Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:12

Κεφάλαιο 4. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Και αφού πλησίασαν οι μαθητές, του είπαν: Γιατί τους μιλάς με παραβολές; Εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Επειδή σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ενώ σε εκείνους δεν έχει δοθεί. Διότι σε όποιον έχει, θα του δοθεί και θα του περισσέψει· ενώ από όποιον δεν έχει, θα του αφαιρεθεί ακόμη και αυτό που έχει. Γι' αυτό τους μιλώ με παραβολές, επειδή, αν και βλέπουν, δεν βλέπουν, και αν και ακούν, δεν ακούν ούτε κατανοούν. Και εκπληρώνεται σε αυτούς η προφητεία του Ησαΐα... Διότι συμβαίνει όπως με έναν άνθρωπο που, αναχωρώντας για ταξίδι, κάλεσε τους δούλους του και τους παρέδωσε τα υπάρχοντά του· και σε άλλον μεν έδωσε πέντε τάλαντα, σε άλλον δύο, και σε άλλον ένα, στον καθένα σύμφωνα με τη δική του ικανότητα, και αναχώρησε αμέσως. Τότε, εκείνος που έλαβε τα πέντε τάλαντα πήγε, εργάστηκε με αυτά και απέφερε άλλα πέντε τάλαντα. Ομοίως και εκείνος με τα δύο κέρδισε άλλα δύο. Και μετά από λίγα: Διότι σε καθέναν που έχει, θα του δοθεί· ενώ από εκείνον που δεν έχει, θα του αφαιρεθεί ακόμη και αυτό που έχει. Και τον άχρηστο δούλο εκδιώξτε τον στο εξώτερο σκοτάδι· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.

Στους επιεικείς και φιλομαθείς που κατέχουν γνώση, θα ενοικήσει το θείο φως πλουσιότερα από ό,τι παλαιότερα· σε εκείνους, αντίθετα, που απέκτησαν μια σπίθα νοητού φωτός, αλλά στράφηκαν σε ασύνετη γνώση, θα σβήσει και αυτή η μικρή λάμψη που έχουν. Αυτό ακριβώς έπαθαν οι Ιουδαίοι επειδή δεν πίστεψαν στον Χριστό· διότι είχαν μια μικρή πνευματική φώτιση από τον νόμο, η οποία τους οδηγούσε στη γνώση του Θεού. Επειδή όμως ασέβησαν απέναντι στον Χριστό, στερήθηκαν και αυτήν. Ο Κύριος, μάλιστα, για να δείξει σαφέστερα τι σημαίνει αυτό που είπε, ότι «σε εκείνον που έχει, θα του δοθεί», ενώ «από εκείνον που δεν έχει, θα αφαιρεθεί από αυτόν και εκείνο που έχει», προσθέτει: «Γι' αυτό τους μιλώ με παραβολές, επειδή ενώ βλέπουν, δεν βλέπουν, και ενώ ακούν, δεν ακούν ούτε καταλαβαίνουν».

Έπειτα, προσθέτει στα προλεχθέντα τα εξής, δια των οποίων ασφαλίζει αναγκαίως τη διάνοια των μαθητευομένων, ώστε να μην αποδίδουν στον Δημιουργό την αιτία της σκοτεινής όψης, αλλά να θεωρούν ότι η προσωπική προαίρεση του καθενός θέτει τα θεμέλια μιας τέτοιας μορφής. «Μη με βλέπετε», λέγει, «που εγώ είμαι μαυρισμένη». Διότι δεν έγινα τέτοια εξ αρχής· επειδή δεν ήταν λογικό, αφού πλάστηκα από τα φωτεινά χέρια του Θεού, να περιβληθώ με κάποια σκοτεινή και μαύρη όψη. Δεν ήμουν, λοιπόν, τέτοια, λέγει, αλλά έγινα. Διότι δεν είμαι από τη φύση μου μαυρισμένη, αλλά το αίσχος αυτό μου ήλθε επίκτητο, αφού ο ήλιος μετέβαλε το χρώμα της μορφής μου από λαμπρό σε μαύρο. «Διότι ο ήλιος», λέγει, «με παράβλεψε». Τι είναι λοιπόν αυτό που μαθαίνουμε μέσα από αυτά; Λέγει ο Κύριος στα πλήθη δια παραβολής ότι αυτός που σπέρνει τον λόγο δεν σπέρνει μόνο στην αγαθή καρδιά, αλλά ακόμη κι αν κάποια είναι πετρώδης, κι αν έχει κατακλυστεί από αγκάθια, κι αν βρίσκεται στην άκρη του δρόμου και είναι καταπατημένη, σε όλους από φιλανθρωπία ρίχνει τα σπέρματα του λόγου. Και ερμηνεύοντας με τον λόγο τα χαρακτηριστικά της καθεμιάς, λέγει ότι αυτό συμβαίνει στην πετρώδη ψυχή: το ότι αυτό που σπάρθηκε δεν ριζώνει σε βάθος, αλλά, ενώ παρευθύς με την επιφανειακή βλάστηση δίνει την υπόσχεση του σταχυού, όταν ο ήλιος θερμάνει πιο δυνατά το έδαφος, επειδή δεν υπάρχει υγρασία κάτω από τις ρίζες, ξεραίνεται. Και μέσω της ερμηνείας αυτής, ονομάζει τον ήλιο πειρασμό.

Πρόσεξε λοιπόν πώς, για να μην απελπιστούν εκείνοι, ούτε να ραθυμήσουν αυτοί, ακούγοντας ότι τους έχει δοθεί, καταδεικνύει ότι η αρχή εξαρτάται από εμάς. Διότι σε όποιον έχει, θα του δοθεί και θα αποκτήσει περίσσευμα· ενώ από όποιον δεν έχει, θα του αφαιρεθεί και αυτό που νομίζει ότι έχει. Και μπορεί μεν ο λόγος αυτός να είναι γεμάτος από πολλή ασάφεια, φανερώνει όμως άφατη δικαιοσύνη.

Ματθ. 13, 11-12 «Σε σας έχει δοθεί»· σε ποιους; Σε αυτούς που προετοίμασαν τον εαυτό τους με την υπακοή και την προσοχή, καθιστώντας τους άξιους του δώρου· «σε εκείνους όμως δεν έχει δοθεί». Σε ποιους; Σε αυτούς που δεν έχουν την προαίρεση να λάβουν, αλλά απέδειξαν τον εαυτό τους ανάξιο της δωρεάς εξαιτίας της θεληματικής τους κακίας και πώρωσης· «διότι όποιος έχει» προαίρεση και ζήλο, σε αυτόν «θα δοθεί» από τον Θεό όχι αναλόγως με το μέτρο της επιμέλειας και της προαίρεσης αυτών που αγωνίστηκαν, αλλά πιο πλουσιοπάροχα και πιο άφθονα· διότι, λέει, «θα του δοθεί και θα περισσεύσει. Όποιος όμως δεν έχει» ζήλο και επιμέλεια, ούτε συνεισφέρει τα δικά του στη χάρη του Θεού, από αυτόν, ακόμη και εκείνα που ο Θεός με άφατο πλούτο φιλανθρωπίας ήθελε να του προσφέρει και να τα κατέχει, και αυτά θα του αφαιρεθούν, όχι επειδή του τα αφαιρεί κάποιος άλλος, αλλά επειδή ο ίδιος, εξαιτίας της δικής του αμέλειας και μοχθηρίας, στερεί τη δωρεά από τον εαυτό του.

«Γιατί τους μιλάς με παραβολές;» Εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ενώ σε εκείνους δεν έχει δοθεί. Διότι σε όποιον έχει, θα του δοθεί και θα έχει περίσσευμα· ενώ από όποιον δεν έχει, θα του αφαιρεθεί ακόμα και αυτό που έχει.» Επειδή οι μαθητές έβλεπαν πολλή ασάφεια στα όσα έλεγε ο Χριστός, προσέρχονται ως κοινοί προστάτες του πλήθους ρωτώντας: