Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:30

Διότι το γεγονός ότι αποχώρησαν από εμάς εκείνοι που τα επινόησαν αυτά, καθιστά φανερό, όπως έγραψε ο μακάριος Ιωάννης, ότι το φρόνημα τέτοιων ανθρώπων ούτε ήταν ούτε είναι τώρα σύμφωνο με το δικό μας. Γι' αυτό και, όπως είπε ο Σωτήρας, εφόσον δεν συνάγουν μαζί μας, σκορπίζουν μαζί με τον διάβολο, παραμονεύοντας αυτούς που κοιμούνται, ώστε, αφού επισπείρουν το δικό τους δηλητήριο της απώλειας, να έχουν και άλλους που θα συναποθάνουν μαζί τους.

Του ιδίου, Κατά Αρειανών λόγος πρώτος. Οι μεν αιρέσεις, όσες απομακρύνθηκαν από την αλήθεια, έχοντας επινοήσει παραφροσύνη για τον εαυτό τους, είναι πλέον φανερές, και η ασέβειά τους έχει καταστεί από παλιά ολοφάνερη σε όλους. Διότι το γεγονός ότι «εξήλθαν από ανάμεσά μας» αυτοί που τις εφηύραν καθιστά σαφές, όπως έγραψε ο μακάριος Ιωάννης, ότι το φρόνημα τέτοιων ανθρώπων ούτε ήταν ούτε είναι τώρα «μαζί μας». Γι' αυτό και, όπως είπε ο Σωτήρας: «εκείνοι που δεν συνάγουν μαζί μας, σκορπίζουν», παραμονεύοντας μαζί με τον διάβολο εκείνους που κοιμούνται, ώστε, αφού επισπείρουν τον δικό τους ιό της απώλειας, να έχουν και άλλους να πεθάνουν μαζί τους. Επειδή όμως η μία από τις αιρέσεις, η έσχατη και αυτή που εμφανίστηκε τώρα, ο πρόδρομος του Αντιχρίστου, η λεγόμενη Αρειανή, όντας δόλια και πανούργα, βλέποντας τις μεγαλύτερες αδελφές της —τις άλλες αιρέσεις— να έχουν στηλιτευθεί φανερά, υποκρίνεται και περιβάλλεται τα λόγια των Γραφών όπως ο πατέρας της ο διάβολος, και βιάζεται να εισέλθει πάλι στον παράδεισο της Εκκλησίας. Και τούτο, για να απατήσει κάποιους, πλάθοντας τον εαυτό της ως χριστιανική, ώστε να αποκτήσουν φρόνημα εναντίον του Χριστού με την πειστικότητα των παραλογισμών της —διότι τίποτε το εύλογο δεν υπάρχει σε αυτήν. Έχει μάλιστα πλανήσει ήδη ορισμένους από τους άφρονες, με αποτέλεσμα αυτοί όχι μόνο να διαφθαρούν ως προς την ακοή, αλλά λαμβάνοντας όπως η Εύα να γευθούν, και τελικά μέσα στην άγνοιά τους να νομίζουν «το πικρό γλυκό» και τη βδελυρή αίρεση να την «αποκαλούν καλή».

Ήλθε στην Τύρο. Θεραπεύει τη θυγατέρα της Συροφοινίκισσας, και έπειτα τον κωφό και μογιλάλο. Τρέφει το πλήθος. Οι Ιουδαίοι ζητούν σημείο, και δεν τους δίνει. Ομιλεί περί της ζύμης των Φαρισαίων, και επιπλήττει τους μαθητές. Θεραπεύει τον τυφλό στη Βηθσαϊδά. Ερωτά τους μαθητές περί του εαυτού Του. Ο Πέτρος ομολογεί· και επιπλήττεται σχετικά με το πάθος. Εδώ λέγει: «Εάν κάποιος θέλει να έλθει οπίσω μου». Μεταμορφώνεται στο όρος, ομιλεί περί του Ηλία. Προσάγεται ένας σεληνιαζόμενος, και θεραπεύεται. Προλέγει στους μαθητές περί του θανάτου Του και της αναστάσεως, και τους ελέγχει επειδή συζητούσαν καθ' οδόν περί των πρωτείων. Εδώ λέγει: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου», σχετικά με εκείνον που εξέβαλλε δαιμόνια στο όνομά Του. Έπειτα λέγει: «Όποιος σκανδαλίσει έναν από τους μικρούς»· και το: «Ο σκώληκας αυτών δεν θα τελευτήσει, ούτε το πυρ σβήνει». Διαλέγεται περί αποστασίου. Ευλογεί τα παιδιά. Ερωτά ο πλούσιος, τι πρέπει να πράξει για να ζήσει· και του αποκρίνεται.

Αλλά νομίζω, πάλι, ότι εξίσου μέσα από αυτά κατηγορείται ο Ισραήλ για πάρα πολύ μεγάλη δυστροπία, εφόσον, αντί να διαμένει ο Χριστός ανάμεσά τους, φαινόταν πολύ καλύτερο το να βρίσκεται μάλλον ανάμεσα στους εθνικούς. Αυτό λοιπόν ήταν εκείνο που ειπώθηκε από τον προφήτη Ιερεμία: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου, παρέδωσα την αγαπημένη μου ψυχή στα χέρια των εχθρών της». Διότι το να βρεθεί ο Χριστός εκτός του οίκου του εξαιτίας της ανοσιότητας των διωκτών του, και να μεταβεί στους Γαλιλαίους, πώς δεν σημαίνει ρητά ότι παραδίδει τη δική του ψυχή στα χέρια των εχθρών της; Διότι τα έθνη είναι εχθρικά προς τον Χριστό, κατά το ότι είναι υποδουλωμένα σε άλλον και προσκυνούν την κτίση παρά τον Κτίσαντα, επειδή δεν είχαν ακόμη αποδεχθεί την πίστη σε Αυτόν. Και αυτό το διδάσκει σαφώς ο Ίδιος λέγοντας: «Όποιος δεν είναι μαζί μου είναι εναντίον μου». Αλλά νομίζω ότι ο καθένας θα συμφωνήσει πως, πριν από την αληθινή θεογνωσία και πίστη, τα έθνη δεν ήταν μαζί με τον Χριστό. Ήταν λοιπόν εναντίον του, και γι' αυτό τον λόγο βρίσκονταν στην τάξη των εχθρών. Εφόσον λοιπόν έτσι έχουν τα πράγματα, και αυτό είναι σαφώς διαπιστωμένο, τόσο μεγάλη μυσαρότητα επικρατούσε μεταξύ εκείνων που προέρχονταν από τον Ισραήλ, ώστε να θεωρείται προτιμότερο το να τον βλέπουν να συναναστρέφεται με εχθρούς, και να διαμένει πιο ευχάριστα με εκείνους με τους οποίους ελάχιστα θα έπρεπε, παρά με τους κατά σάρκα συγγενείς του, πράγμα που θα ήταν μάλλον πιο φυσικό και πρέπον, οι οποίοι θα όφειλαν έστω και γι' αυτό να τον αγαπούν.

Διότι εκείνοι που παλαιότερα κρατούνταν από αυτόν στην αθεΐα και την πλάνη, έχουν κληθεί μέσω των αγίων αποστόλων σε επίγνωση της αλήθειας, και προσήχθησαν στον Θεό και Πατέρα μέσω της πίστης στον Υιό. <Εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου.> (A f. 157, C f. 132) Διότι εγώ ήλθα στον κόσμο, λέει, για να αποσπάσω τους πάντες από τα χέρια του διαβόλου, για να ελευθερώσω όσους είναι αιχμάλωτοι, και να φωτίσω τους σκοτισμένους, και να ανορθώσω τους πεσμένους, και να θεραπεύσω τους συντριμμένους, για να συνάξω σε ένα τα τέκνα του Θεού, τα οποία προφανώς είχαν διασκορπιστεί από εκείνον. Ο Σατανάς όμως, εφόσον δεν είναι μαζί μου, επιχειρεί να σκορπίσει αυτά που εγώ σύναξα και έσωσα. Πώς λοιπόν αυτός που πολεμά τις δικές μου οικονομίες μου δίνει δύναμη εναντίον του; Άραγε δεν είναι ανόητο να νομίζει κανείς ότι έχει συμβεί κάτι τέτοιο;

Επομένως, εκείνοι που αναβαίνουν για να προσκυνήσουν τον Κύριο Παντοκράτορα και να εορτάσουν την εορτή της Σκηνοπηγίας, είναι αυτοί που έχουν δικαιωθεί μέσω της πίστεως στον Χριστό. Απειλεί δε με όλεθρο όσους δεν αναβαίνουν, και με τις ίδιες τιμωρίες που θα υποστούν οι διώκτες και οι υβριστές. Διότι θα βρεθούν στην ίδια μοίρα με τους εχθρούς όσοι έχουν επιλέξει να μην αγαπούν. Και αυτό νομίζω είναι εκείνο που είπε και ο ίδιος ο Χριστός: «Εκείνος που δεν είναι μαζί μου είναι εναντίον μου, και εκείνος που δεν συνάγει μαζί μου σκορπίζει». <Εάν δε η φυλή της Αιγύπτου δεν αναβεί ούτε έλθει εκεί, και σε αυτούς θα έλθει η πτώση με την οποία θα πατάξει ο Κύριος όλα τα έθνη που δεν θα αναβούν για να εορτάσουν την εορτή της Σκηνοπηγίας. Αυτή θα είναι η αμαρτία της Αιγύπτου και η αμαρτία όλων των εθνών, όσα δεν αναβούν για να εορτάσουν την εορτή της Σκηνοπηγίας.> Μέσα από ένα έθνος, δηλαδή αυτό των Αιγυπτίων, φανερώνει αυτούς που έχουν φτάσει στο έσχατο σημείο της πλάνης και έχουν επιλέξει την παράλογη και ακραία ειδωλολατρία. Σε αυτούς θα επιβληθεί φοβερή και αναπόφευκτη καταδίκη, και θα τους προκαλέσει όλεθρο το γεγονός ότι δεν επέλεξαν να τιμήσουν την αξιοπρόσδεκτη χάρη της σωτηρίας μέσω του Χριστού.

Διότι με όσους διαβαίνουν τον Ιορδάνη, του οποίου προτύπωση αποτελεί ο Ιαβώκ, δεν παλεύει ο Χριστός, ούτε κατατάσσει σε θέση εχθρών ή αντιπάλων αυτούς που τιμούν τα μυστήριά του. Αντιθέτως, τους διασώζει και, αφού έχουν νικήσει τον κόσμο, σε μια νοητή μάχη -εννοώ-, τους στεφανώνει και τους λαμπρύνει με τις ύψιστες τιμές. Και το όνομα του ποταμού σημαίνει «πάλη». Διότι «η βασιλεία των ουρανών βιάζεται, και οι βιαστές την αρπάζουν». Και, «Πολύ στενή είναι η πύλη, και τεθλιμμένη η οδός που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που την βρίσκουν». Ότι λοιπόν οι απόγονοι του Ιακώβ επρόκειτο με την πάροδο του χρόνου, να μη διαβούν τον Ιορδάνη, δηλαδή τη χάρη του αγίου βαπτίσματος, και να την ατιμάσουν ανόσια, και κατά συνέπεια θα είχαν ως αντίπαλο τον ίδιο τον Εμμανουήλ, αυτό υποδήλωνε το γεγονός. Διότι ότι όσοι δεν τον τιμούν με την πίστη θα καταλογιστούν εξάπαντος και οπωσδήποτε στους αντιπάλους, το βεβαιώνει ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου». Αλλά μαζί του βεβαίως είναι αυτοί που έχουν πιστέψει. Ότι είναι αληθές και το αντίθετο, πώς θα μπορούσε κανείς να αμφιβάλλει; Πλην όμως «Πάλευε, λέει, με τον Ιακώβ ο άνθρωπος έως το πρωί, και είδε ότι δεν μπορεί να τον νικήσει». Ακούς πώς η πάλη έγινε μέσα στη νύχτα; Και ελεγχόταν πέφτοντας και νικώμενος, επειδή επιζητούσε τα ανέφικτα, έχοντας επιλέξει να θεομαχεί και να υπερισχύσει του παντοδύναμου Θεού.

Διότι δεν κατανοείς ότι, αν και συνδέονταν μέσω συγγένειας με αυτούς από τον Ισραήλ, αποδείχθηκαν άστοργοι και σκληροί, και από τα ίδια τα πράγματα ελέγχονταν ότι δεν διέφεραν σε τίποτα από τα άγρια θηρία; Ενώ δηλαδή έπρεπε να τους σπλαχνιστούν ως αδελφούς, επειδή βρίσκονταν σε ιδρώτα και πόνους, εκείνοι τους επιτέθηκαν καταστρέφοντάς τους. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ο νόμος: «Δεν θα εισέλθουν στην εκκλησία του Κυρίου, επειδή δεν σας προϋπάντησαν με άρτο και ύδωρ, όταν εκπορευόσασταν από την Αίγυπτο», δηλαδή, εξαιτίας της υπερβολικής ασπλαχνίας τους και της εκτροπής τους στην ανοσιότητα των άγριων τρόπων τους. Θα μπορούσες δε να δεις ότι τέτοιοι είναι απέναντί σε εμάς, που έχουμε επιλέξει να ορθοποδούμε, οι λαοί και οι ηγέτες των αιρετικών. Διότι, όσον αφορά το να γνωρίζουν τον έναν και μόνο Θεό, τον Πατέρα, και να αποδέχονται την πίστη στον Υιό και στο Πνεύμα, έστω κι αν δεν έχουν εντελώς υγιή άποψη, διατηρούν μια μη αληθινή εντύπωση της αδελφοσύνης απέναντί μας, και νοθεύουν με το φρόνημά τους τη συγγένεια, όμως όταν βρισκόμαστε σε διωγμούς δεν μας υπερασπίζονται, μάλλον δε μας επιβαρύνουν και με τις δικές τους κακίες. «Διότι από εμάς εξήλθαν, αλλά δεν ήσαν από εμάς», σύμφωνα με το γεγραμμένο. «Διότι εάν ήσαν από εμάς, θα είχαν παραμείνει μαζί μας.» Σε αυτούς, επειδή διαθέτουν πλαστή επιείκεια και δεν συνηθίζουν να πράττουν όσα συντελούν στη δόξα Του, ο ίδιος ο Σωτήρας θα μπορούσε να προσφωνήσει με πολύ μεγάλη δικαιολογία: «Εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και εκείνος που δεν συνάγει μαζί μου, σκορπίζει.»

Ας ανανήψουμε, λοιπόν, προτού αναχωρήσουμε για εκεί όπου δεν υπάρχει αυτός που παρηγορεί. Εκεί θα δούμε τους πράους και ταπεινούς στην καρδιά με πολλή δόξα, και εμείς οι ανυπάκουοι θα βρισκόμαστε σε στενοχώρια. Διότι τίποτα δεν κάνουμε για τον Θεό, τίποτα για την αγάπη Του, τίποτα με ταπεινοφροσύνη, αλλά όλα με υπερηφάνεια, όλα για την ανθρωπαρέσκεια και την ολέθρια κενοδοξία. Όλοι είμαστε υπερήφανοι, όλοι οργίλοι και θυμώδεις· διότι φθονούμε ο ένας τον άλλον και κατασπαράζουμε ο ένας τον άλλον. Ας μας προφθάσουν γρήγορα οι οικτιρμοί Σου, Κύριε, διότι εξαθλιωθήκαμε πάρα πολύ. Βοήθησέ μας, Θεέ, ο Σωτήρας μας. Άκου αυτόν που λέει: όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και όποιος δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει. Ή μήπως ξέχασες τον μυλικό λίθο που έχει οριστεί ως τιμωρία για όσους προκαλούν σκάνδαλα; Μην εξαπατάσαι, άνθρωπε· διότι δεν είναι δυνατόν να προκόψεις χωρίς τον φόβο του Θεού και χωρίς μεγάλη ταπεινοφροσύνη. Διότι οι προκοπές που επιτυγχάνονται χωρίς αυτά είναι πρόξενοι ζημιάς. Έχει γραφτεί εξάλλου: κανείς δεν λαμβάνει από μόνος του την τιμή, παρά μόνο αυτός που καλείται από τον Θεό. Γι' αυτό απομακρύνσου από το κακό και πράξε το αγαθό, ζήτησε την ειρήνη και επιδίωξέ την, ώστε να την κατακτήσεις· διότι οι οφθαλμοί του Κυρίου είναι στραμμένοι στους δικαίους, ενώ το πρόσωπο του Κυρίου είναι εναντίον αυτών που πράττουν κακά, για να εξολοθρεύσει από τη γη τη μνήμη τους.

Ο δε συγγραφέας του προκείμενου γράμματος, αφού είπε «αξίζει να προσέξετε τα όσα θα ειπωθούν» —δεν γνωρίζω σε ποιους χριστιανούς αναφερόμενος—, στη συνέχεια λέει: «διότι σε αυτούς τους επίβουλους και αμφίβολους ως προς το φρόνημα και την ευσέβεια, και επιπλέον ανυπότακτους, απειθείς και ξένους, και για τον λόγο αυτό αποξενωμένους από την Εκκλησία —διότι 'όποιος δεν είναι μαζί μας είναι εναντίον μας', λέει, 'και όποιος δεν μαζεύει μαζί μας, είναι σαν να σκορπίζει'— σε αυτούς, λοιπόν, τους εγωπαθείς και αλαζόνες που έχουν απόλυτη εμπιστοσύνη στον εαυτό τους, δεν θα είναι εύκολο, συν Θεώ ας λεχθεί, να επιχειρήσουν κάτι εναντίον σας».

γʹ. Τον ονομάζει δε ισχυρό, όχι επειδή είναι τέτοιος εκ φύσεως (μη γένοιτο), αλλά για να δηλώσει την προηγούμενη τυραννία του, η οποία προκλήθηκε από τη δική μας ραθυμία. «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου· και όποιος δεν συνάγει μαζί μου, σκορπίζει». Ιδού και η τέταρτη λύση. Διότι, τι επιδιώκω εγώ; λέγει. Να προσαγάγω τους ανθρώπους στον Θεό, να διδάξω την αρετή, να κηρύξω τη βασιλεία. Και τι επιδιώκουν ο διάβολος και οι δαίμονες; Τα αντίθετα από αυτά. Πώς, λοιπόν, αυτός που δεν συνάγει μαζί μου, ούτε είναι μαζί μου, θα μπορούσε να συνεργαστεί μαζί μου; Και τι λέγω να συνεργαστεί; Το αντίθετο μάλιστα, η επιθυμία του είναι να σκορπίζει τα δικά μου. Εκείνος, λοιπόν, που όχι μόνο δεν συνεργάζεται, αλλά και σκορπίζει, πώς θα επιδείκνυε τόση ομόνοια απέναντί μου, ώστε να εκβάλλει μαζί μου τους δαίμονες; Είναι δε εύλογο να υποθέσουμε ότι το είπε αυτό όχι μόνο περί του διαβόλου, αλλά και περί του εαυτού Του, επειδή είναι εναντίον του διαβόλου και σκορπίζει τα δικά του. Και πώς, λέγει, εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου; Με αυτό ακριβώς το γεγονός: με το ότι δεν συνάγει.

Προσέχετε τους σκύλους, προσέχετε τους κλέφτες. Διότι εκείνος που δεν εισέρχεται από τη θύρα στην αυλή των προβάτων, αλλά ανεβαίνει από αλλού, είναι κλέφτης και ληστής. Και πάλι για αυτούς λέει: Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου. Και πάλι προς αυτούς έλεγε: Εσείς προέρχεστε από τον πατέρα σας, τον διάβολο.

Τι γράφει όμως και ο σοφότατος πατριάρχης Αντιοχείας Θεόδωρος Βαλσαμών στις απαντήσεις του προς τον αγιότατο πατριάρχη Αλεξανδρείας Μάρκο σχετικά με αυτά; —«Αιχμάλωτοι Λατίνοι και άλλοι που προσέρχονται στις καθολικές εκκλησίες μας ζητούν να μεταλάβουν τα θεία αγιάσματα. Αν, λοιπόν, πρέπει να παραχωρηθεί αυτό, ζητούμε να μάθουμε. —Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και όποιος δεν συνάγει μαζί μου, σκορπίζει. Επειδή, λοιπόν, πριν από πολλά χρόνια το περίφημο πλήρωμα της δυτικής Εκκλησίας, δηλαδή της Ρώμης, αποσχίστηκε από την κοινωνία των άλλων τεσσάρων αγιοτάτων πατριαρχών, έχοντας εκτραπεί σε έθη και δόγματα ξένα προς την καθολική Εκκλησία και τους Ορθοδόξους (για τον λόγο αυτόν, άλλωστε, ούτε στις θείες ιεροτελεστίες αξιώνεται ο πάπας της κοινής μνημόνευσης των πατριαρχικών ονομάτων), δεν πρέπει το λατινικό γένος να αγιάζεται από ιερατικό χέρι μέσω των θείων και αχράντων μυστηρίων, εάν δεν συγκατατεθεί προηγουμένως να απέχει από τα λατινικά δόγματα και τις συνήθειες, και να κατηχηθεί σύμφωνα με τους κανόνες και να εξισωθεί με τους Ορθοδόξους».

Διότι το να εγκρίνει κανείς το βάπτισμα των αιρετικών σημαίνει να συγκατατίθεται με αυτούς που έχουν βαπτιστεί από αυτούς. Διότι δεν μπορεί να ισχύει εν μέρει. Αν μπόρεσε να βαπτίσει, είχε τη δύναμη να δώσει και το Άγιο Πνεύμα. Αν δεν μπόρεσε, επειδή, όντας εκτός, δεν έχει Άγιο Πνεύμα, δεν μπορεί να βαπτίσει αυτόν που προσέρχεται. Εφόσον ένα είναι το βάπτισμα, και ένα το Άγιο Πνεύμα, και μία η Εκκλησία που θεμελιώθηκε από τον Χριστό τον Κύριό μας πάνω στην ενότητα (όπως έλεγε εξαρχής ο απόστολος Πέτρος). Και γι' αυτό όσα γίνονται από αυτούς, επειδή είναι ψευδή και κενά, είναι όλα απορριπτέα. Διότι τίποτα από όσα γίνονται από αυτούς δεν μπορεί να είναι δεκτό και επιθυμητό ενώπιον του Θεού· αυτούς τους οποίους ο Κύριος στα Ευαγγέλια αποκαλεί εχθρούς και αντιπάλους του. «Εκείνος που δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και εκείνος που δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει.» Και ο μακάριος Απόστολος Ιωάννης, τηρώντας τις εντολές του Κυρίου, έγραψε στην επιστολή του: «ακούσατε ότι ο Αντίχριστος έρχεται, και ήδη τώρα έχουν εμφανιστεί πολλοί αντίχριστοι». Από αυτό γνωρίζουμε ότι είναι η εσχάτη ώρα. Από εμάς βγήκαν, αλλά δεν ήταν από εμάς. Επομένως, και εμείς οφείλουμε να συνειδητοποιούμε και να κατανοούμε, ότι οι εχθροί του Κυρίου, και όσοι ονομάζονται αντίχριστοι, δεν είναι δυνατόν να παρέχουν τη χάρη του Κυρίου.

Και το μαρτυρεί αυτό ο ίδιος ο δεσπότης Χριστός, αναφωνώντας ρητά ως εξής: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου· και όποιος δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει». Λέγοντας αυτό, δείχνει ότι εκείνος που δεν τηρεί τις εντολές του με κάθε τρόπο και με κάθε προθυμία, και που δεν αποκτά διαρκώς τις αρετές μέσω της εφαρμογής των εντολών και δεν προοδεύει μέσω αυτών, αλλά μόνο φαινομενικά απέχει από τα πονηρά, χωρίς όμως να προσκολλάται πολύ στα αγαθά, αλλά σαν να έπαψε να συγκεντρώνει τις αρετές λόγω της αμέλειας των εντολών, ούτε εκείνα που νομίζει ότι έχει δεν μπορεί να φυλάξει. Διότι λόγω της αδράνειας χάνει και αυτά· και αυτό δηλώνει το «όποιος δεν μαζεύει σκορπίζει». Διότι στα αισθητά πράγματα αυτό είναι αδύνατον· επειδή εκείνος που δεν μαζεύει εκεί, αλλά κάθεται αδρανής, δεν είναι και σαν εκείνον που σκορπίζει. Στα πνευματικά όμως δεν συμβαίνει έτσι, αλλά η θεία Γραφή θεωρεί ως αμαρτωλό εκείνον που δεν πράττει το αγαθό και υποδηλώνει ότι κατακρίνεται: «Διότι σε εκείνον που γνωρίζει να κάνει το καλό», λέει, «και δεν το κάνει, σε αυτόν είναι αμαρτία», και πάλι: «Επικατάρατος κάθε άνθρωπος που κάνει τα έργα του Κυρίου με αμέλεια». Πράγμα το οποίο θα αρκέσει πάντως σε εμένα πρώτον, τον ράθυμο και αμελή, για την κατάκρισή μου.

Όσοι όμως πράττουν τα αντίθετα από τις εντολές του, βρίσκονται να συντάσσονται με τον αντίπαλο, γινόμενοι ευθέως εχθροί του Θεού, καθώς ο ίδιος ο Σωτήρας λέει: «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου, και όποιος δεν μαζεύει μαζί μου, σκορπίζει». Κανείς λοιπόν, αγαπητοί, ας μην προσκολληθεί στον άρχοντα του σκότους και κοσμοκράτορα· κανείς ας μην ταχθεί με το μέρος του· κανείς ας μην στρατευθεί με τον διάβολο και τους αγγέλους του εναντίον του Σωτήρα και Θεού μας· κανείς ας μη στραφεί εναντίον της ίδιας του της ψυχής, ούτε ας αγωνιστεί για να κληρονομήσει το αιώνιο πυρ· όχι, σας παρακαλώ, όχι, τέκνα, πατέρες και αδελφοί.

Τόσο πολύ, λέει, απέχω από το να έχω φίλους τους δαίμονες, ώστε και αντιτάσσομαι σε αυτούς και τους δένω, αυτούς που πριν από την παρουσία μου ήταν ισχυροί· διότι ο Χριστός, αφού εισήλθε στην οικία, δηλαδή στον κόσμο, άρπαξε τα σκεύη των δαιμόνων, εννοώ τους ανθρώπους. «Όποιος δεν είναι μαζί μου, είναι εναντίον μου· και όποιος δεν συνάγει μαζί μου, σκορπίζει». Πώς, λέει, θα συνεργαζόταν μαζί μου ο Βεελζεβούλ, ο οποίος αντίθετα με αντιστρατεύεται; Διότι εγώ διδάσκω την αρετή, ενώ εκείνος την κακία. Πώς λοιπόν είναι μαζί μου; Και εγώ μεν συνάγω τους ανθρώπους προς τη σωτηρία, ενώ εκείνος τους σκορπίζει· υπονοεί όμως και τους Φαρισαίους, διότι, ενώ αυτός δίδασκε και ωφελούσε πολλούς, εκείνοι διασκόρπιζαν τον λαό, ώστε να μην προσέρχεται σε αυτόν.