Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 13:51

Το στόμα μου θα λαλήσει σοφία. Όπως ακριβώς χώρισε τους ακροατές σε πάρα πολλές τάξεις, έτσι διαχωρίζει και τη διδασκαλία του σε διάφορους τρόπους. Αυτός δε που τα εκφωνεί αυτά είναι ο αποστολικός χορός, ο οποίος φέρει στο στόμα του τον Χριστό, που είναι η σοφία του Πατρός. Επειδή, λοιπόν, έφεραν τον Χριστό στο στόμα τους και τον μελετούσαν διαρκώς στον νου τους, διέθεταν σύνεση. Και είχε ακονιστεί τόσο πολύ ο νους τους ως προς τη σύνεση, ώστε να κατανοούν και τις παραβολές του Σωτήρος που αναφέρονται στα Ευαγγέλια. Γι' αυτό, όταν ο Χριστός τούς ρωτούσε: «Τα κατανοήσατε όλα αυτά;», του απαντούσαν: «Ναι».

Διότι Αυτόν κήρυτταν σε όλους τους ανθρώπους. Έχοντας δε ακονισμένο τον νου, κατανοούσαν όλες τις παραβολές του Χριστού ακόμη και πριν από τη δική Του ερμηνεία. Γι' αυτό, μετά από αυτές, ο μεν Σωτήρας έλεγε: «Τα κατανοήσατε όλα αυτά;». Εκείνοι δε Του λένε, «Ναι». Η καρδιά τους, λοιπόν, μελετούσε βαθιές πνευματικές γνώσεις, τις οποίες φανέρωναν σε όσους δεν μπορούσαν να τις παρακολουθήσουν, καθώς το σωματικό όργανο διακονούσε προς τον σκοπό αυτό την ενοικούσα ψυχή. Διότι η ψυχή το παρέλαβε αντί για ψαλτήρι για την ανάκρουση των θείων ύμνων μέσω αυτών, με κάθε μέλος να κινείται μέσα σε αυτό με έντεχνη γνώση και ακρίβεια.

Είδες ότι η κόλαση είναι διπλή, αφενός στο ότι κατακαίγεται κανείς, και αφετέρου στο ότι εκπίπτει από εκείνη τη δόξα; Αλλά για ποιον λόγο, λοιπόν, αφού αναχώρησαν εκείνοι, μιλάει και σε αυτούς με παραβολές; Διότι έγιναν σοφότεροι από όσα ειπώθηκαν, ώστε να μπορούν να τα κατανοούν. Γι' αυτό εξάλλου τους λέει μετά από αυτά: «Τα κατανοήσατε όλα αυτά;». Του απαντούν: «Ναι, Κύριε». Έτσι, μαζί με τα άλλα, η παραβολή κατόρθωσε και τούτο: να τους κάνει πιο διορατικούς. Τι λέει, λοιπόν, πάλι; «Ομοιάζει η βασιλεία των ουρανών με θησαυρό κρυμμένο στο χωράφι, τον οποίο, όταν τον βρήκε ένας άνθρωπος, τον έκρυψε, και από τη χαρά του πηγαίνει, πουλάει όλα όσα έχει και αγοράζει το χωράφι εκείνο». «Ομοιάζει πάλι η βασιλεία των ουρανών με έμπορο που αναζητά καλούς μαργαρίτες· ο οποίος, όταν βρήκε έναν πολύτιμο μαργαρίτη, πήγε, πούλησε όλα όσα είχε, και τον αγόρασε». Όπως ακριβώς εκεί, ο κόκκος του σιναπιού και το προζύμι έχουν μικρή διαφορά μεταξύ τους, έτσι συμβαίνει και εδώ με αυτές τις δύο παραβολές, του θησαυρού και του μαργαρίτη. Διότι και μέσα από τις δύο υποδηλώνεται τούτο, ότι πρέπει να προτιμά κανείς το κήρυγμα περισσότερο από όλα. Και εκείνες μεν, του προζυμιού και του σιναπιού, ειπώθηκαν για να φανερώσουν τη δύναμη του κηρύγματος, και ότι οπωσδήποτε θα επικρατήσει σε όλη την οικουμένη· αυτές δε εδώ, προβάλλουν την αξία και το πόσο πολύτιμο είναι. Διότι εξαπλώνεται μεν όπως το σινάπι, και επικρατεί όπως το προζύμι, αλλά είναι πολύτιμο όπως ο μαργαρίτης, και παρέχει άπειρο πλούτο όπως ο θησαυρός.

Διότι και εκεί άλλοι μεν σώζονται, άλλοι δε χάνονται· αλλά εκεί εξαιτίας της αποδοχής πονηρών δογμάτων· ενώ οι προηγούμενοι από αυτούς, επειδή δεν έδωσαν προσοχή σε όσα ελέχθησαν· αυτοί εδώ όμως, εξαιτίας της πονηρίας του βίου τους· οι οποίοι είναι και οι πιο άθλιοι από όλους, διότι, παρόλο που έφτασαν στη γνώση και αλιεύθηκαν, δεν μπόρεσαν ούτε έτσι να σωθούν. Αν και αλλού λέει ότι ο ίδιος ο ποιμένας κάνει τον διαχωρισμό, εδώ λέει ότι οι άγγελοι το κάνουν αυτό, όπως και στην περίπτωση των ζιζανίων. Τι συμβαίνει λοιπόν; Άλλοτε μεν τους μιλάει με τρόπο πιο απλό και συγκαταβατικό, άλλοτε δε με πιο υψηλό. Και αυτήν την παραβολή την ερμηνεύει χωρίς καν να ερωτηθεί, αλλά αυτοβούλως την έκανε εν μέρει γνωστή, και έτσι αύξησε τον φόβο. Διότι, για να μη νομίσεις, ακούγοντας ότι «τα σάπια τα πέταξαν έξω», ότι αυτή η απώλεια είναι κάτι το ανώδυνο, μέσω της ερμηνείας έδειξε την κόλαση, λέγοντας ότι «θα τους ρίξουν στο καμίνι»· και έτσι φανέρωσε τον τριγμό των δοντιών και την ανείπωτη οδύνη. Είδες πόσες είναι οι οδοί της απώλειας; Αυτή μέσω της πέτρας, μέσω των αγκαθιών, μέσω του δρόμου, μέσω των ζιζανίων, μέσω της σαγήνης. Δεν έλεγε, επομένως, άσκοπα ότι «πλατιά είναι η οδός που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που πορεύονται μέσω αυτής». Αφού λοιπόν τα είπε αυτά, και έκλεισε τον λόγο του καταλήγοντας στο φοβερό αυτό γεγονός, και αφού έδειξε ότι αυτά είναι τα περισσότερα (διότι σε αυτά ενδιέτριψε περισσότερο), λέει: «Τα κατανοήσατε όλα αυτά;» Του λέγουν: «Ναι, Κύριε».

Μτ 13, 24-52 «Βασιλεία των ουρανών» και βασιλεία του Θεού ονομάζεται αφενός η πρώτη παρουσία του Δεσπότου Χριστού, καθώς λέει: «αν όμως εγώ εκβάλλω τα δαιμόνια με το Πνεύμα του Θεού, τότε έφτασε σε εσάς η βασιλεία». Και πάλι: «ωμοιώθη η βασιλεία των ουρανών με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στον αγρό του». Διότι καθένα από αυτά υπονοεί την πρώτη παρουσία. Ονομάζεται βασιλεία η ανάσταση, καθώς λέει: «έως ότου το πίνω καινούργιο στη βασιλεία». Ονομάζεται βασιλεία και το ίδιο το κήρυγμα, ως πρόξενος της βασιλείας, καθώς λέει: ωμοιώθη η «βασιλεία των ουρανών με κόκκο σιναπιού» και «όμοια είναι η βασιλεία των ουρανών με προζύμι». Διότι μέσα από καθεμία από τις δύο παραβολές υπονοείται το κήρυγμα. Επειδή, όπως ακριβώς ο κόκκος του σιναπιού, που είναι πάρα πολύ μικρός όταν σπέρνεται, απλώνεται και εκτείνεται σε μεγάλο δέντρο, έτσι και ο λόγος του κηρύγματος, που ήταν πολύ μικρός και σπερνόταν και φαινόταν στην αρχή μόνο στην Ιουδαία, αργότερα από εκεί εξαπλώθηκε και διέτρεξε όλη την οικουμένη. Και όπως ακριβώς το προζύμι, αν και μικρό, ζυμώνει όλο το φύραμα, έτσι και η χάρη του κηρύγματος, αφού εναποτέθηκε στο ανθρώπινο φύραμα, το μετέστησε ολόκληρο στην υπακοή του Χριστού, ζυμώνοντάς το ως άρτο, συσφίγγοντας και ενοποιώντας τη διασκορπισμένη μέσα στην πλάνη, διαμελισμένη και διαλυμένη φύση μας. Έτσι και το ίδιο το κήρυγμα ονομάζεται βασιλεία των ουρανών.

Αυτή λοιπόν η σαγήνη συνέλαβε ανθρώπους από κάθε γένος: Βαρβάρους, Έλληνες, Ιουδαίους, πόρνες, τελώνες, ληστές. Όταν δε γέμισε, δηλαδή, όταν επέλθει η συντέλεια του κόσμου, τότε διαχωρίζονται οι ευρισκόμενοι μέσα στη σαγήνη. Διότι, ακόμη και αν πιστέψαμε, εάν βρεθούμε σάπιοι, απορριπτόμαστε· ενώ όσοι δεν είναι τέτοιοι, τοποθετούνται σε δοχεία, εννοώ δηλαδή στις αιώνιες σκηνές. Και κάθε πράξη, είτε αγαθή είτε πονηρή, λέγεται ότι αποτελεί τροφή της ψυχής. Διότι και η ψυχή διαθέτει νοητά δόντια. Τότε, λοιπόν, η ψυχή τα τρίζει, συντρίβοντας δηλαδή τις πρακτικές της δυνάμεις, επειδή έπραξε τέτοια έργα. «Τους λέει ο Ιησούς: Τα κατανοήσατε όλα αυτά; Του λέγουν: Ναι, Κύριε. Εκείνος δε τους είπε: