Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:28

Θαυμαστός ο Μωυσής που διέσχισε το πέλαγος χωρίς πλοία· περπάτησε όμως στη στεριά, όπως είναι ο κανόνας για τους ανθρώπους, αφού το νερό υποχώρησε και στάθηκε εκατέρωθεν. Μεγάλος και ο Ιησούς του Ναυή, ο διάδοχός του, διότι διέσχισε τον Ιορδάνη ποταμό ενώ πλημμύριζε πάνω από τις όχθες του· αλλά παρομοίως με την Ερυθρά Θάλασσα και εκείνος ο ποταμός, αφού διαχωρίστηκε και ανέκοψε το ρεύμα του, παρέδωσε στον λαό που τον διέσχιζε γυμνή την ξηρά για να την πατήσει. Κανένας όμως άνθρωπος ποτέ δεν στήριξε το πόδι του πάνω στο νερό. Διότι ούτε ο νόμος της φύσης επιτρέπει στην υγρή και ρευστή ουσία να αντιστέκεται στο στερεό που την πιέζει. Μου φαίνεται, λοιπόν, ότι ο Κύριος και Δεσπότης των πάντων, θαυμάζοντας υπερβολικά εκείνη τη στιγμή την υπερχειλίζουσα προθυμία του ανδρός, με την οποία αναφώνησε λέγοντας: «Πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα νερά», του έδωσε ως μισθό για την πολλή του αγάπη και πίστη εκείνη την καινή και παράδοξη χάρη, την οποία μόνο ο Πέτρος φάνηκε ικανός να δεχθεί από όλους τους ανθρώπους, από τον Αδάμ μέχρι το τέλος του κόσμου. Διότι πράγματι είναι αληθινή και εξαίρετη η εκ μέρους του Θεού επίδειξη ενός τέτοιου μεγαλουργήματος, το οποίο ξεπερνά την ταπεινότητα της κτίσεως, όπως θεωρεί και ο Δαβίδ, ο άριστος των προφητών. Διότι και εκείνος, σε κάποιον από τους ψαλμούς του, ανυμνώντας τον Θεό και εξηγώντας την άρρητη και ακατανόητη δύναμή Του, είπε αυτά τα οποία γνωρίζετε επειδή συνήθως τα ψάλλετε: «Μέσα στη θάλασσα είναι η οδός σου, και τα μονοπάτια σου σε ύδατα πολλά, και τα ίχνη σου δεν θα γίνουν γνωστά».

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Έπειτα, αφού απομακρύνθηκε ο Θεόδωρος, ντρεπόταν πάλι να δει τον εαυτό του γυμνό. Ενώ λοιπόν ντρεπόταν και συλλογιζόταν, ξαφνικά μεταφέρθηκε στην απέναντι όχθη. Ο Θεόδωρος, λοιπόν, που ήταν και αυτός ευλαβής άνθρωπος, όταν πλησίασε και τον είδε να έχει φτάσει πρώτος και να μην έχει βραχεί καθόλου από το νερό, ζητούσε επίμονα να μάθει τον τρόπο με τον οποίο πέρασε. Καθώς όμως έβλεπε ότι ο Αμούν δεν ήθελε να πει, επέμενε, κρατώντας τον από τα πόδια, ισχυριζόμενος ότι δεν πρόκειται να τον αφήσει, προτού μάθει από αυτόν. Βλέποντας, επομένως, ο Αμούν την επιμονή του Θεοδώρου, και μάλιστα εξαιτίας των λόγων που είπε, απαίτησε και αυτός με τη σειρά του να μην το πει σε κανέναν μέχρι τον θάνατό του. Και έτσι του διηγήθηκε ότι μεταφέρθηκε βασταζόμενος και εναποτέθηκε στην απέναντι όχθη, και ότι δεν περπάτησε πάνω στο νερό, ούτε είναι αυτό καθόλου δυνατό στους ανθρώπους, παρά μόνο στον Κύριο και σε όσους ο Ίδιος το επιτρέψει, όπως έπραξε με τον μέγα απόστολο Πέτρο.

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Κατά δε την τέταρτη φυλακή της νύχτας, έρχεται προς αυτούς ο Ιησούς περπατώντας πάνω στη θάλασσα. Και οι μαθητές, βλέποντάς τον να περπατά πάνω στη θάλασσα, ταράχτηκαν, λέγοντας: «Είναι φάντασμα»· και από τον φόβο τους φώναξαν. Αμέσως όμως ο Ιησούς τους μίλησε λέγοντας: «Έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε». Αποκρινόμενος δε προς αυτόν ο Πέτρος είπε: «Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Εκείνος δε είπε: «Έλα». Και αφού κατέβηκε από το πλοίο ο Πέτρος, περπάτησε πάνω στα ύδατα για να πάει προς τον Ιησού. Βλέποντας όμως τον ισχυρό άνεμο, φοβήθηκε· και καθώς άρχισε να καταποντίζεται, φώναξε λέγοντας: «Κύριε, σώσε με». Αμέσως ο Ιησούς άπλωσε το χέρι του, τον έπιασε και του λέει: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;»

Έπειτα τους φώναξε λέγοντας: «Εγώ είμαι, μη φοβάστε». Είπε τότε ο Πέτρος: «Αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Εκείνος είπε: «Έλα». Και αφού πήδηξε από το πλοιάριο, άρχισε να περπατά. Όταν όμως είδε, λέει, τον άνεμο και το κύμα, φοβήθηκε· και καθώς άρχισε να βυθίζεται, φώναξε: «Κύριε, βοήθησέ με». Αυτός τον έσωσε βέβαια την ώρα που κινδύνευε, αλλά τον επέπληξε λέγοντας: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;». Το ότι πάλι, κατά τον καιρό του Πάθους, όταν η σπείρα των στρατιωτών και οι ανόσιοι υπηρέτες ήλθαν να συλλάβουν τον Ιησού, όλοι τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, και ότι τον αρνήθηκε και ο Πέτρος όταν μια δούλη τον τάραξε, είναι πασιφανές.

Και γιατί περιμένεις κολυμβήθρα; Έχεις αυτόν που περπατά πάνω στα ύδατα, αυτόν που επιτιμά τους ανέμους, τον ηνίοχο της θάλασσας, αυτόν που όχι μόνο για τον εαυτό του έχει τη θάλασσα στρωμένη σαν στερεό έδαφος, αλλά που χάρισε και στον Πέτρο την όμοια ενέργεια αυτού του περιπάτου. Διότι, όταν η νύχτα ήταν σκοτεινή, ενώ το Φως ήταν παρόν, δεν αναγνωριζόταν (επειδή ο Ιησούς, περπατώντας πάνω στα ύδατα, ήταν άγνωστος ως προς τα φαινόμενα χαρακτηριστικά του προσώπου του, αλλά το ιδίωμα της φωνής του φανέρωσε τον παρόντα), και νομίζοντας ότι είναι φάντασμα φοβήθηκαν. Ο Ιησούς όμως τους είπε: Εγώ είμαι, μη φοβάστε. Ο Πέτρος τότε του λέει: Εάν είσαι εσύ, αυτός που εγώ γνωρίζω, ή μάλλον αυτός που ο Πατέρας μού φανέρωσε, πρόσταξέ με να έρθω προς εσένα πάνω στα ύδατα. Εκείνος δε, μεταδίδοντάς του τη χάρη με τη μεγαλύτερη αφθονία, του λέει: Έλα.

«και όταν τον είδαν να περπατά πάνω στη θάλασσα, ταράχτηκαν», και λίγο πιο κάτω: «Αποκρινόμενος δε σε αυτόν ο Πέτρος είπε: Κύριε, εάν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έρθω προς εσένα πάνω στα νερά. Εκείνος δε είπε: Έλα. Και κατεβαίνοντας από το πλοίο ο Πέτρος, περπάτησε πάνω στα νερά».

Εγώ είμαι αυτός που, ενώ είμαι πάντοτε Θεός, έγινα κατά τους έσχατους καιρούς άνθρωπος για χάρη σας, που ορώμαι και ακούγομαι και τα πάντα δύναμαι· γι' αυτό και με το σώμα μου βαδίζω πάνω στα κύματα και μπορώ να το παρέχω αυτό και σε άλλους. Διότι, όταν ο Πέτρος του είπε: «Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα», τον πρόσταξε και έγινε.

Μαζί με τον λόγο του απέβαλε και τη δειλία από την ψυχή τους. Αλλού, όμως, δεν ενεργεί έτσι. Γι' αυτό, λοιπόν, και ο Πέτρος έλεγε: «Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έρθω προς εσένα». Πώς εξηγείται, λοιπόν, ότι τότε δεν το αποδέχθηκαν αμέσως, ενώ τώρα πείστηκαν; Διότι τότε μεν η τρικυμία επέμενε να κλυδωνίζει το πλοίο, ενώ τώρα, μαζί με τη φωνή του, επήλθε και η γαλήνη. Ή, αν δεν ισχύει αυτό, συμβαίνει εκείνο που προανέφερα, ότι δηλαδή, επιτελώντας πολλές φορές τα ίδια σημεία, καθιστούσε με την πάροδο του χρόνου τα δεύτερα πιο εύκολα αποδεκτά εξαιτίας των προηγουμένων.

«Κύριε, εάν είσαι εσύ», λέγει, «πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Δεν είπε: «Προσευχήσου και παρακάλεσε», αλλά: «Πρόσταξε». Είδες πόση είναι η θέρμη; Πόση η πίστη; Αν και εξαιτίας αυτού πολλές φορές κινδυνεύει, από το να ζητεί πέρα από το μέτρο. Διότι και εδώ ζήτησε κάτι πολύ μεγάλο, μόνο από αγάπη, όχι για επίδειξη. Διότι δεν είπε: «Πρόσταξέ με να βαδίσω πάνω στα ύδατα»· αλλά τι;

Πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα. Διότι κανείς δεν αγαπούσε με τέτοιον τρόπο τον Ιησού. Αυτό έπραξε και μετά την Ανάσταση· δεν άντεξε να έλθει μαζί με τους άλλους, αλλά πήδηξε πιο μπροστά. Και δεν φανερώνει μόνο την αγάπη του, αλλά και την πίστη του. Διότι δεν πίστεψε μόνο ότι Εκείνος δύναται να περπατά πάνω στη θάλασσα, αλλά ότι μπορεί και άλλους να οδηγήσει, και επιθυμεί να βρεθεί γρήγορα κοντά Του.

Δεν ήταν αυτός που μέσω της βακτηρίας του Μωυσή απογύμνωσε τον βαθύ κόλπο της θάλασσας και έκανε τους υιούς του Ισραήλ να περάσουν με σκονισμένα πόδια; Νόμισαν ότι ήταν φάντασμα και φοβήθηκαν. Έτσι, κυριεύθηκαν από φόβο, εκεί όπου δεν υπήρχε φόβος. Διότι φοβήθηκαν, βλέποντας το λιμάνι της ζωής να πλησιάζει. Ενώ λοιπόν όλοι είχαν φοβηθεί, ο Πέτρος πλησίασε και είπε προς τον Κύριο: Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έρθω προς εσένα πάνω στα νερά. Και ο Κύριος του είπε: Έλα. Έπειτα, απευθυνόμενος προς τους μαθητές, είπε: Έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε. Δεν είμαι οπτασία, αλλά είμαι αληθινός. Διότι εγώ, η αλήθεια, ενανθρώπησα, για να καταργήσω εκείνον που δημιουργεί τις πλάνες. Εγώ είμαι, μη φοβάστε.

Τι νομίζετε για την πνοή των ανέμων; Δεν αναφερόταν σε εμένα το ρητό που λέει: «Αυτός που εξάγει τους ανέμους από τους θησαυρούς Του»; Και τώρα εξήγαγα τους ανέμους, όχι για να σας ταράξω, αλλά για να σας στηρίξω. Ενώ ο Κύριος έλεγε αυτά, πάλι ο Πέτρος, πεταγόμενος μπροστά, ως θερμός στην πίστη, αποκρίθηκε λέγοντας: «Κύριε, εάν εσύ είσαι ο Χριστός, ο οποίος αναγνωρίζεται από τα λόγια, αλλά αμφισβητείται από τα πράγματα· διότι πουθενά δεν σε είδαμε να περπατάς πάνω στη θάλασσα· εάν εσύ είσαι ο Χριστός, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Ο δε Κύριος του απάντησε: «Έλα, εάν έχεις πίστη ικανή να σε βαστάξει. Δεν χαρίζομαι καθόλου στην ειρωνεία».

Η δε διήγηση της θεοφάνειας κατά τη Μεταμόρφωση, η οποία παρουσιάζει τον Μωυσή και τον Ηλία να συνομιλούν με τον Δεσπότη, κατά την οποία και ο Πέτρος παρακαλούσε να φτιαχτούν για αυτούς τρεις σκηνές, με τη φράση «αποκριθείς ο Πέτρος» υποδηλώνει την ικεσία και τη δέηση. Όπως πάλι και το «αποκριθείς ο Πέτρος είπε: Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα»· διότι, καθώς ο Ιησούς απομάκρυνε τους μαθητές από τον φόβο τους λέγοντας «έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε», ο Πέτρος άδραξε την ευκαιρία που τον οδηγούσε σε ικεσία και λέει: «Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Είναι φανερό, λοιπόν, ότι το «αποκριθείς» εδώ σημαίνει ικεσία και δέηση, όπως και στο χωρίο όπου λέει, «αποκριθείς ο Πέτρος είπε: εξήγησέ μας αυτή την παραβολή»· διότι και αυτό φανερώνει ανάγκη για ικεσία και δέηση.

Κατά την τετάρτη φυλακή της νύχτας, ο Ιησούς πήγε προς αυτούς περπατώντας πάνω στη θάλασσα. Και όταν οι μαθητές τον είδαν να περπατά πάνω στη θάλασσα, ταράχτηκαν και έλεγαν ότι είναι φάντασμα, και από τον φόβο τους φώναξαν δυνατά. Αμέσως όμως ο Ιησούς τους μίλησε λέγοντας: «Έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε». Δεν εμφανίστηκε αμέσως σε αυτούς για να καταπαύσει την τρικυμία, εκπαιδεύοντάς τους να μη ζητούν γρήγορα την απαλλαγή από τις συμφορές, αλλά να τις υπομένουν γενναία, παρά γύρω στην τετάρτη φυλακή. Διότι η νύχτα διαιρείται σε τέσσερα μέρη από τους στρατιώτες που φρουρούν εκ περιτροπής, και η κάθε φυλακή έχει διάρκεια τριών ωρών. Ο Κύριος, λοιπόν, μετά την ενάτη ώρα της νύχτας, περπατώντας πάνω στο νερό ως Θεός, στάθηκε δίπλα τους. Εκείνοι δε, εξαιτίας του ασυνήθιστου και παράδοξου θεάματος, νόμισαν πως ήταν φάντασμα. Διότι δεν τον αναγνώρισαν από τη μορφή, αφενός εξαιτίας της νύχτας και αφετέρου εξαιτίας του φόβου. Εκείνος όμως τους ενθαρρύνει πρώτα, λέγοντας: Εγώ είμαι, ο παντοδύναμος, έχετε θάρρος. «Αποκρινόμενος τότε σε αυτόν ο Πέτρος είπε: Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έρθω προς εσένα πάνω στα νερά». Όντας ο Πέτρος θερμότατος στην αγάπη προς τον Χριστό, επιθυμεί να βρεθεί γρήγορα κοντά του και πριν από τους άλλους. Πιστεύει δε ότι ο Ιησούς όχι μόνο περπατά ο ίδιος πάνω στα νερά, αλλά ότι θα δώσει και στον ίδιο αυτή τη δυνατότητα. Και δεν είπε: Πρόσταξέ με να περπατήσω, αλλά να έρθω προς εσένα. Διότι το πρώτο θα αποτελούσε επίδειξη, ενώ το δεύτερο δείγμα της αγάπης του προς τον Χριστό. «Ο δε του είπε: Έλα.»