Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:31

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Έπειτα, αφού απομακρύνθηκε ο Θεόδωρος, ντρεπόταν πάλι να δει τον εαυτό του γυμνό. Ενώ λοιπόν ντρεπόταν και συλλογιζόταν, ξαφνικά μεταφέρθηκε στην απέναντι όχθη. Ο Θεόδωρος, λοιπόν, που ήταν και αυτός ευλαβής άνθρωπος, όταν πλησίασε και τον είδε να έχει φτάσει πρώτος και να μην έχει βραχεί καθόλου από το νερό, ζητούσε επίμονα να μάθει τον τρόπο με τον οποίο πέρασε. Καθώς όμως έβλεπε ότι ο Αμούν δεν ήθελε να πει, επέμενε, κρατώντας τον από τα πόδια, ισχυριζόμενος ότι δεν πρόκειται να τον αφήσει, προτού μάθει από αυτόν. Βλέποντας, επομένως, ο Αμούν την επιμονή του Θεοδώρου, και μάλιστα εξαιτίας των λόγων που είπε, απαίτησε και αυτός με τη σειρά του να μην το πει σε κανέναν μέχρι τον θάνατό του. Και έτσι του διηγήθηκε ότι μεταφέρθηκε βασταζόμενος και εναποτέθηκε στην απέναντι όχθη, και ότι δεν περπάτησε πάνω στο νερό, ούτε είναι αυτό καθόλου δυνατό στους ανθρώπους, παρά μόνο στον Κύριο και σε όσους ο Ίδιος το επιτρέψει, όπως έπραξε με τον μέγα απόστολο Πέτρο.

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Αμήν. Ερώτηση του ιδίου προς τον ίδιο μέγα Γέροντα, με μορφή προσευχής, περί των ρυπαρών λογισμών και της αναστάσεως: Η ζωή και η ανάσταση, επισκέψου μας, διότι δικό σου πλάσμα είμαστε, και καθάρισέ μας από τη λεγεώνα του κακού, Άγιε, επειδή σπλαχνίστηκες το πλάσμα σου και εξέβαλες τη λεγεώνα, και ζήτησαν οι δαίμονες να εισέλθουν στους χοίρους. Άραγε στους άλογους χοίρους ή σε εμένα το λογικό ον, διότι τους υποδέχθηκα, και έπεσα από τους γκρεμούς στη θάλασσα και με χτυπούν τα κύματα και δεν το καταλαβαίνω; Τώρα όμως με παρακινεί κάτι εσωτερικά να ξυπνήσω τον κυβερνήτη, για να μου απλώσει το χέρι και να με ανασύρει από τον βυθό, όπως έκανε στον Πέτρο, και να πει και σε εμένα: «Γιατί δίστασες, ολιγόπιστε;». Και επειδή μου υποσχέθηκες μέσω του δούλου σου Βαρσανουφίου, στις αποκρίσεις του, να μας θέσεις σε κοινό τάφο, άραγε θα αναστηθούμε και μαζί;

Κεφάλαιο Αʹ. ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Κατά δε την τέταρτη φυλακή της νύχτας, έρχεται προς αυτούς ο Ιησούς περπατώντας πάνω στη θάλασσα. Και οι μαθητές, βλέποντάς τον να περπατά πάνω στη θάλασσα, ταράχτηκαν, λέγοντας: «Είναι φάντασμα»· και από τον φόβο τους φώναξαν. Αμέσως όμως ο Ιησούς τους μίλησε λέγοντας: «Έχετε θάρρος, εγώ είμαι, μη φοβάστε». Αποκρινόμενος δε προς αυτόν ο Πέτρος είπε: «Κύριε, αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Εκείνος δε είπε: «Έλα». Και αφού κατέβηκε από το πλοίο ο Πέτρος, περπάτησε πάνω στα ύδατα για να πάει προς τον Ιησού. Βλέποντας όμως τον ισχυρό άνεμο, φοβήθηκε· και καθώς άρχισε να καταποντίζεται, φώναξε λέγοντας: «Κύριε, σώσε με». Αμέσως ο Ιησούς άπλωσε το χέρι του, τον έπιασε και του λέει: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;»

Έπειτα τους φώναξε λέγοντας: «Εγώ είμαι, μη φοβάστε». Είπε τότε ο Πέτρος: «Αν είσαι εσύ, πρόσταξέ με να έλθω προς εσένα πάνω στα ύδατα». Εκείνος είπε: «Έλα». Και αφού πήδηξε από το πλοιάριο, άρχισε να περπατά. Όταν όμως είδε, λέει, τον άνεμο και το κύμα, φοβήθηκε· και καθώς άρχισε να βυθίζεται, φώναξε: «Κύριε, βοήθησέ με». Αυτός τον έσωσε βέβαια την ώρα που κινδύνευε, αλλά τον επέπληξε λέγοντας: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;». Το ότι πάλι, κατά τον καιρό του Πάθους, όταν η σπείρα των στρατιωτών και οι ανόσιοι υπηρέτες ήλθαν να συλλάβουν τον Ιησού, όλοι τον εγκατέλειψαν και έφυγαν, και ότι τον αρνήθηκε και ο Πέτρος όταν μια δούλη τον τάραξε, είναι πασιφανές.

Εάν τηρήσουμε αυτήν την πίστη, θα είμαστε ακατάκριτοι και θα στολιστούμε με κάθε είδους αρετές. Διότι τόση δύναμη έχει η πίστη, ώστε να καθιστά ελαφρούς τους ανθρώπους που περπατούν πάνω στη θάλασσα. Άνθρωπος όμοιος με εμάς ήταν ο Πέτρος, αποτελούμενος από αίμα και σάρκα, και συντηρούμενος από παρόμοιες τροφές. Αλλά, όταν ο Ιησούς του είπε: «Έλα», επειδή πίστεψε, περπάτησε πάνω στα ύδατα, έχοντας την πίστη στα νερά πιο ασφαλή από κάθε στέρεο θεμέλιο, και ανυψώνοντας το βαρύ σώμα με την ελαφρότητα της πίστεως. Και όσο μεν πίστευε, είχε το πάτημά του ασφαλές πάνω στο νερό· όταν όμως δίστασε, τότε άρχισε να καταποντίζεται. Διότι, καθώς η πίστη του αδυνάτιζε εν μέρει, συμπαρασυρόταν προς τα κάτω και το σώμα του. Και βλέποντας το πάθημά του ο Ιησούς, ο οποίος θεραπεύει τα πάθη των ψυχών, του έλεγε: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;». Και πάλι, αφού ενδυναμώθηκε από Εκείνον που κράτησε το δεξί του χέρι, αφότου πίστεψε ξανά, χειραγωγούμενος από τον Δεσπότη, επανέλαβε τον ίδιο περίπατο πάνω στα ύδατα. Διότι αυτό το αναφέρει εμμέσως το ευαγγέλιο λέγοντας: «Και όταν ανέβηκαν στο πλοίο». Επειδή δεν είπε ότι ο Πέτρος ανέβηκε κολυμπώντας, αλλά μας δίνει να κατανοήσουμε ότι, όση απόσταση διήνυσε προς τον Ιησού, τόση απόσταση διέσχισε επιστρέφοντας, και ανέβηκε πάλι στο πλοίο.

Εκείνος όμως δεν τους έλεγχε σύμφωνα με τα λόγια τους· γι' αυτό, «γνωρίζοντας τις πονηρίες τους αποκρίθηκε: γιατί με πειράζετε, υποκριτές;». Και «έκρινε την κρίση των ταπεινών, και έλεγχε τους ταπεινούς της γης ή τους πτωχούς με ευθύτητα» σύμφωνα με τον Σύμμαχο, όπου ως πτωχούς κατανοούμε εμείς αυτούς τους οποίους μακαρίζοντας έλεγε: «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία του Θεού». Τέτοιοι ήταν οι απόστολοι και οι μαθητές του, τους οποίους επίσης ήλεγχε, άλλοτε λέγοντάς τους: «Ακόμη και εσείς είστε ασύνετοι;» και πάλι: «Ακόμη δεν κατανοείτε ούτε αντιλαμβάνεστε;», και άλλοτε πάλι στον Πέτρο: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;». Και φαίνεται ότι επιτίμησε και ήλεγξε σε πάρα πολλές άλλες περιπτώσεις, πράγμα το οποίο ακριβώς είχε προαναγγείλει η προφητεία. Στη συνέχεια προσθέτει: «Και θα πατάξει τη γη με τον λόγο του στόματός του και με το πνεύμα δια των χειλέων του θα εξολοθρεύσει τον ασεβή». Θα το κατανοήσεις δε και αυτό, αν τον ακούσεις να λέει: «Μη νομίσετε ότι ήλθα να φέρω ειρήνη στη γη· δεν ήλθα να φέρω ειρήνη αλλά μάχαιρα». Και «μάχαιρα» ήταν ο λόγος του στόματός του, δια του οποίου αναιρούσε τη γη και τα γεώδη φρονήματα εκείνων που είχαν πιστέψει σε αυτόν. Και «με το πνεύμα θα εξολοθρεύσει τον ασεβή», επιτιμώντας τους άθεους και ασεβείς δαίμονες και διώχνοντάς τους μακριά με τον λόγο που προφερόταν δια των χειλέων του, ώστε εκείνοι να κραυγάζουν και να λένε: «Τι σχέση υπάρχει μεταξύ μας και σε σένα, Ιησού, Υιέ του Θεού; Ήλθες πριν από τον καιρό μας για να μας βασανίσεις;».

Τώρα πίστεψες; Τώρα επιχαίρεις με το θαύμα; Πού πέταξε μακριά η βεβαιότητα των ελπίδων σου; Πώς εξανεμίστηκε εκείνη η θερμή ομολογία; Και τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών και το να αποτελείς στήριγμα της εκκλησίας, πού είναι; Πού βρίσκεται δε εκείνος ο διακαής και διάπυρος πόθος, και η αδιάζευκτη ένωση και συνάφεια μέχρι θανάτου; Άραγε στο κενό κατέληξε μια τόσο μεγάλη πίστη; Άραγε στους ανέμους διαλύθηκαν οι τόσο μεγάλες σου ελπίδες; Άραγε αντιλήφθηκες τα θαύματα που τελέστηκαν από τον διδάσκαλο; Και ξέχασες την τρικυμία στη θάλασσα, και το πώς με το δεξί του χέρι σε διέσωσε καθώς βυθιζόσουν;

Και όταν επρόκειτο να καταποντιστεί ο Πέτρος, ενώ βάδιζε πεζός πάνω στη θάλασσα, γι' αυτό ακριβώς τον έλεγξε πάλι ο Χριστός, λέγοντας: «Γιατί δίστασας, ολιγόπιστε;». Ονομάζεται, λοιπόν, πίστη εκείνη που επιτελεί τα σημεία και τα θαύματα· ονομάζεται όμως πίστη και εκείνη που προετοιμάζει τη γνώση του Θεού, σύμφωνα με την οποία ο καθένας από εμάς είναι πιστός. Όπως ακριβώς όταν λέει γράφοντας προς τους Ρωμαίους: «Ευχαριστώ τον Θεό μου μέσω του Ιησού Χριστού, διότι η πίστη σας διακηρύσσεται σε όλο τον κόσμο»· και πάλι προς τους Θεσσαλονικείς: «Διότι από εσάς αντήχησε ο λόγος του Θεού, όχι μόνο στη Μακεδονία, αλλά και στην Αχαΐα, και σε κάθε τόπο έχει διαδοθεί η πίστη σας προς τον Θεό».

Εκείνος δε είπε: «Έλα». Και αφού κατέβηκε από το πλοίο ο Πέτρος, περπάτησε πάνω στα ύδατα και κατευθύνθηκε προς τον Ιησού. Βλέποντας όμως τον ισχυρό άνεμο, φοβήθηκε, και καθώς άρχισε να καταποντίζεται, έκραξε λέγοντας: «Κύριε, σώσε με». Αμέσως τότε ο Ιησούς, αφού άπλωσε το χέρι του, τον έπιασε και του λέει: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;». Αυτό είναι πιο παράδοξο από το προηγούμενο. Γι' αυτόν τον λόγο, αυτό συμβαίνει μετά από εκείνο. Διότι, όταν έδειξε ότι κυριαρχεί στη θάλασσα, τότε προάγει το σημείο σε κάτι ακόμη πιο θαυμαστό.

Παντού, λοιπόν, παραχωρούν τα πρωτεία στον Πέτρο και στις δημόσιες ομιλίες προβάλλουν αυτόν, αν και ήταν πιο απλοϊκός από τους άλλους. Και γιατί δεν διέταξε τους ανέμους να σταματήσουν, αλλά ο ίδιος άπλωσε το χέρι και τον έπιασε; Διότι ήταν αναγκαία η δική του πίστη. Επειδή, όταν υστερούν όσα εξαρτώνται από εμάς, σταματούν να ενεργούν και τα του Θεού. Αποδεικνύοντας, λοιπόν, ότι δεν προκάλεσε τον καταποντισμό η ορμή του ανέμου, αλλά η δική του ολιγοπιστία, λέει: «Γιατί δίστασας, ολιγόπιστε;»

Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; «Δεν σε εγκαταλείπω στον βυθό, θα απλώσω το χέρι μου· διότι τα πάντα τα κρατώ στο χέρι μου». Και απλώνοντας το χέρι, αναφέρει, ο Κύριος τον έπιασε και του λέει: «Ολιγόπιστε, γιατί δίστασας;». Μεγάλη ήταν η αμφιταλάντευση των αποστόλων. Πριν από την ανάσταση κλονίζονταν· μετά την ανάσταση, αφού αποκόμισαν τη βεβαιότητα, έγιναν ακλόνητοι στην πίστη. Ότι δε πριν από την ανάσταση κλονίζονταν από πολλές αμφιβολίες, το άκουσες μόλις τώρα, πώς, όταν έπεσε το βράδυ, προσήλθαν οι απόστολοι στον Κύριο λέγοντας: «Απόλυσε το πλήθος, διότι ο τόπος είναι έρημος, ώστε πηγαίνοντας στα γύρω χωριά, να αγοράσουν για τον εαυτό τους τρόφιμα». Πρόσεξε και εδώ πόσο άπιστος είναι ο λογισμός τους. Προσήλθαν στον Σωτήρα λέγοντας: «Απόλυσε το πλήθος, διότι ο τόπος είναι έρημος». Ο δε Κύριος τους απαντά: «Να απολύσω το πλήθος; Γιατί μου προσάπτετε αδοξία; Γιατί καταδικάζετε τον διδάσκαλο; Να απολύσω τα πλήθη, για να αγοράσουν τρόφιμα; Και τι θα πουν αυτοί που θα τους πουλήσουν τους άρτους; Ότι, ενώ εγώ είμαι παρών, αυτοί αγοράζουν άρτους; Αν δεν είχαμε άρτο, καλώς θα προτείνατε την απόλυσή τους· τώρα όμως, αφού εγώ υπάρχω ως άρτος, πώς να απολύσω πεινασμένους αυτούς που παραμένουν κοντά μου; Τα πλήθη παραμένουν μαζί μου, και εγώ θα διώξω αυτούς που παραμένουν; Ποιος ποιμένας προβάτων το κάνει αυτό;»

Και πολύ δικαιολογημένα· διότι η Εκκλησία είναι πιο ποθητή στον Θεό από τον ουρανό. Σώμα ουρανού δεν προσέλαβε, σάρκα όμως της Εκκλησίας προσέλαβε· για την Εκκλησία υπάρχει ο ουρανός, και όχι η Εκκλησία για τον ουρανό. Τίποτα από όσα συμβαίνουν ας μην σας θορυβεί. Αυτό χαρίστε μου: πίστη ακλόνητη. Δεν είδατε τον Πέτρο να περπατά πάνω στα ύδατα, και επειδή δίστασε λίγο, να κινδυνεύει να καταποντιστεί, όχι εξαιτίας της άτακτης ορμής των υδάτων, αλλά εξαιτίας της αδυναμίας της πίστεώς του;

Διότι, πόσοι από τους ανθρώπους, όντας έξω από το Ευαγγέλιο, βρίσκονται σε πλάνη απιστίας; Άλλοι πάλι, ενώ βρίσκονται μέσα στο Ευαγγέλιο, έχουν πλανηθεί ως προς την πίστη και έχουν ναυαγήσει, όπως ακριβώς οι Εικονομάχοι, οι οποίοι δεν ομολογούν ότι ο Χριστός απεικονίζεται, ούτε ότι έχει εικόνα, ούτε ότι προσκυνείται σε εικόνα, και κατά συνέπεια αποβάλλουν από τους εαυτούς τους τη σωτήρια οικονομία Του. Κατανοώντας αυτά, αδελφοί, ας ευχαριστούμε με βαθιά συναίσθηση τον Κύριο, και μέσω της ευχαριστίας ας νιώθουμε κατάνυξη, και με την κατάνυξη ας χύνουμε δάκρυα, και με τα δάκρυα ας φωτιζόμαστε, και με τον φωτισμό ας αποκτούμε τη σωτηρία μας, όπως υποσχέθηκε ο Θείος Λόγος. Διότι ας μην νομίζουμε ότι η πίστη είναι κάτι απλό· γιατί ενώ είναι μία, αυξάνεται και μειώνεται, ανάλογα με την κατανόηση ή την έλλειψη κατανόησης, διότι λέει: "Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες;" και αλλού: "Μεγάλη είναι η πίστη σου, ας γίνει σε σένα όπως πίστεψες" και πάλι: "Ούτε μέσα στον Ισραήλ δεν βρήκα τόσο μεγάλη πίστη". Ιδού λοιπόν ότι και μεγαλώνει και μικραίνει.

«Κύριε, σώσε με.» Υπέστρωσε στον Πέτρο τη θάλασσα ο Κύριος, δείχνοντας τη δική του δύναμη. Παρατήρησε δε πώς ο Πέτρος, αφού υπερίσχυσε του μεγαλύτερου στοιχείου, δηλαδή της θάλασσας, φοβήθηκε τον άνεμο· τόσο ασθενής είναι η ανθρώπινη φύση. Και αμέσως όταν φοβήθηκε, τότε άρχισε να καταποντίζεται· διότι, όταν ασθένησε η πίστη, τότε βυθίζεται ο Πέτρος. Αυτό το γεγονός έκανε και τον ίδιο να μην υψηλοφρονεί, αλλά παρηγόρησε και τους άλλους μαθητές. Διότι ίσως τον φθόνησαν· έδειξε όμως και πόσο υπερέχει ο Χριστός από αυτόν. «Αμέσως δε ο Ιησούς, αφού άπλωσε το χέρι του, τον έπιασε και του λέει: Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες; Και όταν αυτοί ανέβηκαν στο πλοίο, κόπασε ο άνεμος· και όσοι ήταν στο πλοίο ήρθαν και τον προσκύνησαν, λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Δείχνοντας ο Χριστός ότι δεν είναι ο άνεμος η αιτία του καταποντισμού του, αλλά η μικροψυχία, δεν επιπλήττει τον άνεμο, αλλά τον Πέτρο που δείλιασε. Γι' αυτό και, αφού τον κράτησε από πάνω, τον έστησε πάνω στο νερό, αφήνοντας τον άνεμο να πνέει. Δεν δίστασε όμως ο Πέτρος εξ ολοκλήρου, αλλά εν μέρει, δηλαδή μερικώς· διότι ως προς το ότι φοβήθηκε, ως προς αυτό απίστησε, ενώ ως προς το ότι φώναξε «Κύριε, σώσε με», ως προς αυτό θεράπευσε την απιστία.