Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:1

Διότι μένω άφωνος, αγαπητοί, όταν φέρω ενώπιόν μου τα πράγματα που έγιναν από τον Ηρώδη· αν βεβαίως μπορεί κανείς να τα ονομάζει εκείνα πράγματα, και όχι τραύματα, εκείνου που διέπραξε τέτοια πράγματα. «Εκείνο τον καιρό», λέγει, «άκουσε ο Ηρώδης ο τετράρχης τη φήμη του Ιησού, και είπε στους υπηρέτες του: Αυτός είναι ο Ιωάννης, τον οποίο εγώ αποκεφάλισα. Αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς, και γι' αυτό οι θαυματουργικές δυνάμεις ενεργούν μέσα του». Ομολογεί τον φόνο του προφήτη, για τον οποίο δεν μπορεί να πει ψέματα· και γνώριζε ποιον σκότωσε, ότι δηλαδή είναι προφήτης και άνδρας δίκαιος. Διότι, εάν δεν το γνώριζε, δεν θα έλεγε ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς, και ότι γι' αυτό ενεργούν μέσα του οι δυνάμεις. Ώ, κακή συνείδηση! Για τι είδους φόνο δίνει ο ίδιος μαρτυρία εναντίον του εαυτού του; Ώ, κακή συνείδηση, που συζεί με μιαρή ψυχή, και την τιμωρεί μέχρι τον θάνατο, και μετά τον θάνατο την κρίνει αμείλικτα.

Εκείνο τον καιρό άκουσε ο τετράρχης Ηρώδης τη φήμη για τον Ιησού. Διότι ο βασιλιάς Ηρώδης, ο πατέρας του, είχε πλέον πεθάνει, αυτός δηλαδή που είχε θανατώσει τα νήπια. Ο ευαγγελιστής δεν επισημαίνει τον καιρό τυχαία, αλλά για να κατανοήσεις την αλαζονεία του τυράννου και την αδιαφορία του. Διότι δεν πληροφορήθηκε τα σχετικά με Αυτόν από την αρχή, αλλά έπειτα από πάρα πολύ χρόνο. Τέτοιοι είναι άλλωστε όσοι βρίσκονται στην εξουσία και περιβάλλονται από πολλή έπαρση· αργά τα πληροφορούνται αυτά, εξαιτίας του ότι δεν δίνουν πολλή σημασία σε αυτά.

6. Στην Καισάρεια του Φιλίππου (αυτή είναι η Πανειάδα, η οποία κάποτε ήταν περίφημη ανάμεσα στις πόλεις και ονομαζόταν πόλη του Φιλίππου του Καίσαρα· και στη θεία Γραφή ονομάζεται Δαν· διότι, όπως αναφέρεται, ο Δαβίδ απαρίθμησε τον λαό από τη Δαν έως τη Βηρσαβεέ· σε αυτήν, όταν βρέθηκε ο Δεσπότης μαζί με τους δούλους Του, ξέρανε την πηγή του αίματος της αιμορρούσας), σε αυτήν, λοιπόν, αφού συγκέντρωσε την πρώτη σύναξη των οικείων Του μαθητών, και αφού η πέτρα της ζωής διαμόρφωσε πρόχειρα το κάθισμά της πάνω σε κάποια πέτρα, ρωτούσε τους μαθητές Του λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι εγώ, ο Υιός του ανθρώπου;». Εκείνος που γνωρίζει τα πάντα έθεσε το ερώτημα, όχι επειδή αγνοούσε την άγνοια των ανθρώπων, αλλά επειδή επιθυμούσε να τη διαλύσει με το φως της γνώσης, σαν κάποιο σκοτάδι που σκέπαζε τα νοερά τους μάτια. Εκείνοι απάντησαν ότι άλλοι Τον διακηρύσσουν ως τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, άλλοι ως τον Ηλία, άλλοι ως τον Ιερεμία ή ως έναν από τους προφήτες. Επειδή, δηλαδή, έβλεπαν την τόσο μεγάλη άβυσσο των θαυμάτων Του, υπέθεταν πως ήταν ένας από τους παλαιούς προφήτες, ο οποίος αναστήθηκε από τους νεκρούς, και για τον λόγο αυτόν είχε αξιωθεί τέτοιας χάρης. Και αυτό είναι φανερό· διότι αναφέρεται: «Άκουσε ο Ηρώδης ο τετράρχης τη φήμη του Ιησού, και είπε στους υπηρέτες του: "Αυτός είναι ο Ιωάννης ο Βαπτιστής· αυτός αναστήθηκε από τους νεκρούς, και γι' αυτό ενεργούν μέσα του οι θαυματουργικές δυνάμεις"».

Μτ 13, 31-32 <Ο κόκκος του σινάπεως> υποδήλωσε την απλότητα της έκφρασης και της διδασκαλίας, από την οποία η μεγίστη και θερμότατη πίστη κυριάρχησε σε ολόκληρη την οικουμένη. Μτ 14, 1-2 Είναι πιθανό ο Ηρώδης να είχε ακούσει πολλές φορές τα περί του Χριστού, αλλά εξαιτίας της έπαρσης που είναι έμφυτη στους τυράννους και της αλαζονικής του νοοτροπίας, να περιφρονούσε και να υποτιμούσε τα όσα λέγονταν. Όταν όμως πλέον ολόκληρη εκείνη η περιοχή είχε γεμίσει από τα θαύματα και άπειρα πλήθη στρέφονταν προς τη διδασκαλία και η δραστικότητα των γεγονότων νικούσε κάθε φθόνο και έπαρση, τότε και ο ίδιος, όταν τα άκουσε εκείνο τον καιρό, κυριεύθηκε από δέος και έκπληξη, σκεπτόμενος μήπως τυχόν αναστήθηκε ο Ιωάννης, τον οποίο ο ίδιος είχε θανατώσει παράνομα. Διότι, βρισκόμενος σε διαρκείς συλλογισμούς για το ανοσιούργημα που είχε διαπράξει (καθώς το μέγεθος της αρετής του ανδρός και το ανυπέρβλητο άγος της πράξης δεν επέτρεπαν στον δράστη να λησμονήσει το μίασμα), και μαστιζόμενος στους λογισμούς του από αυτά, αλλά και εκπληττόμενος από το άκουσμα των παράδοξων έργων, φανταζόταν ότι ο δολοφονημένος ήταν σχεδόν παρών και απαιτούσε εκδίκηση για το έγκλημα. Γι' αυτό και ανακοινώνει την υποψία του στους υπηρέτες του, καθώς δεν είχε το θάρρος να αποκαλύψει την αγωνία του στους άλλους.

Κεφάλαιο ΙΔ'. Περί του Ιωάννη και του Ηρώδη. Περί των πέντε άρτων και των δύο ιχθύων. Περί του περιπάτου του Ιησού επί της θαλάσσης. «Εκείνο τον καιρό άκουσε ο Ηρώδης ο τετράρχης τη φήμη του Ιησού, και είπε στους δούλους του: