Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:2

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Ματθ. 15, 1-6. Προσέρχονταν κάποιοι από τους Ιουδαίους και προσπαθούσαν να αφιερώσουν στον Θεό τις ψυχές τους, προσφέροντας εκ μέρους τους -έστω ως τύπο ακόμη και σκιά αλλά σύμφωνα με τον νόμο- τις ομολογημένες τιμές σε όσους είχαν λάχει να ιερατεύουν και να υπηρετούν στο θείο θυσιαστήριο. Ωστόσο, υπήρχαν κάποιοι που επιθυμούσαν μεν αυτή τη δόξα, δηλαδή το να είναι αγιασμένοι και ιεροί και θείο ανάθημα, αλλά λόγω έλλειψης χρημάτων ανέκοπταν την επιθυμία τους. Όταν δε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς τους προέτρεπαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν σε αυτό -επειδή οι τελευταίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι- εκείνοι πρόβαλλαν ως δικαιολογία τον σεβασμό προς τους γονείς και έλεγαν αληθεύοντας ότι μετά βίας μπορούσαν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην για τους εαυτούς τους και για εκείνους. Αλλά εκείνοι τολμούσαν να τους πείσουν να θεωρούν τα χρήματα ως τίποτα χάριν του Θεού, και αν οι γονείς τους πλησίαζαν ζητώντας τη συνήθη βοήθεια από αυτούς, τους δίδασκαν ότι έπρεπε να πουν στον πατέρα ή στη μητέρα: «Είναι δώρο στον Θεό εκείνο από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα», δηλαδή ό,τι λάβεις από εμένα, μάθε ότι παραβλάπτεις το θείο ανάθημα και απλώνεις τα χέρια σου σε ιερά χρήματα· διότι έχω αφιερώσει τον εαυτό μου και έχω ταχθεί ως δώρο στον Θεό.

Και λοιπόν, πλησίασαν κάποτε οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι τον Σωτήρα λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί». Εκείνος δε τους απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας; Διότι ο Θεός είπε, Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα, και, όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε, Όποιος πει στον πατέρα ή τη μητέρα, Είναι αφιέρωμα στον Θεό ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν θα τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράβασής σας». Βλέπεις σε αυτά ξεκάθαρα τα εγκλήματα της ιουδαϊκής καπηλείας; Διότι, επειδή ήθελαν να ακολουθούν τις δικές τους παραδόσεις, καθιστούσαν άκυρους τους νόμους του Θεού. Υποκρινόμενοι μεν ότι τους ερμηνεύουν, εισάγοντας όμως παραδόσεις παρωχημένες και ψυχρές. Κατηγορεί δε τους άρχοντες, ότι πάσχουν βαριά από απειθαρχία, και υψώνουν τον αυχένα με αλαζονεία, έχοντας επιλέξει να απειθούν.

Επομένως, όσον αφορά το γεγονός ότι είχαν τον νόμο στα χείλη τους, νόμιζαν ότι βρίσκονταν κοντά στον Θεό, επειδή όμως δεν δέχονταν να τον εφαρμόσουν, ελέγχονταν ότι απομακρύνονταν και ότι βρίσκονταν εκτός αυτού. Διότι το ότι ήταν περισσότερο προσηλωμένοι στα προστάγματα των ανθρώπων, γίνεται φανερό και από το εξής: «Πλησίασαν κάποτε τον Σωτήρα οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι λέγοντας: Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Επειδή δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο. Και απέναντι σε αυτό απάντησε ο Κύριος: Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου· και όποιος κακολογεί πατέρα ή μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα, Δώρο προς τον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν έχει υποχρέωση να τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Πρόσθεσε δε σε αυτά το υπό εξέταση ρητό· διότι είπε: «Υποκριτές, καλά προφήτευσε για εσάς ο Ησαΐας λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη του.» Επομένως, επειδή ατίμασαν τον παιδαγωγό και θεώρησαν ανάξιο οποιουδήποτε λόγου τον νόμο που δόθηκε από τον Θεό και στράφηκαν σε διδασκαλίες και εντολές ανθρώπων, για τον λόγο αυτόν σφραγίστηκε, και μάλιστα πολύ εύλογα, το βιβλίο της θεόπνευστης Γραφής.

Διότι είναι πραγματικά αδόκιμος ο λόγος εκείνων που την πείθουν να επιλέξει να τιμά διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Η δε διδασκαλία τους είναι νοθευμένη και καθόλου αμιγής, αναμεμειγμένη με το χειρότερο στοιχείο. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το να λέει κανείς ότι το κρασί έχει αναμειχθεί με νερό. Το ότι δε αυτό το γεγονός λυπούσε τον Θεό των όλων, και δικαιολογημένα κατηγορούσε την Ιερουσαλήμ ως εκπορνευμένη, άκουσέ το σαφώς, άλλοτε μεν να το λέει μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Σήκωσε ευθεία το βλέμμα σου και δες πού μολύνθηκες. Στους δρόμους κάθισες γι' αυτούς σαν ερημωμένη κορώνη, και μόλυνες τη γη με τις πορνείες σου, και απέκτησες πολλούς ποιμένες ως πρόσκομμα για τον εαυτό σου. Πήρες όψη πόρνης, φέρθηκες ξεδιάντροπα προς όλους· δεν με κάλεσες ως σύνοικό σου, ούτε ως πατέρα και αρχηγό της παρθενίας σου·» και πάλι, άλλοτε λέει: «Εάν ένας άνδρας διώξει τη γυναίκα του, και εκείνη φύγει από αυτόν και υπανδρευτεί άλλον άνδρα, μήπως είναι δυνατόν να επιστρέψει ξανά σε αυτόν; Δεν θα μιανθεί ολοκληρωτικά η γυναίκα εκείνη; Και εσύ εκπορνεύτηκες με πολλούς ποιμένες, και έπειτα επέστρεφες σε εμένα; λέει ο Κύριος.» Τον τρόπο δε αυτής της πορνείας μάς τον υπέδειξε ολοκάθαρα και ο ίδιος ο Σωτήρας. Διότι οι πάντοτε επικριτικοί και ασύνετοι Φαρισαίοι προσήλθαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο.»

Διότι αυτοί, έχοντας μεταπηδήσει σε έναν κίβδηλο τρόπο ζωής που δεν αναγνωρίζεται από τον νόμο, και διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινα εντάλματα, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, πλησίαζαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την εντολή των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί.» Αμέσως τότε ο Σωτήρας τούς απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευτυχήσεις· εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα του και στη μητέρα του, Αφιέρωμα στον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε μπορεί να μην τιμήσει τον πατέρα του και τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Επειδή δηλαδή οι Φαρισαίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι και φιλοκερδείς, επιθυμούσαν να βλέπουν πάρα πολλούς να προσέρχονται στη νομική απογραφή, ώστε να γεμίζουν τα πουγκιά τους, συλλέγοντας με άπληστο χέρι αυτά που έδινε ο καθένας από αυτούς που προσέρχονταν.

ΟΜΙΛΙΑ ΝΑ΄. Τότε προσέρχονται στον Ιησού οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι από τα Ιεροσόλυμα, λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου,» κ.λπ. α΄. Τότε· πότε; Όταν επιτέλεσε τα αναρίθμητα θαύματα, όταν θεράπευσε τους αρρώστους από το άγγιγμα του κροσσού.

Μτ 15, 1-6. Και ποια σχέση έχει η εντολή που παραγγέλλει να τιμώνται οι γονείς με την κατηγορία των Φαρισαίων που επικρίνουν τα άπλυτα χέρια; Πάσχοντας από φιλαργυρία, οι πρεσβύτεροι, οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς έχαιραν με την πολυπλοκότητα των παραδόσεων και, βλέποντας ότι η εντολή που προστάζει την τιμή προς τους γονείς τούς προκαλούσε ζημιά και τους έκοβε το πολυπόθητο για αυτούς εισόδημα, τι μηχανεύονται; Αντιτάσσουν σε αυτήν τη μεγαλύτερη από όλες τις εντολές, το «θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου εξ όλης της καρδίας σου» και τα εξής. Διότι τα παιδιά δεν θεωρούσαν τίποτα από τους δικούς τους κόπους και πόρους ως δικό τους, αλλά τα παρείχαν όλα στους πατέρες τους, φοβούμενα μήπως παραβούν τον νόμο που απαιτεί να τιμούν τους γονείς. Επέτρεψαν λοιπόν οι πρεσβύτεροι στα παιδιά να διακηρύσσουν τέτοια πράγματα, να διαβεβαιώνουν τον πατέρα ή τη μητέρα και να λέγουν: καθετί από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς, δηλαδή να κερδίσεις από εμένα και να το θεωρήσεις προς όφελός σου, αυτό είναι δώρο που έχει ήδη αφιερωθεί στον Θεό από εμένα. Και έτσι οι γονείς βρίσκονταν να μάχονται απέναντι σε έναν ανώτερο νόμο, ο οποίος απαιτούσε να προτιμάται ο Θεός πάνω από όλα, και αναγκαστικά υποχωρούσαν, μη τολμώντας καν να αγγίξουν όσα είχαν προαναγγελθεί και αφιερωθεί ως ιερά. Και με αυτό το τέχνασμα, στερώντας από τους γονείς την οφειλόμενη τιμή, τα παιδιά γίνονταν συμμέτοχα στα ανόσια κέρδη με τους πρεσβυτέρους.

Μτ. 15, 2—6 Δεν πρέπει να απορούμε εάν, ενώ ο νόμος απαγόρευσε κάποια πράγματα επειδή απέβλεπε μάλλον στον εξωτερικό άνθρωπο, ο Κύριός μας, απευθύνοντας τη διδασκαλία του στον εσωτερικό άνθρωπο, δεν τα απαγόρευσε αυτά. Μτ. 15, 39 Για να μη θεωρηθεί φιλόδοξος επιτελώντας σημεία καθημερινά —διότι αυτό παρακινούσε τα πλήθη να τον ακολουθούν— δεικνύοντας την ταπεινότητά του εξαιτίας της οικονομίας της σαρκός, αναχωρεί στο πλοίο.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΕ΄. Περί της παραβάσεως της εντολής του Θεού εξαιτίας της παραδόσεως των ανθρώπων. Περί της Χαναναίας. Περί των θεραπευθέντων όχλων. Περί των επτά άρτων. «Τότε προσέρχονται στον Ιησού οι Γραμματείς και Φαρισαίοι από τα Ιεροσόλυμα, λέγοντας: Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο.» Αν και όλες οι περιοχές είχαν Γραμματείς και Φαρισαίους, οι πιο επιφανείς βρίσκονταν στην Ιερουσαλήμ. Γι' αυτό και αυτοί κυρίως φθονούσαν, ως πιο φιλόδοξοι. Είχαν δε τη συνήθεια οι Ιουδαίοι να μην τρώνε με άπλυτα χέρια, σύμφωνα με παλαιά παράδοση.