Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:16

Δικές του, λέγει, θεώρησε τις αγέλες που συγκεντρώνονταν από όλες τις πατριές. Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν. Και ποιοι είναι οι ευθείς, παρά εκείνοι για τους οποίους έχει ειπωθεί: Μακάριοι είναι οι οφθαλμοί σας, διότι βλέπουν. Και κάθε ανομία θα φράξει το στόμα της. Ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει, ποιος είναι αυτός που κατακρίνει;

Ματθ. 13, 16. Τους μακαρίζει λοιπόν, επειδή άκουσαν τη φωνή του Υιού και αξιώθηκαν τη θέα Του, μέσω του Οποίου και στον Οποίο έβλεπαν νοερά τη φύση του Πατέρα και Θεού, αυτών των οποίων αξιώθηκαν οι παλαιοί άγιοι και γεύτηκαν την πληρέστατη αγαλλίαση για τα αγαθά.

Αυτά τα κατόρθωσε η δύναμη του Σωτήρα, η οποία κατήργησε τον Ασσούρ, δηλαδή τον Σατανά, και κατακρήμνισε μαζί με αυτόν και τις πονηρές δυνάμεις που ήταν μαζί του, και τις περιέκλεισε σαν με χαράκωμα, και τις κατέστησε ανενεργές, και τις φυλάκισε στα βάθη του άδη για να τιμωρηθούν. <Αυτά λέγει ο Κύριος: Μακάριος είναι εκείνος που έχει σπέρμα στη Σιών, και οικείους στην Ιερουσαλήμ. Διότι ιδού, ένας δίκαιος βασιλιάς θα βασιλεύσει, και άρχοντες θα κυβερνήσουν με κρίση. Και θα υπάρχει ένας άνθρωπος που θα κρύβει τα λόγια του· και θα κρυφτεί σαν σε νερό που φέρεται ορμητικά, και θα φανεί στη Σιών, σαν ορμητικός και ένδοξος ποταμός, σε γη διψασμένη.> Φανερά μέσα σε αυτά τα λόγια ο μακάριος προφήτης διακηρύσσει το μυστήριο της ένσαρκης οικονομίας του Μονογενούς. Διότι λέγει ότι θα είναι μακάριοι όσοι κατοικήσουν εκείνο τον καιρό στη Σιών· και είναι φανερό ότι εννοεί τη νοητή Σιών, η οποία είναι η Εκκλησία του ζώντος Θεού. Διότι είναι αληθινά μακάριοι, και γι' αυτό θα μας βεβαιώσει ο ίδιος ο Σωτήρας, λέγοντας σε όσους πίστεψαν σε αυτόν: «Αλήθεια, αλήθεια σας λέγω, ότι πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν αυτά που ακούτε, και δεν τα άκουσαν.» Όμως, τα δικά σας μάτια είναι μακάρια επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας επειδή ακούνε.

Και για μεν τους Ιουδαίους είπε κάπου ο Χριστός στους αγίους αποστόλους: «Αφήστε τους, είναι τυφλοί οδηγοί τυφλών. Όμως, μακάρια είναι τα δικά σας μάτια επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας επειδή ακούν». Επομένως, η αδυναμία της Συναγωγής των Ιουδαίων για θεοπτία θα μπορούσε εύλογα να υποδηλωθεί μέσω των ματιών της Λείας.

Διότι τι θα μπορούσε να είναι τόσο δυσπρόσιτο και δύσκολο στην κατανόηση, και καθόλου σαφές στην εξήγηση, όσο η αλάνθαστη θεωρία περί της αγίας και ομοουσίου Τριάδος, και η διδασκαλία που δεν επιδέχεται από πουθενά αμφισβήτηση; Διότι, κατά κάποιον τρόπο, περιορισμένη, ή μάλλον πάρα πολύ ασθενής είναι η ανθρώπινη διάνοια· αδρανής δε η γλώσσα, και μόλις που έχει τη δύναμη να ερμηνεύσει τα προφανή· δυσεύρετη είναι η ομορφιά της αλήθειας· και δεν είναι από τη φύση της τέτοια ώστε να αποκαλύπτεται στους πολλούς, αλλά μόνο σε εκείνους που την αναζητούν με αγαθή διάνοια και ανυστερόβουλο φρόνημα, και την ανασκάπτουν σαν κάποιον ουράνιο θησαυρό· ώστε βεβαίως, όταν την βρουν, δικαίως να ακούσουν: «Μακάρια δε είναι τα δικά σας μάτια επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας επειδή ακούν.» Δεν πρέπει ωστόσο να διστάσουμε στο εγχείρημα· αλλά, εναποθέτοντας την ελπίδα στον ίδιο τον Χριστό, θα καταπιαστούμε και με τους κόπους που υπερβαίνουν τις δυνάμεις μας, πιστεύοντας ακράδαντα ότι θα μας συμπαρασταθεί και θα μας καθοδηγήσει με τις φωταγωγίες του Πνεύματος προς την εύρεση της αλήθειας. Διότι σκοπός μας είναι να πούμε ότι ο Ιησούς είναι Κύριος. Και θα το πούμε οπωσδήποτε εν Αγίω Πνεύματι· διότι έτσι λέει ο Παύλος: «Κανείς δεν μπορεί να πει ότι ο Ιησούς είναι Κύριος, παρά μόνο εν Πνεύματι Αγίω.»

Και σχετικά με τους Ιουδαίους λέει: «Αφήστε τους, είναι τυφλοί, οδηγοί τυφλών». Απευθύνθηκε δε και πάλι προς αυτούς που τον γνώρισαν λέγοντας: «Μακάρια είναι τα δικά σας μάτια, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν». Όταν λοιπόν ο Θεός των όλων ολοκλήρωσε τους λόγους του για αυτά τα ζητήματα, άρχισε να νομοθετεί και να ορίζει νόμους για όλα τα άριστα πράγματα. Και λέει ως εξής: «Εγώ είμαι ο Κύριος ο Θεός σου, ο οποίος σε έβγαλα από τη γη της Αιγύπτου, από τον οίκο της δουλείας· δεν θα έχεις άλλους θεούς εκτός από εμένα». Έκανε δε την πρέπουσα αρχή στους νόμους, λέγοντας ότι ο ίδιος είναι αυτός που θαυματούργησε στην Αίγυπτο· αυτός που, ας το πούμε έτσι, εξήγειρε ολόκληρη την κτίση ενάντια στη μανία των καταπιεστών· αυτός που εξόπλισε τη βροχή και το χαλάζι, που επέδειξε τις μεταβολές των στοιχείων της φύσης, που επέφερε τον οικτρό θάνατο στα πρωτότοκα, και που άπλωσε πάνω τους το τριήμερο σκοτάδι· αυτός που χαρίζει σε όποιους θέλει το να περνούν μέσα από τα κύματα, και συντρίβει χωρίς κόπο αυτούς που αντιστέκονται. Διότι έπρεπε, έπρεπε αυτοί που εισέρχονται κάτω από τον ζυγό της θείας εντολής να μην αγνοούν πόσο μεγάλη είναι η δύναμη του νομοθέτη, και ότι δεν είναι ασφαλές γι' αυτούς να εναντιώνονται σε εκείνον που έχει την ισχύ να κατορθώνει τα πάντα με ευκολία. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Πόσο καλά και θεοπρεπώς φρόντισε για εμάς ο νομοθέτης! Διότι ο φόβος κατά κάποιον τρόπο πάντα εξαναγκάζει σε υπακοή, και κάνει τον σκληρό και απείθαρχο άνθρωπο σαν ένα υπάκουο πουλάρι. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Πολύ σωστά μίλησες.

Αυτοί δε θα ήταν εκείνοι που έχουν δεχθεί τη σωτήρια χάρη, έχοντας ακούσει με την ακοή τους και έχοντας δει με τους οφθαλμούς τους, τους οποίους μακαρίζοντας ο Σωτήρας έλεγε: «Μακάριοι είναι οι οφθαλμοί σας επειδή βλέπουν, και τα ώτα σας επειδή ακούουν».

Όπως ακούσαμε, έτσι και είδαμε στην πόλη του Κυρίου των δυνάμεων, στην πόλη του Θεού μας· ο Θεός τη θεμελίωσε στον αιώνα. Οι παλαιότεροι, βεβαίως, τα άκουγαν αυτά μόνο από τις προφητικές φωνές μέσα από τα ιερά αναγνώσματα· τώρα όμως, βλέποντας με τα ίδια τους τα μάτια στην ίδια την πραγματικότητα την εκπλήρωση των προρρήσεων, λένε: Όπως ακούσαμε, έτσι και είδαμε. Γι' αυτό, σε όσους έλεγαν αυτά έλεγε ο Σωτήρας: «Πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε»· και, «Μακάρια είναι τα δικά σας μάτια, διότι βλέπουν». Θα άρμοζε δε και σε εμάς ένας τέτοιος λόγος, καθώς έχουμε δει παρόμοια γεγονότα στους δικούς μας χρόνους· τα οποία μάλιστα εκπληρώνονταν στην προαναφερθείσα πόλη, την οποία δεν θεμελίωσε άνθρωπος, αλλά ο ίδιος ο Θεός στον αιώνα. Διότι, κυρίως τότε φαίνεται να είναι αιώνιο το θεμέλιό της, και το οικοδόμημά της ιδρυμένο όχι από ανθρώπους αλλά από τον ίδιο τον Θεό, όταν, παρότι την πολιορκούν τόσοι εχθροί, εκείνη παραμένει αήττητη και ακαθαίρετη.

Έπειτα, ο προαναφερθείς πτωχός αναπέμπει προσευχή υπέρ των παρόμοιων με αυτόν πτωχών, για τους οποίους διδάσκει λέγοντας: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Και λέει μέσω της προσευχής: «Ας δουν οι πτωχοί και ας ευφρανθούν». Εύχεται δε να γίνουν κάποτε πραγματικότητα τα όσα προαναφέρθηκαν, ώστε να τα δουν με τα μάτια τους οι προαναφερθέντες πτωχοί, δηλαδή οι μαθητές του και οι απόστολοι. Εύχεται δε να δουν αυτοί την «ετοιμασμένη για εσάς βασιλεία από καταβολής κόσμου» και την αποδοθείσα σε αυτόν αίνεση, η οποία είναι ανώτερη από νεαρό μοσχάρι που βγάζει κέρατα και οπλές. Και πράγματι, όταν η προσευχή του εκπληρώθηκε πολλά χρόνια αργότερα, μακάριζε όσους αξιώθηκαν να δουν αυτά τα γεγονότα· γι' αυτό στα Ευαγγέλια έχει καταγραφεί ότι είπε στους μαθητές του: «Μακάρια δε είναι τα δικά σας μάτια, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν». Διότι αυτά ήταν σύμφωνα με τον λόγο που έλεγε: «Ας δουν οι πτωχοί και ας ευφρανθούν· εκζητήστε τον Θεό, και θα ζήσει η ψυχή σας». Αφού προσευχήθηκε υπέρ των πτωχών, απευθύνει πλέον τον λόγο προς αυτούς και τους ευαγγελίζεται ζωή όχι των σωμάτων, αλλά των ψυχών· και τους υπόσχεται ότι αυτή θα τη βρουν εάν εκζητήσουν τον Θεό. Γι' αυτό λέει: «Εκζητήστε τον Θεό, και θα ζήσει η ψυχή σας». Διότι σε Αυτόν βρίσκεται η πηγή της ζωής.

Θα δουν οι ευθείς και θα ευφρανθούν, και κάθε ανομία θα κλείσει το στόμα της. Τι άλλο λοιπόν θα δουν παρά τη μεταβολή από τα χειρότερα στα καλύτερα; Γι' αυτό ο Σωτήρας έλεγε σε όσους είχαν δει την εκπλήρωση των προφητειών: «Μακάρια δε είναι τα δικά σας μάτια, επειδή βλέπουν»· και, «Πολλοί προφήτες επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν». Και κάθε αδικία θα κλείσει το στόμα της· λυσσώντας και διαρρηγνυόμενη από τον φθόνο, χωρίς να μπορεί να πράξει το παραμικρό εξαιτίας του Θεού που τα θέλησε αυτά. Αυτό δε μπορεί κανείς να το δει ολοκάθαρα, πώς δηλαδή η ανομία των άπιστων και ειδωλολατρών ανδρών, η οποία λύσσαξε και πολλές φορές μάνιασε εναντίον της Εκκλησίας του Χριστού, στο τέλος, εξαιτίας της αδυναμίας της να καταφέρει το παραμικρό, έκλεισε το ίδιο της το στόμα φιμωμένη από τον θείο λόγο, ο οποίος της έλεγε ακόμη και κατά τους καιρούς των διωγμών: «Σιώπα, πεφίμωσο» (σώπα, φιμώσου).

Ευχή του αγίου Ευαγγελίου. Ειρήνη σε όλους. Δέσποτα Κύριε Ιησού Χριστέ, ο Θεός μας, εσύ που είπες στους αγίους σου μαθητές και ιερούς σου αποστόλους ότι πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν αυτά που εσείς ακούτε, και δεν τα άκουσαν· διότι τα δικά σας μάτια είναι μακάρια, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν. Είθε να αξιωθούμε τώρα να ακούσουμε και να τηρήσουμε τα άγιά σου Ευαγγέλια, με τις ικεσίες των αγίων σου.

Έπειτα, προσθέτει στα προλεχθέντα τα εξής, δια των οποίων ασφαλίζει αναγκαίως τη διάνοια των μαθητευομένων, ώστε να μην αποδίδουν στον Δημιουργό την αιτία της σκοτεινής όψης, αλλά να θεωρούν ότι η προσωπική προαίρεση του καθενός θέτει τα θεμέλια μιας τέτοιας μορφής. «Μη με βλέπετε», λέγει, «που εγώ είμαι μαυρισμένη». Διότι δεν έγινα τέτοια εξ αρχής· επειδή δεν ήταν λογικό, αφού πλάστηκα από τα φωτεινά χέρια του Θεού, να περιβληθώ με κάποια σκοτεινή και μαύρη όψη. Δεν ήμουν, λοιπόν, τέτοια, λέγει, αλλά έγινα. Διότι δεν είμαι από τη φύση μου μαυρισμένη, αλλά το αίσχος αυτό μου ήλθε επίκτητο, αφού ο ήλιος μετέβαλε το χρώμα της μορφής μου από λαμπρό σε μαύρο. «Διότι ο ήλιος», λέγει, «με παράβλεψε». Τι είναι λοιπόν αυτό που μαθαίνουμε μέσα από αυτά; Λέγει ο Κύριος στα πλήθη δια παραβολής ότι αυτός που σπέρνει τον λόγο δεν σπέρνει μόνο στην αγαθή καρδιά, αλλά ακόμη κι αν κάποια είναι πετρώδης, κι αν έχει κατακλυστεί από αγκάθια, κι αν βρίσκεται στην άκρη του δρόμου και είναι καταπατημένη, σε όλους από φιλανθρωπία ρίχνει τα σπέρματα του λόγου. Και ερμηνεύοντας με τον λόγο τα χαρακτηριστικά της καθεμιάς, λέγει ότι αυτό συμβαίνει στην πετρώδη ψυχή: το ότι αυτό που σπάρθηκε δεν ριζώνει σε βάθος, αλλά, ενώ παρευθύς με την επιφανειακή βλάστηση δίνει την υπόσχεση του σταχυού, όταν ο ήλιος θερμάνει πιο δυνατά το έδαφος, επειδή δεν υπάρχει υγρασία κάτω από τις ρίζες, ξεραίνεται. Και μέσω της ερμηνείας αυτής, ονομάζει τον ήλιο πειρασμό.

Εσείς είστε οι αίτιοι αυτής της μεγαλοψυχίας, καθώς με την προθυμία σας για την ακρόαση αφυπνίζετε εκείνους που έχουν αποκάμει, προσμένετε με λαχτάρα να ακούσετε και κρέμεστε από τη γλώσσα αυτού που ομιλεί. Έτσι και τα νεογνά των χελιδονιών, όταν δουν τη μητέρα τους να πετά προς το μέρος τους, προβάλλουν από τη φωλιά, τεντώνουν τους λαιμούς τους και δέχονται με αυτόν τον τρόπο από εκείνη την τροφή. Έτσι κι εσείς, κοιτάζοντας με πολλή προθυμία αυτόν που ομιλεί, δέχεστε τη διδασκαλία που σας μεταφέρεται από τη γλώσσα του, και προτού καν τα λόγια πηδήξουν έξω από το στόμα μας, η διάνοιά σας έχει ήδη αρπάξει τα λεγόμενα. Ποιος λοιπόν δεν θα μακάριζε κι εσάς κι εμάς γι' αυτά, επειδή ομιλούμε σε αυτιά που ακούν; Κοινός είναι ο κόπος, κοινός και ο στέφανος· κοινό το κέρδος, κοινός και ο μισθός. Γι' αυτόν τον λόγο και ο Χριστός μακάρισε τους μαθητές λέγοντας: «Μακάρια όμως είναι τα μάτια σας, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν». Επιτρέψτε μου να απευθύνω αυτά τα λόγια και σε εσάς, επειδή επιδεικνύετε την ίδια προθυμία: Μακάρια είναι τα μάτια σας, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν. Αλλά το ότι τα αυτιά σας ακούν, είναι βεβαίως φανερό· το ότι όμως και τα μάτια σας βλέπουν, όπως ακριβώς έβλεπαν τότε οι μαθητές, αυτό θα προσπαθήσω να το αποδείξω, ώστε ο μακαρισμός σας να μην είναι μισός, αλλά ολόκληρος. Τι έβλεπαν λοιπόν τότε οι μαθητές;

Εδώ μάς υπαινίσσεται τη στειρότητα. Διότι η αδυναμία ήταν διπλή: αφενός προερχόταν από την ηλικία, αφετέρου από τη φυσική αδυναμία. Επειδή όχι μόνο το σώμα ήταν άχρηστο για τεκνοποιία λόγω της ηλικίας, αλλά και η ίδια η μήτρα είχε νεκρωθεί, και το εργαστήριο της φύσης ήταν άχρηστο ακόμη και πριν από τα γηρατειά εξαιτίας της στειρότητας. Είδες πόσα εμπόδια υπήρχαν; Τα γηρατειά του άνδρα, τα γηρατειά της γυναίκας· η στειρότητα, η οποία καθιστούσε τη μήτρα πιο άχρηστη και από τα γηρατειά· διότι και αυτή αποτελούσε κατεξοχήν εμπόδιο για την τεκνοποιία. Αλλά παρ' όλα αυτά, εκείνος τα προσπέρασε όλα, και με τα μάτια της πίστης υψώθηκε στους ουρανούς, έχοντας ως τη μεγαλύτερη απόδειξη όσων του είχαν υποσχεθεί τη δύναμη Εκείνου που έδωσε την υπόσχεση. Γι' αυτό «δεν αμφέβαλε από απιστία για την επαγγελία του Θεού, αλλά ενδυναμώθηκε μέσω της πίστης». Διότι η πίστη είναι μια ισχυρή βακτηρία και ένα ασφαλές λιμάνι, που απαλλάσσει από την πλάνη των λογισμών και αναπαύει την ψυχή με πολλή γαλήνη. «Μακάρια δε είναι τα μάτια σας, επειδή βλέπουν»· διότι είναι αναγκαίο να επανέλθουμε πάλι σε αυτό το ρητό. Καίτοι έβλεπαν και οι Ιουδαίοι όσα γίνονταν τότε. Αλλά δεν μακαρίζει αυτή την εξωτερική όραση· διότι αυτή από μόνη της δεν βλέπει τα θαύματα, παρά μόνο η εσωτερική όραση. Εκείνοι είδαν τον τυφλό και έλεγαν: «Αυτός είναι, δεν είναι αυτός· ας καλέσουμε τους γονείς του». Τους ακούς που αμφιβάλλουν; Βλέπεις ότι δεν αρκεί η σωματική όραση για τη θέαση του θαύματος;

Για το ότι η δημιουργία και η προσκύνηση των εικόνων δεν είναι νέο εφεύρημα, αλλά αρχαία παράδοση της Εκκλησίας, δέξου το πλήθος των αγιογραφικών και πατερικών μαρτυριών. Ο Κύριος στο ιερό Ευαγγέλιο κατά τον Ματθαίο λέει τα εξής, μακαρίζοντας τους μαθητές του και μαζί με αυτούς όλους όσους ακολουθούν τον κανόνα τους και βαδίζουν στα ίχνη τους: «Μακάρια είναι τα δικά σας μάτια επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας επειδή ακούν. Διότι, αληθινά σας λέω, ότι πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που εσείς βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν αυτά που εσείς ακούτε, και δεν τα άκουσαν.» Επιθυμούμε διακαώς λοιπόν και εμείς να δούμε, στον βαθμό που είναι δυνατόν να δούμε· «διότι βλέπουμε σαν μέσα σε καθρέπτη και με τρόπο αινιγματικό» και μέσα από την εικόνα, και μακαριζόμαστε. Ο ίδιος ο Θεός πρώτος δημιούργησε εικόνα και έδειξε εικόνες· διότι τον άνθρωπο τον έπλασε κατ' εικόνα Θεού. Και ο Αβραάμ εξάλλου, και ο Μωυσής και ο Ησαΐας και όλοι οι προφήτες είδαν εικόνες του Θεού και όχι την ίδια την ουσία του Θεού. Η βάτος ήταν εικόνα της Θεομήτορος, και όταν ο Μωυσής επρόκειτο να την πλησιάσει, ο Θεός είπε: «Λύσε το υπόδημα από τα πόδια σου· διότι η γη, στην οποία στέκεσαι, είναι γη άγια.» Αν λοιπόν η γη, στην οποία φανερώθηκε στον Μωυσή η εικόνα της Θεοτόκου, είναι γη άγια, πόσο μάλλον η ίδια η εικόνα;

Μτ 13, 16 Ο Σωτήρας μακαρίζει τους μαθητές, επειδή από δική τους ελεύθερη προαίρεση επέδειξαν την πίστη τους σε αυτόν, μέσω της οποίας τους δόθηκε και η γνώση, εφόσον αξιώθηκαν να ακούσουν τα θεία. Μτ 13, 16 〈Τα δικά σας μάτια όμως είναι μακάρια, επειδή βλέπουν〉 ορθά και άμεμπτα, χωρίς να αποκρύπτουν την αλήθεια των πραγμάτων από φθόνο και αναισχυντία και να μένουν τυφλά, 〈και τα αυτιά σας〉, επειδή 〈ακούνε〉 καθαρά και χωρίς κακεντρέχεια και αντιπάθεια τον λόγο της διδασκαλίας.

Ματθ. 13, 16-17: Δηλαδή, λέγει ότι οι οφθαλμοί τους <και τα ώτα> θα είναι μακάριοι στον καιρό της αναστάσεως. Και για κάθε οφθαλμό που βλέπει τα θεία και για τα ώτα που έχουν ακούσει τους πνευματικούς λόγους, θα μπορούσαν να λεχθούν αυτά για εκείνον που κατανοεί με τα έσωθεν ώτα της καρδιάς· διότι ο απερίτμητος στην καρδιά κωφώθηκε στα έσωθεν ώτα. Γι' αυτό και αυτή η ακοή, που νόμιζαν ότι είχαν για τον νόμο και τους προφήτες, αφαιρέθηκε και δόθηκε σε αυτούς που έχουν την Καινή Διαθήκη. Το ότι βεβαίως δεν εννοεί αυτή τη σωματική όραση ούτε τη σωματική ακοή, αλλά εκείνη της διανοίας, είναι φανερό. Διότι και αυτοί Ιουδαίοι ήταν, αλλά παρόλα αυτά δεν βλάφτηκαν καθόλου από την προφητεία, επειδή είχαν την προαίρεση και τη γνώμη τους σωστά διατεθειμένη· διότι δεν θα μακαρίζονταν, εάν το κατόρθωμα δεν ήταν δικό τους. Έπειτα και με άλλον τρόπο το επιβεβαιώνει λέγοντας: <διότι αληθινά σας λέγω, ότι πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε και δεν τα είδαν>. Οι <δίκαιοι> που επιθυμούσαν <να δουν> τα επιθυμητά, έλαβαν γνώση αυτών που επιθυμούσαν. Εκείνοι λοιπόν τα είδαν μόνο με την πίστη, ενώ εσείς με την όραση· διότι αυτά που λέει ότι <οι προφήτες επιθύμησαν να δουν και δεν είδαν> επειδή δεν το επέτρεπαν οι καιροί, εσείς τώρα αξιωθήκατε να τα γευθείτε. Αναφέρει δε μεταξύ των άλλων την παρουσία Του, τα θαύματα και τη διδασκαλία Του.

Ότι τα αγαθά που έχουν ετοιμαστεί για τους δικαίους ούτε μάτι τα είδε ούτε αυτί τα άκουσε ούτε ανέβηκαν σε καρδιά ανθρώπου. Ο Ηγήσιππος, ωστόσο, αρχαίος και αποστολικός άνδρας, στο πέμπτο βιβλίο των Υπομνημάτων του, δεν γνωρίζω τι έπαθε, λέει ότι αυτά έχουν ειπωθεί μάταια, και ότι όσοι τα ισχυρίζονται αυτά διαψεύδουν τις θείες Γραφές και τον Κύριο, ο οποίος λέει: «Μακάρια τα μάτια σας που βλέπουν και τα αυτιά σας που ακούν» και τα εξής.

Αναγνώσθηκε απόσπασμα του Ιωάννη του Χρυσοστόμου από το εγκώμιο στους αγίους Τεσσαράκοντα Μάρτυρες. Εγκωμιάζονται οι μάρτυρες όχι για να λάβουν οι ίδιοι τον έπαινο, αλλά για να παρακινηθούμε εμείς μέσω των επαίνων προς τη μίμησή τους. Θλίφθηκαν και οι δίκαιοι και οι άδικοι, αλλά οι μεν για άσκηση της δικαιοσύνης, οι δε για έλεγχο της αμαρτίας. Γι' αυτόν τον λόγο, τα μεν πάθη των δικαίων η Γραφή τα ονομάζει θλίψεις, ενώ των αμαρτωλών μάστιγες. «Μακάρια τα μάτια σας επειδή βλέπουν», αντί του ότι κατανοούν. Διότι, αν ο μακαρισμός προερχόταν απλώς από την όραση, τότε και οι Ιουδαίοι που είδαν τον Σωτήρα με τα μάτια τους θα μακαρίζονταν. Και πράγματι, το «βλέπειν» στη Γραφή δηλώνει το να κατανοεί κανείς με το νοερό μάτι της ψυχής, και να διακρίνει καθαρά τα βάθη της αλήθειας. Γι' αυτό και στους αρχαίους χρόνους ονόμαζαν τους προφήτες «βλέποντες». Επομένως, ο Σωτήρας μακαρίζει τα όργανα της αρετής, έστω κι αν ανήκουν στο σώμα, δηλαδή τα μάτια που βλέπουν σωστά και τα αυτιά που ακούνε με διακριτικότητα.

Διότι δεν κατανοείτε όχι επειδή εγώ έπλασα την καρδιά σας παχιά, αλλά επειδή εκείνη πάχυνε, ενώ προφανώς προηγουμένως ήταν λεπτή· διότι αυτό που παχαίνει, προηγουμένως ήταν λεπτό. Και αφού αυτή πάχυνε, έτσι έκλεισαν τα μάτια τους. Δεν είπε όμως ότι ο Θεός έκλεισε τα μάτια τους, αλλά ότι εκείνοι το έπραξαν από δική τους προαίρεση. Και αυτό το έκαναν, λέγει, για να μην επιστρέψουν και τους θεραπεύσω· διότι με τη δική τους κακή θέληση φρόντισαν να παραμείνουν αθεράπευτοι και αμετανόητοι. «Μακάρια όμως είναι τα δικά σας μάτια, επειδή βλέπουν, και τα αυτιά σας, επειδή ακούν. Διότι αληθινά σας λέω ότι πολλοί προφήτες και δίκαιοι επιθύμησαν να δουν αυτά που βλέπετε, και δεν τα είδαν, και να ακούσουν αυτά που ακούτε, και δεν τα άκουσαν». Και βεβαίως τα αισθητά μάτια των αποστόλων και τα αυτιά είναι μακάρια· πλην όμως περισσότερο άξια μακαρισμού είναι τα ψυχικά μάτια και αυτιά, διότι αναγνώρισαν τον Χριστό. Τους θεωρεί δε ανώτερους από τους προφήτες, διότι αυτοί είδαν τον Χριστό και σωματικώς, ενώ εκείνοι μόνο νοερώς· αλλά και επειδή εκείνοι δεν αξιώθηκαν τόσων μυστηρίων και τέτοιας γνώσης, όσης αυτοί. Κατά δύο τρόπους λοιπόν υπερέχουν οι απόστολοι των προφητών: και κατά το ότι είδαν σωματικώς, και κατά το ότι μυήθηκαν πνευματικότερα στα θεία. Διασσαφηνίζει λοιπόν την παραβολή στους μαθητές, λέγοντας: «Εσείς λοιπόν ακούστε την παραβολή του σπορέα».