Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:23

Και ιδού, μια γυναίκα Χαναναία, αφού εξήλθε από τα όρια εκείνα, φώναζε προς αυτόν λέγοντας: Ελέησέ με, Κύριε, Υιέ του Δαβίδ· η θυγατέρα μου δαιμονίζεται άσχημα. Αυτός όμως δεν της αποκρίθηκε λόγο. Και αφού τον πλησίασαν οι μαθητές του, τον παρακαλούσαν λέγοντας: Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας. Εκείνος δε αποκριθείς είπε: Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. ΙΩΑΝΝΗΣ. Διότι εγώ από τον Θεό εξήλθα και έχω έρθει· διότι δεν έχω έρθει από τον εαυτό μου, αλλά εκείνος με απέστειλε. ΠΡΑΞΕΙΣ.

Ακούγοντας αυτά εγώ, ο Κλήμης, είπα: Ήθελα να μάθω, ποιος άραγε είναι αυτός ο τόσο μεγάλος απατεώνας. Και ο Πέτρος απάντησε: Αν θέλεις να μάθεις, μπορείς να το πληροφορηθείς από εκείνους από τους οποίους κι εγώ εξακρίβωσα τα πάντα γύρω από αυτόν. Υπάρχει ανάμεσά μας κάποια Ιούστα, Συροφοινίκισσα, Χαναναία στο γένος, της οποίας η θυγατέρα βασανιζόταν από βαρύτατη ασθένεια. Αυτή προσήλθε και στον Κύριό μας, φωνάζοντας και ικετεύοντας να θεραπεύσει τη θυγατέρα της. Εκείνος, αν και παρακλήθηκε κι από εμάς, είπε: Δεν επιτρέπεται να θεραπεύονται τα έθνη, που μοιάζουν με σκυλιά επειδή κάνουν χρήση αδιάκριτων τροφών και πράξεων, εφόσον το τραπέζι της βασιλείας έχει αποδοθεί στους υιούς του Ισραήλ. Εκείνη, ακούγοντας αυτό, και παρακαλώντας να συμμετάσχει από το ίδιο τραπέζι όπως ο σκύλος από τα ψίχουλα που πέφτουν, αφού μετέβαλε αυτό που ήταν, με το να ζει όμοια με τους υιούς της βασιλείας, πέτυχε τη θεραπεία για τη θυγατέρα της, όπως το είχε ζητήσει. Διότι δεν θα την θεράπευε, αν ήταν εθνική και παρέμενε στον ίδιο τρόπο ζωής, αυτός που εξαρχής αρνήθηκε να τη θεραπεύσει ως εθνική, επειδή δεν επιτρεπόταν. Αυτή λοιπόν, η οποία αποδέχτηκε τον έννομο τρόπο ζωής, εκδιώχθηκε από το σπίτι της από τον ίδιο της τον άνδρα, ο οποίος είχε αντίθετα φρονήματα από εμάς, μαζί με τη θεραπευμένη θυγατέρα της. Εκείνη όμως, αποδεχόμενη με ευγνωμοσύνη αυτές τις συνθήκες και έχοντας περιουσία, η ίδια παρέμεινε χωρίς σύζυγο, ενώ τη θυγατέρα της την πάντρεψε με κάποιον άνδρα ο οποίος είχε καλή διάθεση προς την αληθινή πίστη και ήταν φτωχός.

Άκουσε, αγαπητέ· εάν δοκιμαστείς προτού λάβεις αυτό που ζητάς, μην πάψεις να Τον επικαλείσαι, μην αποθαρρυνθείς, με τη σκέψη ότι δεν εισακούστηκες. Θυμήσου τη Χαναναία και μιμήσου την υπομονή της, πώς δοκιμάστηκε προτού πετύχει το αίτημά της, σε τέτοιο βαθμό ώστε οι μαθητές Του να Τον πλησιάσουν εξαιτίας της και να Του πουν: «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει οπίσω μας». Μήπως την απέρριψε οριστικά; Δεν τη δοκίμασε για λίγο και κατόπιν της έδωσε αυτό που ζήτησε; Αυτά διδασκόμαστε προς όφελός μας, για να μάθουμε όταν δοκιμαζόμαστε να εμμένουμε στο αίτημά μας, και πράγματι να λαμβάνουμε, έστω κι αν είμαστε αμαρτωλοί, όπως ακριβώς και αυτή, που ήταν αλλόφυλη Χαναναία. Όπως επίσης παρήγγειλε ο Κύριος, λέγοντας: «Ποιος από εσάς θα έχει έναν φίλο, και θα πάει σε αυτόν τα μεσάνυχτα και θα του πει: Φίλε, δάνεισέ μου τρία ψωμιά, επειδή ένας φίλος μου ήρθε σε εμένα από ταξίδι, και δεν έχω τίποτα να του παραθέσω· και εκείνος από μέσα θα αποκριθεί και θα πει: Μην μου προκαλείς κόπους· η θύρα έχει κλείσει, και τα παιδιά είναι μαζί μου στο κρεβάτι· δεν μπορώ να σηκωθώ για να σου δώσω. Σας λέω, έστω κι αν δεν σηκωθεί να του δώσει επειδή είναι φίλος του, τουλάχιστον εξαιτίας της φορτικότητάς του θα σηκωθεί και θα του δώσει όσα χρειάζεται. Κι εγώ σας λέω: Αιτείτε, και θα σας δοθεί». Όπως λέει και στον ψαλμό: «Υπομένοντας υπέμεινα τον Κύριο, και με πρόσεξε, και εισάκουσε τη δέησή μου».

Γνωρίζω και ένα πέμπτο ακόμη, αυτό των δακρύων· είναι όμως πιο κοπιαστικό, όπως συμβαίνει με εκείνον που λούζει κάθε νύχτα την κλίνη και το στρώμα του με τα δάκρυά του, του οποίου οι μώλωπες της κακίας κακοφόρμισαν· ο οποίος πορεύεται πενθώντας και σκυθρωπάζοντας, και ο οποίος μιμείται την επιστροφή του Μανασσή και την ταπείνωση των Νινευιτών που βρήκε έλεος· ο οποίος αναφωνεί τα λόγια του τελώνη μέσα στο ιερό και δικαιώνεται περισσότερο από τον αλαζόνα Φαρισαίο· ο οποίος σκύβει ταπεινά σαν την Χαναναία και ζητά φιλανθρωπία και ψίχουλα, την τροφή ενός σκύλου που λιμοκτονεί υπερβολικά.

Κλέβω με τα χέρια μου τη θεραπεία από τα κρόσσια σου, αλλά σταμάτησε γρήγορα τη ροή του αίματος στη μαραινόμενη σάρκα μου. Σε εσένα υποκλίνομαι εγώ, ο δικός σου κλήρος, όπως η Χαναναία, έχοντας κυρτωμένο το σώμα, αλλά ανόρθωσέ με, Άνακτα. Η θάλασσα ορθώνεται, και εσένα σε κατέχει γλυκός ύπνος· αλλά εγέρσου τάχιστα, και ας κοπάσει η τρικυμία με τα λόγια σου.

Γι' αυτό και τότε, παραμένοντας εκεί, άκουγαν μεν τον λόγο και έβλεπαν τα σημεία που τελούνταν, όμως βλασφημούσαν μάλλον παρά επαινούσαν αυτόν που τους ευεργετούσε με έργα και με λόγια. Διότι, ενώ ο Κύριος δίδασκε και όλοι ή οι περισσότεροι δέχονταν με προσοχή τους λόγους της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του, «έρχονται», λέει, «μερικοί προς αυτόν, φέρνοντας έναν παραλυτικό τον οποίο βάσταζαν τέσσερις και, μην μπορώντας να τον πλησιάσουν εξαιτίας του πλήθους, ξεσκέπασαν τη στέγη όπου βρισκόταν ο Κύριος, άνοιξαν τρύπα και κατέβασαν το κρεβάτι πάνω στο οποίο ήταν ξαπλωμένος ο παραλυτικός». Μπορεί βέβαια να νομίσει κανείς ότι όλη αυτή η πράξη οφειλόταν στην πίστη εκείνων που τον μετέφεραν και ότι ο Κύριος, ικανοποιημένος από την πίστη τους, χάρισε στη συνέχεια τη θεραπεία στον παραλυτικό. Εγώ όμως νομίζω πως η αλήθεια δεν είναι έτσι. Διότι, αν και ο Κύριος, όταν θεράπευε το παιδί του αρχισυναγώγου, δεν ζήτησε πίστη από το ίδιο, ούτε από την κόρη της Χαναναίας ή του Ιαείρου, αρκούμενος στην πίστη εκείνων που προσήλθαν εκ μέρους τους, εντούτοις από τα πρόσωπα αυτά, η μεν μία ήταν νεκρή, η κόρη της Χαναναίας ήταν παράφρων και το παιδί απουσίαζε. Αυτός όμως ο παραλυτικός ήταν παρών και ήταν κύριος του λογικού του, έστω και αν το σώμα του ήταν παράλυτο.

Ο Κύριος όμως δεν της αποκρίθηκε λέξη, επειδή ήθελε να γίνει ακόμη πιο φανερή η πίστη και η αρετή της, ώστε να φανεί ότι δικαίως στρέφεται προς τα έθνη, όχι μόνο επειδή απιστούσαν οι Ιουδαίοι, αλλά και επειδή τα έθνη ελκύονταν μέσω της πίστεως. Γι' αυτό, όταν οι μαθητές είπαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει από πίσω μας», ο Κύριος τους λέει: «Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Διότι, βλέποντάς τους να έχουν εκπέσει από την πατρογονική ευσέβεια και αρετή, δεν ανέχθηκε να τους παραβλέψει, τουλάχιστον όσον αφορούσε τον ίδιο, χάρη στους ευσεβείς πατέρες τους. Γι' αυτό και ήλθε πρωτίστως προς αυτούς, απεσταλμένος από τον ύψιστο Πατέρα. «Η δε γυναίκα», λέει, «όταν ήλθε τον προσκύνησε, λέγοντας: Κύριε, βοήθησέ με». Όσο βρισκόταν μακριά, προσπαθούσε με τις κραυγές να κάνει τον Δεσπότη ίλεω, όταν όμως δεν κατόρθωσε τίποτα και εκείνος δεν στράφηκε προς αυτήν, πλησίασε, έπεσε στα πόδια του και επικαλέστηκε πάλι τη βοήθειά του. Αλλά και έτσι αποπέμπεται με ύβρεις. Και ούτε τότε απελπίστηκε η γενναία και πραγματικά ανδρεία στην ψυχή, αλλά, παρόλο που εξουθενώθηκε και άκουσε να την αποκαλούν ζώο, όχι μόνο άλογο, αλλά και μιαρό και θηριώδες, ώστε η φωνή της να θεωρείται περισσότερο γάβγισμα παρά ομιλία άξια να ακουστεί, συμφωνεί και η ίδια και ταπεινώνει τον εαυτό της, χωρίς όμως να παραιτείται από τη δέησή της προς τον Χριστό.

Αφήνοντας δε εκείνους τους παλαιούς, ας δούμε και αυτούς που κατά το Ευαγγέλιο της χάριτος απαλλάχθηκαν από τα δεινά που τους κατείχαν. Τι επανέφερε πάλι στη ζωή την κόρη του αρχισυνάγωγου Ιαείρου, η οποία είχε πεθάνει, όπως ακούσαμε τώρα από το Ευαγγέλιο του Λουκά; Δεν ήταν η δέηση αυτού προς τον Κύριο; Τι χάρισε στους λεπρούς τον καθαρισμό; Δεν ήταν πάλι αυτή; Τι παρέσχε το φως στη διπλή δυάδα των τυφλών; Μήπως οι δύο από αυτούς δεν επιπλήττονταν από το πλήθος για να σωπάσουν, αλλά αυτοί φώναζαν πολύ περισσότερο, γι' αυτό και πέτυχαν την εκπλήρωση της προσευχής τους; Τι παρέδωσε υγιή την κόρη στη Χαναναία, αν και ήταν απορριπτέα σύμφωνα με τον νόμο; Δεν ήταν η επίμονη αίτησή της προς τον Κύριο; Και για να αφήσουμε τώρα τα υπόλοιπα, ας θυμηθούμε τους δικούς μας, που έγιναν αιώνιοι στεφανηφόροι από τον ουρανό και είναι προσκυνητοί σε εμάς: ποιος ανέδειξε τον θαυμαστό μεταξύ των μαρτύρων Νέστορα, και πριν από την ιερή του μαρτυρία, σε δεύτερο Δαβίδ εναντίον ενός νέου Γολιάθ, του Λυαίου, κερδίζοντας φανερά τη νίκη, και έπειτα, αφού αποδύθηκε τον αγώνα ενάντια στο σώμα του Λυαίου, και τον κατατρόπωσε ολοκληρωτικά, συνέτριψε ταυτόχρονα την αλαζονεία του τυράννου Ερκουλίου; Δεν ήταν η δέησή του την ώρα του αγώνα προς τον μέγα μεταξύ των αγίων Δημήτριο, και μάλιστα πριν από την τελείωση του μαρτυρίου του, και μέσω αυτού προς τον Θεό;

Αυτή κάποτε καλλιέργησε τη χέρσα μήτρα της Σάρρας για τον Αβραάμ, έπειτα από το πέρασμα πολλού χρόνου, μετατρέποντάς την σε γόνιμο αγρό· με αυτήν και ο Μωυσής έκανε την πλωτή θάλασσα να διαβαίνεται πεζή· μέσω αυτής ο Ηλίας πρόσταζε τον ουρανό και εισακουγόταν· αυτή, επί του Σωτήρος, αποδίωξε αμέτρητα είδη παθήσεων· ένας λεπρός δια της πίστεως απαλλάχθηκε από τις φολίδες της ασθένειάς του· ένας τυφλός δι' αυτής απέκτησε οφθαλμούς, τους οποίους δεν του είχε προσφέρει η φύση· αυτήν λαμβάνοντας ως σύμμαχο η Χαναναία, δοκιμαζόμενη σκληρά για το παιδί της, άρπαξε τη θυγατέρα της από τον δαίμονα που την κατείχε.

γ΄. Και για να μάθεις ότι όχι μόνο θέλει να ευεργετεί και να παρέχει τις δωρεές Του, αλλά ότι συνηθίζει να θέλει να καθιστά και πιο περιφανείς εκείνους που τις δέχονται, δες Τον να το πράττει αυτό και στην περίπτωση της Χαναναίας, και για αυτόν τον λόγο να καθυστερεί και να αναβάλλει, ώστε όχι μόνο να της ικανοποιήσει το αίτημα, αλλά και να την κάνει γνωστή σε όλη την οικουμένη. Διότι, όταν εκείνη Τον πλησίασε ικετεύοντας και λέγοντας: «Ελέησέ με, Κύριε, διότι η κόρη μου δαιμονίζεται άσχημα», ούτε καν με απάντηση δεν την αξιώνει ο εύσπλαχνος και φιλάνθρωπος, Εκείνος που πάντοτε προφταίνει τα αιτήματά μας. Και οι μαθητές, επειδή δεν γνώριζαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί, και ότι, επειδή νοιαζόταν για τη γυναίκα και δεν ήθελε να παραμείνει κρυμμένος ο θησαυρός της, για αυτόν τον λόγο δεν απαντούσε, εμφανιζόμενοι δήθεν ως πιο συμπονετικοί, Τον πλησίασαν και Τον παρακαλούσαν λέγοντας: «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει ξοπίσω μας», δείχνοντας σχεδόν ότι δεν μπορούν να αντέξουν άλλο την ενόχλησή της. «Απόλυσέ την», λένε, όχι επειδή υποφέρει βαθιά, ούτε επειδή το αίτημά της είναι εύλογο, αλλά «διότι φωνάζει ξοπίσω μας». Τι έπραξε λοιπόν ο Δεσπότης;

Αλλά Εκείνος που γνωρίζει τα απόκρυφα του νου σιωπά και δεν αποκρίνεται, δεν της απευθύνει τον λόγο, ούτε σπλαχνίζεται τη γυναίκα, βλέποντάς την να έχει προσέλθει με τόσο θρήνο, αλλά μακροθυμεί, θέλοντας να καταστήσει σε όλους ολοφάνερο τον κρυμμένο θησαυρό που υπήρχε μέσα της. Διότι γνώριζε το κρυμμένο μαργαριτάρι, το οποίο δεν ήθελε να μας μείνει κρυφό· και γι' αυτό καθυστερεί, και ούτε καν απάντησης δεν την αξιώνει, ώστε η μεγάλη προσκαρτερία της γυναίκας να γίνει διδασκαλία για όλους τους μεταγενέστερους. Και δες την άφατη αγαθότητα του Θεού. Ο μεν Ίδιος, όπως αναφέρεται, δεν της αποκρίθηκε· οι μαθητές όμως, νομίζοντας ότι είναι πιο συμπονετικοί και πιο φιλάνθρωποι, δεν τολμούν να πουν φανερά: «Εκπλήρωσε το αίτημά της, ελέησέ την, σπλαχνίσου την»· αλλά τι λένε; «Διώξε την, διότι φωνάζει από πίσω μας», σαν να έλεγαν: «Ελευθέρωσέ μας από αυτή τη φορτικότητα, απάλλαξέ μας από τις κραυγές της». Τι αποκρίνεται λοιπόν ο Δεσπότης;

Φοβερός ο κλύδωνας, πάθος και φόβος· πάθος της φύσης και φόβος του δαίμονα. Δεν μπορώ ούτε να την πλησιάσω, ούτε να την κρατήσω. Με ωθεί το πάθος και με απωθεί ο φόβος. Ελέησέ με. Αναλογίσου τη φιλοσοφία της γυναίκας. Δεν πήγε σε μάγους, δεν κάλεσε μάντεις, δεν έφτιαξε περίαπτα, δεν μίσθωσε γυναίκες μαγγανεύτριες, αυτές που επικαλούνται τους δαίμονες και μεγαλώνουν την πληγή· αλλά εγκατέλειψε το εργαστήριο του διαβόλου, και έρχεται προς τον Σωτήρα των ψυχών μας. Ελέησέ με· η θυγατέρα μου δαιμονίζεται άσχημα. Γνωρίζετε τον πόνο, όσοι γίνατε πατέρες· βοηθήστε με στον λόγο, όσες γίνατε μητέρες. Δεν μπορώ να περιγράψω την τρικυμία που υπέμεινε αυτή η γυναίκα. Ελέησέ με· η θυγατέρα μου δαιμονίζεται άσχημα. Είδες τη φιλοσοφία της γυναίκας; Είδες την καρτερία; Την ανδρεία; Την υπομονή; Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη.

Πρωτοφανή πράγματα. Παρακαλεί, δέεται, κλαίει για τη συμφορά, επιτείνει την τραγωδία, διηγείται το πάθος· και ο φιλάνθρωπος δεν αποκρίνεται· ο Λόγος σιωπά, η πηγή κλείνει, ο ιατρός συγκρατεί τα φάρμακα. Τι είναι αυτό το πρωτοφανές; Τι είναι αυτό το παράδοξο; Σε άλλους σπεύδεις να βοηθήσεις, και αυτήν που σπεύδει σε εσένα την αποδιώχνεις; Αλλά αναλογίσου τη σοφία του ιατρού. Αυτός όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη. Για ποιον λόγο; Διότι δεν εξέταζε τα λόγια, αλλά διερευνούσε τα απόκρυφα της διανοίας. Αυτός όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη. Τι έκαναν, λοιπόν, οι μαθητές;

Επειδή η γυναίκα δεν έλαβε απόκριση, τον πλησίασαν και του λέγουν: Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας. Αλλά εσύ ακούς την εξωτερική κραυγή, ενώ εγώ την εσωτερική· μεγάλη είναι η φωνή του στόματος, αλλά μεγαλύτερη εκείνη της διανοίας. Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας· άλλος όμως ευαγγελιστής λέγει: Έμπροσθέν μας. Τα όσα ειπώθηκαν είναι αντίθετα, αλλά όχι ψευδή· διότι έπραττε και τα δύο.

Διότι προηγουμένως φώναζε από πίσω· όταν όμως Εκείνος δεν της αποκρίθηκε, ήρθε μπροστά, σαν τον σκύλο που γλείφει τα πόδια του κυρίου του. «Απόλυσέ την»· συγκέντρωσε γύρω της θεατές, μάζεψε πλήθος. Εκείνοι έβλεπαν την ανθρώπινη οδύνη, ο δε Δεσπότης έβλεπε τη φιλανθρωπία και τη σωτηρία της γυναίκας. «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει από πίσω μας». Τι απάντησε λοιπόν ο Χριστός;

η΄. Λοιπόν, προσέξτε με ακρίβεια τον λόγο. Επειδή η γυναίκα ήταν Χαναναία και προερχόταν από εκείνα τα μέρη, όπου επικρατούσε λύσσα, μανία και ασέβεια, όπου κυριαρχούσε η τυραννία του διαβόλου και τα όργια των δαιμόνων, όπου η φύση καταπατούνταν, και οι άνθρωποι είχαν καταπέσει στην αλογία των άλογων ζώων και στις μανίες των δαιμόνων, πρόσταζε άλλωστε και ο νόμος: «Καμία σχέση να μην έχεις με τους Χαναναίους· να μη δώσεις και να μη λάβεις από αυτούς, να μην πάρεις γυναίκα, να μην πάρεις γιο, να μη συνάψεις συμβόλαια ούτε συναλλαγές· διότι για τον λόγο αυτόν έθεσα φραγμό γύρω σας». Ερχόμενος δε ο Χριστός και αναλαμβάνοντας τα ανθρώπινα όπλα, περιτμήθηκε την καθορισμένη ώρα, προσέφερε θυσίες, προσφορές και όλα τα υπόλοιπα, αλλά επρόκειτο να καταργήσει τον νόμο. Για να μην πουν, λοιπόν, ότι επειδή αδυνατούσε να τον εκπληρώσει, γι' αυτό τον κατήργησε, πρώτα τον εκπληρώνει και έπειτα τον καταργεί, ώστε να μη νομίσεις ότι αδυνατεί, αλλά εκπληρώνει τα πάντα σύμφωνα με την παράδοση. Γι' αυτό φωνάζει και λέει: «Ποιος από εσάς με ελέγχει για αμαρτία;». Επειδή, λοιπόν, και αυτό ήταν διατεταγμένο από τον νόμο, το να μην έχουν τίποτα το κοινό με τους Χαναναίους, για να μην αρχίσουν οι Ιουδαίοι να τον κατηγορούν και να λένε: «Γι' αυτό δεν σε πιστέψαμε, επειδή ήσουν παράνομος και κατέλυσες τον νόμο· διότι πήγες στη χώρα των Χαναναίων και αναμείχθηκες με τους Χαναναίους, ενώ ο νόμος λέει: Να μην αναμειχθείς», γι' αυτόν τον λόγο δεν της μιλάει καθόλου προς το παρόν. Πρόσεξε πώς εκπληρώνει τον νόμο και ταυτόχρονα δεν προδίδει τη σωτηρία· και τους Ιουδαίους αποστομώνει, και αυτήν κερδίζει. «Αυτός δε δεν της αποκρίθηκε», λέει το Ευαγγέλιο, «ούτε λέξη».

«Ελέησέ με, διότι η θυγατέρα μου δαιμονίζεται άσχημα». Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη. Τον πλησίασαν τότε οι μαθητές του και του έλεγαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας». Τι απάντησε λοιπόν εκείνος; «Δεν έχω αποσταλεί παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ»· για να μη λένε οι Ιουδαίοι ότι «Μας εγκατέλειψες και έφυγες έξω, και γι' αυτό δεν σε πιστέψαμε». Ιδού, λέγει, έρχονται και από τα έθνη, και δεν τους δέχομαι· ενώ εσάς, ακόμη και όταν φεύγετε, σας καλώ: «Ελάτε προς εμένα, όλοι όσοι κοπιάζετε», και δεν έρχεστε· αυτήν την απορρίπτω, και παραμένει. «Λαός, τον οποίο δεν γνώριζα, με υπηρέτησε», λέγει· «μόλις με άκουσε, με υπάκουσε»· και αλλού: «Έγινα φανερός σε εκείνους που δεν με ζητούσαν, και βρέθηκα από εκείνους που δεν ρωτούσαν για εμένα». —«Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας». Ας δούμε λοιπόν τι λέγει ο Χριστός.

Έπειτα, ευφραινόμενη η γη για όλα αυτά τα γεγονότα, φώναζε προς όλη την ομόδουλη κτίση: Ελάτε, συναχθείτε όλοι οι απόγονοί μου, και δείτε πάνω στη γη αυτόν που δοξάζεται στους ουρανούς· ελάτε, δείτε να βαστάζεται σε αγκάλες γυναίκας αυτόν που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να τρέφεται με γάλα αυτόν που χορηγεί το γάλα στα θηλυκά· ελάτε, δείτε να χωράει σε κοιλιά Παρθένου αυτόν που δεν τον χωρούν οι ουρανοί· ελάτε, δείτε να λαμβάνει τροφή από μητέρα αυτόν που τρέφει τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, δείτε να παραδίδεται σε δασκάλους αυτόν που εκπαιδεύει τους δασκάλους· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από ανθρώπους αυτόν που δοξάζεται από τους αγγέλους· ελάτε, δείτε να εισέρχεται στον οίκο του Ζακχαίου αυτόν που κάθεται υπεράνω των ουρανών· ελάτε, δείτε να συνομιλεί με τη Χαναναία αυτόν που ανυμνείται από τη λειτουργία των Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να προσεγγίζεται από αμαρτωλή γυναίκα αυτόν που κάθεται στα δεξιά του Πατρός· ελάτε, δείτε αυτόν του οποίου τα κράσπεδα αγγίζει η ασθενής γυναίκα, να προσκυνείται από την ασώματη φύση των δυνάμεων· ελάτε, δείτε να έχει γεννηθεί ως άνθρωπος, αυτόν που είναι ο ποιητής των αιώνων· ελάτε, δείτε να γίνεται νήπιο αυτόν που υπάρχει προ καταβολής κόσμου· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από αρχιερείς αυτόν που δορυφορείται από τους αγγέλους· ελάτε, όλα τα κτίσματα βλέποντας τον Κτίστη· και εφόσον η ζωή βρίσκεται πάνω στη γη, όλοι ζήστε· ελάτε, όλοι γίνετε θεοφόροι· ελάτε, μικροί μαζί με τους μεγάλους συναχθείτε, οι φτωχοί με τους πλούσιους, οι δούλοι με τους κυρίους, οι αμαρτωλοί με τους δικαίους, τα ερπετά και τα τετράποδα μαζί με τα πετεινά, και δείτε αυτόν που χάρισε τη ζωή.

Αλλά, αφού διηγήθηκε τη συμφορά και την ένταση της αρρώστιας, επικαλείται το έλεος του Δεσπότη και κραυγάζει δυνατά· και δεν λέει: «Ελέησε την κόρη μου», αλλά: «Ελέησέ με». Διότι εκείνη μεν δεν έχει συναίσθηση της αρρώστιας· εγώ όμως είμαι αυτή που υποφέρει τα μύρια δεινά, αυτή που νοσεί έχοντας πλήρη αίσθηση, αυτή που τρελαίνεται έχοντας πλήρη επίγνωση. Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λέξη. Τι είναι αυτό το καινοφανές και παράδοξο; Τους μεν Ιουδαίους, αν και είναι αχάριστοι, τους προσελκύει, και όταν βλασφημούν τους παρακαλεί, και όταν τον πειράζουν δεν τους εγκαταλείπει· αυτήν δε που προστρέχει σε αυτόν και τον παρακαλεί και τον ικετεύει, και η οποία δεν ανατράφηκε ούτε με τον Νόμο ούτε με τους προφήτες, και η οποία επιδεικνύει τόση ευλάβεια, αυτήν δεν την αξιώνει ούτε με μια απάντηση. Ποιον δεν θα σκανδάλιζε αυτό, βλέποντας να γίνονται πράγματα αντίθετα με τη φήμη του; Διότι είχαν ακούσει ότι περιόδευε τα χωριά θεραπεύοντας· αυτήν όμως που ήλθε κοντά του, την αποδιώχνει. Και ποιον δεν θα λύγιζε ο πόνος και η ικεσία που έκανε για την κόρη της, η οποία βρισκόταν σε τόσο κακή κατάσταση; Διότι δεν τον πλησίασε με την ιδέα ότι είναι άξια, ούτε απαιτώντας κάποια οφειλή, αλλά παρακαλούσε να ελεηθεί, και απλώς εξιστορούσε με οδύνη τη δική της συμφορά, και όμως δεν αξιώνεται ούτε μιας απάντησης. Ίσως πολλοί από όσους άκουγαν να σκανδαλίστηκαν· εκείνη όμως δεν σκανδαλίστηκε. Και τι λέω, για όσους άκουγαν; Διότι νομίζω ότι και οι ίδιοι οι μαθητές ένιωσαν συμπόνια για τη συμφορά της γυναίκας, και ταράχτηκαν και στενοχωρήθηκαν.

Αναβόησε προς εσένα και η Χαναναία γυναίκα, βλέποντας τη δική της κόρη να σπαράσσεται από τον δαίμονα, και φωνάζοντας το «Ελέησον», δεν διαψεύστηκε στις ελπίδες της· διότι, αφού αποδέχθηκες την πίστη της, έδιωξες τον λύκο από το πρόβατο και απέλασες τον λυσσώδη ένοικο· χαρίζοντας στο κορίτσι νήψη, κατέπαυσες τον θρήνο της μητέρας.

Όταν δε ο Χριστός λέει, «Μεγάλη είναι η πίστη», μην αναζητάς καμία άλλη απόδειξη της μεγαλοψυχίας της γυναίκας. Είδες πώς εξαιτίας της επιμονής της έγινε άξια η γυναίκα, ενώ ήταν ανάξια; Θέλεις να μάθεις επίσης ότι πετυχαίνουμε περισσότερα παρακαλώντας τον εμείς οι ίδιοι, παρά μέσω άλλων; Φώναξε αυτή, και αφού πλησίασαν οι μαθητές έλεγαν: «Διώξε την, διότι φωνάζει πίσω μας»· και προς εκείνους μεν λέει, «Δεν στάλθηκα, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· όταν όμως η ίδια προσήλθε αυτοπροσώπως και επέμενε να φωνάζει και να λέει: «Ναι, Κύριε, διότι και τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους»· τότε έδωσε τη χάρη, και λέει: «Ας γίνει σε σένα όπως θέλεις». Είδες πώς, όταν μεν παρακαλούσαν εκείνοι, την απέκρουσε· όταν όμως φώναξε η ίδια που ζητούσε τη δωρεά, συγκατένευσε; Διότι σε εκείνους μεν λέει, «Δεν στάλθηκα, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· σε αυτήν όμως είπε, «Μεγάλη είναι η πίστη σου· ας γίνει σε σένα όπως θέλεις». Πάλι, στην αρχή και στο προοίμιο του αιτήματός της δεν αποκρίθηκε καθόλου· επειδή όμως προσήλθε και μία και δεύτερη και τρίτη φορά, τότε της έδωσε τη χάρη, πείθοντάς μας με την έκβαση των πραγμάτων ότι ανέβαλε τη δωρεά, όχι για να την αποκρούσει, αλλά για να δείξει σε όλους μας την υπομονή της γυναίκας.

Διότι, εάν καθυστερούσε με σκοπό να την αποδιώξει, δεν θα της έδινε τη χάρη ούτε στο τέλος· επειδή όμως περίμενε να φανερώσει σε όλους το υψηλό της φρόνημα, για αυτό σιωπούσε. Διότι, εάν ικανοποιούσε το αίτημά της αμέσως και ευθύς εξ αρχής, δεν θα γνωρίζαμε την ανδρεία της γυναίκας. «Απόλυσέ την», λέγει, «διότι φωνάζει από πίσω μας».

ΙΓ΄. Έχοντας, λοιπόν, μάθει όλα αυτά, έστω κι αν βρισκόμαστε μέσα σε αμαρτίες και είμαστε ανάξιοι να λάβουμε αυτό που ζητάμε, ας μην απελπιζόμαστε, γνωρίζοντας ότι με την προσκαρτέρηση της ψυχής θα μπορέσουμε να γίνουμε άξιοι του αιτήματός μας. Ακόμη κι αν είμαστε απροστάτευτοι και έρημοι, ας μην απογοητευόμαστε, γνωρίζοντας ότι αποτελεί μεγάλη προστασία το να προσέρχεται κανείς αυτοπροσώπως στον Θεό με πολλή προθυμία. Ακόμη κι αν Εκείνος καθυστερεί και αναβάλλει να μας δώσει το ζητούμενο, ας μην αποκάμουμε, έχοντας μάθει ότι η καθυστέρηση και η αναβολή είναι τεκμήριο της κηδεμονίας και της φιλανθρωπίας Του. Αν έτσι έχουμε πείσει τους εαυτούς μας, και με ψυχή πονεμένη και θερμή και με αφυπνισμένη προαίρεση, τέτοια σαν κι αυτήν με την οποία προσήλθε η Χαναναία, ας προσέλθουμε και εμείς σε Αυτόν. Ακόμη κι αν είμαστε σαν τα σκυλιά, ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει οποιοδήποτε φοβερό αμάρτημα, και τα δικά μας κακά θα απομακρύνουμε, και τόση παρρησία θα λάβουμε, ώστε να μεσιτεύσουμε και για άλλους· με τον ίδιο τρόπο που και αυτή η Χαναναία, όχι μόνο η ίδια απόλαυσε παρρησία και αμέτρητα εγκώμια, αλλά μπόρεσε να διασώσει και τη θυγατέρα της από τα ανυπόφορα δεινά. Διότι τίποτα, τίποτα δεν είναι πιο δυνατό από τη φλογερή και γνήσια προσευχή. Αυτή διαλύει και τα παρόντα δεινά, και μας γλιτώνει από τις κολάσεις που θα συμβούν εκείνον τον καιρό. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, να διανύσουμε με ευκολία τον παρόντα βίο και να αναχωρήσουμε για την άλλη ζωή με παρρησία, ας την επιτελούμε αδιαλείπτως με πολλή σπουδή και προθυμία.

«Ελέησόν με». Αλλά αναλογίσου τη φιλοσοφία της γυναίκας. Δεν πήγε σε μάντεις· δεν έφτιαξε φυλακτά· δεν μίσθωσε μάγισσες, αυτές που κατευθύνουν τους δαίμονες και επιδεινώνουν την πληγή, αλλά εγκατέλειψε το εργαστήριο του διαβόλου. «Ελέησόν με· η κόρη μου δαιμονίζεται άσχημα». Όσοι έχετε γίνει πατέρες, και όσες έχετε γίνει μητέρες, βοηθήστε στον λόγο (να κατανοηθεί ο πόνος). Δεν μπορώ να περιγράψω τη θύελλα που υπέμεινε η δυστυχισμένη γυναίκα. Είδες την καρτερία, την ανδρεία, την υπομονή; Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λόγο. Πρωτοφανή πράγματα! Παρακαλεί, δέεται, κλαίει για τη συμφορά της· επιτείνει την τραγωδία· διηγείται τον πόνο της, και ο φιλάνθρωπος δεν αποκρίνεται, ο Λόγος σιωπά, η πηγή σφραγίζεται, ο ιατρός συγκρατεί τα φάρμακα. Τι είναι αυτό το πρωτοφανές; Τι είναι αυτό το παράδοξο; Σε άλλους προστρέχεις, και αυτήν που προστρέχει σε σένα την αποδιώχνεις; Αλλά αναλογίσου τη σοφία του ιατρού. Εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε ούτε λόγο.

Τι λοιπόν; Επειδή δεν έλαβε απάντηση, πλησίασαν οι μαθητές του και του είπαν: «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας». Άλλος ευαγγελιστής λέει: «μπροστά μας». Αντίθετα είναι τα όσα ειπώθηκαν, αλλά όχι ψευδή. Διότι έκανε και τα δύο.

Προηγουμένως φώναζε από πίσω. Όταν δεν της αποκρίθηκε, ήλθε μπροστά, σαν τον σκύλο που γλείφει τα πόδια του κυρίου του. «Απόλυσέ την». Αναστάτωσε τον κόσμο σαν σε θέατρο, συγκέντρωσε πλήθος. «Απόλυσέ την, διότι φωνάζει ξοπίσω μας». Τι είπε λοιπόν Εκείνος; «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου του Ισραήλ». Όταν της αποκρίθηκε, έκανε την πληγή της χειρότερη. Τι λοιπόν; Γι' αυτό έγινες άνθρωπος, έλαβες σάρκα, επιτέλεσες τόσα έργα της θείας Οικονομίας, για να σώσεις μόνο μία γωνιά; Απαγορευμένοι ήταν οι Χαναναίοι, βδελυροί για την ασέβειά τους, εναγείς, μιαροί, ακάθαρτοι, ούτε να τους ακούσουν δεν ανέχονταν οι Ιουδαίοι, οι οποίοι τηρούσαν τον νόμο και τον εφάρμοζαν. Επειδή η γυναίκα ήταν Χαναναία και προερχόταν από εκείνο το απαγορευμένο όριο, όπου επικρατούσε λύσσα, και μανία, και ασέβεια, και η τυραννία του διαβόλου, και δαιμονικές βακχείες, και η ανθρώπινη φύση καταπατούνταν και είχε καταπέσει στην αλογία των άλογων ζώων, στην κακία των δαιμόνων. Ο νόμος, εξάλλου, πρόσταζε: Καμία σχέση να μην έχεις με τους Χαναναίους· ούτε να δώσεις, ούτε να πάρεις μαζί τους.

Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας. Ας δούμε λοιπόν τι λέει: Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Εκείνη όμως, όταν το άκουσε, ήλθε και τον προσκύνησε λέγοντας: Ναι, Κύριε. Εκείνος δε λέει: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των παιδιών και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Τι λέει λοιπόν; Ναι, Κύριε. Σκύλο με αποκαλείς, εγώ σε ονομάζω Κύριο· εσύ με υβρίζεις, εγώ σε υμνώ. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους.

Μάθαμε, λοιπόν, από τα ιερά λόγια ότι σκύλοι ονομάζονται αυτοί που προέρχονται από τα έθνη, ενώ βασιλικός και περιούσιος, τον οποίο θα μπορούσε να εικονίσει το λιοντάρι, ονομάζεται ο ιουδαϊκός λαός. Λέει, λοιπόν, ο Εκκλησιαστής —διότι σε αυτόν δόθηκε από τον Θεό το χάρισμα της σοφίας για να επεκτείνεται και να συμπαρεκτείνεται και στα παρόντα, και βεβαίως στα παρελθόντα, αλλά και στα μέλλοντα— λέει, λοιπόν, ότι ο σκύλος, δηλαδή ο άνθρωπος από τα έθνη —διότι διδασκόμαστε μέσω της Χαναναίας ότι έτσι ονομάζεται—, εάν δεν τον εγκαταλείψει εντελώς η ενάρετη ζωή, αυτός παρέχει περισσότερες ελπίδες ότι δεν θα εκπέσει από την αγαθότητα, παρά εκείνος που προέρχεται μεν από το βασιλικό και υπερήφανο γένος των Ιουδαίων, αλλά κείται νεκρός ως προς τα πνευματικά κατορθώματα. Διότι ο μεν πρώτος, καθώς μετέχει σε μια καλύτερη ζωή, παρέχει ελπίδες ότι θα ανέλθει προς την τελειότητα των κατορθωμάτων, ενώ ο δεύτερος, φέροντας μέσα του νεκρή την ενέργεια των αρετών και γι' αυτόν τον λόγο συγκαταλεγόμενος στους νεκρούς, μάταια καυχιέται για το λιοντάρι, αφού δεν φέρει κανένα ίχνος της αληθινής ζωής.

«Το να φάει όμως κανείς με άπλυτα χέρια, δεν μολύνει τον άνθρωπο.» Ο Σωτήρας επιπλήττει τους μαθητές και τους ελέγχει για αφροσύνη, είτε επειδή σκανδαλίστηκαν είτε επειδή αγνόησαν το αυτονόητο. Λέει, λοιπόν: Δεν κατανοείτε αυτό που είναι γνωστό και φανερό σε όλους; Ότι οι τροφές δεν παραμένουν μέσα, αλλά εξέρχονται προς τα κάτω, χωρίς να μολύνουν την ψυχή του ανθρώπου, επειδή ακριβώς δεν παραμένουν μέσα. Οι λογισμοί, όμως, γεννιούνται εσωτερικά και παραμένουν εκεί, και όταν εξέρχονται, δηλαδή όταν προχωρούν σε έργο και σε πράξη, μολύνουν τον άνθρωπο. Διότι ο λογισμός της πορνείας, ενώ παραμένει μέσα, μιαίνει, και όταν βγαίνει σε έργο και πράττεται, καταλερώνει. «Και αφού βγήκε από εκεί ο Ιησούς, αναχώρησε για τα μέρη της Τύρου και της Σιδώνας. Και ιδού, μια γυναίκα Χαναναία, η οποία βγήκε από εκείνα τα σύνορα, του φώναζε λέγοντας: Ελέησέ με, Κύριε, Υιέ του Δαβίδ, η κόρη μου υποφέρει άσχημα από δαιμόνιο. Αυτός όμως δεν της απάντησε ούτε λέξη.» Για ποιον λόγο, ενώ εμπόδισε τους μαθητές να πάνε σε δρόμο εθνικών, ο ίδιος πηγαίνει στην Τύρο και στη Σιδώνα, τις εθνικές πόλεις; Μάθε, λοιπόν, ότι δεν πήγε εκεί για να κηρύξει, διότι όπως λέει ο Μάρκος, «και έκρυψε τον εαυτό του». Εξάλλου, επειδή είδε τους Φαρισαίους να μην αποδέχονται τον λόγο του περί των τροφών, μεταβαίνει στα έθνη. Λέει δε «Ελέησέ με», και όχι «ελέησε την κόρη μου», διότι εκείνη δεν έχει συναίσθηση, ενώ εγώ είμαι αυτή που πάσχω τα δεινά και τα αισθάνομαι.

Και δεν λέει, «Έλα και θεράπευσε», αλλά, «Ελέησον». Εκείνος όμως δεν της απαντά ούτε λέξη, όχι επειδή την περιφρονεί, αλλά για να δείξει ότι ήρθε πρωτίστως για τους Ιουδαίους· και για να φράξει τις συκοφαντίες τους, ώστε να μην έχουν αργότερα το δικαίωμα να πουν ότι ευεργετεί τους εθνικούς· συγχρόνως δε, για να αναδείξει και την επίμονη πίστη της γυναίκας. «Και αφού πλησίασαν οι μαθητές του, τον παρακαλούσαν, λέγοντας: Απόλυσέ την, διότι φωνάζει ξοπίσω μας. Εκείνος δε αποκρίθηκε και είπε: Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Οι μαθητές, ενοχλημένοι από τις κραυγές της γυναίκας, τον παρακαλούσαν να την απολύσει, δηλαδή τον ικέτευαν να την αποπέμψει. Και αυτό το έκαναν, όχι ως άσπλαχνοι, αλλά μάλλον επειδή ήθελαν να πείσουν τον Κύριο να την ελεήσει. Εκείνος όμως λέει: Δεν στάλθηκα, παρά μόνο στους Ιουδαίους, οι οποίοι είναι χαμένα πρόβατα εξαιτίας της κακίας εκείνων στους οποίους τα είχαν εμπιστευθεί. Με αυτά τα λόγια δε, φανερώνει ακόμη περισσότερο την πίστη της γυναίκας. «Εκείνη δε, αφού ήλθε, τον προσκύνησε, λέγοντας: Κύριε, βοήθησέ με. Εκείνος όμως αποκρίθηκε και είπε: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια. Εκείνη δε είπε: Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους». Επειδή η γυναίκα είδε τους συνηγόρους της, τους αποστόλους, να αποτυγχάνουν, τον πλησιάζει πάλι με θέρμη και τον αποκαλεί Κύριο.