Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 14:7

Όταν γιορτάζονταν τα γενέθλια του Ηρώδη, ο οποίος δεν θα έπρεπε ποτέ να είχε γεννηθεί στον κόσμο, ούτε να έχει προσέλθει σε αυτό το κοινό στάδιο της ανθρώπινης κοινωνίας, ούτε να απολαύσει τα στοιχεία της φύσης, ούτε να ευεργετηθεί από την κτίση, ούτε να μεταχειριστεί με ασέλγεια τη σελήνη, να καταναλώσει τον ήλιο, να προσβάλει την πορεία των άστρων, να ανατρέψει τα μέτρα της ημέρας και τα όρια της νύχτας. Διότι παρανομώντας δεν ντρεπόταν την ημέρα, ασελγώντας δεν σεβόταν τη νύχτα, δεν εντρεπόταν την ηλιακή πορεία, παραβαίνοντας τα όρια του Δημιουργού. Όταν λοιπόν εορτάζονταν τα γενέθλια αυτού που έβλαψε τα γένη των ανθρώπων και εξύβρισε τη βασιλική καταγωγή, «χόρεψε η κόρη της Ηρωδιάδας στο μέσον και άρεσε στον Ηρώδη· γι' αυτό με όρκο της υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι κι αν του ζητήσει. Εκείνη δε, παρακινημένη από τη μητέρα της, είπε: 'Δώσε μου εδώ, πάνω σε πινάκιο, το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή'. Και λυπήθηκε ο βασιλιάς· αλλά εξαιτίας των όρκων και των συνδαιτυμόνων του, διέταξε να δοθεί, και στέλνοντας φρουρούς αποκεφάλισε τον Ιωάννη στη φυλακή. Και φέρθηκε το κεφάλι του πάνω σε πινάκιο και δόθηκε στο κορίτσι· και εκείνο το πήγε στη μητέρα του. Και αφού προσήλθαν οι μαθητές του, πήραν το σώμα και το έθαψαν, και πηγαίνοντας το ανήγγειλαν στον Ιησού». Αλίμονο, με πόσα κακά γέμισαν οι γυναίκες τον βίο των ανθρώπων, πόσα αγκάθια μάς έσπειραν και τριβόλια καλλιέργησαν.

Διότι ο Ιωάννης δεν φοβόταν τον θάνατο, αλλά φοβόταν μήπως δεν πει την αλήθεια. Αυτόν φόνευσε ο Ηρώδης· και φονεύοντάς τον, δεν διέπραξε έναν μόνο φόνο, αλλά πολλούς. Διότι εκείνος που σκοτώνει έναν διδάσκαλο και ευεργέτη των ψυχών, δεν σκοτώνει μόνο έναν, αλλά τόσους όσους εκείνος θα μπορούσε να ζωοποιήσει με τον λόγο του, εάν ζούσε. Και πότε τον φόνευσε; Αποτελεί ντροπή και μόνο να το λέει κανείς, ντροπή όμως όχι για αυτόν που το λέει, αλλά για αυτόν που διέπραξε τον φόνο. Διότι, κατά τον εορτασμό των γενεθλίων του Ηρώδη, η κόρη της Ηρωδιάδας χόρεψε στο μέσον των καλεσμένων και του άρεσε· γι' αυτό και της υποσχέθηκε με όρκο να της δώσει ό,τι ζητήσει. Και εκείνη, παρακινημένη από τη μητέρα της, λέει: «Δώσε μου πάνω σε ένα πινάκιο το κεφάλι του Ιωάννη». Ω, κάκιστα γενέθλια, που αποπνέουν τον φόνο ενός προφήτη, ενώ αντίθετα θα έπρεπε να περιποιηθεί στο τραπέζι του αγίους άνδρες. Διότι έτσι θα μπορούσε να διορθωθεί η διεστραμμένη ψυχή του. Αφού με τον όσιο θα γίνεις και εσύ όσιος, και με τον διεστραμμένο θα διαστραφείς.

Αλλά και ο τρόπος της νίκης ήταν αντάξιος των όσων συνέβησαν. Διότι χόρεψε, λέει, η κόρη της Ηρωδιάδας στο μέσο, και άρεσε στον Ηρώδη. Γι' αυτό υποσχέθηκε με όρκο να της δώσει ό,τι κι αν ζητήσει. Κι εκείνη, παρακινημένη από τη μητέρα της, λέει: «Δώσε μου εδώ πάνω σε πινάκιο την κεφαλή του Ιωάννου του Βαπτιστού». Διπλό είναι το έγκλημα: και διότι χόρεψε, και διότι άρεσε, και άρεσε τόσο πολύ, ώστε να λάβει ως αμοιβή έναν φόνο. Είδες πόσο ωμός είναι; Πόσο αναίσθητος; Πόσο ανόητος; Διότι καθιστά τον εαυτό του υπόλογο και δέσμιο μέσω του όρκου, ενώ ορίζει εκείνη κυρίαρχη του αιτήματος.

Αυτά τα λέγω και προς τις γυναίκες, για να συνετίζουν τους άνδρες και να τους απομακρύνουν από τέτοιου είδους τέρψη. Κατά την ημέρα αυτή εισήλθε και χόρεψε η κόρη της βασίλισσας. Ευλογητός ο Θεός· προς πόση σωφροσύνη μετέβαλε τον βίο μας. Ακούστε, οι πιστοί, σε ποιον Νυμφίο προσέρχεστε, ο οποίος τη ζωή μας, που προηγουμένως ασχημονούσε, την καλλώπισε με αιδώ, με σωφροσύνη και με σεμνότητα· διότι αυτά που η βασίλισσα τότε δεν ντρεπόταν να πράξει, τώρα ούτε μια ευτελής υπηρέτρια δεν θα επέλεγε να τα υπομείνει. Χόρεψε, λοιπόν, εκείνη και μετά τον χορό έπραξε άλλη αμαρτία, βαρύτερη· διότι έπεισε εκείνον τον ανόητο να της υποσχεθεί με όρκο να της δώσει ό,τι και αν ζητήσει. Βλέπεις πώς ο όρκος κάνει τους ανθρώπους και ανόητους; Απλώς ορκίστηκε να της δώσει οτιδήποτε θα ζητούσε. Τι θα γινόταν, λοιπόν, αν ζητούσε το δικό σου κεφάλι; Τι θα γινόταν, αν ζητούσε ολόκληρο το βασίλειο; Όμως τίποτα από αυτά δεν αντιλαμβανόταν εκείνος. Διότι στεκόταν από πάνω ο διάβολος, καθιστώντας την παγίδα ισχυρή, και αφού ολοκλήρωσε τον όρκο, έστησε την παγίδα και άπλωσε το δίχτυ παντού, τότε εισάγει εκείνο το αίτημα, ώστε να γίνει αναπόφευκτη η παγίδευση. «Δώσε μου», λέγει, «επί πίνακι την κεφαλή του Ιωάννου του Βαπτιστού». Αναίσχυντο το αίτημα, ανόητη και βλαβερή η παροχή. Και για τα δύο αυτά αίτιος είναι ο όρκος. Τι έπρεπε, λοιπόν, να κάνει; Θυμηθείτε αυτό που σας έλεγα, ότι δηλαδή και τηρώντας την εντολή και παραβαίνοντάς την, τιμωρούμαστε ομοίως.

«Άκουσε τον λόγο του Κυρίου, τον οποίο εγώ λέω, και θα είναι καλύτερο για σένα, και θα ζήσει η ψυχή σου.» «Κατά τον εορτασμό των γενεθλίων του Ηρώδη, χόρεψε η θυγατέρα της Ηρωδιάδας και άρεσε στον Ηρώδη· γι' αυτό υποσχέθηκε με όρκο να της δώσει ό,τι και αν ζητήσει.»

«Μάλιστα», αποκρίθηκε. «Και ο δικός μας Κύριος λοιπόν», είπα, «παρέδωσε στη διδασκαλία του ότι ακριβώς αυτό πρόκειται να συμβεί, λέγοντας ότι και ο Ηλίας θα έλθει· και εμείς γνωρίζουμε ότι αυτό θα γίνει, όταν πρόκειται να έλθει με δόξα από τους ουρανούς ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, του οποίου και στην πρώτη φανέρωση προήλθε ως κήρυκας το Πνεύμα του Θεού που βρισκόταν στον Ηλία, μέσω του Ιωάννη, ο οποίος υπήρξε προφήτης στο γένος σας, μετά τον οποίο κανένας άλλος προφήτης δεν εμφανίστηκε πλέον σε εσάς. Αυτός, καθώς βρισκόταν στον Ιορδάνη ποταμό, φώναζε: Εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό για μετάνοια· θα έλθει όμως ο ισχυρότερός μου, του οποίου δεν είμαι άξιος να βαστάξω τα υποδήματα· αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και φωτιά. Αυτός κρατάει το φτυάρι στο χέρι του, και θα καθαρίσει πλήρως το αλώνι του και θα συνάξει το σιτάρι στην αποθήκη, ενώ το άχυρο θα το κατακάψει με άσβεστη φωτιά. Και αυτόν ακριβώς τον προφήτη είχε κλείσει στη φυλακή ο βασιλιάς σας, ο Ηρώδης, και κατά την ημέρα του εορτασμού των γενεθλίων του, επειδή η ανιψιά του ίδιου του Ηρώδη χόρεψε και τον ευχαρίστησε, της είπε να ζητήσει ό,τι θέλει. Και η μητέρα του κοριτσιού την παρακίνησε να ζητήσει το κεφάλι του Ιωάννη που βρισκόταν στη φυλακή· και όταν το ζήτησε, έστειλε ανθρώπους και διέταξε να φέρουν το κεφάλι του Ιωάννη πάνω σε πινάκιο».

Ως ελαφρύτερο λοιπόν σε σύγκριση με την ειδωλολατρία, είχε επιτραπεί στους Ιουδαίους ένας τέτοιος γάμος. Χόρεψε η κόρη της Ηρωδιάδας. Αντάξια της εορτής ήταν η τιμή, η τέρψη της πανηγύρεως. Με όρκο της υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι κι αν ζητήσει· και αυτό ήταν μια βαρύτερη προσθήκη στις αισχρότητες, ένας αόριστος όρκος, και μάλιστα για έναν χορό. Ο μάταιος υπέταξε τη βασιλική εξουσία στα πόδια της κόρης· άφησε να ποδοπατηθεί η αξία της βασιλείας· εξαιτίας της οποίας έγινε δέσμιος με όρκο αυτός που ήταν αιχμάλωτος της επιθυμίας. Χωρίς να το θέλει λοιπόν υποδουλώθηκε στο νεύμα της κόρης, ή μάλλον και πάλι ο άνθρωπος υποκύπτει στο δέλεαρ της Εύας. Φοβερό ήταν το τόλμημα του αιτήματος, να λάβει το κεφάλι ενός δικαίου πάνω σε πινάκιο, και να ανταλλάξει την τέρψη με πένθος, και να μετατρέψει το τραπέζι σε τάφο.

6. «Όταν δε γιορτάζονταν τα γενέθλια του Ηρώδη, χόρεψε η κόρη της Ηρωδιάδας στο μέσο, και άρεσε στον Ηρώδη, γι' αυτό με όρκο υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι κι αν ζητήσει». Ενώ έπρεπε αυτός να δοξάσει τον Θεό που τον έφερε στο φως της ζωής, τότε ασπάζεται τα έργα του σκότους· διότι η περίσταση ήταν για ευφροσύνη και όχι για χορό, και μάλιστα γυναικείο μπροστά σε ανδρικά βλέμματα, από τον οποίο τι γεννήθηκε; Όρκος· και εξαιτίας αυτού; Φόνος. Ξερίζωσε τις ρίζες της κακίας, και δεν θα βλαστήσει ο καρπός της ανομίας· εάν όμως φυτρώσουν τα πρώτα, είναι φανερό ότι θα ακολουθήσει και η τελική έκβαση των πραγμάτων. «Χόρεψε η κόρη της Ηρωδιάδας στο μέσο, και άρεσε στον Ηρώδη». Και τι άλλο επρόκειτο να διδαχθεί από τη μητέρα της η διεφθαρμένη κόρη, παρά το να χορεύει προκλητικά, και να έχει τόση εξάσκηση στον χορό, ώστε να αρέσει και στον Ηρώδη; Γι' αυτό με όρκο υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι κι αν ζητήσει. Τέτοια είναι πράγματι η προπέτεια αυτών που κυριεύονται από τη μανία των παθών της ατιμίας, οι οποίοι αποφασίζουν απερίσκεπτα για οτιδήποτε τους φανεί καλό. Αυτή δε, καθοδηγημένη από τη μητέρα της, άρπαξε τον θάνατο της μιαιφονίας, τον οποίο από καιρό κοιλοπονούσε να γεννήσει η εχιδνοτόκος Ηρωδιάς, και αφού υποκίνησε την κόρη της, φαίνεται να της λέει τα εξής: Ιδού ο καιρός, τέκνο μου, που επιζητούσαμε· κατόρθωσες με τα βήματά σου αυτό που ποθώ, έπαυσες τον πόνο μου με τον επιδέξιο χορό σου.

Κάποιοι δε αναφέρουν ότι, ενώ ζούσε ακόμη ο Φίλιππος, ο Ηρώδης τού αφαίρεσε και τη γυναίκα και την τετραρχία. Είτε όμως συνέβη το ένα είτε το άλλο, η πράξη ήταν παράνομη. Ενώ δεν φοβόταν τον Θεό, φοβόταν το πλήθος, γι' αυτό και ανέβαλλε να τον θανατώσει, όμως ο διάβολος τού βρήκε την κατάλληλη ευκαιρία. «Όταν δε γιορτάζονταν τα γενέθλια του Ηρώδη, χόρεψε η θυγατέρα της Ηρωδιάδας στο μέσον και άρεσε στον Ηρώδη· γι' αυτό και με όρκο τής υποσχέθηκε να της δώσει ό,τι και αν ζητούσε. Αυτή δε, παρακινημένη από τη μητέρα της, λέγει: Δώσε μου εδώ πάνω σε πινάκιο το κεφάλι του Ιωάννη του Βαπτιστή». Ιδού ασέλγεια!