό σου. Τότε αποκρίθηκε ο Ιουδαίος: Ορθά είπες, Επιστάτη, ότι ο Θεός είναι ένας». Αυτό δε το έλεγε, για να αρνηθεί τη θεότητα του Υιού. Ο δε Σωτήρας, θέλοντας να συνδέσει τη δική Του κυριότητα με εκείνη του Πατρός, τον ρωτά: «Για τον Χριστό τι λέτε; Τίνος υιός είναι;» Λένε: «Του Δαβίδ». Αποκρίνεται ο Σωτήρας: «Πώς λοιπόν ο Δαβίδ, εν Αγίω Πνεύματι, Τον αποκαλεί Κύριο; Αν λοιπόν είναι υιός του, πώς Τον αποκαλεί Κύριο;» Πάλι Του έλεγαν, όταν εξέβαλλε τα δαιμόνια: «Αυτός μέσω του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων, εκβάλλει τα δαιμόνια». Έπειτα λέει: «Αν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια μέσω του Βεελζεβούλ, τα τέκνα σας μέσω τίνος τα εκβάλλουν;»

Θα παρουσιάσω λοιπόν, παρόλα αυτά, τον Χριστό να θαυματουργεί μέσω της ενέργειας του Πνεύματος· διότι είναι γραμμένο ότι «Οδηγούνταν ο Ιησούς με τη δύναμη του Πνεύματος στη Γαλιλαία»· και κάπου αλλού να επιπλήττει δικαιολογημένα τους Ιουδαίους, οι οποίοι φλυαρούσαν ανόσια και ακόνιζαν την άξεστη γλώσσα τους εναντίον του· διότι έλεγαν ότι: «Αυτός δεν εκβάλλει τα δαιμόνια, παρά μόνο με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων»· και λίγο πιο κάτω: «Και αν εγώ, λέει, εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι γιοι σας με τίνος τη δύναμη τα εκβάλλουν; Γι' αυτό αυτοί θα είναι κριτές σας. Αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, άρα έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού». Διότι πρέπει να ομολογούμε ότι η γέννηση του Μονογενούς από τον Θεό Πατέρα βρίσκεται υπεράνω κάθε νου και πέρα από τον δικό μας λόγο.

Μτ 12, 23—28 Επειδή, λέγει, 〈όχι μέσω του άρχοντα των δαιμόνων〉 εκβάλλω 〈τα δαιμόνια〉, όπως έδειξε λέγοντας ότι 〈κάθε βασιλεία που διαιρείται εναντίον του εαυτού της〉 διαλύεται και φθείρεται, άρα με τη δύναμη του Πνεύματος τα 〈εκβάλλω〉 και γι' αυτό έχει πλησιάσει η 〈βασιλεία του Θεού〉.

Αυτό δε το αξίωμα είναι μέγιστο και ξεπερνά την ανθρώπινη φύση και ταιριάζει μόνο στον Θεό, ο οποίος βρίσκεται πάνω από τα πάντα. Αρχή δε αυτού του γεγονότος για εμάς υπήρξε ο Λόγος, που φανερώθηκε με ανθρώπινη μορφή. Και πράγματι, επιτιμούσε τα ακάθαρτα πνεύματα. Έλεγαν όμως οι άθλιοι Ιουδαίοι ότι «Αυτός δεν εκβάλλει τα δαιμόνια, παρά μόνο με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων». Απέναντι σε αυτές τις ανόσιες φωνές τους απαντούσε ο Κύριος λέγοντας: «Εάν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με τίνος τη δύναμη τα εκβάλλουν; Εάν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, άρα έφθασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού». Διότι, εάν εγώ, λέγει, έχοντας γίνει άνθρωπος όμοιος με εσάς, έχω κατ' αυτόν τον τρόπο την ενέργεια της θεοπρεπούς εξουσίας, τότε κατήλθε σε εσάς αυτό το τόσο μεγάλο και εξαίρετο αγαθό. Διότι δοξάζεται, λέγει, η ανθρώπινη φύση στο πρόσωπό μου, καθώς καταπατά τον Σατανά. Επομένως, έφθασε σε εμάς η βασιλεία του Θεού, δηλαδή του Λόγου που έγινε όμοιος με εμάς και ενεργούσε τα θεοπρεπή έργα ενσαρκωμένος. Είδαμε τους εαυτούς μας να μετέχουν σε αυτά. Και έχουν γίνει μακάριοι οι οφθαλμοί μας. Ακούσαμε την άρρητη μυσταγωγία του. Μας δίδαξε τα περί του Θεού και Πατρός. Μας Τον έδειξε στη δική του φύση. Κατέστησε φανερή την αλήθεια των τύπων που δόθηκαν μέσω του Μωυσή.

Θα είχε στηριχθεί λοιπόν και η βασιλεία του Βεελζεβούλ, από το γεγονός ότι ο ίδιος δεν θα ήθελε να ενεργεί αντίθετα προς τον εαυτό του. Πώς λοιπόν εκβάλλει ο Σατανάς τον Σατανά; Επομένως τα δαιμόνια δεν εκδιώκονται από τους ανθρώπους με τη θέλησή τους. Διότι, λέει, ο Σατανάς δεν πολεμά εναντίον του εαυτού του· δεν επιπλήττει τους δικούς του υπηρέτες, αλλά μάλλον συγκροτεί τη δική του βασιλεία. Απομένει λοιπόν να κατανοήσετε ότι με θεϊκή δύναμη συντρίβω τον Σατανά. — (A f. 156) Το εξαιρετικά δύστροπο πλήθος των ανόσιων Φαρισαίων διέβαλε τον Εμμανουήλ, και αποτολμούσε να συκοφαντεί τη δόξα του, ισχυριζόμενο με ασέβεια ότι λαμβάνει βοήθεια από τις συνέργειες του Βεελζεβούλ, ώστε να δύναται να εκδιώκει τα πονηρά πνεύματα από τους ασθενείς. Γι' αυτό τον λόγο, και μέσω του προφήτη Ωσηέ, ο ίδιος ο Εμμανουήλ καταφερόταν εναντίον της αθυροστομίας των Ιουδαίων λέγοντας: «Ουαί σε αυτούς, διότι αποσκίρτησαν από εμένα! Είναι ταλαίπωροι, διότι ασέβησαν απέναντί μου. Εγώ τους λύτρωσα, ενώ αυτοί κατελάλησαν εναντίον μου ψεύδη.» <Οι υιοί σας με τίνος τη δύναμη εκβάλλουν; (A f. 156) Διότι οι μακάριοι μαθητές ήσαν Ιουδαίοι και προέρχονταν κατά σάρκα από τους Ιουδαίους. Αυτοί έλαβαν την εξουσία κατά των ακαθάρτων πνευμάτων από τον Θεό, και πράγματι απάλλασσαν τους κυριευμένους, αναφωνώντας σε αυτούς το, «στο όνομα του Ιησού Χριστού.»

ΑΛΛΟ. «Εάν εγώ, λέει, εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι γιοι σας με ποιανού τη δύναμη τα εκβάλλουν; Γι' αυτόν τον λόγο, αυτοί θα είναι κριτές σας. Εάν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού.» Εάν ο Θεός, εκδιώκοντας τα δαιμόνια μέσω της ενέργειας του Πνεύματος, δοξάζεται, και το Άγιο Πνεύμα είναι κτιστό και δημιούργημα, σύμφωνα με μερικούς από τους απαίδευτους, τότε η δύναμη του Θεού βρίσκεται σε ένα δημιούργημα. Και πώς δεν είναι ανώτερο από αυτόν εκείνο δια του οποίου δοξάζεται; Αλλά αυτό είναι ασεβές έστω και να το σκεφτεί κανείς, πόσο μάλλον να το πει. Άρα δεν είναι δημιούργημα το Πνεύμα δια του οποίου ο Θεός, μέσω του Υιού, κατεργάζεται τα πάντα, και γι' αυτό δοξάζεται.

Το ότι δε το Άγιο Πνεύμα είναι της θείας ουσίας, αυτό εσύ ζήτησας να αποσαφηνιστεί μέσω των Γραφών. Σου είναι δυνατόν, αν σκεφτείς με οξύνοια και προχωρήσεις λίγο στα λόγια του Κυρίου που έχουμε στα χέρια μας, να βρεις και τη λύση. «Αν εγώ», λέει, «εκβάλλω τα δαιμόνια μέσω του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας μέσω τίνος τα εκβάλλουν;» Αν όμως εγώ εκβάλλω αυτά με το Πνεύμα του Θεού, άρα έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού. Σε άλλο σημείο ο ευαγγελιστής έχει πει σαφέστερα: «Αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το δάκτυλο του Θεού». Ονομάζοντας δάκτυλο του Θεού το Άγιο Πνεύμα. Και το δάκτυλο, όπως συμβαίνει στο δικό μας ανθρώπινο παράδειγμα, είναι της ουσίας του σώματος. Την αχώριστη λοιπόν και συγγενική προς τη θεία ουσία υπόσταση του Αγίου Πνεύματος, τη φανέρωσε με την ονομασία του δακτύλου.

Προς το παρόν δείχνει ότι αυτοί έχουν ευδοκιμήσει, εφόσον αξιώθηκαν να λάβουν το Πνεύμα· εκείνοι όμως όχι, εφόσον τον σταύρωσαν. Έτσι και ο Χριστός, θέλοντας να καταπραΰνει τον θυμό τους, έλεγε: «Οι δε υιοί σας με ποιου τη δύναμη εκβάλλουν τα δαιμόνια;». Δεν είπε: «Οι μαθητές μου»· διότι αυτό θα φαινόταν ως κολακεία. Έτσι και αυτός δεν είπε ότι δεν μεθούν, αλλά ότι μιλούν μέσω του Πνεύματος· και όχι απλώς, αλλά κατέφυγε στον προφήτη, και προβάλλοντάς τον το βεβαιώνει. Έτσι, από την κατηγορία τους απάλλαξε ο ίδιος, ενώ για τη χάρη παρουσιάζει εκείνον ως μάρτυρα. «Θα εκχύσω από το Πνεύμα μου επί πάσαν σάρκα». Έτσι είπε, διότι σε άλλους μεν εκχεόταν η χάρη μέσω ονείρων, σε άλλους δε φανερά. Διότι και μέσω ονείρων είδαν οι προφήτες και έλαβαν αποκαλύψεις. Έπειτα προχωρά στην προφητεία, η οποία περιέχει και κάτι το φοβερό. «Και θα δώσω», λέει, «τέρατα άνω στον ουρανό, και σημεία κάτω στη γη». Λέγοντας αυτά, υπαινίσσεται τόσο τη μέλλουσα κρίση όσο και την άλωση των Ιεροσολύμων.

Ω, πόσα κατεργάστηκε ο Αγαθός για τη σωτηρία μέσω πονηρών δούλων! Κατήλθε από τους ουρανούς, ανήλθε στους ουρανούς, και από τους ουρανούς πάλι θα έλθει. Και πώς θα έλθει; Όχι μεταβαλλόμενος σε άλλη υπόσταση, αλλά με τη μορφή της σάρκας, με το ανθρώπινο σχήμα· όχι βέβαια πράττοντας ταπεινά, όπως προηγουμένως, όχι κοιμώμενος πάνω σε πλοιάριο, όχι καταπονημένος από τη δίψα σε κάποιο πηγάδι, όχι καθήμενος πάνω σε πώλο όνου, αλλά εποχούμενος επί πώλου νεφελοειδούς· όχι έχοντας ως ακολουθία αλιείς, αλλά δορυφορούμενος από αγγέλους· όχι παριστάμενος σε βήμα δικαστού, αλλά κρίνοντας ο Ίδιος τα πέρατα της οικουμένης, και χαρίζοντας δικαστική εξουσία στους ίδιους τους αλιείς. Όπως ακριβώς και ο Ίδιος διδάσκει, λέγοντας προς μεν τους μαθητές: «Όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου επί του θρόνου της δόξης Του, θα καθίσετε και εσείς σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ»· προς δε τους Ιουδαίους: «Αν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με τη δύναμη τίνος τα εκβάλλουν; Γι' αυτόν τον λόγο, αυτοί θα είναι κριτές σας»· διότι, αν και προέρχονταν από τους Ιουδαίους, δεν είχαν το φρόνημα των Ιουδαίων, αλλά προτίμησαν τα πάθη του Χριστού και τα στίγματα, αντί για τους κυριοκτόνους συγγενείς τους.

Έπειτα, αποστερώντας τους πάλι από κάθε δικαιολογία, αποδεικνύει την αγνωμοσύνη τους μέσω εκείνων που έλαβαν τη χάρη, λέγοντας τα εξής: «Η δε εκλογή το επέτυχε». Και εκείνοι θα κατακρίνουν τούτους. Όπως ακριβώς έλεγε και ο Χριστός: «Εάν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με ποιου τη δύναμη τα εκβάλλουν; Γι' αυτό αυτοί θα είναι κριτές σας». Διότι, για να μην κατηγορήσει κανείς τη φύση του πράγματος, αλλά τη δική τους προαίρεση, παρουσιάζει και αυτούς που επέτυχαν. Γι' αυτό άλλωστε χρησιμοποιεί τη λέξη με μεγάλη έμφαση, υποδεικνύοντας τόσο την άνωθεν χάρη όσο και τη δική τους προθυμία. Διότι δεν λέει ότι επέτυχαν για να αναιρέσει το αυτεξούσιο, αλλά για να φανερώσει το μέγεθος των αγαθών, και ότι το μεγαλύτερο μέρος οφειλόταν στη χάρη, όχι όμως το παν. Επειδή και εμείς συνηθίζουμε να λέμε, «ο τάδε επέτυχε», «ο τάδε βρήκε», όταν το κέρδος που προκύπτει είναι μεγάλο. Διότι το μεγαλύτερο μέρος δεν επιτεύχθηκε με ανθρώπινους κόπους, αλλά με θεία δωρεά. «Οι δε λοιποί πωρώθηκαν».

Αυτό ακριβώς κάνει και εδώ. Διότι μετά την πρώτη απάντηση, προχωρά σε δεύτερη λύση, σαφέστερη από την πρώτη. Διότι, «εάν εγώ», λέει, «εκβάλλω τα δαιμόνια με τον Βεελζεβούλ, οι υιοί σας με ποιον τα εκβάλλουν;» Δες και εδώ την επιείκεια. Διότι δεν είπε: «Οι μαθητές μου», ούτε «Οι απόστολοι», αλλά: «Οι υιοί σας», ώστε, εάν μεν θελήσουν να επανέλθουν στην ίδια πνευματική ευγένεια με εκείνους, να λάβουν από εδώ μεγάλη αφορμή· εάν όμως φανούν αγνώμονες και εμμείνουν στα ίδια, να μην έχουν πλέον καμία αναίσχυντη πρόφαση να προβάλουν. Αυτό δε που λέει έχει την εξής έννοια: Οι απόστολοι με ποιον τα εκβάλλουν; Διότι ήδη τα εξέβαλλαν, επειδή είχαν λάβει εξουσία από αυτόν, και αυτοί δεν τους προσήπταν καμία κατηγορία· διότι δεν πολεμούσαν τα ίδια τα πράγματα, αλλά μόνο το πρόσωπο. Θέλοντας, λοιπόν, να δείξει ότι αυτά που ειπώθηκαν οφείλονταν μόνο στον φθόνο προς το πρόσωπό του, φέρνει στο προσκήνιο τους αποστόλους. Διότι, εάν εγώ τα εκβάλλω κατ' αυτόν τον τρόπο, πολύ περισσότερο εκείνοι που έλαβαν την εξουσία από εμένα. Αλλά όμως τίποτε τέτοιο δεν τους έχετε πει.

Με το να φανερώνει τις σκέψεις τους, αποδεικνύει ότι είναι Θεός. Απολογείται δε προς αυτούς με βάση κοινά παραδείγματα, και αποδεικνύει την αφροσύνη τους. Διότι πώς είναι δυνατόν οι δαίμονες να εκβάλλουν τους εαυτούς τους, τη στιγμή που μάλλον συσπειρώνονται; Σατανάς δε ονομάζεται ο αντίπαλος. «Και αν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια στο όνομα του Βεελζεβούλ, οι γιοι σας στο όνομα τίνος τα εκβάλλουν; Γι' αυτό αυτοί θα είναι κριτές σας.» Ας υποθέσουμε, λέγει, ότι εγώ είμαι τέτοιος· οι γιοι σας όμως, δηλαδή οι δικοί μου μαθητές, με τίνος τη δύναμη τα εκβάλλουν; Διότι βέβαια δεν τα εκβάλλουν και εκείνοι με τον Βεελζεβούλ. Εάν δε εκείνοι τα εκβάλλουν με θεία δύναμη, πολύ περισσότερο εγώ. Επειδή εκείνοι θαυματουργούν στο δικό μου όνομα· γι' αυτό λοιπόν εκείνοι θα αποτελέσουν την καταδίκη σας, επειδή, αν και βλέπετε κι εκείνους να θαυματουργούν στο όνομά μου, εσείς εξακολουθείτε να με συκοφαντείτε. «Εάν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, άρα έφτασε σε εσάς η βασιλεία του Θεού.» Με αυτό εννοεί ότι: Εάν εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με θεία δύναμη, άρα εγώ είμαι ο Υιός του Θεού, και έχω έρθει για εσάς, ώστε να ευεργετηθείτε. Επομένως έφτασε σε εσάς η παρουσία μου. Διότι αυτή είναι η βασιλεία του Θεού· γιατί λοιπόν συκοφαντείτε την παρουσία μου, η οποία έγινε για χάρη σας; «Ή πώς μπορεί κάποιος να εισέλθει στην οικία του ισχυρού, και να διαρπάξει τα σκεύη του, εάν πρώτα δεν δέσει τον ισχυρό, και τότε θα διαρπάξει την οικία του;»

Διότι και το οικοδόμημα, εφόσον διατηρεί τη συνοχή του, παραμένει όρθιο, όταν όμως αποχωριστούν μεταξύ τους οι τοίχοι, καταρρέει. Ακόμη και αν ως οίκο εννοήσεις εκείνους που βρίσκονται μέσα στο σπίτι, και αυτοί, εφόσον ειρηνεύουν μεταξύ τους, παραμένουν ενωμένοι, όταν όμως διχαστούν ο ένας εναντίον του άλλου, καταρρέουν. Ας υποθέσουμε δε ότι εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, οι υιοί σας, δηλαδή οι απόστολοι, με τίνος τη δύναμη τα εκβάλλουν;