Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:16

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Ματθ. 14, 13—21 Τώρα όμως γέμισε και κοφίνια, και μάλιστα δόθηκε από ένα στον καθένα από τους μαθητές ως ανταμοιβή για τη διακονία, πράγμα που υποδηλώνει ότι αυτοί που διακονούν θα έχουν μεγάλο μισθό. Επειδή δε και ο άλλος ευαγγελιστής χαρακτηρίζει τους άρτους «κρίθινους», ο σκοπός της θεωρίας αποβλέπει στο εξής: το κριθάρι είναι κτηνώδης τροφή, η οποία ταυτίζεται με τη θεωρία που δόθηκε μέσω του Μωυσή σε αυτούς που ήταν λιγότερο λογικοί. Γι' αυτό τον λόγο αναφέρουμε ότι οι άρτοι ήταν πέντε, λόγω του πενταμερούς συγγράμματος του Μωυσή, και δύο τα ψάρια, μέσω των οποίων φανερώνεται η διπλή συγγραφή των αλιέων, η αποστολική και η ευαγγελική.

Διότι δεν είπε αμέσως, «Τους τρέφω εγώ»· επειδή δεν επρόκειτο να γίνει εύκολα αποδεκτό· αλλά τι; «Ο δε Ιησούς», λέγει, «τους είπε: Δεν έχουν ανάγκη να αναχωρήσουν· δώστε τους εσείς να φάνε». Δεν είπε, «Τους δίνω εγώ»· αλλά, «Εσείς δώστε».

Ακόμη σέρνονται καταγής· αν και έκανε αναρίθμητα πράγματα ώστε να μείνει στη μνήμη τους εκείνο το θαύμα, και μέσω της ερωτήσεως, και μέσω της απαντήσεως, και με το να τους καταστήσει διακόνους της διανομής, και με το να μοιράσει τα κοφίνια· ωστόσο η πνευματική τους κατάσταση ήταν ακόμη ατελής. Γι' αυτό και του λένε: «Από πού θα βρεθούν σε εμάς τόσοι άρτοι μέσα στην έρημο;». Και πριν από αυτό αλλά και τώρα αναφέρουν την έρημο, οι ίδιοι μεν λέγοντάς το αυτό από αδύναμο λογισμό, καθιστώντας όμως κατ' αυτόν τον τρόπο το σημείο υπεράνω πάσης υποψίας. Διότι, για να μην πει κανείς, όπως ήδη ανέφερα, ότι τα έλαβαν από κάποιο κοντινό χωριό, ομολογείται ο τόπος, ώστε να γίνει πιστευτό το θαύμα. Γι' αυτό τον λόγο, τόσο το προηγούμενο σημείο όσο και αυτό το επιτελεί σε έρημο, η οποία απέχει πολύ από τα χωριά. Μη κατανοώντας τίποτε από αυτά, οι μαθητές έλεγαν: «Από πού θα βρεθούν σε εμάς μέσα στην έρημο τόσοι άρτοι;». Διότι νόμιζαν ότι τους τα είχε πει αυτά, επειδή επρόκειτο να τους προστάξει να τους θρέψουν οι ίδιοι· πράγμα εξαιρετικά ανόητο. Γι' αυτό τον λόγο και προηγουμένως έλεγε: «Δώστε τους εσείς να φάνε», προκειμένου να τους δώσει αφορμή να τον παρακαλέσουν. Τώρα όμως δεν λέει ούτε αυτό, δηλαδή «Δώστε τους να φάνε», αλλά τι; «Τους σπλαχνίζομαι, και δεν θέλω να τους απολύσω νηστικούς»· φέρνοντάς τους πιο κοντά και παρακινώντας τους περισσότερο, δίνοντάς τους τη δυνατότητα να αντιληφθούν ότι πρέπει να τα ζητήσουν από Εκείνον. Διότι τα λόγια του έδειχναν ότι έχει τη δύναμη να μην τους απολύσει νηστικούς, φανερώνοντας έτσι την εξουσία του. Διότι η φράση «Δεν θέλω» αυτό ακριβώς καταδεικνύει.

Εγώ απέστειλα τον Αββακούμ να κομίσει τροφή στον Δανιήλ μέσα στον λάκκο των λεόντων· εγώ χορηγούσα εξ ουρανού το μάννα στους υιούς του Ισραήλ επί σαράντα έτη, στους αχάριστους, και θα αφήσω να λιμοκτονήσουν οι ευγνώμονες; Όχι βέβαια, ουδαμώς. Δώστε τους εσείς να φάνε. Οι δε απόστολοι λένε: Να τους δώσουμε εμείς να φάνε; Από πού να δώσουμε, εμείς που λάβαμε την εντολή να μην πάρουμε τίποτα μαζί μας για τον δρόμο; Εκτός από πέντε άρτους και δύο ιχθύες δεν έχουμε τίποτε περισσότερο· και τι είναι αυτά για πέντε χιλιάδες άνδρες, χωρίς τις γυναίκες και τα παιδιά;

Ο δε Ιησούς τους είπε: «Δεν έχουν ανάγκη να φύγουν· δώστε τους εσείς να φάνε.» Οι μαθητές είναι φιλάνθρωποι, διότι νοιάζονται για το πλήθος, και γι' αυτό δεν θέλουν να μείνουν αυτοί νηστικοί. Τι λέει λοιπόν ο Σωτήρας; Δώστε τους, λέει, εσείς να φάνε. Και αυτό το λέει, όχι επειδή αγνοούσε πόση φτώχεια είχαν οι απόστολοι, σε καμία περίπτωση, αλλά για να φανεί, όταν εκείνοι θα έλεγαν ότι «Δεν έχουμε», ότι προχώρησε στο να θαυματουργήσει από ανάγκη, και όχι από φιλοδοξία. «Εκείνοι δε του λένε: Δεν έχουμε εδώ παρά μόνο πέντε άρτους και δύο ψάρια. Εκείνος δε είπε: Φέρτε μου τα εδώ. Και αφού διέταξε τα πλήθη να καθίσουν πάνω στα χόρτα, παίρνοντας τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, αναβλέποντας στον ουρανό ευλόγησε.» Φέρτε μου τους άρτους εδώ· διότι, αν και είναι αργά, ωστόσο εγώ, ο Δημιουργός του χρόνου, είμαι παρών· αν ο τόπος είναι έρημος, ωστόσο εγώ είμαι αυτός που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα. Μαθαίνουμε δε από αυτό ότι, ακόμη κι αν έχουμε λίγα, πρέπει αυτά να τα διαθέτουμε για τη φιλοξενία, διότι και οι απόστολοι, αν και είχαν λίγα, τα έδωσαν στα πλήθη. Αλλά όπως ακριβώς εκείνα τα λίγα πολλαπλασιάστηκαν, έτσι και τα δικά σου λίγα θα πληθυνθούν. Βάζει δε τα πλήθη να καθίσουν πάνω στα χόρτα, διδάσκοντας τη λιτότητα, για να μην αναπαύεσαι κι εσύ σε πολυτελή κρεβάτια και στρώματα.