Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:18

Διότι, όπως ακριβώς σε ένα βαλάντιο αποθηκεύονται χρυσά νομίσματα και άργυρος, τα οποία φέρουν αμφότερα την εικόνα και την επιγραφή του ονόματος ενός βασιλιά, αλλά ο τραπεζίτης που τα φυλάσσει γνωρίζει την υπεροχή του χρυσού έναντι της υποδεέστερης αξίας του αργύρου, έτσι, έστω και αν σε μία Γραφή έχουν γραφτεί τα σχετικά με τη θεότητα του Υιού και τα σχετικά με το σώμα που φόρεσε για εμάς από τη Μαρία, εμείς ωστόσο θα διακρίνουμε το καθένα από αυτά ως συνετοί μαθητές του ενός και αληθινού Διδασκάλου. Όσα λόγια και έργα, λοιπόν, είναι ταπεινά, να θεωρείς ότι έχουν γραφτεί για το σώμα του Ιησού· όσα όμως γραφόμενα είναι ένδοξα, για τη θεότητα του Λόγου. Όταν πεινάει μετά τη νηστεία, πρόκειται για αδυναμία του σώματος· όταν όμως από πέντε άρτους τρέφει πέντε χιλιάδες, χωρίς να υπολογίζονται τα παιδιά και οι γυναίκες, και περισσεύουν δώδεκα κοφίνια από κλάσματα, πρόκειται για έργο της θεότητας του Λόγου. Όταν κοιμάται στο προσκέφαλο μέσα στο πλοίο, πρόκειται για έργο σωματικής ανάπαυσης· όταν περπατά πάνω στη θάλασσα και επιτιμά τα κύματα και τους ανέμους λέγοντας «σιώπα, πεφίμωσο», αμέσως ακούει όσους βρίσκονται στο πλοίο να ομολογούν με όρκο: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού».

Και ποιος, βλέποντας την ουσία των υδάτων να αλλάζει και να μεταβάλλεται σε οίνο, δεν κατανοεί ότι Εκείνος που το έπραξε αυτό είναι Κύριος και Κτίστης της ουσίας όλων των υδάτων; Διότι για τον λόγο αυτόν, ως Δεσπότης, βάδιζε πάνω στη θάλασσα και περπατούσε όπως πάνω στη γη, παρέχοντας σε όσους τον έβλεπαν την απόδειξη της δεσποτείας Του επί των πάντων. Τρέφοντας δε ένα τόσο μεγάλο πλήθος από ελάχιστα αγαθά, και δημιουργώντας ο Ίδιος αφθονία από την έλλειψη, ώστε από πέντε άρτους να χορτάσουν πέντε χιλιάδες και να περισσέψουν άλλοι τόσοι, δεν φανέρωνε τίποτε άλλο παρά το ότι ο Ίδιος είναι και ο Κύριος της πρόνοιας των πάντων.

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Ματθ. 14, 13—21 Τώρα όμως γέμισε και κοφίνια, και μάλιστα δόθηκε από ένα στον καθένα από τους μαθητές ως ανταμοιβή για τη διακονία, πράγμα που υποδηλώνει ότι αυτοί που διακονούν θα έχουν μεγάλο μισθό. Επειδή δε και ο άλλος ευαγγελιστής χαρακτηρίζει τους άρτους «κρίθινους», ο σκοπός της θεωρίας αποβλέπει στο εξής: το κριθάρι είναι κτηνώδης τροφή, η οποία ταυτίζεται με τη θεωρία που δόθηκε μέσω του Μωυσή σε αυτούς που ήταν λιγότερο λογικοί. Γι' αυτό τον λόγο αναφέρουμε ότι οι άρτοι ήταν πέντε, λόγω του πενταμερούς συγγράμματος του Μωυσή, και δύο τα ψάρια, μέσω των οποίων φανερώνεται η διπλή συγγραφή των αλιέων, η αποστολική και η ευαγγελική.

Όταν με πέντε άρτους και δύο ιχθύες έθρεψε τους πεντακισχίλιους, μαζί με τις γυναίκες και τα παιδιά, σε τέτοιο βαθμό μέχρι χορτασμού, ώστε τα περισσεύματα των κλασμάτων να γεμίσουν δώδεκα κοφίνια, όπως ακριβώς ακούσαμε στην εκκλησία την περασμένη Κυριακή.

Και όπως ακριβώς, όταν δει κανείς μια χρυσή στάμνα που έχει μέσα της πολύτιμους λίθους, οι οποίοι φέρουν πάνω τους γραμμένα μυστήρια, επιθυμεί μεν να βλέπει τη στάμνα λόγω της λαμπρότητας της εμφάνισής της, αλλά ανθελκύεται από τους εσωτερικούς λίθους· διότι σπεύδει και να περιεργαστεί την ομορφιά των λίθων, και να γνωρίσει τα μυστήρια που είναι γραμμένα σε αυτήν· παρομοίως κι εγώ, βλέποντας μεν την ιστορία του γράμματος να είναι λαμπρή και περικαλλής, εκεί προσηλώνω τον νου μου· ελκύομαι όμως πάλι από την πνευματική θεωρία, η οποία υπόσχεται να μου αναδείξει θαύματα μεγαλύτερα από εκείνα της ιστορίας. Διότι, λέγει, το πρωί, καθώς ο Ιησούς επέστρεφε στην πόλη, πείνασε. Ω, ανεκφράστου και ανεκδιηγήτου μυστηρίου! Πείνασε αυτός που τρέφει όλη την οικουμένη· πείνασε αυτός που από πέντε άρτους έθρεψε μέχρι χορτασμού πέντε χιλιάδες ανθρώπους· πείνασε αυτός που κατασκεύασε ζωντανούς οφθαλμούς από πηλό· πείνασε αυτός που περπάτησε πάνω στα κύματα της θάλασσας και δεν έβρεξε τα πόδια του στο νερό· πείνασε αυτός που με μόνη τη βούλησή του μετέτρεψε το νερό σε οίνο· πείνασε αυτός που απέσπασε ψυχές από τα σκηνώματα και πάλι τις εγκατέστησε σε αυτά με έναν λόγο.

Διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, από πολλή αγαθότητα, καθάριζε λεπρούς, χάριζε την όραση στους τυφλούς, θεράπευε χωλούς, έδιωχνε δαίμονες, ανέστησε εκ νεκρών τον τετραήμερο Λάζαρο, χόρτασε πέντε χιλιάδες ανθρώπους με πέντε άρτους, περπάτησε πάνω στη θάλασσα, μετέτρεψε το νερό σε οίνο, γιάτρεψε την αιμορροούσα, επανέφερε στη ζωή τη νεκρή κόρη του αρχισυναγώγου και έκανε πολλά άλλα μυστήρια άξια θαυμασμού. Οι δε Ιουδαίοι, κινούμενοι από φθόνο και κακία, άλλοτε λιθοβολούσαν τον Κύριο, άλλοτε προσπαθούσαν να τον κατακρημνίσουν, και στο τέλος τον οδήγησαν μέχρι και στον σταυρό. Αλλά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός δεν μιμήθηκε την κακία των βλάσφημων Ιουδαίων· αντιθέτως, παρέδιδε τα νώτα του στα μαστιγώματα, σύμφωνα με τον προφήτη, και τις σιαγόνες του στα ραπίσματα· δεν απέστρεψε το πρόσωπό του από την αισχύνη των εμπτυσμάτων· και τέλος οδηγήθηκε σαν πρόβατο στη σφαγή, και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι και Εκείνος δεν αντιστάθηκε, δεν έφερε αντίρρηση. Όταν τον λοιδορούσαν δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες, όταν έπασχε δεν απειλούσε· αλλά παρέδιδε τον εαυτό του σε Εκείνον που κρίνει δίκαια. Διότι δεν ήλθε κατά την πρώτη παρουσία Του για να κολάσει και να τιμωρήσει τους απίστους, αλλά θέλησε μέσα από τη μακροθυμία και την υπομονή να οδηγήσει τους πεπλανημένους στην αλήθεια.

Διότι ακόμη τον αντιμετώπιζαν ως απλό άνθρωπο. Αυτοί, όμως, ούτε και έτσι αφυπνίστηκαν, αλλά συνέχιζαν να του μιλούν ως σε άνθρωπο, λέγοντας: «Δεν έχουμε παρά μόνο πέντε άρτους και δύο ιχθύες». Γι' αυτό και ο Μάρκος αναφέρει ότι δεν κατανόησαν τα όσα ελέχθησαν, επειδή η καρδιά τους ήταν πωρωμένη. Επειδή, λοιπόν, ο λογισμός τους σερνόταν ακόμη στα γήινα, τότε πλέον αναλαμβάνει ο Ίδιος δράση και λέει: «Φέρτε τους μου εδώ». Διότι, έστω κι αν ο τόπος είναι έρημος, είναι όμως παρών Εκείνος που τρέφει την οικουμένη· και έστω κι αν η ώρα έχει πλέον παρέλθει, σας ομιλεί Εκείνος που δεν υπόκειται στον χρόνο.

Και βρισκόταν μεν επί της γης ευεργετώντας και θεραπεύοντας όλες τις ασθένειες των ανθρώπων, αλλά ελάμβανε ανάξιες ανταμοιβές από τους θεομάχους Ιουδαίους· διότι ο μεν Κύριός μας Ιησούς Χριστός, από πολλή αγαθότητα, καθάρισε λεπρούς, χάρισε την όραση σε τυφλούς, θεράπευσε ασθενείς, έδιωξε δαίμονες, ανέστησε εκ των νεκρών τον τετραήμερο Λάζαρο και χόρτασε πεντακισχίλιους από πέντε άρτους· περπάτησε πάνω στη θάλασσα, μετέβαλε το ύδωρ σε οίνο, θεράπευσε την αιμορροούσα και ζωοποίησε τη νεκρή θυγατέρα του αρχισυναγώγου·

Ο δε Ιησούς τους είπε: «Δεν έχουν ανάγκη να φύγουν· δώστε τους εσείς να φάνε.» Οι μαθητές είναι φιλάνθρωποι, διότι νοιάζονται για το πλήθος, και γι' αυτό δεν θέλουν να μείνουν αυτοί νηστικοί. Τι λέει λοιπόν ο Σωτήρας; Δώστε τους, λέει, εσείς να φάνε. Και αυτό το λέει, όχι επειδή αγνοούσε πόση φτώχεια είχαν οι απόστολοι, σε καμία περίπτωση, αλλά για να φανεί, όταν εκείνοι θα έλεγαν ότι «Δεν έχουμε», ότι προχώρησε στο να θαυματουργήσει από ανάγκη, και όχι από φιλοδοξία. «Εκείνοι δε του λένε: Δεν έχουμε εδώ παρά μόνο πέντε άρτους και δύο ψάρια. Εκείνος δε είπε: Φέρτε μου τα εδώ. Και αφού διέταξε τα πλήθη να καθίσουν πάνω στα χόρτα, παίρνοντας τους πέντε άρτους και τα δύο ψάρια, αναβλέποντας στον ουρανό ευλόγησε.» Φέρτε μου τους άρτους εδώ· διότι, αν και είναι αργά, ωστόσο εγώ, ο Δημιουργός του χρόνου, είμαι παρών· αν ο τόπος είναι έρημος, ωστόσο εγώ είμαι αυτός που δίνει τροφή σε κάθε σάρκα. Μαθαίνουμε δε από αυτό ότι, ακόμη κι αν έχουμε λίγα, πρέπει αυτά να τα διαθέτουμε για τη φιλοξενία, διότι και οι απόστολοι, αν και είχαν λίγα, τα έδωσαν στα πλήθη. Αλλά όπως ακριβώς εκείνα τα λίγα πολλαπλασιάστηκαν, έτσι και τα δικά σου λίγα θα πληθυνθούν. Βάζει δε τα πλήθη να καθίσουν πάνω στα χόρτα, διδάσκοντας τη λιτότητα, για να μην αναπαύεσαι κι εσύ σε πολυτελή κρεβάτια και στρώματα.