Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:49

ΕΡΩΤΗΣΗ ΡΠΗ΄. Πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε αυτούς που κάποτε συγκατοικούσαν μαζί μας ή τους συγγενείς μας, όταν έρχονται σε εμάς; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Όπως έδειξε και δίδαξε ο Κύριος, όταν του ανήγγειλαν ότι: «Η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω, θέλοντας να σε δουν»· προς τους οποίους αποκρίθηκε με κάπως επιπληκτικό τρόπο, λέγοντας: «Ποια είναι η μητέρα μου, και ποιοι είναι οι αδελφοί μου; Διότι όποιος πράξει το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς, αυτός είναι αδελφός μου, και αδελφή, και μητέρα μου».

Και βέβαια, ούτε εκείνο θα μπορούσε να πει, ότι δηλαδή, επειδή αυτά τα ονόματα έχουν οριστεί κυρίως και πρωτίστως για τους ανθρώπους, εμείς τα αποδίδουμε καταχρηστικά στον Θεό. Διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ανάγοντάς μας προς την αρχή των πάντων και την αληθινή αιτία των όντων, λέει: «Εσείς μην ονομάσετε κανέναν πατέρα σας πάνω στη γη· διότι ένας είναι ο Πατέρας σας, ο ουράνιος». Πώς, λοιπόν, αξιώνει να απορρίψουμε αυτές τις λέξεις με το επιχείρημα ότι υποδηλώνουν πρωτίστως σαρκικά πάθη, από τη στιγμή που ο Κύριος, θεωρώντας τες ταιριαστές στην απάθεια του Θεού, τις μεταθέτει από τους ανθρώπους σε Αυτόν; Αν πάλι ονομάζεται Πατέρας και των κτισμάτων, αυτό δεν έρχεται διόλου σε αντίθεση με το επιχείρημά μας. Διότι Εκείνος που γέννησε τις σταγόνες της δροσιάς, σύμφωνα με τον λόγο του Ιώβ, δεν γέννησε με τον ίδιο τρόπο τις σταγόνες και τον Υιό. Ή, αν τολμήσουν να ισχυριστούν κάτι τέτοιο, ώστε να ονομάζουν υιό και την ουσία της δροσιάς θέτοντάς την στην ίδια τάξη, θα μας απαλλάξουν από κάθε ανάγκη συζήτησης μαζί τους, έχοντας προαγάγει τη βλασφημία σε ολοφάνερη αναισχυντία. Διότι ούτε όταν ο Θεός ονομάζεται Πατέρας όλων μας, είναι Πατέρας δικός μας και του Μονογενούς με τον ίδιο τρόπο. Αν πάλι το γεγονός ότι ο Κύριος έχει ονομαστεί «πρωτότοκος πάσης κτίσεως» και «πρωτότοκος εν πολλοίς αδελφοίς», τους ασκεί στην ασέβεια, ας διδαχθούν από το Ευαγγέλιο ότι ο Κύριος ονομάζει μητέρα Του και αδελφούς Του εκείνους που έχουν συνδεθεί οικεία μαζί Του μέσα από τα έργα της αρετής.

Διότι ποια είναι, λέγει, η μητέρα μου, και ποιοι είναι οι αδελφοί μου, παρά μόνον εκείνοι που πράττουν το θέλημα του Πατέρα μου που είναι στους ουρανούς; Επομένως, ο Θεός ονομάζεται Πατέρας μας όχι καταχρηστικά ούτε μεταφορικά, αλλά κυρίως, πρωτίστως και αληθινά· διότι μέσω των σωματικών μας γονέων μάς έφερε στην ύπαρξη από το μη ον, και με την πρόνοιά Του μας καθιστά οικείους Του.

«και απλώνοντας το χέρι του προς τους μαθητές είπε: Αυτοί είναι οι αδελφοί μου και η μητέρα και οι αδελφές, όσοι πράττουν τα θελήματα του Πατέρα μου». Από εδώ, όπως είπα, ο Εβίων, πλήρης από κάθε απάτη, παρουσιάζεται με πολλές μορφές, ώστε να αποτελεί τέρας, σύμφωνα με όσα έχω ήδη δηλώσει προηγουμένως. 15. Χρησιμοποιούν επίσης και κάποια άλλα βιβλία, τις λεγόμενες Περιόδους του Πέτρου, οι οποίες δήθεν γράφτηκαν από τον Κλήμεντα, νοθεύοντας τα όσα περιέχονται σε αυτές και αφήνοντας λίγα μόνο αληθινά. Άλλωστε, ο ίδιος ο Κλήμης τους ελέγχει σε όλα μέσα από τις εγκύκλιες επιστολές που έγραψε και οι οποίες αναγινώσκονται στις άγιες εκκλησίες, διότι η πίστη και ο λόγος του έχουν διαφορετικό χαρακτήρα από αυτά που έχουν νοθευτεί από αυτούς στο όνομά του μέσα στις Περιόδους. Διότι αυτός διδάσκει την παρθενία, ενώ αυτοί δεν την αποδέχονται· αυτός εγκωμιάζει τον Ηλία, τον Δαβίδ, τον Σαμψών και όλους τους προφήτες, τους οποίους αυτοί βδελύσσονται. Μέσα στις Περιόδους, λοιπόν, μετέφεραν τα πάντα στα δικά τους μέτρα, διαδίδοντας ψεύδη για τον Πέτρο με πολλούς τρόπους, όπως το ότι δήθεν βαπτιζόταν καθημερινά για λόγους εξαγνισμού, ακριβώς όπως κάνουν και αυτοί. Ισχυρίζονται επίσης ότι αυτός απείχε από έμψυχα και από κρέατα, όπως και αυτοί, και από κάθε άλλη τροφή που παρασκευάζεται από σάρκες, επειδή ακριβώς και ο ίδιος ο Εβίων και οι Εβιωνίτες απέχουν παντελώς από αυτά.

Ομιλία ΜΔʹ. Και ενώ αυτός μιλούσε ακόμη στα πλήθη, ιδού, η μητέρα του και οι αδελφοί του στέκονταν έξω, ζητώντας να του μιλήσουν. Του είπε τότε κάποιος: «Ιδού, η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω, ζητώντας να σου μιλήσουν». Αυτός όμως αποκρίθηκε και είπε σε εκείνον που του μίλησε: «Ποια είναι η μητέρα μου, και ποιοι είναι οι αδελφοί μου;» Και αφού άπλωσε το χέρι του προς τους μαθητές του, είπε: «Ιδού η μητέρα μου και οι αδελφοί μου». Αʹ. Αυτό που έλεγα προηγουμένως, ότι δηλαδή όταν απουσιάζει η αρετή όλα τα άλλα είναι περιττά, αυτό αποδεικνύεται και τώρα περίτρανα.

Και αλίμονο σε εσάς που γελάτε, διότι θα κλάψετε. Να αποφεύγετε εκείνους που θέλουν να σας απασχολούν προβάλλοντας σοφιστείες, χωρίς καμία χρησιμότητα, μέσα από πολλά αναγνώσματα προς διαστροφή των ακροατών. Και να μη θηλάζετε δηλητήριο ασπίδας μέσω της ακοής, και να μη θέλετε να διαβάζετε πολλά, αλλά λίγα και σωστά, ώστε να δοθεί χάρη σε όσους ακούν. Μάθετε δε περισσότερο να προσεύχεστε πολύ και να κλαίτε πολύ· διότι αυτό στηρίζει τον νου και τρέφει την ψυχή, ενώ το να διαβάζετε πολλά μετεωρίζει τον νου. Να αποστραφείτε τις πολλές συναναστροφές και τους κατά σάρκα συγγενείς και να μη στραφείτε προς τη στοργή των γονέων ή των παιδιών ή οποιωνδήποτε άλλων, αλλά να τους βλέπετε πνευματικά, όπως ακριβώς και τους υπολοίπους. Και να μη θελήσετε ποτέ να φανερώσετε μυστικό της μονής σε σαρκικό συγγενή, για να μην κατακριθείτε την ημέρα της κρίσεως· διότι έχετε πεθάνει για τον κόσμο και δεν έχετε καμία σχέση με τον κόσμο. Λέγει, εξάλλου, ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, όταν ήλθε η μητέρα Του και οι αδελφοί Του για να Τον δουν· και απλώνοντας το χέρι Του προς τους μαθητές Του είπε: «Αυτοί είναι η μητέρα μου και οι αδελφοί μου, εκείνοι που κάνουν το θέλημα του Πατέρα μου, ο Οποίος βρίσκεται στους ουρανούς». Και πάλι: «Έξελθε από τη γη σου και από τη συγγένειά σου και έλα στη γη που θα σου δείξω», και τα υπόλοιπα όσα λέγει ο Κύριος.

Ματθ. 12, 46-50 Εκείνος που διδάσκει να προτιμάται η σωτηρία της ψυχής από όλα τα άλλα, και παραγγέλλει να μην τίθεται πάνω από αυτήν ούτε πατέρας, ούτε μητέρα, ούτε αδελφός, ούτε καν ολόκληρος ο κόσμος, τώρα με τα ίδια του τα έργα, για τη δική μας διδασκαλία, αυτό ακριβώς αποδεικνύει και πράττει. Διότι, ενώ εκείνος δίδασκε τα πλήθη και μεριμνούσε για την ψυχική τους ωφέλεια, εμφανίστηκε η μητέρα και οι αδελφοί του καλώντας τον κοντά τους, και δεν γύρισε ούτε υπάκουσε, ούτε εγκατέλειψε τη διδασκαλία για να προτιμήσει τη μητέρα του από τη σωτηρία των πολλών, διδάσκοντας έτσι ότι, όταν κάποιος εργάζεται για την ψυχική σωτηρία κάποιου, οφείλει να επιτελεί το έργο του με επιμέλεια και απερίσπαστα, χωρίς να μοιράζεται η προσοχή του σε άλλες φροντίδες, έστω κι αν είναι η μητέρα ή κάποιος άλλος από τους στενότερους συγγενείς αυτός που τον αποσπά από εκεί και τον καλεί.

Αυτό όμως δεν αποτελεί παραμέληση της μητέρας, αλλά μεγάλη πρόνοια και φροντίδα για εκείνους που σώζονται· διότι δεν πρέπει να καταναλώνεται ο χρόνος της διδασκαλίας για την περιποίηση των συγγενών. Για τον λόγο αυτό, ο Σωτήρας, οικειούμενος περισσότερο τους μαθητές, λέει: «Ιδού η μητέρα μου και οι αδελφοί μου»· δηλαδή, «αυτοί ακριβώς, υποδεχόμενοι τον πατρικό σπόρο της διδασκαλίας στους κόλπους της ψυχής τους, αναπληρώνουν για εμένα τη θέση της μητέρας και των αδελφών». Και είναι φανερό ότι αυτό δεν ανήκει σε κάποιον που υποτιμά εκείνη που τον γέννησε (πώς θα μπορούσε άλλωστε να ανυψώσει τέτοιους ανθρώπους σε μητρική θέση, σαν να πρόκειται για μεγάλη δόξα;), αλλά μάλλον σε κάποιον που την σεμνύνεται επάξια και την τιμά· διότι λέει πως «τη στοργή και τη διάθεση που οφείλει να τρέφει κανείς προς τη μητέρα και τους αδελφούς του, της ίδιας αξιώνονται και αυτοί, καθώς γίνονται εκπληρωτές της διδασκαλίας και γεννήτορες των αγαθών έργων που βλαστάνουν από αυτήν».

Διότι, όπως επτά είναι τα χαρίσματα του Πνεύματος, έτσι αντιθέτως επτά είναι και τα πνεύματα της κακίας. Και όταν εισέλθει σε βαπτισμένο, η συμφορά είναι χειρότερη. Διότι προηγουμένως υπήρχε η ελπίδα να καθαριστεί μέσω του βαπτίσματος. Έκτοτε όμως, δεν υπάρχει ελπίδα δεύτερου βαπτίσματος, παρά μόνο αυτού μέσω της μετανοίας, το οποίο είναι πάρα πολύ κοπιαστικό. «Ενώ δε εκείνος ακόμη μιλούσε στα πλήθη, ιδού, η μητέρα του και οι αδελφοί του στέκονταν έξω, ζητώντας να του μιλήσουν.» Κάτι ανθρώπινο ήθελε να επιδείξει η μητέρα του, ότι δηλαδή έχει εξουσία επί του παιδιού της. Διότι δεν είχε κατανοήσει ακόμη τίποτα μεγάλο για αυτόν. Γι' αυτό λοιπόν, ενώ ακόμη μιλούσε, θέλει να τον τραβήξει προς το μέρος της, φιλοδοξώντας να δείξει ότι ο γιος της τής υποτάσσεται. Τι κάνει λοιπόν ο Χριστός; Επειδή γνώριζε τον σκοπό της, άκουσε τι λέει. «Και κάποιος του είπε: Ιδού, η μητέρα σου και οι αδελφοί σου στέκονται έξω και ζητούν να σου μιλήσουν. Και εκείνος, αποκριθείς, είπε σε αυτόν που του μίλησε: Ποια είναι η μητέρα μου και ποιοι είναι οι αδελφοί μου; Και εκτείνοντας το χέρι του προς τους μαθητές του, είπε: Ιδού η μητέρα μου και οι αδελφοί μου. Διότι όποιος κάνει το θέλημα του Πατέρα μου του εν ουρανοίς, αυτός είναι αδελφός μου και αδελφή και μητέρα.» Δεν λέει αυτά προσβάλλοντας τη μητέρα του, αλλά διορθώνοντας τη φιλόδοξη και ανθρώπινη σκέψη της.