Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:33

Διότι, όπως ακριβώς σε ένα βαλάντιο αποθηκεύονται χρυσά νομίσματα και άργυρος, τα οποία φέρουν αμφότερα την εικόνα και την επιγραφή του ονόματος ενός βασιλιά, αλλά ο τραπεζίτης που τα φυλάσσει γνωρίζει την υπεροχή του χρυσού έναντι της υποδεέστερης αξίας του αργύρου, έτσι, έστω και αν σε μία Γραφή έχουν γραφτεί τα σχετικά με τη θεότητα του Υιού και τα σχετικά με το σώμα που φόρεσε για εμάς από τη Μαρία, εμείς ωστόσο θα διακρίνουμε το καθένα από αυτά ως συνετοί μαθητές του ενός και αληθινού Διδασκάλου. Όσα λόγια και έργα, λοιπόν, είναι ταπεινά, να θεωρείς ότι έχουν γραφτεί για το σώμα του Ιησού· όσα όμως γραφόμενα είναι ένδοξα, για τη θεότητα του Λόγου. Όταν πεινάει μετά τη νηστεία, πρόκειται για αδυναμία του σώματος· όταν όμως από πέντε άρτους τρέφει πέντε χιλιάδες, χωρίς να υπολογίζονται τα παιδιά και οι γυναίκες, και περισσεύουν δώδεκα κοφίνια από κλάσματα, πρόκειται για έργο της θεότητας του Λόγου. Όταν κοιμάται στο προσκέφαλο μέσα στο πλοίο, πρόκειται για έργο σωματικής ανάπαυσης· όταν περπατά πάνω στη θάλασσα και επιτιμά τα κύματα και τους ανέμους λέγοντας «σιώπα, πεφίμωσο», αμέσως ακούει όσους βρίσκονται στο πλοίο να ομολογούν με όρκο: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού».

Είναι δε αυτά τα κεφάλαια: από την Α' προς Θεσσαλονικείς επιστολή, από το «Σας παρακαλούμε δε, αδελφοί, να αναγνωρίζετε αυτούς που κοπιάζουν ανάμεσά σας και σας καθοδηγούν εν Κυρίω», έως το τέλος της επιστολής. Επίσης, από την Α' προς Κορινθίους επιστολή, από το «Σχετικά δε με τα πνευματικά χαρίσματα, αδελφοί, δεν θέλω να έχετε άγνοια, γνωρίζετε ότι όταν ήσασταν εθνικοί», έως το «Αλλά στην εκκλησία προτιμώ να πω πέντε λόγια με τον νου μου, για να κατηχήσω και άλλους, παρά μύρια λόγια με γλωσσολαλία.» Από το κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο από το «Και όταν βγήκε ο Ιησούς, είδε πολύ πλήθος και τους σπλαχνίστηκε, και θεράπευσε τους αρρώστους τους», έως το «Αυτοί δε που βρίσκονταν στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Απόκριση του ίδιου μεγάλου Γέροντα προς τον ίδιο και τον αββά, οι οποίοι επιθυμούσαν να καταστήσουν μονομιάς αυστηρότερο τον κανόνα για τους αδελφούς:

Διότι θα έλεγα ότι, παρόλο που του ήταν δυνατό να αποτινάξει τις άκριτες ορμές των Ιουδαίων, και μάλιστα πολύ εύκολα, θα αποδειχθεί ότι ο ίδιος τις όξυνε εναντίον του. Γιατί δηλαδή δεν έλεγε μάλλον: «Εγώ είμαι κτίσμα και δημιούργημα του Θεού», αλλά ονόμαζε τον Θεό δικό του Πατέρα, κάνοντας τον εαυτό του ίσο με τον Θεό; Και γιατί έπρεπε να αναφωνεί στις συναγωγές: «Όποιος πιστεύει στον Υιό δεν κρίνεται», και όχι αυτό που ήταν φυσικό και μπορούσε πολύ εύκολα να κατευνάσει τον αδάμαστο φθόνο των ακροατών: «Όποιος πιστεύει στο κτίσμα δεν κρίνεται»; Διότι νομίζω πως, αν κάποιος μάθαινε ότι διακήρυττε αυτά, δεν θα τον θεωρούσε ενοχλητικό, ούτε θα ήθελε να τον λιθοβολήσει, και πηγαίνοντάς τον μέχρι την άκρη του βουνού να επιχειρήσει να τον ρίξει σε γκρεμούς παράλογους. Και τι έκαναν βεβαίως οι σοφότατοι μαθητές, έχοντας γι' αυτόν την αντίληψη αποκλειστικά του Υιού και όχι του κτίσματος; Διότι, όταν βάδιζε πάνω στην κορυφή των κυμάτων και αφού υπέταξε την υγρή και ρευστή φύση των υδάτων με ανέκφραστη δύναμη κάτω από τα πόδια του, διέτρεχε το πλατύ πέλαγος, προσέφερε μεν στους αγίους αποστόλους το ασυνήθιστο θαύμα, έπειτα δε ανέβηκε με τη θέλησή του στο πλοιάριο και συνέπλεε, καίτοι του ήταν πάρα πολύ εύκολο, αν ήθελε να το κατορθώσει, να συνεχίσει να επιβαίνει στα ίδια τα κύματα. Εκείνοι δε, όντας ήδη κατάπληκτοι και αναλογιζόμενοι την ακαταμάχητη εξουσία του, τον προσκυνούσαν λέγοντας: «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού».

Αυτά μεν λοιπόν έχουν έτσι. Ίσως όμως αντιδράσει ο φίλερις αιρετικός και, γελώντας πλατιά, θα πει: Τι έχετε πάλι να μας πείτε για αυτό, εσείς, ή ποιο επιχείρημα θα επινοήσετε, παραποιώντας με σοφίσματα τα γεγραμμένα; Ιδού, λέει η Γραφή, το Πνεύμα κατεβαίνει στον Υιό· ιδού, χρίεται από τον Θεό και Πατέρα, δηλαδή λαμβάνει αυτό που δεν έχει, όπως συμμαρτυρεί και ο μελωδός λέγοντας προς αυτόν: «Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να είναι ομοούσιος με τον τέλειο Πατέρα ένας Υιός που δεν είναι τέτοιος, και γι' αυτό χρίεται; Ως προς αυτό, θεωρώ ότι πρέπει να πούμε σε όσους ανατρέπουν τα σεμνά δόγματα της Εκκλησίας και διαστρέφουν την ορθότητα των Γραφών: «Ξεμεθύστε εσείς που μεθάτε από το κρασί τους», ώστε, αφού ατενίσετε το λαμπρό κάλλος της αλήθειας, να μπορέσετε να αναφωνήσετε μαζί μας προς τον Υιό: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού». Διότι, αν πιστεύεις απόλυτα ότι αυτός είναι Θεός κατά φύση, πώς θα μπορούσε να μην έχει την τελειότητα; Γιατί είναι καιρός πια να ασεβήσετε και προς τον ίδιο τον Πατέρα· διότι από πού αυτός, όπως ισχυρίζεσαι, θα έχει κατ' ανάγκην την τελειότητα; Και πώς δεν θα καταπέσει στην ατελή, κατά τη γνώμη σας, ελάττωση του γεννήματος, εφόσον η θεία ουσία παραδέχτηκε έστω και μία φορά στο πρόσωπο του Υιού τη δυνατότητα να μην έχει το τέλειο, σύμφωνα βέβαια με τον δικό σας αμαθή και απαίδευτο ισχυρισμό;

Διότι δεν πρέπει να δίνεται το άγιο στους σκύλους, σύμφωνα με τον δικό του λόγο, ούτε να επιτρέπεται να καταπατούνται υβριστικά τα μαργαριτάρια από τα πόδια των χοίρων. Αυτό, λοιπόν, που είπε και πρωτύτερα, με μορφή παραβολής, αυτό προσπαθεί να διδάξει τώρα που ο καιρός καλεί σε έργο και σε σαφέστερη απόδειξη. Μετά, λοιπόν, την αποστασία του προδότη και την αναχώρησή του από το δείπνο, ανακοινώνει πλέον, στον κατάλληλο καιρό, στους γνήσιους μαθητές του τα μυστήρια και λέει: Τώρα δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου. Και με αυτό υποδηλώνει το σωτήριο πάθος, ότι βρίσκεται προ των πυλών και ότι πρόκειται να συμβεί μετά από λίγο. Βεβαίως, λέγοντας ότι δοξάστηκε ο Υιός του ανθρώπου, δεν εννοεί κάποιον άλλον εκτός από τον εαυτό του, ούτε με διαχωρισμό, όπως νόμισαν μερικοί. Διότι ένας Υιός είναι ο Χριστός, και πριν από τη σάρκωση και μετά τη σάρκωση, και προτού γίνει άνθρωπος σαν κι εμάς, και όταν έγινε άνθρωπος. Το πώς όμως ισχυρίζεται ότι έχει δοξαστεί, πρέπει να εξεταστεί. Διότι ίσως πουν κάποιοι: Μήπως δεν είχε δοξαστεί και προηγουμένως, θαυματουργώντας; Αν και, όταν με έναν λόγο ημέρωσε την αγριεμένη θάλασσα και ανέκοψε την ορμή των πιο βίαιων ανέμων, προσκυνήθηκε από εκείνους που βρίσκονταν τότε στο πλοίο, και άκουσε το «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού».

Διότι με ποιον τρόπο ο Ναθαναήλ ο Ισραηλίτης, όταν άκουσε το «Προτού σε καλέσει ο Φίλιππος, όταν ήσουν κάτω από τη συκιά, σε είδα», αμέσως προσέφερε την ομολογία της πίστεως λέγοντας: «Ραββί, εσύ είσαι ο Υιός του Θεού, εσύ είσαι ο βασιλιάς του Ισραήλ»; Και επιπλέον, όταν η θάλασσα γαλήνεψε με παράδοξο και ασυνήθιστο τρόπο, πώς τον προσκυνούσαν όσοι βρίσκονταν στο πλοιάριο λέγοντας: «Αληθινά, είσαι Υιός Θεού;»; Άραγε θα πει κάποιος ότι ξεστόμισαν αυτά τα λόγια χωρίς να γνωρίζουν ότι είναι Θεός και ότι έχει γεννηθεί από τον Θεό Πατέρα; Έπειτα, πώς κάποιος που ισχυρίζεται κάτι τέτοιο δεν θα αποδειχθεί αμαθής; Στα μέρη της Καισαρείας του Φιλίππου, όταν ρωτήθηκαν από τον ίδιο τον Χριστό: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;», δεν ανέφεραν πρώτα τις γνώμες των άλλων; Διότι άλλοι μεν, λέει, νομίζουν ότι είσαι ο Ηλίας, άλλοι ο Ιερεμίας ή ένας από τους προφήτες. Το ποιος έλεγαν οι ίδιοι ότι είναι, δεν απέφυγαν να το πουν ρητά, αλλά όλοι μαζί μέσω του ενός που προεξείχε, και αυτός ήταν ο Πέτρος, είπαν χωρίς δισταγμό: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Επομένως, όταν ο Χριστός λέει: «Αν με είχατε γνωρίσει, θα γνωρίζατε και τον Πατέρα μου», μην υποθέσεις καθόλου ότι ο λόγος αυτός ειπώθηκε προς τους ίδιους τους μαθητές, αλλά μάλλον θέτει έναν γενικό κανόνα για όλους παντού, χρησιμοποιώντας το πρόσωπο των αγίων αποστόλων.

Δηλαδή με άλλον τρόπο: είδαν τη δόξα του, έχοντας μυσταγωγηθεί ότι ο Λόγος ήταν Θεός και έγινε άνθρωπος. Διότι όσοι προέρχονταν από τα έθνη δεν είπαν, όπως οι Ιουδαίοι: «Γιατί εσύ, ενώ είσαι άνθρωπος, κάνεις τον εαυτό σου Θεό;» Απεναντίας, έχοντας γνωρίσει το μυστήριό του, αναφωνούν εκείνα τα ιερά λόγια: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού», και επιπλέον αυτό που ειπώθηκε από τους αγίους αποστόλους: «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Έχει τοποθετηθεί μάλιστα πάνω τους και σημείο, διότι, όπως λέει ο Παύλος: «Σφραγιστήκαμε με το Πνεύμα της απολυτρώσεως, και στις καρδιές όλων μας μορφώθηκε ο Χριστός μέσω της μετοχής στο Άγιο Πνεύμα.» «Και από αυτούς που διασώθηκαν», λέει, «θα αποστείλω στα έθνη, στον τάδε και στον δείνα. Και τα έθνη αυτά, άλλα βρίσκονται στη δύση, άλλα στην ανατολή, και άλλα στα βορειότερα μέρη, δηλαδή στη χώρα των Ελλήνων, και στα νησιά πέρα από αυτήν. Εκεί», λέει, «θα αναγγείλουν τη δόξα μου.»

Αλλά, ενώ θα έπρεπε οι Ισραηλίτες να τον θαυμάσουν υπερβολικά για αυτά και να αναφωνήσουν τελικά, έχοντας πειστεί από τα ίδια τα θεία σημεία: «Αληθινά είσαι Υιός του Θεού», αποδεικνυόταν ότι τον ατίμαζαν με πολλούς τρόπους, και στο τέλος τον σταύρωσαν. Διότι ο Χριστός, από θεία οικονομία, υπέβαλε τον εαυτό του σε αυτό· ώστε, αφού βρέθηκε στη δική μας κατάσταση ανάμεσα στους νεκρούς, και κήρυξε στα πνεύματα που βρίσκονταν στον άδη, να αναστηθεί την τρίτη ημέρα, καταργώντας το αδυσώπητο και αμείλικτο κράτος του θανάτου, και ξεριζώνοντας τη φθορά από την ίδια της τη ρίζα, για να καταστήσει έτσι και τον ίδιο τον ουρανό προσβάσιμο στους ανθρώπους της γης. Διότι ανέβηκε προς τον Πατέρα ως πρόδρομος για χάρη μας. Και θα έρθει κατά τους ορισμένους καιρούς με τη δόξα του Πατέρα που τον γέννησε, μαζί με τους αγίους αγγέλους, για να ανταποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του. Επειδή, λοιπόν, πρόκειται να κριθούμε, ας τηρήσουμε την πίστη, ας ζήσουμε με σύνεση· ας πολιτευτούμε ορθά, απορρίπτοντας τους τρόπους της κακίας, και ασκώντας κάθε είδος αρετής, τη φιλαλληλία, τη φιλοπτωχία, ας φροντίσουμε τα ορφανά, ας επισκεφθούμε τις χήρες, ας ελεήσουμε τα δάκρυα των ασθενών· ας επισκεφθούμε όσους βρίσκονται στα δεσμά· ας επιδιώξουμε την αγνεία του σώματος.

Με ποιον τρόπο όμως φανερώθηκε; Κατεβάζοντας τον εαυτό του σε εκούσια κένωση, και εμφανιζόμενος παραδόξως ως άνθρωπος πάνω στη γη. Διότι «έλαβε το σπέρμα του Αβραάμ και έγινε όμοιος σε όλα με τους αδελφούς του», εκτός μόνο από την αμαρτία. Επειδή δεν ήταν δυνατόν η θεία και άφθαρτη φύση, που βρίσκεται πέρα από κάθε νου και υπερβαίνει κάθε λόγο και θαύμα, να πιαστεί στις παγίδες της αμαρτίας. Διότι «είναι το φως το αληθινό, και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε». Επειδή όμως φαινόταν ως άνθρωπος σαν κι εμάς, για να μη νομιστεί ότι είναι μόνο αυτό από όσους δεν γνωρίζουν με ακρίβεια το μυστήριό του, όντας μαζί με αυτό και αναγνωριζόμενος ως Θεός των όλων, απέδειξε μέσω πάρα πολλών μεγαλουργημάτων τον εαυτό του ισοφυή και ομοούσιο με τον Πατέρα. Γι' αυτό λοιπόν και έλεγε: «Αν δεν κάνω τα έργα του Πατέρα μου, μην με πιστεύετε· αν όμως τα κάνω, έστω κι αν δεν πιστεύετε σε εμένα, να πιστεύετε στα έργα μου»· διότι εκπλήρωνε τα πέρα από κάθε λογική μόνο με ένα νεύμα και με τη θέλησή του, συγκρατώντας τα πάντα με τον λόγο της δύναμης Εκείνου που τον γέννησε, και πλαισιωνόμενος τιμητικά από τους αγίους αγγέλους· διότι μετά τον πειρασμό του διαβόλου, προσήλθαν άγγελοι και τον υπηρετούσαν· και επιπλήττοντας την κτίση θεοπρεπώς κατά καιρούς· διότι είπε στη θάλασσα: «Σώπα, ησύχασε», και διέταξε τους σφοδρούς ανέμους να ηρεμήσουν, οπότε και όλοι οι μαθητές, στεφανώνοντάς τον με τους ύμνους που του έπρεπαν, έλεγαν: «Αληθινά είσαι Υιός του Θεού».

Αλλά εάν το μυστήριο δεν ήταν βαθύ, και δεν ήταν Θεός εν σαρκί, αλλά, σύμφωνα με αυτούς, άνθρωπος που κατείχε την υιοθεσία κατά χάριν, πώς θα είχε ανάγκη από έναν τέτοιο μυσταγωγό, ώστε κανείς από τους επί γης να μην το αποκαλύψει στον μαθητή, αλλά να λάβει ως διδάσκαλο γι' αυτό τον ίδιο τον Πατέρα; Ακόμη και οι θεσπέσιοι μαθητές, βλέποντάς τον κάποτε να βαδίζει πάνω στα νώτα της θάλασσας, έμειναν έκθαμβοι από το θεϊκό σημείο και ομολογούσαν την πίστη τους, λέγοντας: «Αληθινά είσαι Υιός του Θεού». Αλλά εάν είναι νόθος και ψευδώνυμος, και κατέχει την ιδιότητα του Υιού ως επίκτητη, ας τους κατηγορήσουν για ψευδολογία, και μάλιστα ενώ το διαβεβαίωσαν ενόρκως.

ΑΛΛΟ. Βασανιζόταν κάποτε το σκάφος των αποστόλων, καθώς επικρατούσε σφοδρή τρικυμία στη λίμνη, και τα νερά αναταράσσονταν από την αφόρητη βία των ανέμων. Κατά την τέταρτη φυλακή της νυκτός, ο Σωτήρας, βαδίζοντας πάνω στα κύματα σαν να βρισκόταν σε ξηρά, εμφανίζεται στους μαθητές στη μέση της λίμνης. Εκείνοι δε, νομίζοντας ότι βλέπουν φάντασμα, έκραξαν από τον φόβο τους. Όταν όμως ο Σωτήρας τους ενεθάρρυνε λέγοντας, «Εγώ είμαι, μη φοβάστε», μετά βίας απέβαλαν τον φόβο τους, τον δέχονται στο σκάφος, και παραχρήμα, όπως αναφέρεται, κόπασε ο άνεμος. Όσοι δε βρίσκονταν μέσα στο πλοίο τον προσκύνησαν λέγοντας: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού». Τι θα πουν λοιπόν πάλι αυτοί που πολεμούν την αλήθεια και ακολουθούν μόνο τα δικά τους θελήματα, όταν δουν ολόκληρο μαζί τον χορό των αποστόλων να προσκυνά τον Υιό ως Θεό, και με όρκο να λέει ότι είναι αληθώς Υιός του Θεού; Είναι δε φανερό ότι είναι και Θεός. Διότι, εάν είναι ένα από τα κτίσματα σύμφωνα με την αμάθειά τους, πώς είναι αληθώς Υιός του Θεού; Διότι είναι αδύνατον να είναι αληθώς υιός αυτός που δεν έχει προέλθει από κάποιον κατά φύση και δεν φέρει το γνώρισμα της ουσίας εκείνου που τον γέννησε.

Α— Παρατήρησε λοιπόν πώς από τους αναγκαίους πλέον συλλογισμούς σχεδόν παρά τη θέλησή μας ωθούμαστε στο ότι πρέπει με σύνεση να προσκυνούμε τον Υιό ως κατά φύση Θεό, ακόμη και με το ανθρώπινο σχήμα με το οποίο εμφανίστηκε σε εμάς, εφόσον η συνδρομή στην ενότητα είναι ικανή να εξαφανίσει τυχόν αυτό που κάποτε προκαλεί δυσαρέσκεια ως προς την υποψία της απλής ανθρωπότητας. Β— Πώς το εννοείς; Α— Διότι, αφού η φύση του Λόγου προσέλαβε το ανθρώπινο στοιχείο, δεν θα είναι ψιλή ανθρωπότητα, αλλά αντίθετα, νικώντας με τη δική της δόξα το προσληφθέν, διασώζεται σε ακλόνητη παραμονή της θεοπρεπούς της ευκλείας. Αυτό ακριβώς φρονώντας οι μαθητές, τον προσκυνούσαν λέγοντας: «Αληθώς είσαι Υιός του Θεού», καίτοι τον έβλεπαν να βαδίζει και να βρίσκεται σε σάρκα όμοια με τη δική μας· διότι πράγματι περπατούσε πάνω στην άκρη των κυμάτων παραδόξως ως Θεός. Β— Και ποιος ήταν αυτός που έλεγε προς τη γυναίκα στη Σαμάρεια: «Εσείς προσκυνείτε αυτό που δεν γνωρίζετε, εμείς προσκυνούμε αυτό που γνωρίζουμε;» Έπειτα, πώς θα είναι προσκυνητός αυτός που είναι συντεταγμένος με εκείνους που προσκυνούν; Α— Και όμως, φίλε μου, αυτή τη μικρή λέξη, το «Ποιος», την αναφωνείς πλειστάκις, η οποία δεν ξέρω πώς έχει εφευρεθεί από τους ασύνετους. Διότι ο Χριστός δεν έχει μεριστεί με κανέναν τρόπο. Και αυτός που μιλούσε στη γυναίκα, ήταν ο ένας και μόνος Κύριος Ιησούς Χριστός, ο οποίος συντίθεται αρρήτως τόσο από την προσκυνούσα ανθρωπότητα όσο και από την προσκυνούμενη θεότητα, όπως ακριβώς θα μπορούσε κάποιος να πει και με άλλους τρόπους γι' αυτόν.

Διότι θυμάστε ότι ο λόγος έδειχνε αναγωγικά ως άρχοντες του κόσμου τα κύματα που κινούνταν και διεγείρονταν από το εχθρικό πνεύμα. Και, για να παραλείψω την εξέταση των ενδιάμεσων λεπτομερειών, όταν αυτοί ανέβηκαν στο πλοίο, δηλαδή ο Ιησούς και ο Πέτρος που είχε πάει προς αυτόν βγαίνοντας από το πλοίο, κόπασε ο άνεμος, και αφού διέσχισαν τη θάλασσα έφτασαν στη στεριά. Διότι, όταν κατά τη Δευτέρα Παρουσία του Χριστού βρεθούν μαζί μας ο Κύριος και όλοι οι άγιοι που αναχώρησαν από εμάς, τους οποίους συμβόλιζε ο Πέτρος, το νοητό εχθρικό πνεύμα θα καταργηθεί τελείως, και εμείς, αφού διασχίσουμε την πολυκύμαντη θάλασσα του βίου, θα εισέλθουμε στη γη των πραέων, από όπου έφυγε κάθε οδύνη, λύπη και στεναγμός. «Εκείνοι δε που ήταν στο πλοίο», λέει, «ήλθαν και προσκύνησαν τον Ιησού, λέγοντας: αληθινά είσαι Υιός του Θεού». Διότι και τότε, «κάθε γόνυ επουρανίων και επιγείων και καταχθονίων θα κάμψει, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει, ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός εις δόξαν του Θεού Πατρός».

Διότι και εδώ, όχι μόνο ο Πέτρος, ούτε μόνο οι άλλοι μαθητές, οι οποίοι ήταν και αυτοί ακόμη ατελείς, αλλά και όλοι όσοι βρίσκονταν μέσα στο πλοίο, τόσο πολύ ωφελήθηκαν στην πίστη από εκείνον τον πειρασμό, ώστε πλησίασαν για να προσκυνήσουν τον Ιησού και να του πουν: «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού». Πολύ σωστά λοιπόν λέει ο απόστολος, τον οποίο αναφέραμε στην αρχή: «Μακάριος ο άνθρωπος που υπομένει πειρασμό, διότι, αφού αποδειχθεί δόκιμος, θα λάβει τον στέφανο της ζωής».

Ώστε, αν δεν είχε εξασθενήσει η πίστη του, θα στεκόταν εύκολα απέναντι και στον άνεμο. Γι' αυτόν τον λόγο, αφού τον έπιασε, αφήνει τον άνεμο να πνέει, φανερώνοντας ότι εκείνος δεν προκαλεί καμία βλάβη, όταν η πίστη είναι σταθερή. Και όπως ακριβώς έναν νεοσσό που βγήκε από τη φωλιά του πριν από την ώρα του και κινδυνεύει να πέσει, η μητέρα του τον βαστάζει με τα φτερά της και τον οδηγεί πάλι στη φωλιά, έτσι έπραξε και ο Χριστός. Και μόλις ανέβηκαν στο πλοίο, τότε έπαψε ο άνεμος. Πριν από αυτό βέβαια έλεγαν: «Τι είδους άνθρωπος είναι αυτός, ώστε και οι άνεμοι και η θάλασσα να τον υπακούν;»· τώρα όμως δεν λένε έτσι. Διότι εκείνοι που βρίσκονταν στο πλοίο, λέει, τον πλησίασαν και τον προσκύνησαν, λέγοντας: «Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού». Βλέπεις πώς σιγά-σιγά τους οδηγούσε όλους σε κάτι υψηλότερο; Επειδή, λοιπόν, περπάτησε πάνω στη θάλασσα, και πρόσταξε άλλον να πράξει το ίδιο, και τον διέσωσε όταν κινδύνευε, η πίστη τους πλέον είχε γίνει μεγάλη. Διότι τότε μεν είχε επιπλήξει τη θάλασσα, τώρα όμως δεν την επιπλήττει, φανερώνοντας τη δύναμή Του με άλλον, ανώτερο τρόπο.

Γι' αυτό και έλεγαν: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού. Τι έκανε λοιπόν; Μήπως τους επιτίμησε που το είπαν αυτό; Το εντελώς αντίθετο μάλιστα, και επιβεβαίωσε το λεχθέν, θεραπεύοντας αυτούς που τον πλησίαζαν με μεγαλύτερη εξουσία, και όχι όπως προηγουμένως. Και αφού πέρασαν απέναντι, λέει, ήλθαν στη γη της Γεννησαρέτ.

Επειδή και πριν από αυτό, εκείνοι που βρίσκονταν στο πλοίο, μετά την τρικυμία που είδαν, είπαν «Αληθώς είναι Υιός Θεού», και δεν μακαρίστηκαν, καίτοι είπαν την αλήθεια. Διότι δεν ομολόγησαν τέτοια υιότητα, όπως ο Πέτρος· αλλά νόμιζαν ότι είναι αληθινά ένας υιός από τους πολλούς, εξαίρετος μεν σε σύγκριση με τους πολλούς, όχι όμως από την ίδια την ουσία.

Τότε ο πανάριστος Πέτρος, η ύψιστη κορυφή των αποστόλων, βλέποντας όχι έναν γυμνό και άσαρκο Λόγο, ούτε έναν απλό και θεοφόρο άνθρωπο, αλλά τον Υιό του Θεού και κατά φύση Θεό, που έγινε κατά φύση άνθρωπος και είναι ένας Χριστός, όντας και το ένα και το άλλο, έλεγε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Δεν είπε: Χριστός, χωρίς άρθρο, αλλά «ο Χριστός», ο προσδοκώμενος, ο προφητευόμενος, και δεν σταμάτησε μέχρι εκεί, αλλά πρόσθεσε «ο Υιός του Θεού του ζώντος». Δεν είπε: Υιός, αλλά «ο Υιός», ο μονογενής, ο ένας, ο προαιώνιος, και άκουσε: «Μακάριος είσαι, Σίμων Βαριωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου ο εν τοις ουρανοίς». «Διότι κανένας δεν γνωρίζει τον Υιό παρά μόνο ο Πατέρας». Και οι μαθητές, έχοντας μείνει εκστατικοί μπροστά στο θεϊκό σημείο της πορείας πάνω στη θάλασσα, είπαν: «Αληθινά είσαι Υιός του Θεού». Αλλά αν ήταν νόθος και υιοθετημένος, δεν θα ήταν «αληθινά». Ας κατηγορούνται, λοιπόν, οι μακάριοι μαθητές από εσάς.

«Κύριε, σώσε με.» Υπέστρωσε στον Πέτρο τη θάλασσα ο Κύριος, δείχνοντας τη δική του δύναμη. Παρατήρησε δε πώς ο Πέτρος, αφού υπερίσχυσε του μεγαλύτερου στοιχείου, δηλαδή της θάλασσας, φοβήθηκε τον άνεμο· τόσο ασθενής είναι η ανθρώπινη φύση. Και αμέσως όταν φοβήθηκε, τότε άρχισε να καταποντίζεται· διότι, όταν ασθένησε η πίστη, τότε βυθίζεται ο Πέτρος. Αυτό το γεγονός έκανε και τον ίδιο να μην υψηλοφρονεί, αλλά παρηγόρησε και τους άλλους μαθητές. Διότι ίσως τον φθόνησαν· έδειξε όμως και πόσο υπερέχει ο Χριστός από αυτόν. «Αμέσως δε ο Ιησούς, αφού άπλωσε το χέρι του, τον έπιασε και του λέει: Ολιγόπιστε, γιατί δίστασες; Και όταν αυτοί ανέβηκαν στο πλοίο, κόπασε ο άνεμος· και όσοι ήταν στο πλοίο ήρθαν και τον προσκύνησαν, λέγοντας: Αληθινά, είσαι Υιός του Θεού.» Δείχνοντας ο Χριστός ότι δεν είναι ο άνεμος η αιτία του καταποντισμού του, αλλά η μικροψυχία, δεν επιπλήττει τον άνεμο, αλλά τον Πέτρο που δείλιασε. Γι' αυτό και, αφού τον κράτησε από πάνω, τον έστησε πάνω στο νερό, αφήνοντας τον άνεμο να πνέει. Δεν δίστασε όμως ο Πέτρος εξ ολοκλήρου, αλλά εν μέρει, δηλαδή μερικώς· διότι ως προς το ότι φοβήθηκε, ως προς αυτό απίστησε, ενώ ως προς το ότι φώναξε «Κύριε, σώσε με», ως προς αυτό θεράπευσε την απιστία.