Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:37

Είδες την υπερβάλλουσα προετοιμασία της ψυχής, πώς περιτείχισε τον εαυτό της με την αναίδεια! Η γενναία γυναίκα δεν φοβήθηκε τον θόρυβο των υπηρετών, ούτε τη σκληρή επίπληξη των παρευρισκομένων, σκεπτόμενη τούτο: ότι αν δεν κάνω το πρόσωπό μου σχεδόν σιδερένιο ή χάλκινο, δεν μπορώ να σωθώ. Ή πάλι: όπως ακριβώς πριν, έχοντας τα εξωτερικά μου μάτια αμετακίνητα, δεν ένιωθα καμία ντροπή για την καταστροφή των πολλών, έτσι και τώρα, αν δεν εισέλθω μεταβάλλοντας τα εσωτερικά μάτια της καρδιάς μου σε πολλή αυστηρότητα και αναίδεια, δεν μπορώ να επιτύχω τον κρυφό μου πόθο, ούτε βέβαια να καθαριστώ από την αισχρή πλημμύρα της ασελγείας μου. Τώρα είναι αναγκαίο να προτιμήσω αυτή την αναίδεια έναντι της προηγούμενης ντροπής μου· τώρα είναι καιρός να μετατρέψω τα της προηγούμενης αισχύνης σε ευπρέπεια· τώρα είναι καιρός για μεγάλο αγώνα, να λησμονήσω τα πρόσκαιρα και ρυπαρά αρώματα, με τα οποία φθάρθηκα στα βάθη της αμαρτίας· τώρα είναι καιρός να αναλογιστώ, να ζητήσω από τη μια τον αρχηγό του φωτός και της ζωής, μέσω του οποίου θα μπορέσω να αποκτήσω αγγελική χάρη, και να αποβάλω από την άλλη την πικρή αλαζονεία της σκοτεινής νύχτας, μέσα στην οποία έπραξα τα απρεπή. Πρέπει τώρα να επαναστατήσω ενάντια στον μεγάλο και δεινό Εχθρό και σπορέα, αυτόν που έσπειρε μέσα μου τον σπόρο της ακαθαρσίας και των ζιζανίων, ώστε βγαίνοντας νικήτρια από αυτόν τον πόλεμο, να λάβω το ένδυμα της αγνείας μαζί με το βραβείο της νίκης από τον Φιλάνθρωπο.

Διότι εκείνοι που πράττουν το πονηρό, είτε μέσα σε κοινόβιο είτε σε οποιονδήποτε τόπο, αυτοί είναι οι υιοί του Πονηρού, που εξομοιώθηκαν με τα ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι. Γίνε λοιπόν σιτάρι, για να συναχθείς στις αποθήκες του Κυρίου, και όχι ζιζάνιο για να κατακαείς σε άσβεστο πυρ. Αλλά και ας μην κρίνουμε κανέναν, διότι δεν γνωρίζουμε πώς διάγει στο κελί του, ούτε τι πόνο καταβάλλει προς τον Θεό.

Της λέει ο Κύριος: Εγώ είμαι αυτός που σου μιλώ. Ο ίδιος πάλι, ο Σταυρωθείς, δεν απέκρυψε την ερμηνεία των ζιζανίων από τους δικούς του μαθητές, λέγοντας: Αυτός που σπέρνει τον καλό σπόρο είναι ο Υιός του ανθρώπου· και ο αγρός είναι ο κόσμος· το δε καλό σπέρμα, αυτοί είναι οι υιοί της βασιλείας· ενώ τα ζιζάνια είναι οι υιοί του Πονηρού· και ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο Διάβολος· και ο θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος· και οι θεριστές είναι οι Άγγελοι. Όπως λοιπόν συλλέγονται τα ζιζάνια και κατακαίονται στη φωτιά, έτσι θα γίνει και κατά τη συντέλεια του αιώνος. Θα αποστείλει ο Υιός του ανθρώπου τους Αγγέλους του, και θα συλλέξουν από τη βασιλεία του όλα τα σκάνδαλα και εκείνους που πράττουν την ανομία, και θα τους ρίξουν στο καμίνι του πυρός· εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των οδόντων.

Όταν δε οι μαθητές του, ευρισκόμενοι στο σπίτι, του έλεγαν: «Εξήγησέ μας την παραβολή των ζιζανίων», εκείνος την ερμηνεύει και δεν την αποκρύπτει, ώστε να μην επιτρέψει στον απατεώνα να βρει λαβή εναντίον της αλήθειας. Αποκρίνεται, λοιπόν, σαφώς ο Κύριος και λέει: «Αυτός που σπέρνει τον καλό σπόρο είναι ο Θεός. Ο δε αγρός είναι ο κόσμος, τα ζιζάνια είναι οι πονηροί άνθρωποι, ο εχθρός άνθρωπος είναι ο διάβολος, οι θεριστές είναι οι άγγελοι, ο θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος, το σιτάρι είναι οι καλοί άνθρωποι. * [Όπως] όταν αποστέλλει ο Κύριος τους αγγέλους του και συνάγουν τους αμαρτωλούς από τη βασιλεία του και τους παραδίδουν για να καούν». Και βλέπετε, υιοί της αλήθειας, ότι αυτά που θέλει να πει, τα προβάλλει εναντίον του εαυτού του αυτός που αναδείχθηκε εκ νέου ανάμεσά μας στη θέση του Ιαννή και του Ιαμβρή. Διότι αυτός μεν αρνείται ότι ο κόσμος ανήκει στον Θεό· εδώ όμως ο Σωτήρας είπε ότι ο κόσμος είναι ο αγρός, ενώ ο οικοδεσπότης και κύριος του αγρού είναι 〈ο Θεός〉, δηλαδή ο Πατέρας του, και ότι ο ίδιος έχει σπείρει τον καλό του σπόρο. Και ούτε διαχώρισε τις ψυχές από τα σώματα ή τα σώματα από τις ψυχές, αλλά είπε ότι ο εχθρός άνθρωπος έσπειρε τα ζιζάνια, που είναι οι πονηροί άνθρωποι, και ως ανθρώπους δεν εννοεί τα σώματα χωριστά 〈ούτε τις ψυχές χωριστά〉, αλλά μίλησε ενιαία για πονηρούς ανθρώπους.

Γι' αυτό λέει: «Η καρδιά μου είδε πολλά, σοφία και γνώση», όχι επειδή η γνώση τέτοιων πραγμάτων προήλθε αυτόματα και ακοπίαστα, αλλά επειδή, όπως λέει, «Έδωσα την καρδιά μου στο να γνωρίσει σοφία και γνώση», αφού δεν θα τα είχε μάθει αυτά, εάν δεν είχε προηγηθεί ο μόχθος και η μελέτη για τη γνώση τους. Αλλά λέει: «Γνώρισα και παραβολές και επιστήμη», δηλαδή την κατανόηση του υπερβατικού που επιτυγχάνεται αναλογικά, μέσω της παράθεσης των ήδη γνωστών πραγμάτων. Και αναφέρει ότι τα έχει διδαχθεί αυτά· διότι λέει: «Γνώρισα παραβολές και επιστήμη», όπως ακριβώς και στο Ευαγγέλιο ο Κύριος, διδάσκοντας τους ακροατές του, παρουσιάζει τον λόγο περί της βασιλείας χρησιμοποιώντας ως διήγηση το μαργαριτάρι, τον θησαυρό, τον γάμο, τον σπόρο, το προζύμι ή κάτι παρόμοιο, όχι λέγοντας ότι αυτά τα ίδια είναι η βασιλεία, αλλά μέσω της ομοιότητας των εννοιών που αυτά υποδηλώνουν, υποδεικνύει παραβολικά στους ακροατές ορισμένα εναύσματα και αινίγματα για τα πράγματα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη κατανόηση. Και σε αυτόν τον σκοπό, λέει, κατευθύνθηκε η προαίρεση του πνεύματός μου, στο να αποκτήσω πλήθος σοφίας, ώστε, με το να γίνω σοφός, να μην αποτύχω να γνωρίσω τα όντα ούτε να μείνω μακριά από την ανακάλυψη του ωφέλιμου. Διότι η γνώση πηγάζει από τη σοφία, και η γνώση μάς καθιστά ευκολότερη την κρίση για τα ανώτερα πράγματα.

Διότι δεν θα τους επαναλάμβανε δεύτερη φορά την ίδια [παραβολή], εφόσον επιθυμούσαν να μάθουν τη σημασία της· επειδή έβλεπαν ότι από αυτήν διαφαινόταν μεγάλη απειλή. Γι' αυτό και δεν τους επιπλήττει, αλλά συμπληρώνει τα όσα έχουν λεχθεί. Και εκείνο που έλεγα πάντοτε, ότι δηλαδή τις παραβολές δεν πρέπει να τις εξετάζουμε κατά γράμμα, επειδή έτσι θα προκύψουν πολλά άτοπα, αυτό ακριβώς μας διδάσκει και ο ίδιος εδώ, και έτσι εξηγεί την παραβολή. Διότι ούτε αναφέρει ποιοι είναι οι δούλοι που προσήλθαν· αλλά, δείχνοντας ότι τους συμπεριέλαβε για χάρη κάποιας λογικής αλληλουχίας και για να διαπλάσει την εικόνα, αφήνοντας κατά μέρος εκείνο το στοιχείο, ερμηνεύει τα επείγοντα και προπάντων τα ουσιώδη, εξαιτίας των οποίων άλλωστε λέχθηκε η παραβολή, αποδεικνύοντας ότι ο ίδιος είναι κριτής και κύριος των πάντων. Και αποκρινόμενος, αναφέρει το κείμενο, τους είπε: Εκείνος που σπέρνει τον καλό σπόρο είναι ο Υιός του ανθρώπου· ο δε αγρός είναι ο κόσμος· και ο καλός σπόρος, αυτοί είναι οι υιοί της βασιλείας· ενώ τα ζιζάνια είναι οι υιοί του πονηρού· και ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο διάβολος· ο δε θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος· και οι θεριστές είναι οι άγγελοι.

Και κατ' εκείνον τον καιρό θα σωθεί ο λαός σου, καθένας που θα βρεθεί γραμμένος σε τούτο το βιβλίο· και πολλοί από εκείνους που κοιμούνται στο χώμα της γης θα εγερθούν. Αυτοί για ζωή αιώνια, και οι άλλοι για ονειδισμό και αισχύνη αιώνια· και οι συνετοί θα λάμψουν όπως η λαμπρότητα του στερεώματος, και από τους πολλούς δικαίους, σαν τους αστέρες στον αιώνα.» «Σας λέω, ότι για κάθε αργό λόγο που θα πουν οι άνθρωποι, θα δώσουν λόγο γι' αυτόν την ημέρα της κρίσεως. Διότι από τα λόγια σου θα δικαιωθείς, και από τα λόγια σου θα καταδικαστείς.» «Και τον πλησίασαν οι μαθητές του λέγοντας: Εξήγησέ μας την παραβολή των ζιζανίων του αγρού. Εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Αυτός που σπέρνει το καλό σπέρμα είναι ο Υιός του ανθρώπου· ο αγρός είναι ο κόσμος· το καλό σπέρμα, αυτοί είναι οι υιοί της βασιλείας· και τα ζιζάνια είναι οι υιοί του πονηρού· ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο διάβολος· ο θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος· και οι θεριστές είναι οι άγγελοι. Όπως, λοιπόν, μαζεύονται τα ζιζάνια και κατακαίγονται στη φωτιά, έτσι θα συμβεί και στη συντέλεια αυτού του αιώνος. Θα αποστείλει ο Υιός του ανθρώπου τους αγγέλους του, και θα συνάξουν από τη βασιλεία του όλα τα σκάνδαλα και όσους πράττουν την ανομία, και θα τους ρίξουν στο καμίνι της φωτιάς. Εκεί θα είναι ο κλαυθμός και ο τριγμός των δοντιών.

Γι' αυτό «ετοίμαζε για την έξοδο» από αυτήν τη ζωή σου «τα έργα» σου μέσω της μνήμης του θανάτου, της αγνείας και της σωφροσύνης, διότι να θυμάσαι τα έσχατά σου, δηλαδή τον θάνατό σου, και ποτέ δεν πρόκειται να αμαρτήσεις, και «να επιδιώκετε την ειρήνη με όλους και τον αγιασμό, χωρίς τον οποίο κανείς δεν θα δει τον Κύριο», και «ετοίμαζε για την έξοδο τα έργα σου και προετοιμάσου στον αγρό». Σε ποιον αγρό; Όσο βρίσκεσαι ακόμη σε αυτόν τον κόσμο να προετοιμάζεσαι για να σωθείς· διότι αγρός είναι ο παρών κόσμος, όπως ο Κύριος ερμηνεύει στην παραβολή των ζιζανίων του αγρού: αυτός που έσπειρε, λέει, το «καλό σπέρμα» είναι ο Υιός του ανθρώπου, και ο αγρός είναι ο κόσμος, ενώ ο εχθρός που έσπειρε τα ζιζάνια είναι ο διάβολος και τα εξής περί του θερισμού, της συντέλειας, και των θεριστών, που είναι οι άγγελοι, και του διαχωρισμού και της καύσης των ζιζανίων, δηλαδή των αιρετικών, και όσα εκεί κυριολεκτικά έχουν ερμηνευθεί. Και προετοιμάσου στον αγρό, σε αυτόν τον κόσμο, όσο ζεις ακόμη σε αυτόν με τη σάρκα· διότι όποιος αναχωρήσει από εδώ απροετοίμαστος δεν θα βρει άλλον αγρό για την προετοιμασία των εφοδίων της μακράς οδοιπορίας· «Στον άδη», λέει, «ποιος θα εξομολογηθεί σε εσένα;» Δηλαδή κανείς· διότι τότε θα έχει κλείσει ο καιρός της εξομολόγησης και ο χρόνος της μετάνοιας.

Μτ 13, 24-52 «Βασιλεία των ουρανών» και βασιλεία του Θεού ονομάζεται αφενός η πρώτη παρουσία του Δεσπότου Χριστού, καθώς λέει: «αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία». Και πάλι: «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του». Διότι καθένα από αυτά υπονοεί την πρώτη παρουσία. Ονομάζεται βασιλεία η ανάσταση, καθώς λέει: «έως ότου το πίνω καινούργιο στη βασιλεία». Ονομάζεται βασιλεία και το ίδιο το κήρυγμα, ως πρόξενος της βασιλείας, καθώς λέει: ωμοιώθη η «βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού» και «όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι». Διότι μέσα από καθεμία από τις δύο παραβολές υπονοείται το κήρυγμα. Επειδή, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιναπιού, που είναι πάρα πολύ μικρός όταν σπέρνεται, απλώνεται και εκτείνεται σε μεγάλο δέντρο, έτσι και ο λόγος του κηρύγματος, που ήταν πολύ μικρός και σπερνόταν και φαινόταν στην αρχή μόνο στην Ιουδαία, αργότερα από εκεί εξαπλώθηκε και διέτρεξε όλη την οικουμένη. Και όπως ακριβώς το προζύμι, αν και μικρό, ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι και η χάρη του κηρύγματος, αφού εναποτέθηκε στο ανθρώπινο φύραμα, το μετέστησε ολόκληρο στην υπακοή του Χριστού, ζυμώνοντάς το ως άρτο, συσφίγγοντας και ενοποιώντας τη διασκορπισμένη μέσα στην πλάνη, διαμελισμένη και διαλυμένη φύση μας. Έτσι και το ίδιο το κήρυγμα ονομάζεται βασιλεία των ουρανών.

Ας υπομείνουμε λοιπόν, αγαπητοί, τις θλίψεις της φυλακής, τους πειρασμούς που ακόμη προσδοκώνται, αυτό το ίδιο, το να πεθαίνουμε καθημερινά, να μαρτυρούμε, να αγωνιζόμαστε, μέχρι να έρθει ο καιρός της ειρήνης, τον οποίο ο Κύριος έκρινε επαρκή ως δοκιμασία όσων ομολογούν και ως ανταπόδοση όσων απειθούν. Η μία ημέρα ας οδηγεί στην άλλη με υπομονή και προθυμία, το χέρι ας εργάζεται οποιοδήποτε έργο, το στόμα ας ψάλλει, το σώμα ας δουλαγωγείται, ο νους ας προσέχει τον εαυτό του ώστε να μην ανοίγει τη θύρα στα πάθη, προκειμένου η φυλακή να είναι ευρύχωρη, ευχάριστη, γλυκιά, παλάτι του Χριστού· διότι το αντίθετο είναι προφανές. Υπάρχει πίστη από τους ανθρώπους εκτός φυλακής προς εσάς, τόσο ανδρών όσο και γυναικών, μοναζουσών και λαϊκών. Και δικαιολογημένα· επειδή με τη χάρη του Θεού είστε το φως του Βυζαντίου, για να μην πω όλου του κόσμου. Αλλά ας προσέχουμε τον διάβολο που σπέρνει ζιζάνια ανάμεσα στο σιτάρι, και με το κόσκινο του νου ας αποδεχόμαστε την πίστη, ενώ ας αποτινάζουμε τις κοσμικές προσκολλήσεις, για να μην καταστρέφεται ο αγρός της ψυχής. Είχε και ο μέγας Παύλος αγαπητές γυναίκες· την Απφία, την Περσίδα, και παρακαλεί την Ευοδία και τη Συντύχη να έχουν το ίδιο φρόνημα εν Κυρίω, καθώς κοπίασαν, αγωνίστηκαν και διακόνησαν μαζί του. Και είναι πάντως αναγκαίο να έχουμε τέτοιες σχέσεις, αλλά να τις έχουμε όπως τις είχε εκείνος· διότι λέει για την Πρίσκιλλα και τον Ακύλα, ότι αυτοί για τη ζωή μου υπέβαλαν σε κίνδυνο τον ίδιο τους τον τράχηλο.

Και χωρίς παραβολή δεν τους μιλούσε, τότε μόνο· διότι βέβαια δεν μιλούσε πάντοτε με παραβολές. Εξέφρασε δε ο Κύριος όσα ήταν κρυμμένα από την καταβολή του κόσμου. Διότι αυτός μας φανέρωσε τα επουράνια μυστήρια. «Τότε, αφού άφησε τα πλήθη, ήλθε στο σπίτι ο Ιησούς». Άφησε τα πλήθη τότε, όταν δεν ωφελούνταν καθόλου από τη διδασκαλία. Διότι αυτός μιλούσε με παραβολές, ώστε να τον ρωτήσουν· εκείνοι όμως, επειδή δεν φρόντισαν γι' αυτό, ούτε ζήτησαν να μάθουν κάτι, δικαιολογημένα εγκαταλείπονται από αυτόν. «Και τον πλησίασαν οι μαθητές του, λέγοντας: Εξήγησέ μας την παραβολή των ζιζανίων του χωραφιού». Μόνο γι' αυτήν ρωτούν, επειδή οι άλλες θεωρούνταν από αυτούς πιο σαφείς. Και ζιζάνια είναι όλα τα καταστρεπτικά φυτά που φυτρώνουν μαζί με το σιτάρι, η ήρα, ο όροβος, το βρώμιο και τα άλλα. «Εκείνος δε, αποκρινόμενος τους είπε: Αυτός που σπέρνει τον καλό σπόρο είναι ο Υιός του ανθρώπου· και το χωράφι είναι ο κόσμος. Και ο καλός σπόρος, αυτοί είναι οι υιοί της βασιλείας. Ενώ τα ζιζάνια είναι οι υιοί του πονηρού· και ο εχθρός που τα έσπειρε είναι ο διάβολος· ο δε θερισμός είναι η συντέλεια του αιώνος· και οι θεριστές είναι οι άγγελοι».