Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 12:6

Ή γιατί μόνο οι Λευίτες στερούνται τον αγιασμό, ενώ προσφέρουν, σφάζουν και παραθέτουν τις θυσίες κατά την ημέρα του Σαββάτου; Διότι τόσο πολύ απέχουν από το να αμαρτάνουν, ώστε μάλιστα εξιλεώνουν τον Θεό υπέρ εκείνων που προσφέρουν τις θυσίες. Επομένως, το Σάββατο δεν σημαίνει αργία, αλλά από τη μια πλευρά σημαίνει τη γνώση του Δημιουργού, και από την άλλη την παύση του σχήματος της παρούσας κτίσης, όπως ακριβώς διακηρύσσει ο Θεός στο βιβλίο του Ιεζεκιήλ λέγοντας: «Και τα Σάββατά μου έδωσα σε αυτούς για να είναι σημείο ανάμεσα σε εμένα και σε αυτούς, ώστε να γνωρίσουν ότι εγώ είμαι ο Κύριος που τους αγιάζω». Άρα το Σάββατο δόθηκε για χάρη της γνώσης και όχι της αργίας· καθώς η γνώση είναι περισσότερο αναγκαία από την αργία. Γι' αυτό ο Κύριος έλεγε σε εκείνους που κατηγορούσαν τους μαθητές επειδή έκοβαν στάχυα: «Εάν γνωρίζατε τι σημαίνει, Έλεος θέλω και όχι θυσία». Διότι, ενώ εκείνοι τηρούσαν την αργία του Σαββάτου, τους κατηγορούσε λέγοντας ότι «δεν έχετε το χαρακτηριστικό γνώρισμα του Σαββάτου, το οποίο είναι η γνώση της αλήθειας». Γι' αυτό και γύρω από την Ιεριχώ, αυτοί που έλαβαν τον νόμο του Σαββάτου, λαμβάνουν την εντολή να σαλπίζουν επί επτά ημέρες, μέσα στις οποίες επτά εμπίπτει και το Σάββατο. Εάν λοιπόν το Σάββατο δόθηκε χάριν της αργίας, γιατί προστάζονται να εργάζονται σαλπίζοντας;

Επειδή, λοιπόν, η μεν άνωθεν γέννηση δίνει την υπόσχεση ότι θα δούμε τη βασιλεία του Θεού, η δε γέννηση από ύδωρ και Πνεύμα ότι θα εισέλθουμε στη βασιλεία του Θεού, θεωρώ αναγκαίο να παραθέσω λίγα από τα πολλά που έχουν λεχθεί περί της βασιλείας των ουρανών, ώστε με κανέναν τρόπο να μην αποστερηθούμε αυτής. Διότι «δεν είναι μικρό πράγμα στη ζωή το παρά μικρόν», όπως είπε κάποιος από τους δικούς μας σοφούς, και για τους περισσότερους αυτό είναι φανερό από τα ίδια τα πράγματα. Εξάλλου, μπορεί κανείς να βεβαιωθεί για αυτό ακόμη περισσότερο από την αυστηρή ακρίβεια που τηρούνταν σχετικά με τους ιερείς και τα ζώα που προσφέρονταν ως θυσία· στα οποία, εάν βρισκόταν κάποιο μικρό ψεγάδι ή κάποια βλάβη όχι ολόκληρου του μέλους αλλά μόνο ενός μέρους, όπως, σύμφωνα με τη Γραφή, ενός λοβού αυτιού, ούτε ο άνθρωπος εγκρινόταν για την ιεροσύνη, ούτε το ζώο ήταν ευπρόσδεκτο για θυσία. Καθώς αφενός μεν ο Απόστολος είπε: «Όλα αυτά συνέβαιναν σε εκείνους τυπικώς· γράφτηκαν δε για τη δική μας νουθεσία, σε εμάς που έχουμε φθάσει στα τέλη των αιώνων»· αφετέρου δε ο Κύριος έδειξε φανερά την υπεροχή λέγοντας: «Εδώ υπάρχει κάτι ανώτερο από το ιερό»· και έδειξε ακόμη περισσότερο ότι πρέπει να επιμελούμαστε την ψυχή μας με μεγαλύτερη ακρίβεια, λέγοντας: «Σε όποιον εμπιστεύθηκαν πολλά, θα του ζητήσουν περισσότερα». Ας κάνουμε, λοιπόν, μνεία περί της βασιλείας των ουρανών.

Ερώτηση Β'. Αν είναι ακίνδυνο να ιερουργεί κάποιος που δεν έχει καθαρίσει την καρδιά του από πονηρή συνείδηση, ή από ακαθαρσία, ή από μολυσμό. Απάντηση. Ο Μωυσής, δίνοντας έναν τύπο στους ανθρώπους εκείνης της εποχής, αλλά και για δική μας νουθεσία, στον νόμο που δόθηκε από τον Θεό γράφει: «Και είπε ο Κύριος προς τον Μωυσή λέγοντας: Μίλησε στον Ααρών λέγοντας: Κάθε άνθρωπος από το γένος σου, σε όλες τις γενεές σας, ο οποίος έχει επάνω του κάποιο ψεγάδι (σωματικό ελάττωμα), δεν θα προσέλθει για να προσφέρει τα δώρα στον Θεό του· διότι κάθε άνθρωπος που έχει επάνω του ψεγάδι, δεν θα προσέλθει»· και στα επόμενα ερμηνεύει το ψεγάδι: όχι μόνο ως την ύπαρξη περιττών μελών, ούτε ως τη συντριβή (ακρωτηριασμό) κάποιου μέλους, έστω κι αν το ελάττωμα σε κάποιο μέρος του σώματος δεν εμποδίζει τόσο πολύ την ομαλή λειτουργία, αλλά παραβλάπτει την ευπρέπεια ή την αρτιμέλεια. Ο Κύριος όμως, λέγοντας: «Κάτι μεγαλύτερο από το ιερό βρίσκεται εδώ», μας διδάσκει ότι τόσο πιο ασεβής είναι εκείνος που τολμά να ιερουργεί το σώμα του Κυρίου, ο Οποίος πρόσφερε τον εαυτό Του για εμάς ως προσφορά και θυσία στον Θεό εις οσμήν ευωδίας, όσο το σώμα του μονογενούς Υιού του Θεού υπερέχει των κριαριών και των ταύρων· όχι βέβαια συγκριτικά, διότι η υπεροχή Του είναι ασύγκριτη.

ΑΛΛΟ. «Ή δεν διαβάσατε στον νόμο, ότι τα Σάββατα οι ιερείς στο ιερό βεβηλώνουν το Σάββατο και είναι αναίτιοι; Σας λέω δε ότι είναι μεγαλύτερος από το ιερό.» Και περισσότερο σεβασμό από τον κατασκευασμένο από λίθους ναό έχει ο Θεός που κατοικεί σε αυτόν και τον αγιάζει, προς δόξα του οποίου έγινε και η κατασκευή του ιερού.

Επειδή δεν έκαναν διάκριση ανάμεσα στο άγιο και το βέβηλο, ούτε κατάλαβαν ότι δεν υπάρχει καμία συμφωνία μεταξύ του ναού του Θεού και των ειδώλων, ούτε κοινωνία του φωτός με το σκοτάδι. Γι' αυτό τον λόγο περιβλήθηκαν τη δική τους αδικία και ασέβεια, σκέφτηκαν και μίλησαν με πονηρία, μίλησαν για αδικία προς τα ύψη· πάσχοντας άδοξα από τη φιληδονία μέσα στον κόσμο, όχι περισσότερο απ' όσο φλυαρούν άκοσμα με τη γλώσσα τους από αγάπη για τα είδωλα. Και έχοντας κλείσει εντελώς τα αυτιά τους σε κάθε τι καλό, δεν ανέχονται ούτε τα ευαγγελικά λόγια να ακούσουν, με τα οποία ο Σωτήρας επιπλήττοντας τους Φαρισαίους, επειδή εξαιτίας νομικών τηρήσεων κατηγορούσαν τους θεσπέσιους μαθητές, έλεγε: «Ή δεν διαβάσατε στον νόμο ότι τα Σάββατα οι ιερείς μέσα στο ιερό βεβηλώνουν το Σάββατο και είναι αναίτιοι; Σας λέω δε ότι κάτι μεγαλύτερο από το ιερό βρίσκεται εδώ». [Και επιπλέον:] «Σας λέω δε ότι και οι άνδρες της Νινευή θα αναστηθούν κατά την κρίση μαζί με αυτή τη γενεά και θα την κατακρίνουν, διότι μετανόησαν με το κήρυγμα του Ιωνά, και ιδού, κάτι περισσότερο από τον Ιωνά βρίσκεται εδώ». Και επιπλέον, ότι: «Και η βασίλισσα του νότου θα εγερθεί κατά την κρίση μαζί με αυτή τη γενεά και θα την κατακρίνει, διότι ήρθε από τα πέρατα της γης για να ακούσει τη σοφία του Σολομώντα· και ιδού, κάτι περισσότερο από τον Σολομώντα βρίσκεται εδώ».

Ερμηνεία. Εάν στους ιερείς των Ιουδαίων ήταν απαγορευμένο να λαμβάνουν ως συζύγους πόρνη, ή γυναίκα διωγμένη από τον άνδρα της, ή γενικά γυναίκα με κακή φήμη: «διότι, λέγει, γυναίκα πόρνη και βεβηλωμένη δεν θα λάβουν, ούτε γυναίκα αποδιωγμένη από τον άνδρα της. Διότι είναι άγιος στον Κύριο τον Θεό του». Πόσο μάλλον είναι απαγορευμένο αυτό στους ιερείς του Ευαγγελίου; «Διότι ιδού», λέγει, «εδώ υπάρχει κάτι μεγαλύτερο του ιερού». Για τον λόγο αυτό και ο παρών Αποστολικός Κανόνας ορίζει ότι, όποιος λάβει ως σύζυγο χήρα, ή διωγμένη από τον άνδρα της, ή πόρνη, ή δούλη, ή κάποια από εκείνες τις γυναίκες που βρίσκονται στις κωμωδίες και στις θεατρικές σκηνές και υποκρίνονται διάφορα πρόσωπα, δεν μπορεί να γίνει Επίσκοπος, ή Πρεσβύτερος, ή Διάκονος, ή γενικά να συγκαταλεχθεί σε ιερατικό τάγμα. Επειδή όλες αυτές οι γυναίκες είναι διαβεβλημένες και κατηγορημένες. Οι δε ιερωμένοι πρέπει από κάθε άποψη να είναι ακατηγόρητοι και ανεπίληπτοι, όπως λέγει ο μακάριος Παύλος. Ο δε 3ος Κανόνας της ΣΤ΄ Συνόδου λέγει ότι οι Πρεσβύτεροι, Διάκονοι ή Υποδιάκονοι που έλαβαν χήρα ή μετά τη χειροτονία έπεσαν σε παράνομο γάμο, αυτοί, αφού χωριστούν από τις γυναίκες τους, θα τεθούν σε αργία από την ιεροσύνη για μικρό χρονικό διάστημα και θα επιτιμώνται.

Ίσως δεν θα ήταν άσκοπο να σου αναπτύξω συγχρόνως και τη θεώρηση του τρίτου ζητήματος. Διότι, όταν το αχάριστο και αναίσχυντο έθνος των Ιουδαίων κατηγορούσε τους μαθητές για τη συλλογή σταχυών την ημέρα του Σαββάτου, δεν αποστόμωσε την εμπαθή τους στάση μόνο με έναν τρόπο, αλλά πρώτα τους αντέταξε την ανάγκη (αυτό άλλωστε τεκμηριώνεται από την πράξη και το παράδειγμα του Δαβίδ, ο οποίος, παρότι έφαγε τους άρτους της προθέσεως, πράγμα που δεν επιτρεπόταν, απαλλάχθηκε από κάθε κατηγορία)· δεύτερον, επιχειρηματολόγησε με βάση τον τόπο, δηλαδή σύμφωνα με το προνόμιο που προσδίδει ο τόπος, πράγμα που αποτελεί επίσης παράδειγμα, αλλά βαθύτερο από το προηγούμενο. Διότι, όπως λέει, η ίδια πράξη, όταν τελείται έξω από τον ναό, υπόκειται σε καταδίκη, ενώ μέσα στον ίδιο τον ναό απαλλάσσει τον πράττοντα από ευθύνες. Έτσι λοιπόν, και η απλή συλλογή σταχυών από κάποιους το Σάββατο (ας υποτεθεί ότι έχετε δίκιο) τους καθιστά υπόλογους, όμως τους σωτήρες και δασκάλους των ανθρώπων, οι οποίοι βρίσκονται μαζί με τον ίδιο τον δεσπότη και νομοθέτη της ιεροσύνης, τους απαλλάσσει από κάθε κατηγορία· διότι τα εδώ παρόντα είναι πολύ ανώτερα από τον ναό.

«Ιδού, οι μαθητές σου κάνουν αυτό που δεν επιτρέπεται να κάνουν το Σάββατο. Αυτός δε τους είπε: Δεν διαβάσατε τι έκανε ο Δαβίδ, όταν πείνασε αυτός και όσοι ήταν μαζί του; πώς εισήλθε στον οίκο του Θεού και έφαγε τους άρτους της προθέσεως, τους οποίους δεν επιτρεπόταν να φάει ούτε ο ίδιος ούτε αυτοί που ήταν μαζί του, παρά μόνο οι ιερείς;» Πάλι οι Φαρισαίοι επικρίνουν το φυσικό πάθος, την πείνα, ενώ οι ίδιοι αμαρτάνουν χειρότερα· ο δε Κύριος τους ελέγχει μέσα από την ιστορία του Δαβίδ. Διότι εκείνος, λέει, εξαιτίας της πείνας τόλμησε κάτι ακόμη μεγαλύτερο. Άρτοι δε της προθέσεως είναι αυτοί που παρατίθενταν κάθε ημέρα· διότι τοποθετούνταν πάνω στην τράπεζα δώδεκα άρτοι, έξι από το δεξί μέρος και έξι από το άλλο. Και μολονότι ο Δαβίδ ήταν προφήτης, ούτε έτσι έπρεπε να φάει· διότι επιτρεπόταν μόνο στους ιερείς. Αλλά πολύ περισσότερο δεν επιτρεπόταν σε εκείνους που ήταν μαζί του, όμως εξαιτίας της πείνας, είναι άξιος συγγνώμης· έτσι λοιπόν και οι μαθητές. «Ή δεν διαβάσατε στον νόμο, ότι τα Σάββατα οι ιερείς μέσα στο ιερό βεβηλώνουν το Σάββατο, και είναι αναίτιοι; Σας λέω δε, ότι εδώ υπάρχει κάτι μεγαλύτερο από το ιερό.» Ο νόμος απαγόρευε την εργασία το Σάββατο· οι ιερείς λοιπόν το Σάββατο και ξύλα έσχιζαν και φωτιά άναβαν, ώστε βεβήλωναν το Σάββατο, δηλαδή το μόλυναν, όπως νομίζετε εσείς. Αλλά μου λες, ότι εκείνοι ήταν ιερείς, ενώ οι μαθητές όχι.

Λέω, λοιπόν, ότι κάτι μεγαλύτερο από το ιερό υπάρχει εδώ, δηλαδή, επειδή εγώ, ο Δεσπότης που είμαι ανώτερος του ναού, είμαι μαζί με τους μαθητές, έχουν αυτοί μεγαλύτερη εξουσία να καταλύουν το Σάββατο παρά οι ιερείς. «Εάν δε γνωρίζατε τι σημαίνει: Έλεος θέλω και όχι θυσία, δεν θα καταδικάζατε τους αναίτιους, διότι ο Υιός του ανθρώπου είναι Κύριος και του Σαββάτου». Τους αποδεικνύει επίσης και αμαθείς, καθώς δεν γνωρίζουν τα προφητικά κείμενα· διότι, δεν έπρεπε, λέει, να δείξουν έλεος στους ανθρώπους που πεινούσαν; Άλλωστε, Εγώ, ο Υιός του ανθρώπου, είμαι Κύριος του Σαββάτου, ως Δημιουργός των πάντων και των ημερών, ώστε εγώ καταλύω το Σάββατο ως Δεσπότης. Νόησέ το όμως και αναγωγικά: επειδή οι απόστολοι ήταν εργάτες, και οι πιστεύοντες ήταν ο θερισμός και τα στάχυα, οι απόστολοι τους έκοβαν και τους έτρωγαν, δηλαδή, είχαν ως τροφή τους τη σωτηρία των ανθρώπων. Αυτό δε το έκαναν κατά τα Σάββατα, κατά την ανάπαυση (αργία) από τα κακά, ενώ οι Φαρισαίοι αγανακτούσαν. Έτσι και στην Εκκλησία, ενώ οι διδάσκαλοι πολλές φορές διδάσκουν και ωφελούν, όσοι συμπεριφέρονται ως Φαρισαίοι και οι φθονεροί δυσαρεστούνται. «Και αφού αναχώρησε από εκεί, ήλθε στη συναγωγή τους, και ιδού, βρισκόταν εκεί ένας άνθρωπος που είχε ξηρό το χέρι του, και τον ρώτησαν, λέγοντας: Επιτρέπεται να θεραπεύει κανείς τα Σάββατα; Για να μπορέσουν να τον κατηγορήσουν». Οι άλλοι ευαγγελιστές λένε ότι ο Ιησούς ήταν αυτός που ρώτησε τους Φαρισαίους.