Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:35

{"chunk_id": "", "translation": "Και ο Σίμων, έχοντας αγανακτήσει με αυτό, είπε: «Να κατηγορείς τον διδάσκαλό σου, ο οποίος είπε: ''Σε δοξολογώ, Κύριε του ουρανού και της γης, διότι, όσα ήταν κρυφά στους σοφούς, τα απεκάλυψας σε νήπια που θηλάζουν''.» Και ο Πέτρος απάντησε: «Ο λόγος αυτός δεν λέχθηκε έτσι· θα μιλήσω όμως πρώτα σαν να είχε λεχθεί έτσι όπως σου φάνηκε. Ο Κύριός μας, ακόμη κι αν είχε πει: ''Όσα ήταν κρυφά στους σοφούς, αυτά τα απεκάλυψε ο Πατέρας στα νήπια'', ούτε και έτσι θα νομιζόταν ότι υπονοεί άλλον Θεό και Πατέρα από εκείνον που έκτισε τον κόσμο. Διότι ενδέχεται αυτά τα κρυφά που έλεγε να ανήκουν στον ίδιο τον Δημιουργό, εφόσον και ο Ησαΐας λέει: ''Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές και θα αναγγείλω όσα είναι κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου''. Παραδέχεσαι, λοιπόν, τον προφήτη, ο οποίος δεν αγνοούσε τα κρυμμένα, τα οποία ο Ιησούς λέει ότι έχουν κρυφτεί από τους σοφούς, αλλά έχουν αποκαλυφθεί στα νήπια; Πώς, λοιπόν, θα τα αγνοούσε ο Δημιουργός, όταν ο προφήτης Του ο Ησαΐας δεν τα αγνοούσε; Ο Ιησούς μας, όμως, στην πραγματικότητα δεν είπε: ''Όσα [δεν] ήταν κρυφά'', αλλά είπε κάτι που φαίνεται πιο τραχύ· διότι είπε: ''Τα απεκάλυψας σε νήπια που θηλάζουν''. Το να πει, όμως, ''τα απέκρυψες'', υποδηλώνει σαν να τους ήταν κάποτε γνωστά. Διότι σε αυτούς είχε εναποτεθεί το κλειδί της βασιλείας των ουρανών, δηλαδή η γνώση των απορρήτων. Και μη λες: ''Ασέβησε απέναντι στους σοφούς, αποκρύπτοντάς τα από αυτούς''. Μη γένοιτο να υποθέσει κανείς κάτι τέτοιο.»```}

Είδες την υπερβάλλουσα προετοιμασία της ψυχής, πώς περιτείχισε τον εαυτό της με την αναίδεια! Η γενναία γυναίκα δεν φοβήθηκε τον θόρυβο των υπηρετών, ούτε τη σκληρή επίπληξη των παρευρισκομένων, σκεπτόμενη τούτο: ότι αν δεν κάνω το πρόσωπό μου σχεδόν σιδερένιο ή χάλκινο, δεν μπορώ να σωθώ. Ή πάλι: όπως ακριβώς πριν, έχοντας τα εξωτερικά μου μάτια αμετακίνητα, δεν ένιωθα καμία ντροπή για την καταστροφή των πολλών, έτσι και τώρα, αν δεν εισέλθω μεταβάλλοντας τα εσωτερικά μάτια της καρδιάς μου σε πολλή αυστηρότητα και αναίδεια, δεν μπορώ να επιτύχω τον κρυφό μου πόθο, ούτε βέβαια να καθαριστώ από την αισχρή πλημμύρα της ασελγείας μου. Τώρα είναι αναγκαίο να προτιμήσω αυτή την αναίδεια έναντι της προηγούμενης ντροπής μου· τώρα είναι καιρός να μετατρέψω τα της προηγούμενης αισχύνης σε ευπρέπεια· τώρα είναι καιρός για μεγάλο αγώνα, να λησμονήσω τα πρόσκαιρα και ρυπαρά αρώματα, με τα οποία φθάρθηκα στα βάθη της αμαρτίας· τώρα είναι καιρός να αναλογιστώ, να ζητήσω από τη μια τον αρχηγό του φωτός και της ζωής, μέσω του οποίου θα μπορέσω να αποκτήσω αγγελική χάρη, και να αποβάλω από την άλλη την πικρή αλαζονεία της σκοτεινής νύχτας, μέσα στην οποία έπραξα τα απρεπή. Πρέπει τώρα να επαναστατήσω ενάντια στον μεγάλο και δεινό Εχθρό και σπορέα, αυτόν που έσπειρε μέσα μου τον σπόρο της ακαθαρσίας και των ζιζανίων, ώστε βγαίνοντας νικήτρια από αυτόν τον πόλεμο, να λάβω το ένδυμα της αγνείας μαζί με το βραβείο της νίκης από τον Φιλάνθρωπο.

Διότι εκείνοι που πράττουν το πονηρό, είτε μέσα σε κοινόβιο είτε σε οποιονδήποτε τόπο, αυτοί είναι οι υιοί του Πονηρού, που εξομοιώθηκαν με τα ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι. Γίνε λοιπόν σιτάρι, για να συναχθείς στις αποθήκες του Κυρίου, και όχι ζιζάνιο για να κατακαείς σε άσβεστο πυρ. Αλλά και ας μην κρίνουμε κανέναν, διότι δεν γνωρίζουμε πώς διάγει στο κελί του, ούτε τι πόνο καταβάλλει προς τον Θεό.

Γι' αυτό φέρει την επιγραφή «συνέσεως», ώστε να κατανοήσουμε ποιος είναι αυτός που τα λέει αυτά, και ποιος είναι ο λαός του, και ποιος ο νόμος· διότι φαίνεται πως είναι διαφορετικός από τον νόμο του Μωυσή. Αυτά όμως τα αποσαφηνίζει το Ευαγγέλιο, στο οποίο αναφέρεται: «Όλα αυτά τα είπε ο Ιησούς στα πλήθη με παραβολές, και χωρίς παραβολή δεν τους μιλούσε· για να εκπληρωθεί εκείνο που ειπώθηκε μέσω του προφήτη, ο οποίος λέει: Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές· θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή».

Μέσω ποιου προφήτη είχαν ειπωθεί αυτά, αν όχι μέσω του προκειμένου Ασάφ; Επειδή μερικοί δεν το κατανόησαν αυτό, πρόσθεσαν στο Ευαγγέλιο τη φράση «μέσω του προφήτη Ησαΐα»· στα ακριβή αντίγραφα όμως, χωρίς την προσθήκη του «μέσω του Ησαΐα», αναγράφεται απλώς έτσι: «Για να εκπληρωθεί το ρηθέν μέσω του προφήτη, ο οποίος λέγει: Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές· θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου», τα οποία βέβαια περιέχονται στο προκείμενο κείμενο, και όχι στην προφητεία του Ησαΐα. Επομένως, από την ευαγγελική παράθεση προκύπτει ότι ο Σωτήρας πρέπει να είναι, και κανένας άλλος, αυτός που ομιλεί στο δικό του πρόσωπο εδώ λέγοντας το: «Προσέχετε, λαέ μου, τον νόμο μου». Και για να τον κατανοήσουμε, έθεσε ως επιγραφή τη λέξη «σύνεσις»· ώστε να μη νομίζουμε ότι τα λεγόμενα είναι ψαλμός ή ωδή ή κάτι παρόμοιο, αλλά διδασκαλία του Χριστού προς τον δικό του λαό, δηλαδή την Εκκλησία του, διασαφηνίζοντας τις παρανομίες του ιουδαϊκού έθνους. Θα κατανοήσεις δε ότι ο δικός του λαός είναι διαφορετικός από εκείνον που κατηγορείται στη συνέχεια, εάν παραβάλεις σε αυτά την προφητεία του Ζαχαρία, μέσω της οποίας έχει ειπωθεί: «Χαίρε σφόδρα, θυγατέρα της Σιών, διαλάλει, θυγατέρα της Ιερουσαλήμ. Ιδού, εγώ έρχομαι και θα κατασκηνώσω ανάμεσά σου, λέγει ο Κύριος. Και θα καταφύγουν πολλά έθνη στον Κύριο, και θα γίνουν λαός μου, και εγώ θα γίνω Θεός τους».

Γι' αυτό προσθέτει: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολή, θα εκστομίσω αινίγματα απ' αρχής»· πράγμα που βεβαίως διδάσκει και η γραφή των ιερών Ευαγγελίων, μέσω της οποίας έχει αναφερθεί ότι: «Όλα αυτά τα είπε ο Ιησούς στα πλήθη με παραβολές, και χωρίς παραβολή δεν τους μιλούσε· για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη, ο οποίος λέει: Θα ανοίξω με παραβολές το στόμα μου· θα αναγγείλω όσα είναι κρυμμένα από καταβολής».

Διότι αντί του, «Θα εκφέρω προβλήματα από την αρχή», ο Ματθαίος, όντας Εβραίος, χρησιμοποίησε δική του απόδοση λέγοντας: «Θα αναγγείλω όσα είναι κρυμμένα από καταβολής»· αντί αυτού, ο μεν Ακύλας απέδωσε: «Θα ομβρήσω αινίγματα από την αρχή», ο δε Σύμμαχος: «Θα αναβλύσω προβλήματα αρχαία». Επειδή δε ο Λόγος του Θεού πρόκειται να διατυπώσει τις κατηγορίες εναντίον του προτέρου λαού και να παραθέσει τις αιτίες για τις οποίες αυτός έχει αποβληθεί, αναγκαίως προτρέπει τη δική Του Εκκλησία να προσέχει τα λεγόμενα και να κατανοεί τις παραθέσεις των κατηγοριών των παλαιών, ώστε να μην περιπέσει στα ίδια σφάλματα, αλλά μαθαίνοντας από τη διήγηση γι' αυτούς τι είδους τέλος τους βρήκε, να σωφρονιστεί από το παράδειγμα. Λέγοντας: «Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολή, θα εκφέρω προβλήματα από την αρχή», προσθέτει τις κατηγορίες του προτέρου λαού. Διότι έχει χρησιμοποιήσει εκείνα ως παραβολή, αντί για υπόδειγμα, προς δική μας νουθεσία. Και σύμφωνα με άλλη ερμηνεία, ο παρών λόγος απαριθμεί τις παρανομίες του ιουδαϊκού έθνους, επειδή ακριβώς στα προηγούμενα λεγόταν: «Γιατί, Θεέ μου, μας απέρριψες εντελώς, και οργίστηκε ο θυμός σου εναντίον των προβάτων της βοσκής σου;» και όσα άλλα λέγονταν για την πολιορκία που τους κατέλαβε. Διότι παρουσιάζει τις αιτίες αυτών μέσα από τα προκείμενα λόγια. Και επειδή στον προηγούμενο ψαλμό λεγόταν: «Μήπως θα απορρίψει για πάντα ο Κύριος, και δεν θα ευδοκήσει πλέον;»

Γι' αυτό λέει: «Η καρδιά μου είδε πολλά, σοφία και γνώση», όχι επειδή η γνώση τέτοιων πραγμάτων προήλθε αυτόματα και ακοπίαστα, αλλά επειδή, όπως λέει, «Έδωσα την καρδιά μου στο να γνωρίσει σοφία και γνώση», αφού δεν θα τα είχε μάθει αυτά, εάν δεν είχε προηγηθεί ο μόχθος και η μελέτη για τη γνώση τους. Αλλά λέει: «Γνώρισα και παραβολές και επιστήμη», δηλαδή την κατανόηση του υπερβατικού που επιτυγχάνεται αναλογικά, μέσω της παράθεσης των ήδη γνωστών πραγμάτων. Και αναφέρει ότι τα έχει διδαχθεί αυτά· διότι λέει: «Γνώρισα παραβολές και επιστήμη», όπως ακριβώς και στο Ευαγγέλιο ο Κύριος, διδάσκοντας τους ακροατές του, παρουσιάζει τον λόγο περί της βασιλείας χρησιμοποιώντας ως διήγηση το μαργαριτάρι, τον θησαυρό, τον γάμο, τον σπόρο, το προζύμι ή κάτι παρόμοιο, όχι λέγοντας ότι αυτά τα ίδια είναι η βασιλεία, αλλά μέσω της ομοιότητας των εννοιών που αυτά υποδηλώνουν, υποδεικνύει παραβολικά στους ακροατές ορισμένα εναύσματα και αινίγματα για τα πράγματα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη κατανόηση. Και σε αυτόν τον σκοπό, λέει, κατευθύνθηκε η προαίρεση του πνεύματός μου, στο να αποκτήσω πλήθος σοφίας, ώστε, με το να γίνω σοφός, να μην αποτύχω να γνωρίσω τα όντα ούτε να μείνω μακριά από την ανακάλυψη του ωφέλιμου. Διότι η γνώση πηγάζει από τη σοφία, και η γνώση μάς καθιστά ευκολότερη την κρίση για τα ανώτερα πράγματα.

«Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα αναγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου». Τι πρόσθεσε λοιπόν τώρα; «Όσα ακούσαμε και γνωρίσαμε, και οι πατέρες μας μάς διηγήθηκαν». Αυτά αρμόζουν στην ανθρωπότητα. Και για να δείξει ότι τα δικά του είναι όμοια και σύμφωνα με όσα ειπώθηκαν μέσω των προφητών: «Δεν κρύφτηκαν από τα τέκνα τους σε άλλη γενεά. Αναγγέλλουν τους αίνους του Κυρίου και τις δυνάμεις του, και τα θαυμαστά έργα του που έκανε». Ποιοι ανη...... για τους οποίους έλεγαν προηγουμένως, «Οι πατέρες μας μάς διηγήθηκαν», αλλά υπέρ .....σεν. σ.....σω τούτο στην ίδια την προφητεία έχοντας τάξει.

Μτ 13, 24-52 «Βασιλεία των ουρανών» και βασιλεία του Θεού ονομάζεται αφενός η πρώτη παρουσία του Δεσπότου Χριστού, καθώς λέει: «αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία». Και πάλι: «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του». Διότι καθένα από αυτά υπονοεί την πρώτη παρουσία. Ονομάζεται βασιλεία η ανάσταση, καθώς λέει: «έως ότου το πίνω καινούργιο στη βασιλεία». Ονομάζεται βασιλεία και το ίδιο το κήρυγμα, ως πρόξενος της βασιλείας, καθώς λέει: ωμοιώθη η «βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού» και «όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι». Διότι μέσα από καθεμία από τις δύο παραβολές υπονοείται το κήρυγμα. Επειδή, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιναπιού, που είναι πάρα πολύ μικρός όταν σπέρνεται, απλώνεται και εκτείνεται σε μεγάλο δέντρο, έτσι και ο λόγος του κηρύγματος, που ήταν πολύ μικρός και σπερνόταν και φαινόταν στην αρχή μόνο στην Ιουδαία, αργότερα από εκεί εξαπλώθηκε και διέτρεξε όλη την οικουμένη. Και όπως ακριβώς το προζύμι, αν και μικρό, ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι και η χάρη του κηρύγματος, αφού εναποτέθηκε στο ανθρώπινο φύραμα, το μετέστησε ολόκληρο στην υπακοή του Χριστού, ζυμώνοντάς το ως άρτο, συσφίγγοντας και ενοποιώντας τη διασκορπισμένη μέσα στην πλάνη, διαμελισμένη και διαλυμένη φύση μας. Έτσι και το ίδιο το κήρυγμα ονομάζεται βασιλεία των ουρανών.

Όλα αυτά τα εξιστόρησα μέσω των ορατών πραγμάτων, μέσω πτηνών και ζώων και όλων όσα βλέπουμε, διότι είναι αδύνατον να ειπωθούν ή να ερμηνευθούν αλλιώς τα πνευματικά, όπως ακριβώς και ο Κύριος μίλησε ως επί το πλείστον με παραβολές, λαμβάνοντας παραδείγματα από τα ορώμενα, παρομοιάζοντας τη βασιλεία με «κόκκο σιναπιού» και «προζύμι» και «θησαυρό»· διότι λέει, «θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από καταβολής κόσμου». Διότι τα πνευματικά είναι άρρητα και δεν μπορούν να εκφραστούν με ανθρώπινο λόγο, εάν το ίδιο το Πνεύμα δεν διδάξει με την εμπειρία και την ενέργεια την άξια και πιστή ψυχή. Διότι την πνευματική αναγέννηση, την αύξηση και την τελείωση είναι αδύνατον να τις εκφράσει κανείς όπως πρέπει, παρά μόνο να πιστεύει ότι ο Θεός ενεργεί κατ' αυτόν τον τρόπο στους ανθρώπους που έχουν επιλέξει την ευάρεστη σε Αυτόν πολιτεία. Έτσι, λοιπόν, και η ομιλία περί των πνευματικών είναι βαρβαρική στους ανθρώπους του κόσμου.

Ας υπομείνουμε λοιπόν, αγαπητοί, τις θλίψεις της φυλακής, τους πειρασμούς που ακόμη προσδοκώνται, αυτό το ίδιο, το να πεθαίνουμε καθημερινά, να μαρτυρούμε, να αγωνιζόμαστε, μέχρι να έρθει ο καιρός της ειρήνης, τον οποίο ο Κύριος έκρινε επαρκή ως δοκιμασία όσων ομολογούν και ως ανταπόδοση όσων απειθούν. Η μία ημέρα ας οδηγεί στην άλλη με υπομονή και προθυμία, το χέρι ας εργάζεται οποιοδήποτε έργο, το στόμα ας ψάλλει, το σώμα ας δουλαγωγείται, ο νους ας προσέχει τον εαυτό του ώστε να μην ανοίγει τη θύρα στα πάθη, προκειμένου η φυλακή να είναι ευρύχωρη, ευχάριστη, γλυκιά, παλάτι του Χριστού· διότι το αντίθετο είναι προφανές. Υπάρχει πίστη από τους ανθρώπους εκτός φυλακής προς εσάς, τόσο ανδρών όσο και γυναικών, μοναζουσών και λαϊκών. Και δικαιολογημένα· επειδή με τη χάρη του Θεού είστε το φως του Βυζαντίου, για να μην πω όλου του κόσμου. Αλλά ας προσέχουμε τον διάβολο που σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και με το κόσκινο του νου ας αποδεχόμαστε την πίστη, ενώ ας αποτινάζουμε τις κοσμικές προσκολλήσεις, για να μην καταστρέφεται ο αγρός της ψυχής. Είχε και ο μέγας Παύλος αγαπητές γυναίκες· την Απφία, την Περσίδα, και παρακαλεί την Ευοδία και τη Συντύχη να έχουν το ίδιο φρόνημα εν Κυρίω, καθώς κοπίασαν, αγωνίστηκαν και διακόνησαν μαζί του. Και είναι πάντως αναγκαίο να έχουμε τέτοιες σχέσεις, αλλά να τις έχουμε όπως τις είχε εκείνος· διότι λέει για την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, ότι αυτοί για τη ζωή μου υπέβαλαν σε κίνδυνο τον ίδιο τους τον τράχηλο.

Το σάτον, δε, ήταν κάποιο μέτρο στους Ιουδαίους, όπως και εμείς έχουμε, για παράδειγμα, τις χοίνικες ή τα δεκάλιτρα. Ορισμένοι, πάλι, εννοούν ως ζύμη το κήρυγμα· και ως τρία σάτα, τις τρεις δυνάμεις της ψυχής, δηλαδή το λογικό, το θυμικό και το επιθυμητικό· και ως γυναίκα, την ψυχή, η οποία έκρυψε το κήρυγμα σε όλες τις δυνάμεις της, και αναμείχθηκε, και ζυμώθηκε, και αγιάστηκε ολόκληρη από αυτό· διότι πρέπει όλοι μας να ζυμωθούμε και να μεταβληθούμε προς το θειότερο. Διότι λέει: «μέχρι που ζυμώθηκε όλο». «Όλα αυτά τα είπε ο Ιησούς στα πλήθη με παραβολές, και χωρίς παραβολή δεν τους μιλούσε, ώστε να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη, ο οποίος λέγει:»

«Θα ανοίξω το στόμα μου με παραβολές, θα εξαγγείλω πράγματα κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου.» Παραθέτει τον προφήτη να προαναγγέλλει πώς επρόκειτο να διδάξει ο Ιησούς, και ότι θα δίδασκε με παραβολές, για να μη νομίσεις εσύ ότι ο Χριστός εφηύρε κάποιον καινούργιο τρόπο διδασκαλίας.