Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:37

Έπειτα ο Θεός δοκιμάζει την κραυγή σου· μήπως αδίκως καταφέρθηκες εναντίον κάποιου με κραυγές, μήπως διασάλπισες άδικο θυμό με την κραυγή σου, μήπως έκραξες οργισμένος για να κατατρομάξεις τον αθώο, μήπως έκραξες όπως εκείνοι που λιθοβόλησαν τον Στέφανο· «Αφού έκραξαν δε», λέει, «με μεγάλη φωνή, έκλεισαν τα αυτιά τους και όρμησαν ομόθυμα εναντίον του». Και η κραυγή έγινε όχημα του φόνου. Πρώτα, λοιπόν, ο Θεός δοκιμάζει τα λόγια σου· «Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς». Και δοκιμάζει, όχι για να μάθει τότε, αλλά για να δικάσει τότε. Έπειτα ερευνά την κραυγή σου, και έτσι εγκρίνει ο Θεός τη δέησή σου. Επειδή, λοιπόν, ο Θεός ζυγίζει τα λόγια, παρακαλώ να μην προσβάλουμε την ομορφιά της εορτής με λοιδορίες ή αισχρολογίες, αλλά να την κάνουμε να ευωδιάσει με «ψαλμούς και ύμνους και πνευματικές ωδές», να μην τρέχουμε στα καπηλειά, αλλά να σπεύδουμε στην εκκλησία, να μη βυθιζόμαστε στη μέθη, αλλά να στολιζόμαστε με την εγκράτεια, να μην χοροπηδάμε σαν τους Ιουδαίους, αλλά να δοξολογούμε σαν τους αποστόλους, να μην παίζουμε στις αγορές, αλλά να ψέλνουμε στα σπίτια. Κανείς δεν εισέρχεται χορεύοντας στα ανάκτορα· κανείς μεθυσμένος δεν παρουσιάζεται μπροστά σε βασιλιά.

Διότι αυτός που με αγαπά, λέει, θα τηρήσει τις εντολές μου. Και πρώτη εντολή είναι το να παύσεις τη γλώσσα από το κακό, και τα χείλη από το να μιλήσουν με δόλο. Διότι σχεδόν η πιο πρόχειρη και η πλέον πολύτροπη αμαρτία είναι αυτή που ενεργείται διά της γλώσσας. Οργίστηκες; Και η γλώσσα προτρέχει. Κυριεύεσαι από επιθυμίες; Έχεις τη γλώσσα προ πάντων σαν κάποιον μαστροπό και προαγωγό, η οποία συμπράττει στην αμαρτία, υποκρινόμενη προς τους πλησίον. Και η γλώσσα γίνεται για σένα όπλο για την αδικία, καθώς δεν εκφωνεί αυτά που προέρχονται από την καρδιά, αλλά προφέρει αυτά που αποσκοπούν στην απάτη. Και τι χρειάζεται να αναφέρουμε λεπτομερώς όλα τα αμαρτήματα που διαπράττονται διά της γλώσσας; Η ζωή μας είναι γεμάτη από τα πταίσματα της γλώσσας. Η αισχρολογία, η ευτραπελία, η μωρολογία, τα ανάρμοστα, οι καταλαλιές, ο αργός λόγος, οι επιορκίες, οι ψευδομαρτυρίες, όλα αυτά τα κακά, και ακόμη περισσότερα από αυτά, είναι δημιουργήματα της γλώσσας. Εκείνοι δε που ανοίγουν το στόμα τους κατά της δόξας του Θεού και λαλούν αδικία προς τα ύψη, μήπως με κάποιο άλλο μέσο εργάζονται την ασέβεια και όχι με το όργανο της γλώσσας; Επειδή λοιπόν, «από τα λόγια σου θα δικαιωθείς και από τα λόγια σου θα κατακριθείς», παύσε τη γλώσσα σου από το κακό και μην συγκεντρώνεις μάταιους θησαυρούς με ψευδή γλώσσα.

Διότι ο αγαθός άνθρωπος, από τον αγαθό θησαυρό της καρδιάς του, προφέρει το αγαθό. Ας ζητήσουμε λοιπόν και εμείς την τροφή του λόγου για την πλήρωση των ψυχών μας (διότι, λέει η Γραφή, ο δίκαιος τρώγοντας χορταίνει την ψυχή του), ώστε, ανάλογα με αυτά με τα οποία τρεφόμαστε, να εκφέρουμε όχι τον οποιονδήποτε λόγο, αλλά λόγο αγαθό. Διότι ο πονηρός άνθρωπος, έχοντας ανατραφεί με μοχθηρά δόγματα, εκβάλλει από την καρδιά του πονηρό λόγο. Δεν βλέπεις τι είδους λόγια εκστομίζουν τα στόματα των αιρετικών; Πόσο σκληρά και δυσώδη είναι, μαρτυρώντας τη μεγάλη και βαθιά ασθένεια αυτών των άθλιων ανθρώπων; Διότι ο πονηρός άνθρωπος, από τον πονηρό θησαυρό της καρδιάς του, προφέρει το πονηρό. Μην επισωρεύεις, λοιπόν, στον εαυτό σου διδασκάλους προς τέρψιν της ακοής σου, οι οποίοι είναι ικανοί να προκαλέσουν ασθένεια στα σπλάχνα σου και να σου προξενήσουν ερυγή πονηρών λόγων, εξαιτίας των οποίων πρόκειται να καταδικαστείς κατά την ημέρα της κρίσεως. Διότι από τα λόγια σου, λέει, θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς. Αναγγέλλω εγώ τα έργα μου στον βασιλιά. Μας εισάγει βαθύτατα στο φρόνημα του προφητικού προσώπου και τούτο το ρητό: Αναγγέλλω εγώ τα έργα μου στον βασιλιά· αντί να πει: Θα εξομολογηθώ στον κριτή, και προλαμβάνω τον κατήγορο, μέσω της εξαγγελίας των δικών μου έργων. Διότι έχουμε λάβει την εντολή που λέει: Να λες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Η γλώσσα μου είναι κάλαμος γραμματέα, οξυγράφου.

Εάν κάποιος στη Συρία συγγράφει κάτι, αυτό δεν μας αφορά καθόλου. «Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, λέει, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς». Τα δικά μου λόγια ας με κρίνουν· για τα σφάλματα, όμως, των άλλων ας μην μας καταδικάζει κανείς, ούτε ας προβάλλει ως απόδειξη τις επιστολές που γράψαμε πριν από είκοσι χρόνια, για να δείξει ότι τώρα βρισκόμαστε σε κοινωνία με εκείνους που τα συνέγραψαν. Διότι εμείς, πριν από τη συγγραφή αυτών των κειμένων, όντας λαϊκοί απευθύναμε επιστολές σε λαϊκούς, προτού καν κινηθεί τέτοιου είδους υποψία εναντίον τους· και δεν γράφαμε τίποτα περί της πίστεως, ούτε τέτοια πράγματα σαν αυτά που τώρα περιφέρουν ορισμένοι για να μας συκοφαντήσουν, αλλά απλούς χαιρετισμούς προς εκπλήρωση μιας φιλικής προσφωνήσεως. Διότι εμείς εξίσου αποφεύγουμε και αναθεματίζουμε ως ασεβείς, τόσο εκείνους που νοσούν με τις πλάνες του Σαβελλίου, όσο και εκείνους που υπερασπίζονται τα δόγματα του Αρείου.

ΨΑΛΜΟΣ ΛΗ'. <Ωδή του Δαβίδ· εις το τέλος, στον Ιδιθούμ.> (A f. 214) Όντας ιεροψάλτης ο Ιδιθούμ και στεφανωμένος με προφητική χάρη, ανακρούει ωδή, εισάγοντας την προσωποποιία του ίδιου του Δαβίδ που εξομολογείται για την αμαρτία του. Ή ο Δαβίδ συνέταξε την ωδή και την έδωσε στον Ιδιθούμ για να την ψάλλει· μας παραπέμπει δε «εις το τέλος», επειδή θρηνεί την ευτέλεια της ανθρώπινης φύσης και υποδεικνύει το τέλος της. Ο Δαβίδ είπε τον ψαλμό όταν καταδιωκόταν από τον Αβεσσαλώμ και χλευαζόταν από τον Σεμεΐ. Υπάρχει δε μεγάλη ομοιότητα της παρούσας ωδής με τον προηγούμενο ψαλμό· αλλά εκείνον μεν ο Δαβίδ τον συνέταξε για ανάμνηση του εαυτού του, ενώ τούτην την παρέδωσε σε άλλους, ώστε όσοι έχουν αμαρτήσει να μιμηθούν την ίδια μετάνοια. <Είπα· θα φυλάξω τις οδούς μου, για να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα μου, κ.τ.λ., σιώπησα από τα αγαθά.> (A f. 214, B f. 140 b, I f. 192 b) Σαφής απόδειξη μιας σταθερής καρδιάς. Διότι, επειδή η αμαρτία που ενεργείται μέσω της γλώσσας είναι πολύτροπη, και σχεδόν κάθε αμαρτίας η αρχή γίνεται μέσω του λόγου, έκανα, λέει, συμφωνία με τον εαυτό μου να μην αμαρτήσω με τη γλώσσα, λόγω του ότι πρόκειται να δώσουμε λόγο και για κάθε αργό λόγο, και από τα δικά μας λόγια είτε να δικαιωθούμε είτε να κατακριθούμε. Αλλά θα μπορούσε να πει κάποιος: Και πώς θα ήταν αμαρτία το να αντιμιλάς σε αυτούς που σε ονειδίζουν;

Διότι εσύ είπες, Κύριε, ότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς. Αν λοιπόν ο Προφήτης έχει πει ότι όλη η δικαιοσύνη μας είναι σαν ρυπαρό ράκος, τι να πω εγώ που γεννήθηκα μέσα στις αμαρτίες; Και τώρα, Δέσποτα, όλη η ελπίδα μου εξαρτάται από τους οικτιρμούς σου. Γίνε ίλεως σε εμένα τον αμαρτωλό.

Αυτός λοιπόν που πράττει τα προαναφερθέντα πονηρά έργα μετά τη χάρη, εξέπεσε από τη χάρη, και ο Χριστός δεν θα τον ωφελήσει σε τίποτα, εφόσον επιμένει στην αμαρτία. Ακούσατε, φιλόχριστοι, πόσα πλήθη κακών αποταχθήκατε με λίγα λόγια. Αυτήν λοιπόν την αποταγή και την καλή ομολογία θα απαιτηθεί από τον καθένα μας εκείνη την ώρα και την ημέρα. Διότι είναι γραμμένο: από τα λόγια σου θα δικαιωθείς. Και πάλι ο Κύριος λέει: από το στόμα σου θα σε κρίνω, πονηρέ δούλε. Είναι φανερό λοιπόν ότι τα λόγια μας, είτε μας κατακρίνουν είτε μας δικαιώνουν εκείνη την ώρα.

Ακούσατε, φιλόχριστοι, πόσο πλήθος κακών αποταχθήκατε με λίγα λόγια. Αυτήν λοιπόν την αποταγή και την καλή ομολογία ζητείται από τον καθένα μας κατά την ώρα και την ημέρα εκείνη. Διότι είναι γραμμένο ότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς. Και πάλι ο Κύριος λέει: από το στόμα σου θα σε κρίνω, πονηρέ δούλε. Είναι λοιπόν φανερό ότι τα λόγια μας ή μας κατακρίνουν ή μας δικαιώνουν εκείνη την ώρα.

Διότι, λέγει, από τα λόγια σου θα δικαιωθείς και από τα λόγια σου θα κατακριθείς. Αυτά τα λέγω και τα διακηρύττω έντονα, επειδή φοβούμαι όχι για εκείνους που κακολογούνται, αλλά για εκείνους που κακολογούν. Διότι εκείνος που κακολογείται δεν έχει υποστεί καμία ζημία ούτε έχει βλαφθεί· εάν μεν όσα λέγονται γι’ αυτόν είναι ψευδή, λαμβάνει και μισθό από τον Θεό· εάν όμως είναι αληθή, ούτε και τότε ζημιώνεται από τη δική σου κατηγορία. Διότι ο Κριτής δεν θα εκδώσει τότε την απόφασή Του γι’ αυτόν βασιζόμενος στη δική σου λοιδορία. Και εάν πρέπει να πούμε και κάτι αξιοθαύμαστο, θα ωφεληθεί τα μέγιστα εάν υπομείνει με γενναιότητα την ύβρη, όπως ακριβώς συνέβη και με τον τελώνη. Αντιθέτως, εκείνος που κακολογεί, ακόμη και εάν πει την αλήθεια κακολογώντας τον πλησίον, αδικεί τα μέγιστα τον ίδιο του τον εαυτό. Και το ότι μεν ο συκοφάντης οδηγείται στην απώλεια, δεν υπάρχει καν ανάγκη αποδείξεως· το ότι όμως, ακόμη και εάν λέγει την αλήθεια, καθιστά αυστηρότερη για τον εαυτό του την κρίση του δικαστηρίου, διαπομπεύοντας τις συμφορές του πλησίον και γινόμενος αίτιος σκανδάλων, αποκαλύπτοντας σε όλους όσα θα έπρεπε να αποκρύπτει και διαλαλώντας τα αμαρτήματα του πλησίον, είναι σε όλους απολύτως προφανές. Διότι, εάν κάποιος που σκανδαλίζει έστω και έναν πρόκειται να υποστεί αναπόδραστη τιμωρία, εκείνος που σκανδαλίζει αναρίθμητους μέσω της κακολογίας, πόσο βαρύτερη κόλαση δεν θα υποστεί; Διότι και ο Φαρισαίος δεν έλεγε ψέματα, αλλά έλεγε την αλήθεια αποκαλώντας τελώνη τον τελώνη, και όμως τιμωρήθηκε. Γνωρίζοντας λοιπόν αυτά, αγαπητοί, ας αποφεύγουμε το να κατακρίνουμε. Διότι δεν υπάρχει αμαρτία ούτε βαρύτερη, ούτε ευκολότερη να διαπραχθεί από αυτήν.

βʹ. Διότι, λέγει, μην νομίσεις ότι αυτό συμβαίνει μόνο στην περίπτωση της πονηρίας· επειδή αυτό συμβαίνει και στην περίπτωση της αγαθότητας· διότι και εκεί η εσωτερική αρετή είναι μεγαλύτερη από τα εξωτερικά λόγια. Με αυτά έδειχνε ότι και εκείνους έπρεπε να τους θεωρούν πιο πονηρούς από όσο φανέρωναν τα λόγια τους, και τον εαυτό του πιο αγαθό από όσο έδειχναν τα λεγόμενά του. Χρησιμοποιεί δε τη λέξη «θησαυρό», για να υποδείξει το πλήθος. Έπειτα πάλι εγείρει πολύ τον φόβο. Διότι, λέγει, μην νομίσετε ότι το ζήτημα σταματά μέχρις εδώ και στην καταδίκη από τους πολλούς· διότι θα υποστούν την έσχατη τιμωρία όλοι όσοι διαπράττουν τέτοιες πονηρίες. Και δεν είπε, «Εσείς»· αφενός μεν για να νουθετήσει ολόκληρο το ανθρώπινο γένος, αφετέρου δε για να κάνει τον λόγο του λιγότερο βαρύ. «Σας λέγω δε ότι για κάθε αργό λόγο», λέγει, «που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν κατά την ημέρα της κρίσεως». «Αργός» δε είναι ο λόγος που δεν ανταποκρίνεται στην πραγματικότητα, ο ψευδής, αυτός που εμπεριέχει συκοφαντία· μερικοί δε λένε ότι είναι και ο μάταιος· όπως για παράδειγμα, αυτός που προκαλεί άτακτο γέλιο, ή ο αισχρός και ο αναιδής και ο απρεπής. Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα κατακριθείς.

Διότι ο Θεός δεν θα εκφέρει την απόφασή Του με βάση αυτά που έπραξε εκείνος, αλλά με βάση αυτά που είπες εσύ· «Επειδή από τα λόγια σου θα κατακριθείς», λέγει. Δεν ακούς ότι και ο Φαρισαίος είπε την αλήθεια και ανέφερε όσα ήταν ολοφάνερα σε όλους, χωρίς να αποκαλύψει κάτι το κρυφό; Αλλά παρ' όλα αυτά υπέστη την εσχάτη τιμωρία. Εάν λοιπόν δεν πρέπει να κατηγορούμε για τα ομολογημένα, πολύ περισσότερο δεν πρέπει για τα αμφισβητούμενα· διότι αυτός που έχει σφάλει έχει δικαστή. Μην αρπάζεις, λοιπόν, το αξίωμα του Μονογενούς. Σε Εκείνον έχει φυλαχθεί ο θρόνος της κρίσεως.

Ε΄. Πες μου, λοιπόν, αν είχες στα χέρια σου κοπριά και βούρκο, θα τολμούσας άραγε να προσευχηθείς; Σε καμία περίπτωση. Και όμως, αυτό δεν προκαλεί καμία βλάβη, ενώ το άλλο είναι όλεθρος. Πώς λοιπόν στα αδιάφορα πράγματα δείχνεις ευλάβεια, ενώ στα απαγορευμένα είσαι αμελής; «Τι λοιπόν;» λέει κάποιος, «δεν πρέπει να προσευχόμαστε;» Πρέπει, αλλά όχι όντας κανείς ρυπαρός, ούτε έχοντας πάνω του τέτοιον βούρκο. «Τι πρέπει να κάνω, λοιπόν, αν με κυριεύσει η αμαρτία;» ρωτά. Καθάρισε τον εαυτό σου. Πώς και με ποιον τρόπο; Κλάψε, στέναξε, δώσε ελεημοσύνη, ζήτησε συγγνώμη από εκείνον που πρόσβαλες, συμφιλιώσου μαζί του με αυτά τα μέσα, καθάρισε τη γλώσσα σου, για να μην παροξύνεις ακόμη περισσότερο τον Θεό. Διότι, αν κάποιος γέμιζε τα χέρια του με κοπριά και έπιανε έτσι τα πόδια σου ικετεύοντάς σε, όχι μόνο δεν θα τον άκουγες, αλλά και θα τον κλωτσούσας· πώς λοιπόν εσύ τολμάς να πλησιάζεις έτσι τον Θεό; Επειδή η γλώσσα είναι το χέρι εκείνων που προσεύχονται, και με αυτήν κρατάμε τα γόνατα του Θεού. Μην τη μολύνεις, λοιπόν, για να μην πει και σε σένα: «Εάν πληθύνετε τη δέηση, δεν θα εισακούσω». Διότι, «στο χέρι της γλώσσας βρίσκεται η ζωή και ο θάνατος»· και, «από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς». Γι' αυτό, να φυλάς τη γλώσσα σου περισσότερο και από την κόρη του οφθαλμού. Η γλώσσα είναι βασιλικό άλογο. Αν, λοιπόν, της βάλεις χαλινάρι και τη διδάξεις να βαδίζει ρυθμικά, θα αναπαυθεί πάνω της και θα την ιππεύσει ο Βασιλιάς· αν όμως την αφήσεις αχαλίνωτη να παρασύρεται και να σκιρτά, γίνεται όχημα του διαβόλου και των δαιμόνων.

Και ότι λογοδοτούμε για τα λόγια μας, άκουσε τι λέει ο Χριστός: «Σας λέω δε, ότι για κάθε ανώφελο λόγο, τον οποίο θα πουν οι άνθρωποι επί της γης, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν κατά την ημέρα της κρίσεως· διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα κατακριθείς». Δεν φέρουμε, όμως, ευθύνη μόνο για τα λόγια, αλλά και για τα ακούσματα· όπως, για παράδειγμα, εάν αποδεχθείς μια ψευδή κατηγορία που λέγεται εναντίον του πλησίον. Διότι λέει: «Μην αποδεχθείς μάταιη φήμη». Εάν, λοιπόν, εκείνοι που αποδέχονται τη μάταιη φήμη δεν πρόκειται να τύχουν συγχωρήσεως, εκείνοι που διαβάλλουν και κατηγορούν ποια απολογία θα έχουν;

Δεν αναφέρει όμως μόνο τις πτώσεις, αλλά και προτρέπει να δείχνουμε μεγάλη πρόνοια, ώστε να μην υποσκελιστούμε, λέγοντας τα εξής: «Φτιάξε στο στόμα σου πόρτα και αμπάρες»· όχι για να κατασκευάσουμε πραγματικές πόρτες και αμπάρες, αλλά για να αποκλείσουμε τη γλώσσα με πολλή ασφάλεια απέναντι στα άτοπα λόγια. Και πάλι, αλλού, δείχνοντας ότι μαζί με τη δική μας προσπάθεια, αλλά και πριν από τη δική μας, έχουμε ανάγκη από την άνωθεν βοήθεια, ώστε να συγκρατήσουμε αυτό το θηρίο μέσα μας, ο προφήτης, υψώνοντας τα χέρια προς τον Θεό, έλεγε: «Η έπαρση των χεριών μου ας είναι θυσία εσπερινή. Θέσε, Κύριε, φυλακή στο στόμα μου, και πόρτα ασφαλείας στα χείλη μου». Εκείνος δε που απηύθυνε την προηγούμενη προτροπή, πάλι και ο ίδιος λέει: «Ποιος θα βάλει φρουρά στο στόμα μου, και στα χείλη μου αποτελεσματική σφραγίδα;». Βλέπεις ότι ο καθένας φοβάται αυτές τις πτώσεις, και θρηνεί και συμβουλεύει, και προσεύχεται να έχει η γλώσσα μεγάλη φύλαξη; Και για ποιο λόγο, θα πει κανείς, αφού αυτό το όργανο μας φέρνει τόσο μεγάλο όλεθρο, μας το έδωσε εξ αρχής ο Θεός; Διότι προσφέρει και μεγάλη ωφέλεια· και αν επιδεικνύουμε την πρέπουσα φροντίδα, αποφέρει μόνο ωφέλεια και κανέναν απολύτως όλεθρο. Άκουσε λοιπόν τι λέει εκείνος που είπε τα προηγούμενα: «Στην εξουσία της γλώσσας βρίσκεται η ζωή και ο θάνατος». Αλλά και ο Χριστός τα ίδια δηλώνει λέγοντας: «Από τα λόγια σου θα κατακριθείς, και από τα λόγια σου θα δικαιωθείς».

Και όσοι ομιλούν επιπόλαια και μάταια καταδικάζονται· διότι, λέγει, «από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς». Μήπως, άραγε, σου φαίνεται ότι μάταια τρέφουμε φόβο για τον βίο, και ότι επιδεικνύουμε πολλή σπουδή για το ηθικότερο μέρος της φιλοσοφίας; Εγώ τουλάχιστον δεν το νομίζω, εκτός εάν ισχυριζόσουν ότι και ο Χριστός τα έχει πει όλα αυτά μάταια, καθώς και ακόμη περισσότερα από αυτά· διότι δεν έχουν ειπωθεί καν τα πάντα.

Και κατ' εκείνον τον καιρό θα σωθεί ο λαός σου, καθένας που θα βρεθεί γραμμένος σε τούτο το βιβλίο· και πολλοί από εκείνους που κοιμούνται στο χώμα της γης θα εγερθούν. Αυτοί για ζωή αιώνια, και οι άλλοι για ονειδισμό και αισχύνη αιώνια· και οι συνετοί θα λάμψουν όπως η λαμπρότητα του στερεώματος, και από τους πολλούς δικαίους, σαν τους αστέρες στον αιώνα.» «Σας λέω, ότι για κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν την ημέρα της κρίσεως. Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς.» «Και τον πλησίασαν οι μαθητές του λέγοντας: Εξήγησέ μας την παραβολή των ζιζανίων του αγρού. Εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Αυτός που σπέρνει το καλό σπέρμα είναι ο Υιός του ανθρώπου· ο αγρός είναι ο κόσμος· το καλό σπέρμα, αυτοί είναι οι υιοί της βασιλείας· και τα ζιζάνια είναι οι υιοί του πονηρού· ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο διάβολος· ο θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος· και οι θεριστές είναι οι άγγελοι. Όπως, λοιπόν, μαζεύονται τα ζιζάνια και κατακαίγονται στη φωτιά, έτσι θα συμβεί και στη συντέλεια αυτού του αιώνος. Θα αποστείλει ο Υιός του ανθρώπου τους αγγέλους του, και θα συνάξουν από τη βασιλεία του όλα τα σκάνδαλα και όσους πράττουν την ανομία, και θα τους ρίξουν στο καμίνι της φωτιάς. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών.

Αλλά όφειλε και αυτά να τα προσεγγίσει επιστημονικά και με σύνεση, και να φρονεί ακολουθώντας την αλήθεια της φύσης τους, έπειτα, σαν μέσα από αμυδρές ενδείξεις αυτών των παραδειγμάτων, να εννοήσει και για τα προκείμενα, ότι ούτε ο Λόγος θα περιοριστεί μαζί με τη σάρκα, ούτε Αυτός που πληροί τα πάντα θα διαιρεθεί όταν εκείνη απεικονίζεται. Είναι φανερό λοιπόν από πάρα πολλά, πως αυτά που εκείνος δογματίζει, φαίνονται μάλλον ως ανοησίες παρά ως δόγματα. Διότι βγάζει φωνές πιο χωρίς νόημα και από τις κάργιες και τους βατράχους, και έχοντας εκστομίσει τέτοιες και τόσες βλασφημίες εναντίον του Χριστού και της δικής μας πίστης, παρόμοιες με την αφωνία των ψαριών και την αναισθησία των δέντρων, προσθέτει: λη'. «Διότι είναι αδύνατον να υπάρχει εικόνα που δεν φανερώνει τη μορφή των χαρακτηριστικών του προσώπου του πρωτοτύπου της, όπως ακριβώς είναι.» Επομένως, εάν ο Χριστός έχει μορφή και χαρακτηριστικά, πολύ εύλογα και ευσεβώς θα τον απεικονίσει η δική του εικόνα· εάν πάλι δεν τον απεικονίσει, ο Χριστός είναι άμορφος, χωρίς χαρακτηριστικά και απρόσωπος· το οποίο ισοδυναμεί με το να λέμε ότι ο Χριστός είναι και ανυπόστατος. Διότι σε αυτό το συμπέρασμα θέλει να καταλήξει ο λόγος του· επομένως, από τα λόγια του θα δικαιωθεί και από τα λόγια του θα καταδικαστεί.

Διότι από το περίσσευμα ξεχειλίζει και προς τα έξω, και αυτός που έχει κρυμμένο θησαυρό, φανερώνει ένα μικρό μέρος του. Παρομοίως και αυτός που μιλάει για αγαθά, έχει περισσότερα στην καρδιά του. «Σας λέγω δε, ότι για κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο για αυτόν την ημέρα της κρίσεως· διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς.» Εδώ μας προειδοποιεί αυστηρά ότι και για τον αργό λόγο θα δώσουμε λόγο, δηλαδή για τον ψευδή, τον συκοφαντικό, ή ακόμη και για τον άτακτο και γελοίο. Έπειτα παραθέτει μαρτυρία από τη Γραφή, για να μη φανεί ότι λέει δικά του λόγια: «Από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς.» «Τότε αποκρίθηκαν μερικοί από τους γραμματείς και τους Φαρισαίους, λέγοντας: Διδάσκαλε, θέλουμε να δούμε από εσένα κάποιο σημείο.» Γεμάτος απορία ο ευαγγελιστής, πρόσθεσε το, «τότε». Διότι, ενώ έπρεπε να είχαν υποταχθεί εξαιτίας των θαυμάτων που είχαν προηγηθεί, τότε ζητούν σημείο· και μάλιστα θέλουν να δουν σημείο από τον ουρανό, όπως λέει άλλος ευαγγελιστής. Επειδή νόμιζαν ότι τα θαύματα πάνω στη γη τα επιτελεί με τη δύναμη του διαβόλου, καθώς ο διάβολος είναι κοσμοκράτορας. Τι απαντά λοιπόν ο Σωτήρας; «Εκείνος δε, αποκρινόμενος τους είπε: Γενεά πονηρή και μοιχαλίδα ζητάει σημείο, και σημείο δεν θα της δοθεί, παρά μόνο το σημείο του προφήτη Ιωνά.»

Αυτός, διδάσκοντας τα νέα, έφερνε έπειτα μαρτυρίες από τα παλαιά, όπως για παράδειγμα είπε, ότι ακόμη και για κάθε ανώφελο λόγο θα λογοδοτήσεις, αυτό είναι το νέο. Έπειτα πρόσθεσε τη μαρτυρία: Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς και θα καταδικαστείς, αυτό είναι το παλαιό. Με αυτόν, λοιπόν, είναι όμοιοι οι απόστολοι, όπως ο Παύλος, που λέει: