Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:24

Όταν δε ήλθε ο μέγας φωστήρας, «το φως το αληθινόν, το οποίο φωτίζει κάθε άνθρωπο που έρχεται στον κόσμο· ήταν μέσα στον κόσμο, και ο κόσμος δημιουργήθηκε δι' αυτού, και ο κόσμος δεν τον γνώρισε· ήλθε στα δικά του, και οι δικοί του δεν τον δέχθηκαν· σε όσους όμως τον δέχθηκαν, τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Και βλέπεις αυτό το φως μέσα σε ποιο σκοτάδι φέγγει και ποιο σκοτάδι δεν το κατέλαβε; Διότι το αγαθό, το οποίο πάντοτε στέλνεται από τον Θεό στη διάνοια των ανθρώπων και φωτίζει μέσα στον κόσμο, δεν νικήθηκε από την αμαρτία. 65. Το ίδιο δε πάλι επιχειρεί να εκμεταλλευτεί ο ίδιος ο Μάνης από το ότι ο Σωτήρας είπε: «Η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο οικοδεσπότη, ο οποίος έσπειρε στον αγρό του καλό σπόρο. Ενώ δε οι άνθρωποι κοιμούνταν, ήλθε ένας εχθρός και έσπειρε ζιζάνια. Έπειτα οι δούλοι του τού είπαν: δεν έσπειρες καλό σπόρο στον αγρό; Εκείνος δε είπε, ναι. Από πού λοιπόν προήλθαν τα ζιζάνια; Και εκείνος αποκρινόμενος είπε: άνθρωπος εχθρός το έκανε αυτό. Οι δούλοι τότε του είπαν: θέλεις λοιπόν να πάμε να ξεριζώσουμε τα ζιζάνια; Αυτός δε τους είπε: όχι, μήπως, καθώς θα ξεριζώνετε τα ζιζάνια, ξεριζώσετε μαζί και τον σίτο. Αλλά αφήστε τα έως τον καιρό του θερισμού, και θα πω στους θεριστές: μαζέψτε τα ζιζάνια και δέστε τα σε δεμάτια, τον δε σίτο αποθηκεύστε τον στην αποθήκη, και ετοιμάστε τα ζιζάνια για να κατακαούν σε άσβεστο πυρ».

Και αυτή ήταν η αιτία για την οποία ειπώθηκε ότι πρόκειται να τους συμβούν όλα τα προλεχθέντα, 〈διότι εγκατέλειψαν τον Θεό τον σωτήρα τους και τον Κύριο που ήταν〉 πάντοτε 〈ο βοηθός τους δεν θυμήθηκαν〉.⌝ Το πώς δε Αυτός υπήρξε πάντοτε 〈βοηθός〉 τους, το διδάσκει στα Ευαγγέλια λέγοντας: «πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σου, όπως η όρνιθα συνάγει τα πουλιά της κάτω από τις φτερούγες της, και δεν θελήσατε». Διδάσκει επίσης ότι θα υποστούν τα προλεχθέντα και για άλλη αιτία, διότι 〈φύτεψαν φυτεία άπιστη και σπέρμα άπιστο〉, ⌜το οποίο έγκειται ακριβώς στο ότι δεν πίστεψαν στον Χριστό του Θεού, ο οποίος έλαμψε πρώτα σε αυτούς. Όταν λοιπόν, λέει, το 〈σπέρμα〉 αυτό το 〈άπιστο〉 και τη 〈φυτεία〉 την 〈άπιστη〉 σπείρεις στη δική σου ψυχή, τότε 〈θα πλανηθείς〉. Αν όμως, στρεφόμενος προς την 〈αυγή〉 του ευαγγελικού φωτός που ανέτειλε στον κόσμο, εναποθέσεις άλλο 〈σπέρμα〉 στη διάνοιά σου, για το οποίο έχει ειπωθεί στα Ευαγγέλια: «εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει» και: «ομοιώθηκε η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπέρμα στον αγρό του».

Γι' αυτό και έκρινε ο Θεός και Πατέρας του 〈να τον καθαρίσει από την πληγή〉, δηλαδή από το πάθος που του επιβλήθηκε, ή σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και ο Κύριος θέλησε να συντρίψει την ασθένειά του〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈ο Κύριος θέλησε να τον αλωνίσει μέσα στον τραυματισμό του〉. Στη συνέχεια αυτών αναφέρεται: 〈εάν δώσετε προσφορά για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα〉. Αυτό δε που λέγει έχει το εξής νόημα: μετά από όλα όσα προαναφέρθηκαν, εάν κάποιος από αυτούς που ασέβησαν εναντίον του θελήσει να προσφέρει θυσία υπέρ της αμαρτίας του, δηλαδή να επιδείξει εξομολόγηση και μετάνοια για τα αμαρτήματά του, δεν θα αποστερηθεί την αγαθή του ελπίδα σε αυτόν. Διότι, μολονότι έχει ειπωθεί κατηγορηματικά: 〈ότι θα παραδώσω τους πονηρούς αντί της ταφής του και τους πλουσίους αντί του θανάτου του〉, εντούτοις 〈εάν δώσετε〉 εσείς, που τολμήσατε τέτοια πράγματα, το δώρο 〈υπέρ αμαρτίας〉, θα τύχετε αφέσεως και η 〈ψυχή σας〉 θα σωθεί, και όχι απλώς θα σωθεί, αλλά και 〈θα δει το μακρόβιο σπέρμα〉. Και αυτό ήταν εκείνο που καταβλήθηκε (σπάρθηκε) από αυτόν στους ανθρώπους, για το οποίο διδάσκοντας «με παραβολές» έλεγε: «εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει», και πάλι: «η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στο δικό του χωράφι». 〈Εάν〉 λοιπόν 〈δώσετε προσφορά για την αμαρτία〉, η 〈ψυχή σας θα δει〉 αυτό το λογικό και ουράνιο 〈σπέρμα〉.

Επειδή λοιπόν όλα τα άλλα, όσα διακρίνονται γύρω από τη θεία φύση, υπερβαίνουν το μέτρο της ανθρώπινης φύσης· η ταπεινότητα, αντιθέτως, είναι κατά κάποιον τρόπο έμφυτη σε εμάς και συνοδοιπόρος όσων βαδίζουν πάνω στη γη, και από τη γη έχουν λάβει τη σύστασή τους, και στη γη καταλήγουν· εσύ, μιμούμενος τον Θεό σε ό,τι είναι για σένα φυσικό και εφικτό, ντύθηκες ο ίδιος τη μακάρια μορφή. Και ας μη νομίζει κανείς ότι το κατόρθωμα της ταπεινοφροσύνης είναι άκοπο και ότι αποκτάται με ευκολία. Τουναντίον, σε σχέση με οποιοδήποτε άλλο από τα έργα της αρετής, το συγκεκριμένο είναι περισσότερο κοπιαστικό. Γιατί; Διότι, ενώ κοιμόταν ο άνθρωπος, ο οποίος είχε δεχθεί τα καλά σπέρματα, ρίζωσε από τον εχθρό της ζωής μας, ως αποκορύφωμα της αντίθετης σποράς, το ζιζάνιο της υπερηφάνειας. Επειδή, με τα ίδια μέσα με τα οποία εκείνος κατακρημνίστηκε στη γη, με τον ίδιο τρόπο συμπαρέσυρε μαζί του στην κοινή πτώση το ταλαίπωρο ανθρώπινο γένος· και δεν υπάρχει κανένα άλλο παρόμοιο κακό στη φύση μας, όσο αυτό που προέρχεται από την υπερηφάνεια.

Επειδή, βέβαια, σε εκείνους που έχουν εξασκηθεί στις τεχνικές μεθόδους των αποδείξεων, ο συλλογισμός φαίνεται ικανός για να τους πείσει· για εμάς όμως έχει ομολογηθεί ότι από κάθε κτήση τεχνικών συμπερασμάτων είναι πιο αξιόπιστο εκείνο που φανερώνεται μέσα από τις ιερές διδασκαλίες της Γραφής. Συνεπώς, νομίζω πως οφείλουμε να ερευνήσουμε, σε σχέση με όσα ειπώθηκαν, αν η θεόπνευστη διδασκαλία συμφωνεί με αυτά. — Εκείνη δε απάντησε: «Και ποιος θα μπορούσε να φέρει αντίρρηση, ώστε να μην αναζητά την αλήθεια μόνο σε εκείνο στο οποίο έχει τεθεί η σφραγίδα της μαρτυρίας των Γραφών; Επομένως, αν πρέπει να παραλάβουμε και κάτι από τη διδασκαλία του Ευαγγελίου για την υπεράσπιση αυτού του δόγματος, δεν θα ήταν άκαιρη για εμάς η θεώρηση της παραβολής των ζιζανίων. Διότι εκεί, ο οικοδεσπότης έσπειρε τον καλό σπόρο (και εμείς βεβαίως είμαστε ο οίκος)· ο δε εχθρός, αφού καραδόκησε όταν οι άνθρωποι κοιμούνταν, έσπειρε μέσα στο θρεπτικό είδος το άχρηστο, τοποθετώντας το ζιζάνιο ακριβώς στη μέση του ίδιου του σιταριού».

Αλλά «ο κηδεμόνας των πάντων», λέει, «με τον νόμο της δημιουργίας έκρινε ορθό να τα ενσπείρει στις δικές μας ψυχές». Και αν αυτά ενσπάρθηκαν στις ψυχές των ανθρώπων, πώς από τον Αδάμ μέχρι τη δική σου παράβαση δεν βλάστησε ο καρπός αυτής της ματαιότητας, ο οποίος, όπως ισχυρίζεσαι, είναι τοποθετημένος στις ψυχές των ανθρώπων, ώστε το όνομα της ουσίας του Πατρός να κληθεί «αγεννησία»; Διότι θα το είχε πει αυτό και ο Αδάμ και όλοι οι μετέπειτα από εκείνον, εάν βέβαια κάτι τέτοιο είχε ενσπαρεί στη φύση από τον Θεό. Όπως ακριβώς, δηλαδή, όσα φυτρώνουν τώρα από τη γη, μέσω της σπερματικής διαδοχής από την πρώτη δημιουργία, παραμένουν για πάντα και κανένας νέος σπόρος δεν καινοτομείται στο παρόν από τη φύση, έτσι και αυτός ο λόγος, αν είχε πράγματι, όπως εσύ λες, ενσπαρεί στη φύση από τον Θεό, θα είχε βλαστήσει μαζί με την πρώτη φωνή των πρωτοπλάστων και θα συμπορευόταν με τη διαδοχή των επιγενόμενων γενεών. Αλλά επειδή αυτό δεν υπήρχε εξαρχής (διότι κανείς από τους ανθρώπους, από τους πρώτους μέχρι σήμερα, πριν από εσένα δεν πρόφερε κάτι τέτοιο), είναι φανερό ότι αναφύηκε ως κάτι νόθο και επινοημένο από τη σπορά των ζιζανίων, και όχι από εκείνους τους καλούς σπόρους τους οποίους, για να μιλήσουμε ευαγγελικά, έσπειρε ο Θεός στον αγρό της φύσης.

Ας ακολουθήσουμε λοιπόν, αδελφοί, τον καλό ποιμένα Χριστό, ο οποίος μας εισάγει σε βοσκές και μάνδρες αιώνιας ζωής. Ας διαφυλάξουμε μέσω των αρετών την προς αυτόν εικόνα και ομοίωση, για να μην εκπέσουμε από το ζωοπάροχο χέρι του. Ας καρποφορήσουμε σε αυτόν με αγαθά έργα, ώστε να γίνουμε αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ και αγαπημένο νεόφυτο. Ας πράττουμε το θέλημα του Θεού, το αγαθό και ευάρεστο και τέλειο, για να έχουμε πλούτο μας αυτόν ως πατέρα. Ας καθαρίσουμε τους εαυτούς μας από κάθε μολυσμό σάρκας και πνεύματος, ώστε να γίνουμε οίκος του Θεού· ο οποίος, έχοντας το γένος μας όχι μόνο ως αμπελώνα και οίκο, αλλά και ως δικό του αγρό και σπαρμένο χωράφι, λέει: «παρομοιάζεται η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του, αλλά ενώ οι άνθρωποι κοιμούνταν, ήρθε ο εχθρός του και έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και έφυγε».

ΡϟΔ΄. Στον μοναχό Ωρίωνα. Περί της παραβολής των ζιζανίων. Από πού, ρώτησες, εξέρχονται από την καρδιά οι πονηροί λογισμοί και μολύνουν τον άνθρωπο; Από το ότι κοιμούνται οι γεωργοί, ενώ οφείλουν να αγρυπνούν και να φυλάσσουν τον καρπό του καλού σπέρματος που βλαστάνει. Διότι, εάν δεν είχαμε προδώσει τη φύλαξη του εαυτού μας εξαιτίας του κορεσμού και του λήθαργου, μολύνοντας τη θεία εικόνα, δηλαδή νοθεύοντας το καλό σπέρμα, ο σπορέας των ζιζανίων δεν θα έβρισκε δίοδο για να εισχωρήσει και δεν θα παρήγαγε μέσα μας ζιζάνια άξια για τη φωτιά.

Πράγμα που και αλλού δείχνοντας έλεγε: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο. Και ενώ αυτός κοιμόταν, έρχεται ο εχθρός και σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι». Την τρίτη ημέρα έγινε γάμος στην Κανά της Γαλιλαίας. Και κλήθηκε ο Ιησούς στον γάμο. Ήταν δε εκεί και η μητέρα του Ιησού, και οι αδελφοί του. Ανέφερα και προηγουμένως ότι στη Γαλιλαία ήταν περισσότερο γνωστός· γι' αυτό και τον καλούν στον γάμο, και εκείνος παρευρίσκεται. Διότι δεν απέβλεπε στη δική του αξιοπρέπεια, αλλά στη δική μας ευεργεσία. Επειδή εκείνος που δεν απαξίωσε να λάβει μορφή δούλου, πολύ περισσότερο δεν θα απαξίωνε να προσέλθει σε γάμο δούλων· αυτός που συνέφαγε με τελώνες και αμαρτωλούς, πολύ περισσότερο δεν θα αρνιόταν να καθίσει στο ίδιο τραπέζι με τους παρευρισκομένους στον γάμο. Βέβαια, εκείνοι που τον κάλεσαν δεν είχαν σχηματίσει την πρέπουσα κρίση γι' αυτόν, ούτε τον καλούσαν ως κάποιο σπουδαίο πρόσωπο, αλλά απλώς ως έναν από τους πολλούς και ως γνώριμο. Και αυτό το υπονόησε ο ευαγγελιστής λέγοντας: «Ήταν δε εκεί η μητέρα του Ιησού, και οι αδελφοί του». Όπως ακριβώς, λοιπόν, κάλεσαν εκείνην και τους αδελφούς, έτσι κάλεσαν και τον Ιησού. Και όταν τελείωσε το κρασί, λέει η μητέρα του προς αυτόν: «Δεν έχουν κρασί». Αξίζει στο σημείο αυτό να ερευνήσουμε, από πού δημιουργήθηκε στη μητέρα η σκέψη να φανταστεί κάτι τόσο σπουδαίο για το παιδί της. Διότι δεν είχε τελέσει ακόμη κανένα θαυμαστό σημείο. Επειδή, όπως αναφέρει, «αυτή ήταν η αρχή των σημείων που έκανε ο Ιησούς στην Κανά της Γαλιλαίας».

Αυτό όμως συνέβη εξαιτίας της αγνωμοσύνης εκείνων που τον δέχθηκαν. Έτσι λοιπόν και εδώ, το «ἵνα» δεν εκφράζει αιτία, αλλά έκβαση. Διότι, για να κατανοήσεις ότι κάποια άλλη είναι η αιτία των αιρέσεων, και ότι δεν δημιουργήθηκαν γι' αυτόν τον λόγο, δηλαδή για να γίνουν φανεροί οι δοκιμασμένοι στην πίστη, αλλά από αλλού έλαβαν τις αφορμές, άκουσε τον Χριστό που μας το καθιστά σαφές: «Η βασιλεία των ουρανών», λέει, «παρομοιάστηκε με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο στο χωράφι του· και, ενώ κοιμούνταν οι άνθρωποι, ήρθε ένας εχθρικός άνθρωπος και έσπειρε τα ζιζάνια». Βλέπεις ότι γι' αυτόν τον λόγο υπάρχουν οι αιρέσεις, επειδή οι άνθρωποι κοιμήθηκαν, επειδή κυριεύθηκαν από ραθυμία; Επειδή δεν πρόσεξαν με ακρίβεια τα όσα τους ελέχθησαν; Για να μην πει, λοιπόν, κάποιος: «Για ποιον λόγο το παραχώρησε αυτό ο Χριστός;», απαντά ο Παύλος, ότι αυτή η παραχώρηση δεν σε βλάπτει καθόλου· εάν είσαι δόκιμος, θα γίνεις μάλλον φανερότερος. Διότι δεν είναι το ίδιο πράγμα το να παραμένει κανείς σταθερός στην ορθή πίστη χωρίς να τον υποσκελίζει ή να τον εξαπατά κανείς, με το να μένει ασάλευτος και αμετακίνητος, ενώ ξεσπούν εναντίον του αμέτρητα κύματα. Όπως ακριβώς, λοιπόν, οι ριπές των ανέμων που χτυπούν από παντού τα δέντρα τα κάνουν πιο δυνατά, εφόσον είναι καλά και γερά ριζωμένα, έτσι ακριβώς και τις ψυχές που είναι στερεωμένες στο θεμέλιο της ορθής πίστεως, όσες αιρέσεις κι αν τις προσβάλλουν, δεν τις ανατρέπουν, αλλά τις κάνουν ισχυρότερες. «Τι συμβαίνει όμως», λέει, «με εκείνους που είναι ασθενείς και ανατρέπονται και υποσκελίζονται εύκολα;»

Τι σημαίνει όμως το «Εις παραβολήν»; Η λέξη αυτή είναι πολυσήμαντη. Διότι παραβολή είναι η ρήση, το παράδειγμα και ο ονειδισμός, όπως όταν λέει: «Μας έθεσες ως παραβολή στα έθνη, κίνηση της κεφαλής ανάμεσα στους λαούς». Παραβολή είναι επίσης ο αινιγματώδης λόγος, τον οποίο πολλοί ονομάζουν ζήτημα, ο οποίος υποδηλώνει μεν κάτι, αλλά δεν γίνεται αμέσως ξεκάθαρος από τις ίδιες τις λέξεις, παρά κρύβει στο εσωτερικό του κάποιο βαθύτερο νόημα, όπως τα λόγια του Σαμψών, ο οποίος έλεγε: «Από αυτόν που τρώει βγήκε τροφή, και από τον ισχυρό βγήκε κάτι γλυκό»· και ο Σολομών: «Θα κατανοήσει παραβολή και σκοτεινό λόγο». Λέγεται παραβολή και η παρομοίωση: «Άλλη παραβολή τούς παρέθεσε, λέγοντας: Η βασιλεία των ουρανών ομοιάζει με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο». Παραβολή λέγεται και η τροπολογία: «Υιέ ανθρώπου, πες τους αυτήν την παραβολή: Ο αετός ο μέγας, ο μεγαλοπτέρυγος»· αποκαλώντας, δηλαδή, αετό τον βασιλιά.

Εάν δε κάποιος απαιτεί από εμάς να πούμε τι είναι η βασιλεία, ας πούμε ότι είναι αδύνατον να εκφραστεί με σαφήνεια τι είναι η βασιλεία ή τι είναι ο δικός της βασιλιάς. Διότι, όταν εμφανίστηκε στη γη ο θεάνθρωπος βασιλιάς της και συναναστράφηκε με τους ανθρώπους, πολλές φορές μνημονεύει παραβολικά τη βασιλεία, αλλά δεν φανέρωσε τη φύση της. Διότι έλεγε: «Ομοιάζει η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο στον αγρό του»· και πάλι: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού»· και: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι» και τα εξής· και πάλι: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με θησαυρό κρυμμένο σε αγρό»· και πάλι: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με δίχτυ που ρίχτηκε στη θάλασσα»· και: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο οικοδεσπότη, ο οποίος βγήκε πολύ πρωί για να μισθώσει εργάτες για το αμπέλι του» και τα εξής· και ότι: «Όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος θέλησε να κάνει λογαριασμό με τους δούλους του»· και πάλι: «Ομοιάζει η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο βασιλιά, ο οποίος έκανε τους γάμους του υιού του»· και ότι: «Ομοιάζει η βασιλεία των ουρανών με δέκα παρθένους». Βλέπεις με πόσους τρόπους μνημόνευσε τη βασιλεία, και τη φύση της δεν την φανέρωσε;

Δ'. Και τελευταίο, αφότου φυτέψεις αυτές τις αρετές στην καρδιά σου, πρέπει να τις φυλάττεις όσο μπορείς, έως ότου να πιάσουν ρίζες, δηλαδή έως ότου να γίνουν με τη συνήθεια έξεις σε εσένα, καθώς έγιναν πρωτύτερα έξεις σε εσένα τα πάθη και οι αμαρτίες· και έως ότου να ανθίσουν και να κάνουν καρπό σωτηρίας, και αληθινής μετάνοιας και συγχωρήσεως των αμαρτιών σου· διότι αν δεν τις φυλάττεις, και αν δεν τις επιμελείσαι, ο σπορέας των ζιζανίων, ο διάβολος, έρχεται τον καιρό που εσύ κοιμάσαι και αμελείς, και τις ξεριζώνει, και φυτεύει πάλι τα ζιζάνια και τις δικές του κακίες, σύμφωνα με την παραβολή του Ευαγγελίου που λέει: «Ομοιώθηκε η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο στον αγρό του· αλλά ενώ οι άνθρωποι κοιμούνταν, ήλθε ο εχθρός του, και έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και έφυγε»· και διότι, αν δεν φυλάττεις αυτές τις αρετές με επιμέλεια, επιστρέφουν πάλι τα πάθη στην καρδιά σου. Γι' αυτό οι Πατέρες ονόμασαν τα πάθη φιλεπίστροφα· και επιστρέφοντας αυτά και βρίσκοντας τον τόπο της καρδιάς καλλιεργημένο και δουλεμένο, ριζώνουν βαθύτερα από πριν σε αυτόν, και έτσι «Γίνονται τα έσχατά σου χειρότερα από τα πρώτα», όπως είπε ο Κύριος· πράγμα που ας μη σου συμβεί ποτέ, αγαπητέ.

Μτ 13, 24-52 «Βασιλεία των ουρανών» και βασιλεία του Θεού ονομάζεται αφενός η πρώτη παρουσία του Δεσπότου Χριστού, καθώς λέει: «αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία». Και πάλι: «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του». Διότι καθένα από αυτά υπονοεί την πρώτη παρουσία. Ονομάζεται βασιλεία η ανάσταση, καθώς λέει: «έως ότου το πίνω καινούργιο στη βασιλεία». Ονομάζεται βασιλεία και το ίδιο το κήρυγμα, ως πρόξενος της βασιλείας, καθώς λέει: ωμοιώθη η «βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού» και «όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι». Διότι μέσα από καθεμία από τις δύο παραβολές υπονοείται το κήρυγμα. Επειδή, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιναπιού, που είναι πάρα πολύ μικρός όταν σπέρνεται, απλώνεται και εκτείνεται σε μεγάλο δέντρο, έτσι και ο λόγος του κηρύγματος, που ήταν πολύ μικρός και σπερνόταν και φαινόταν στην αρχή μόνο στην Ιουδαία, αργότερα από εκεί εξαπλώθηκε και διέτρεξε όλη την οικουμένη. Και όπως ακριβώς το προζύμι, αν και μικρό, ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι και η χάρη του κηρύγματος, αφού εναποτέθηκε στο ανθρώπινο φύραμα, το μετέστησε ολόκληρο στην υπακοή του Χριστού, ζυμώνοντάς το ως άρτο, συσφίγγοντας και ενοποιώντας τη διασκορπισμένη μέσα στην πλάνη, διαμελισμένη και διαλυμένη φύση μας. Έτσι και το ίδιο το κήρυγμα ονομάζεται βασιλεία των ουρανών.

Από τον τρίτο λόγο. Ότι ο Κύριος απαγορεύει, λέει, στον παρόντα βίο να διαχωρίζονται οι αμαρτωλοί από τους δικαίους· και αυτό είναι φανερό, λέει, από την παραβολή που αναφέρει: «Ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που σπέρνει καλό σπόρο» και τα εξής μέχρι το: «Θέλεις να πάμε να τα μαζέψουμε;» Και εκείνος λέει: «Όχι, μήπως μαζεύοντας τα ζιζάνια ξεριζώσετε μαζί τους και το σιτάρι. Αφήστε τα να συναυξάνονται μέχρι τον θερισμό» και τα λοιπά. Αυτή λοιπόν η παραβολή, λέει, απαγορεύει πριν από τη συντέλεια του αιώνος να διαχωρίζουμε τους αμαρτωλούς από τους δικαίους, έστω κι αν όσοι νοσούν από την πλάνη του Ναυάτου ισχυρίζονται τούτο, θεωρώντας τους εαυτούς τους καθαρούς σε σχέση με τους άλλους ανθρώπους.

Και όπως ακριβώς το αγκάθι, όντας αιχμηρό, εισδύει στο σώμα και με δυσκολία εξάγεται, έτσι και η τρυφή, εάν κυριεύσει την ψυχή, εισδύει και με δυσκολία ξεριζώνεται. «Εκείνος δε που σπάρθηκε στην καλή γη, αυτός είναι που ακούει τον λόγο και τον κατανοεί, ο οποίος βεβαίως καρποφορεί και αποδίδει, ο μεν εκατό, ο δε εξήντα, ο δε τριάντα». Διάφορα είναι τα είδη της αρετής, διάφοροι και εκείνοι που προοδεύουν. Πρόσεξε δε, ότι υπάρχει τάξη στην παραβολή. Διότι πρέπει εμείς πρώτα μεν να ακούσουμε τον λόγο και να τον κατανοήσουμε, ώστε να μην είμαστε σαν εκείνους παρά την οδό. Έπειτα να κρατήσουμε σταθερά αυτό που ακούστηκε. Έπειτα να μην είμαστε φιλοχρήματοι. Διότι ποιο είναι το όφελος, εάν ακούσω και συγκρατήσω τον λόγο, αλλά από την φιλοχρηματία τον συμπνίξω; «Άλλη παραβολή παρέθεσε σε αυτούς, λέγοντας:

Η βασιλεία των ουρανών παρομοιάστηκε με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στο χωράφι του, ενώ όμως οι άνθρωποι κοιμούνταν, ήρθε ο εχθρός του και έσπειρε ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι και έφυγε. Όταν δε βλάστησε το σπαρτό και έκανε καρπό, τότε φάνηκαν και τα ζιζάνια. Προσήλθαν τότε οι δούλοι του οικοδεσπότη και του είπαν: Κύριε, δεν έσπειρες καλό σπόρο στο χωράφι σου; Από πού λοιπόν έχει τα ζιζάνια; Εκείνος δε τους είπε: Εχθρός άνθρωπος το έκανε αυτό. Οι δε δούλοι του είπαν:

Το δε σιτάρι, δηλαδή οι άγιοι, συγκεντρώνονται από τους θεριστές αγγέλους στις ουράνιες αποθήκες. Παρομοίως, λοιπόν, και οι πονηροί λογισμοί που είχε ο Παύλος όταν καταδίωκε, κατακάηκαν από το πυρ του Χριστού, το οποίο ήρθε να βάλει πάνω στη γη, ενώ το σιτάρι, δηλαδή οι αγαθοί λογισμοί, συγκεντρώθηκαν στις αποθήκες της Εκκλησίας. «Άλλη παραβολή παρέθεσε σε αυτούς, λέγοντας: