Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:26

Λύτρωσε από τη ρομφαία την ψυχή μου. Την κακία και την ανοησία των Ιουδαίων υποδηλώνει μέσω αυτών, δηλαδή δια της ρομφαίας, του χεριού του σκύλου, του λέοντος και των κεράτων των μονοκερώτων. Και από το χέρι του σκύλου τη μονογενή μου. Ονομάζει «χέρι» τα όσα προήλθαν από αυτόν τον σκύλο, και «σκύλο» τον ίδιο· διότι, όπως λέει, δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των τέκνων και να το ρίξει στα σκυλάκια. [Ρομφαία δε θα μπορούσε να είναι και ο διάβολος, ο οποίος πάντοτε επιχειρεί να πληγώσει. Μονογενή δε ονομάζει την ψυχή του, επειδή είναι μεμονωμένη και ξεχωρισμένη από τις άλλες ψυχές· διότι όλες εκείνες γνώρισαν αμαρτία, ενώ εκείνη όχι· και επειδή μόνη αυτή έχει πάντοτε την καθ' υπόστασιν ένωση του Θεού Λόγου με τη σάρκα. Διότι ένας είναι ο Χριστός εκ των δύο αντιθέτων, τέλειος Θεός και τέλειος άνθρωπος. Ενώ στις άλλες ψυχές επιφοιτά κατά διαστήματα. Ίσως δε να ονομάζει μονογενή και την Εκκλησία που παρίσταται σε αυτόν, επειδή δεν έχει σπίλο ή ρυτίδα, καθώς συμπληρώνεται από τους αμώμους μέσω της πνευματικής προκοπής από τις εξήντα βασίλισσες και τις ογδόντα παλλακίδες.] Σώσε με από το στόμα του λέοντος, και από τα κέρατα των μονοκερώτων την ταπείνωσή μου. Θα διηγηθώ το όνομά σου στους αδελφούς μου· εν μέσω της Εκκλησίας θα σε υμνήσω. Διότι μας δίδασκε τον κατά φύση και αλήθεια Θεό και ομοούσιο Πατέρα του.

ΕΡΩΤΗΣΗ Ρ΄. Πώς θα πρέπει να αποπέμπουμε όσους έρχονται από έξω και ζητιανεύουν; Και άραγε καθένας που το επιθυμεί μπορεί να προσφέρει ψωμί ή οτιδήποτε άλλο, ή πρέπει και για αυτό το έργο να έχει οριστεί ένας συγκεκριμένος αδελφός; ΑΠΑΝΤΗΣΗ. Δεδομένου ότι ο Κύριος αποφάνθηκε, αφενός, ότι δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια, αφετέρου όμως αποδέχθηκε το «και όμως τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους»· εκείνος στον οποίο έχει ανατεθεί η διανομή της ελεημοσύνης ας το πράττει αυτό κατόπιν εξετάσεως. Καθένας δε ο οποίος πράττει τούτο χωρίς τη σύμφωνη γνώμη εκείνου, ας επιτιμάται ως διαφθορέας της ευταξίας, έως ότου μάθει να διαφυλάσσει τη θέση του, καθώς ο Απόστολος λέγει: «Καθένας, αδελφοί, στην κατάσταση στην οποία κλήθηκε, σε αυτήν ας παραμένει».

Εάν δε το να προσφέρει κανείς σε άλλους αυτό που έχει οριστεί για άλλους δεν είναι ακίνδυνο, εφόσον ο Κύριος λέει ότι: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και, «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα κυνάρια»· γιατί δεν κρίνει κανείς και από μόνος του το δίκαιο;

ΕΡΩΤΗΣΗ ΤΒ΄. Εάν πρέπει από τα αγαθά της διαχείρισης να δίνεται ελεημοσύνη στους ενδεείς που βρίσκονται εκτός της αδελφότητας. ΑΠΟΚΡΙΣΗ. Επειδή ο Κύριος είπε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και ότι: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα κυνάρια»· δεν είναι επιβεβλημένο τα αγαθά που έχουν οριστεί για εκείνους που είναι αφιερωμένοι στον Θεό να καταναλώνονται άσκοπα στους αδιάφορους. Εάν όμως είναι δυνατόν να εφαρμοστεί αυτό που ειπώθηκε από τη γυναίκα, η οποία επαινέθηκε για την πίστη της, ότι δηλαδή: «Ναι, Κύριε· διότι και τα κυνάρια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους»· τούτο ας εναπόκειται στην κρίση του οικονόμου, κατόπιν κοινής γνώμης εκείνων που προΐστανται αμέσως μετά από αυτόν· ώστε από το περίσσευμα, καθώς είναι γραμμένο, να ανατείλει ο ήλιος επί πονηρούς και αγαθούς.

Ως προς το πρόσωπο, στην μεν Παλαιά Διαθήκη, όπως συνέβη στην περίπτωση του Κορέ και εκείνων που τόλμησαν να εισχωρήσουν στην ιερωσύνη, η οποία δεν τους είχε δοθεί, και οι οποίοι υπέπεσαν στην αυστηρότητα της οργής, σε όλεθρο και φρικτότατη απώλεια· από τον ίδιο δε τον Κύριο διδασκόμαστε να προφυλασσόμαστε, όταν είπε προς τους μαθητές: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω το ψωμί των τέκνων και να το ρίξω στα κυνάρια». Ως προς το πράγμα δε, στη μεν Παλαιά Διαθήκη, όταν, ενώ έχει δοθεί η εντολή να προσφέρεται θυσία από ζώα καθαρά, αρτιμελή και άμωμα, η προσφορά δεν γίνεται από τέτοια· για την οποία περίπτωση ο Θεός είπε: «Πρόσφερέ το στον άρχοντά σου, για να δεις αν θα το δεχθεί, αν θα αποδεχθεί το πρόσωπό σου»· στη δε Καινή Διαθήκη, από τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπενθύμισε την προφητεία του Ησαΐα κατά των Ιουδαίων, ότι: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για εσάς, λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από εμένα· μάταια δε με σέβονται, διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές»· και από τον Απόστολο, ο οποίος μαρτυρεί μεν υπέρ της συνειδήσεως των Ιουδαίων, καταδικάζοντάς τους όμως ως προς τη διαφορά της δικαιοσύνης. Γράφει δε τα εξής: «Διότι δίδω μαρτυρία γι' αυτούς, ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι κατ' επίγνωσιν».

Ακούγοντας αυτά εγώ, ο Κλήμης, είπα: Ήθελα να μάθω, ποιος άραγε είναι αυτός ο τόσο μεγάλος απατεώνας. Και ο Πέτρος απάντησε: Αν θέλεις να μάθεις, μπορείς να το πληροφορηθείς από εκείνους από τους οποίους κι εγώ εξακρίβωσα τα πάντα γύρω από αυτόν. Υπάρχει ανάμεσά μας κάποια Ιούστα, Συροφοινίκισσα, Χαναναία στο γένος, της οποίας η θυγατέρα βασανιζόταν από βαρύτατη ασθένεια. Αυτή προσήλθε και στον Κύριό μας, φωνάζοντας και ικετεύοντας να θεραπεύσει τη θυγατέρα της. Εκείνος, αν και παρακλήθηκε κι από εμάς, είπε: Δεν επιτρέπεται να θεραπεύονται τα έθνη, που μοιάζουν με σκυλιά επειδή κάνουν χρήση αδιάκριτων τροφών και πράξεων, εφόσον το τραπέζι της βασιλείας έχει αποδοθεί στους υιούς του Ισραήλ. Εκείνη, ακούγοντας αυτό, και παρακαλώντας να συμμετάσχει από το ίδιο τραπέζι όπως ο σκύλος από τα ψίχουλα που πέφτουν, αφού μετέβαλε αυτό που ήταν, με το να ζει όμοια με τους υιούς της βασιλείας, πέτυχε τη θεραπεία για τη θυγατέρα της, όπως το είχε ζητήσει. Διότι δεν θα την θεράπευε, αν ήταν εθνική και παρέμενε στον ίδιο τρόπο ζωής, αυτός που εξαρχής αρνήθηκε να τη θεραπεύσει ως εθνική, επειδή δεν επιτρεπόταν. Αυτή λοιπόν, η οποία αποδέχτηκε τον έννομο τρόπο ζωής, εκδιώχθηκε από το σπίτι της από τον ίδιο της τον άνδρα, ο οποίος είχε αντίθετα φρονήματα από εμάς, μαζί με τη θεραπευμένη θυγατέρα της. Εκείνη όμως, αποδεχόμενη με ευγνωμοσύνη αυτές τις συνθήκες και έχοντας περιουσία, η ίδια παρέμεινε χωρίς σύζυγο, ενώ τη θυγατέρα της την πάντρεψε με κάποιον άνδρα ο οποίος είχε καλή διάθεση προς την αληθινή πίστη και ήταν φτωχός.

Από αυτό, λοιπόν, λέει ο Ευαγγελιστής ότι ο Κύριος έμαθε πως οι Φαρισαίοι άκουσαν ότι ο Ιησούς κάνει περισσότερους μαθητές παρά ο Ιωάννης. Έπειτα, αποφεύγοντας τον υπερβολικό τους φθόνο, και φυλάσσοντας το πάθος του για τον κατάλληλο καιρό, αναχωρεί από τη χώρα των Ιουδαίων και επιστρέφει πάλι στη Γαλιλαία. <Έπρεπε δε να περάσει μέσα από τη Σαμάρεια· έρχεται, λοιπόν, σε μια πόλη της Σαμάρειας που ονομάζεται Συχάρ, κοντά στο χωράφι που έδωσε ο Ιακώβ στον Ιωσήφ, τον γιο του.> Ω της πολλής οξυδέρκειας και άκρατης νήψεως! Προκαταλαμβάνει με τις απολογίες του τα ζητήματα που αναμένεται να εγερθούν. Διότι θα μπορούσε κάποιος να πει αμέσως, είτε συνομιλώντας με άλλον είτε συλλογιζόμενος μυστικά μέσα του: Για ποιον άραγε λόγο ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός φώτισε τους Σαμαρείτες σε ακατάλληλο καιρό; Διότι προσήλθε κάποτε η Συροφοινίκισσα, ζητώντας με δάκρυα έλεος για την ταλαίπωρη κόρη της, και τι της είπε ο φιλεύσπλαχνος; «Δεν είναι καλό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια»· επειδή, νομίζω, δεν θεωρούσε σωστό να παρέχει δαψιλώς και πρόωρα στους εθνικούς τη χάρη που είχε απονεμηθεί σε αυτούς που προέρχονταν από τον Ισραήλ. Πράγμα που και ο ίδιος έκανε σαφέστερο λέγοντας: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Πώς λοιπόν άραγε, θα μπορούσε να πει κάποιος, αυτός που είχε σταλεί μόνο στον Ισραήλ, δίδασκε το γένος των Σαμαρειτών, παρόλο που ο Ισραήλ δεν είχε ακόμη απορρίψει εντελώς τη χάρη;

Διότι, όπως ακριβώς η φωτιά δεν θα μπορούσε ποτέ να παύσει την έμφυτη φυσική καυστική της ενέργεια, έτσι θεωρώ ότι είναι παντελώς αδύνατον η Σοφία των όλων να μην ενεργεί αυτό που αρμόζει στη σοφία· και όπως, αν και έλεγε ότι δεν επιτρέπεται να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια, παραχώρησε τη χάρη στη γυναίκα που έχυνε δάκρυα και ικέτευε για έλεος με πολλά λόγια, χωρίς να καθορίζεται από άλλον ο χρόνος της δωρεάς, αλλά όντας ο ίδιος, μαζί με τον Πατέρα, ο καθοριστής, ως Υιός και Θεός και Κύριος· έτσι ελέησε και τους Σαμαρείτες, και, αποκαλύπτοντας την ανέκφραστη δύναμη της θεοπρεπούς εξουσίας του, καθιστά τον φωτισμό ολόκληρης της χώρας ως ένα πάρεργο της οδοιπορίας του.

Τι ήταν λοιπόν αυτό που τον έπεισε να προτάξει και να προτιμήσει τον σκληροτράχηλο λαό των Ιουδαίων από τους άλλους; Προς αυτούς είχε κάνει την επαγγελία της ελεύσεώς του διά των αγίων προφητών, σε αυτούς οφειλόταν η χάρη εξαιτίας των πατέρων τους. Γι' αυτό και έλεγε: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Συροφοινίκισσα γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξω στα σκυλάκια». Επομένως, ο Ισραήλ τιμήθηκε εξαιτίας αυτού, και προτάχθηκε των εθνών, μολονότι είχε πιο σκαιό φρόνημα. Επειδή όμως αγνόησε τον Δεσπότη των πάντων, και τον τελειωτή των αγαθών της επαγγελίας, η χάρη της διδασκαλίας μεταφέρθηκε πλέον στα έθνη, στα οποία έπρεπε εξ αρχής και κατά πρώτον να είχε απευθυνθεί ο Κύριος, όχι βέβαια ως προς την υπόσχεση που είχε δοθεί στους πατέρες, αλλά ως προς την ευπείθεια που τα διέκρινε. «Πολλά έχω να πω και να κρίνω για εσάς». Επειδή οι Ιουδαίοι τον καταδίκαζαν με προπέτεια, και ενώ δεν είχαν απολύτως τίποτα για να τον κατηγορήσουν, παρά μόνο υπερηφανεύονταν με αλαζονεία για την ευτέλεια της κατά σάρκα καταγωγής του, και εξαιτίας αυτού έλεγαν ότι δεν είναι τίποτα, εκείνος τους επιτιμούσε με πραότητα, έχοντας πει πιο καθαρά στα προηγούμενα: «Εσείς κρίνετε κατά τη σάρκα, εγώ δεν κρίνω κανέναν».

Έτσι λοιπόν ονόμασε και ο Κύριος τη Χαναναία. Διότι λέει: «Δεν είναι σωστό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα κυνάρια». Αλλά όμως, μετά το Πάθος, οι άλλοτε σκύλοι διά της πίστεως πέρασαν στην τάξη των υιών· ενώ εκείνοι που παλαιότερα είχαν την κηδεμονία των υιών, δέχθηκαν την ονομασία των σκύλων, επειδή ακριβώς λύσσαξαν σαν σκυλιά εναντίον του Δεσπότη. Για αυτούς φωνάζει ο μακάριος Παύλος: «Προσέχετε τους σκύλους· προσέχετε τους κακούς εργάτες· προσέχετε την κατατομή».

Γνωρίζω και ένα πέμπτο ακόμη, αυτό των δακρύων· είναι όμως πιο κοπιαστικό, όπως συμβαίνει με εκείνον που λούζει κάθε νύχτα την κλίνη και το στρώμα του με τα δάκρυά του, του οποίου οι μώλωπες της κακίας κακοφόρμισαν· ο οποίος πορεύεται πενθώντας και σκυθρωπάζοντας, και ο οποίος μιμείται την επιστροφή του Μανασσή και την ταπείνωση των Νινευιτών που βρήκε έλεος· ο οποίος αναφωνεί τα λόγια του τελώνη μέσα στο ιερό και δικαιώνεται περισσότερο από τον αλαζόνα Φαρισαίο· ο οποίος σκύβει ταπεινά σαν την Χαναναία και ζητά φιλανθρωπία και ψίχουλα, την τροφή ενός σκύλου που λιμοκτονεί υπερβολικά.

Κλέβω με τα χέρια μου τη θεραπεία από τα κρόσσια σου, αλλά σταμάτησε γρήγορα τη ροή του αίματος στη μαραινόμενη σάρκα μου. Σε εσένα υποκλίνομαι εγώ, ο δικός σου κλήρος, όπως η Χαναναία, έχοντας κυρτωμένο το σώμα, αλλά ανόρθωσέ με, Άνακτα. Η θάλασσα ορθώνεται, και εσένα σε κατέχει γλυκός ύπνος· αλλά εγέρσου τάχιστα, και ας κοπάσει η τρικυμία με τα λόγια σου.

Γι' αυτό και τότε, παραμένοντας εκεί, άκουγαν μεν τον λόγο και έβλεπαν τα σημεία που τελούνταν, όμως βλασφημούσαν μάλλον παρά επαινούσαν αυτόν που τους ευεργετούσε με έργα και με λόγια. Διότι, ενώ ο Κύριος δίδασκε και όλοι ή οι περισσότεροι δέχονταν με προσοχή τους λόγους της χάριτος που εκπορεύονταν από το στόμα του, «έρχονται», λέει, «μερικοί προς αυτόν, φέρνοντας έναν παραλυτικό τον οποίο βάσταζαν τέσσερις και, μην μπορώντας να τον πλησιάσουν εξαιτίας του πλήθους, ξεσκέπασαν τη στέγη όπου βρισκόταν ο Κύριος, άνοιξαν τρύπα και κατέβασαν το κρεβάτι πάνω στο οποίο ήταν ξαπλωμένος ο παραλυτικός». Μπορεί βέβαια να νομίσει κανείς ότι όλη αυτή η πράξη οφειλόταν στην πίστη εκείνων που τον μετέφεραν και ότι ο Κύριος, ικανοποιημένος από την πίστη τους, χάρισε στη συνέχεια τη θεραπεία στον παραλυτικό. Εγώ όμως νομίζω πως η αλήθεια δεν είναι έτσι. Διότι, αν και ο Κύριος, όταν θεράπευε το παιδί του αρχισυναγώγου, δεν ζήτησε πίστη από το ίδιο, ούτε από την κόρη της Χαναναίας ή του Ιαείρου, αρκούμενος στην πίστη εκείνων που προσήλθαν εκ μέρους τους, εντούτοις από τα πρόσωπα αυτά, η μεν μία ήταν νεκρή, η κόρη της Χαναναίας ήταν παράφρων και το παιδί απουσίαζε. Αυτός όμως ο παραλυτικός ήταν παρών και ήταν κύριος του λογικού του, έστω και αν το σώμα του ήταν παράλυτο.

Αφήνοντας δε εκείνους τους παλαιούς, ας δούμε και αυτούς που κατά το Ευαγγέλιο της χάριτος απαλλάχθηκαν από τα δεινά που τους κατείχαν. Τι επανέφερε πάλι στη ζωή την κόρη του αρχισυνάγωγου Ιαείρου, η οποία είχε πεθάνει, όπως ακούσαμε τώρα από το Ευαγγέλιο του Λουκά; Δεν ήταν η δέηση αυτού προς τον Κύριο; Τι χάρισε στους λεπρούς τον καθαρισμό; Δεν ήταν πάλι αυτή; Τι παρέσχε το φως στη διπλή δυάδα των τυφλών; Μήπως οι δύο από αυτούς δεν επιπλήττονταν από το πλήθος για να σωπάσουν, αλλά αυτοί φώναζαν πολύ περισσότερο, γι' αυτό και πέτυχαν την εκπλήρωση της προσευχής τους; Τι παρέδωσε υγιή την κόρη στη Χαναναία, αν και ήταν απορριπτέα σύμφωνα με τον νόμο; Δεν ήταν η επίμονη αίτησή της προς τον Κύριο; Και για να αφήσουμε τώρα τα υπόλοιπα, ας θυμηθούμε τους δικούς μας, που έγιναν αιώνιοι στεφανηφόροι από τον ουρανό και είναι προσκυνητοί σε εμάς: ποιος ανέδειξε τον θαυμαστό μεταξύ των μαρτύρων Νέστορα, και πριν από την ιερή του μαρτυρία, σε δεύτερο Δαβίδ εναντίον ενός νέου Γολιάθ, του Λυαίου, κερδίζοντας φανερά τη νίκη, και έπειτα, αφού αποδύθηκε τον αγώνα ενάντια στο σώμα του Λυαίου, και τον κατατρόπωσε ολοκληρωτικά, συνέτριψε ταυτόχρονα την αλαζονεία του τυράννου Ερκουλίου; Δεν ήταν η δέησή του την ώρα του αγώνα προς τον μέγα μεταξύ των αγίων Δημήτριο, και μάλιστα πριν από την τελείωση του μαρτυρίου του, και μέσω αυτού προς τον Θεό;

Αυτή κάποτε καλλιέργησε τη χέρσα μήτρα της Σάρρας για τον Αβραάμ, έπειτα από το πέρασμα πολλού χρόνου, μετατρέποντάς την σε γόνιμο αγρό· με αυτήν και ο Μωυσής έκανε την πλωτή θάλασσα να διαβαίνεται πεζή· μέσω αυτής ο Ηλίας πρόσταζε τον ουρανό και εισακουγόταν· αυτή, επί του Σωτήρος, αποδίωξε αμέτρητα είδη παθήσεων· ένας λεπρός δια της πίστεως απαλλάχθηκε από τις φολίδες της ασθένειάς του· ένας τυφλός δι' αυτής απέκτησε οφθαλμούς, τους οποίους δεν του είχε προσφέρει η φύση· αυτήν λαμβάνοντας ως σύμμαχο η Χαναναία, δοκιμαζόμενη σκληρά για το παιδί της, άρπαξε τη θυγατέρα της από τον δαίμονα που την κατείχε.

«Άνδρα αποδεδειγμένο από τον Θεό σε εσάς»· διότι, όταν η Χαναναία τον παρακαλούσε, έτσι έλεγε ο Κύριος: «Δεν στάλθηκα παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και πάλι στη συνέχεια επιτιμώντας την, έλεγε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια». Αποδεδειγμένο, λοιπόν, από τον Θεό σε εσάς· διότι από εσάς δανείστηκε τη σάρκα την οποία ανέλαβε, από εσάς προέρχεται και ο μνήστωρ Ιωσήφ και η Παρθένος Μαρία. Γι' αυτό και καταδέχθηκε την περιτομή την όγδοη ημέρα, τήρησε τον νόμο και τίμησε τους προφήτες· καθάρισε λέπρα και αμέσως παρέπεμψε τον θεραπευμένο για θυσία: «Πήγαινε, πρόσφερε το δώρο, όπως πρόσταξε ο Μωυσής».

Διότι λέγει: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Εδώ λοιπόν πρόσεξέ μου το σθένος της γυναίκας, πώς, όντας πυρωμένη από τη θέρμη της προθυμίας της και φτερωμένη από την πίστη της στον Θεό, και έχοντας σχεδόν κομματιαστεί τα σπλάχνα της, και τρέφοντας πολλή συμπόνια για τη θυγατέρα της, δεν αποστρέφεται την ύβρη των λόγων, αλλά ακούγοντας να την αποκαλούν σκυλάκι το αποδέχεται, ομολογεί ότι είναι σκυλάκι, προκειμένου να απαλλαγεί από την αλογία των σκύλων και να συγκαταλεχθεί αμέσως στην τάξη των υιών. Άκουσε λοιπόν τα λόγια της γυναίκας, για να μάθεις πόσο μεγάλο υπήρξε το κέρδος από τη μακροθυμία του Θεού. Διότι όχι μόνο δεν απομάκρυνε τη γυναίκα η σφοδρότητα των όσων της ειπώθηκαν, αλλά αντιθέτως την διέγειρε σε ακόμη μεγαλύτερη προθυμία· επειδή, μόλις άκουσε αυτά τα λόγια, λέγει: Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους.

Για ποιον λόγο, λοιπόν, επιδεικνύετε με τέτοιον τρόπο ανεξέταστα τη συμπόνια σας; Παρατήρησε την πολυμήχανη σοφία του Θεού, πώς, ακόμη και όταν αποφάσισε να απαντήσει, έπληττε τη γυναίκα βαρύτερα και από τη σιωπή, και σχεδόν της κατάφερε καίριο πλήγμα, θέλοντας σιγά-σιγά να την αφυπνίσει, ώστε οι μαθητές, που την αγνοούσαν, να μάθουν την κρυμμένη μέσα της πίστη. Αλλά εκείνη ούτε και έτσι δεν παρέλυσε από την απογοήτευση, ούτε έγινε πιο διστακτική, βλέποντας ότι και οι μαθητές δεν είχαν πετύχει τίποτα περισσότερο, και δεν είπε στον εαυτό της: «Αν ούτε αυτοί δεν μπόρεσαν να τον μεταπείσουν, αν και ικέτευσαν για εμένα, για ποιον λόγο παραμένω εδώ άσκοπα και μάταια;». Αντιθέτως, σαν να φλεγόταν από φωτιά και να καιγόταν ο λογισμός της και να σπαράσσονταν τα σπλάχνα της, τον πλησιάζει, τον προσκυνά και λέει: «Κύριε, βοήθησέ με». Αλλά ούτε και έτσι δεν συγκατανεύει στη γυναίκα, παρά της δίνει μια απάντηση βαρύτερη από την προηγούμενη. «Δεν είναι σωστό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια». Αναλογίσου, αγαπητέ, και θαύμασε στο σημείο αυτό τον πόθο της ψυχής της και την υπερβάλλουσα πίστη της: διότι, παρόλο που άκουσε να την αποκαλούν σκυλάκι, δεν δυσανασχέτησε, δεν απομακρύνθηκε, αλλά με πολλή ευγνωμοσύνη και καλή διάθεση λέει: «Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα της τράπεζας των κυρίων τους».

Μεγάλο όπλο είναι η προσευχή, εάν γίνεται με την πρέπουσα διάθεση. Και για να μάθεις τη δύναμή της, παρατήρησε το εξής: Η συνεχής παράκληση υπερίσχυσε της αναισχυντίας, της αδικίας, της σκληρότητας και του θράσους· διότι «ακούστε», λέει, «τι λέει ο κριτής της αδικίας». Επίσης, υπερίσχυσε και της οκνηρίας· και αυτό που δεν κατόρθωσε η φιλία, το κατόρθωσε η συνεχής παράκληση. Διότι λέει: «Και αν δεν του δώσει επειδή είναι φίλος του, τουλάχιστον εξαιτίας της αναίδειάς του θα σηκωθεί και θα του δώσει». Ακόμη και μία ανάξια, την κατέστησε άξια η συνεχής προσκαρτέρηση. «Δεν είναι καλό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια». Και εκείνη απάντησε: «Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από το τραπέζι των κυρίων τους».

Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Δεν ήταν αυτά τα λόγια αποτρεπτικά; Διότι σχεδόν λέει: Απομακρύνσου, επειδή δεν έχεις τίποτα κοινό με εμένα· δεν ήλθα για σένα, αλλά ήλθα για τους Ιουδαίους. Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Εκείνη όμως, αφού άκουσε, είπε: Ναι, Κύριε, βοήθησέ με, και τον προσκυνούσε, λέγοντας· εκείνος όμως δεν της αποκρίθηκε. Αλλά δες την απάντηση: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Ω, τι μέριμνα του ιατρού! Με την άρνηση την προσελκύει. Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων· ποιών; Των Ιουδαίων· και να τον δώσει στα σκυλάκια, δηλαδή, σε εσάς.

Αυτό το εγκώμιο αποτελεί κατηγορία για τον Ιουδαίο. Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των παιδιών και να τον δώσει στα σκυλάκια. Τι απαντά λοιπόν η γυναίκα; Ναι, Κύριε. Ω, τι σφοδρή επιμονή της γυναίκας, ω, τι μαχητικότητα της ψυχής. Ο ιατρός λέει όχι, και αυτή λέει ναι· ο Δεσπότης λέει όχι, αυτή λέει ναι· όχι επειδή τον επικρίνει ούτε επειδή αυθαδιάζει, αλλά επειδή προσδοκά τη σωτηρία. Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των παιδιών και να τον δώσει στα σκυλάκια. Ναι, Κύριε. Σκύλο με αποκαλείς εσύ, εγώ όμως σε ονομάζω Κύριο· εσύ με προσβάλλεις, εγώ όμως σε υμνώ.

Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους. Ω, σοφία γυναίκας! Από το παράδειγμα βρήκε τον κατάλληλο λόγο. Σκύλο με αποκαλείς, σαν σκύλος τρέφομαι. Δεν αρνούμαι τον ονειδισμό· δεν αποφεύγω τον χαρακτηρισμό· ας λάβω λοιπόν την τροφή του σκύλου· και αναφέρει ένα γεγονός που συμβαίνει κατά συνήθεια. Εσύ επιβεβαίωσε τα λόγια σου· σκύλο με αποκάλεσες, δώσε μου ένα ψίχουλο· έγινες συνήγορός μου στο αίτημά μου· μέσα στην άρνηση δείξε τη συγκατάθεσή σου. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους. Τι κάνει λοιπόν εκείνος που αρνιόταν, που έδιωχνε, που απωθούσε, που έλεγε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξει στα σκυλάκια»· εκείνος που έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»; — «Ω γυναίκα, μεγάλη είναι η πίστη σου». Έγινες ξαφνικά επαινέτης; Εξυμνείς τη γυναίκα; Δεν την απωθούσες, δεν την έδιωχνες; Έχε θάρρος· γι' αυτόν τον λόγο το καθυστέρησα. Διότι, αν από την αρχή ικανοποιούσα το αίτημά της, δεν θα είχες γνωρίσει την πίστη της.

Έπειτα, ευφραινόμενη η γη για όλα αυτά τα γεγονότα, φώναζε προς όλη την ομόδουλη κτίση: Ελάτε, συναχθείτε όλοι οι απόγονοί μου, και δείτε πάνω στη γη αυτόν που δοξάζεται στους ουρανούς· ελάτε, δείτε να βαστάζεται σε αγκάλες γυναίκας αυτόν που κάθεται πάνω στα Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να τρέφεται με γάλα αυτόν που χορηγεί το γάλα στα θηλυκά· ελάτε, δείτε να χωράει σε κοιλιά Παρθένου αυτόν που δεν τον χωρούν οι ουρανοί· ελάτε, δείτε να λαμβάνει τροφή από μητέρα αυτόν που τρέφει τα πέρατα της οικουμένης· ελάτε, δείτε να παραδίδεται σε δασκάλους αυτόν που εκπαιδεύει τους δασκάλους· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από ανθρώπους αυτόν που δοξάζεται από τους αγγέλους· ελάτε, δείτε να εισέρχεται στον οίκο του Ζακχαίου αυτόν που κάθεται υπεράνω των ουρανών· ελάτε, δείτε να συνομιλεί με τη Χαναναία αυτόν που ανυμνείται από τη λειτουργία των Χερουβίμ· ελάτε, δείτε να προσεγγίζεται από αμαρτωλή γυναίκα αυτόν που κάθεται στα δεξιά του Πατρός· ελάτε, δείτε αυτόν του οποίου τα κράσπεδα αγγίζει η ασθενής γυναίκα, να προσκυνείται από την ασώματη φύση των δυνάμεων· ελάτε, δείτε να έχει γεννηθεί ως άνθρωπος, αυτόν που είναι ο ποιητής των αιώνων· ελάτε, δείτε να γίνεται νήπιο αυτόν που υπάρχει προ καταβολής κόσμου· ελάτε, δείτε να δοκιμάζεται από αρχιερείς αυτόν που δορυφορείται από τους αγγέλους· ελάτε, όλα τα κτίσματα βλέποντας τον Κτίστη· και εφόσον η ζωή βρίσκεται πάνω στη γη, όλοι ζήστε· ελάτε, όλοι γίνετε θεοφόροι· ελάτε, μικροί μαζί με τους μεγάλους συναχθείτε, οι φτωχοί με τους πλούσιους, οι δούλοι με τους κυρίους, οι αμαρτωλοί με τους δικαίους, τα ερπετά και τα τετράποδα μαζί με τα πετεινά, και δείτε αυτόν που χάρισε τη ζωή.

Έπειτα, τιμώντας και τη μητέρα του, για να μη φανεί ότι της αντιλέγει διαρκώς, για να μη δώσει την εντύπωση αδυναμίας, για να μην ντροπιάσει αυτήν που τον γέννησε ενώπιον τόσων παρισταμένων· διότι του οδήγησε μπροστά του τους υπηρέτες. Επειδή και στη Χαναναία, ενώ της είπε: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα κυνάρια», της έδωσε αυτό που ζητούσε αφού της μίλησε έτσι, σεβόμενος την επιμονή της. Μολονότι μαζί με εκείνο της είχε πει και τούτο, ότι: «Δεν έχω αποσταλεί, παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· αλλ' όμως, παρότι τα είπε αυτά, θεράπευσε τη θυγατέρα της γυναίκας.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι, όταν καταδιώκονταν από τους Ιουδαίους, τότε στρέφονταν προς τα έθνη· έτσι και ο Χριστός, όταν τον αποδίωξαν, τότε πλησίασε και εκείνους, όπως ακριβώς έπραξε και στην περίπτωση της Συροφοινίκισσας γυναίκας. Αυτό δε συνέβη, ώστε να αφαιρεθεί από τους Ιουδαίους κάθε δικαιολογία, και για να μην έχουν το δικαίωμα να λένε ότι, αφού μας εγκατέλειψε, αναχώρησε προς τους απερίτμητους. Γι' αυτόν τον λόγο και οι μαθητές, απολογούμενοι, έλεγαν: «Σε εσάς ήταν αναγκαίο να κηρυχθεί πρώτα ο λόγος του Θεού· επειδή όμως κρίνετε τους εαυτούς σας ανάξιους, ιδού στρεφόμαστε προς τα έθνη»· και ο ίδιος πάλι έλεγε: «Δεν ήλθα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και πάλι: «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα σκυλιά». Επειδή όμως τον αποδίωξαν, άνοιξαν τη θύρα στα έθνη. Και ούτε καν έτσι πηγαίνει πρωτίστως προς αυτούς, αλλά ως περαστικός. Όντας περαστικός, λοιπόν, «ήλθε σε μία πόλη της Σαμάρειας που ονομάζεται Συχάρ, πλησίον του αγρού τον οποίο έδωσε ο Ιακώβ στον γιο του, τον Ιωσήφ· και βρισκόταν εκεί η πηγή του Ιακώβ».

Διότι δεν τους εγκατέλειψε νωρίτερα, ώστε να χρησιμεύσει αυτό ως μαρτυρία γι' αυτούς. Διότι, μέχρις ότου τον απέκρουσαν με τα έργα τους, μέχρις ότου τον σταύρωσαν, δεν είπε: «Πηγαίνετε και κάντε μαθητές σας όλα τα έθνη», αλλά: «Μην πάτε σε δρόμο εθνικών»· και, «Δεν απεστάλην παρά μόνο για τα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και, «Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα σκυλιά». Επειδή όμως τον μίσησαν, και τόσο πολύ τον μίσησαν ώστε να τον θανατώσουν, ήταν περιττό να παραμένει κοντά τους από τη στιγμή που εκείνοι τον απέκρουαν. Διότι τον αποποιήθηκαν λέγοντας: «Δεν έχουμε βασιλιά, παρά μόνο τον Καίσαρα». Τότε πλέον τους εγκατέλειψε, επειδή εκείνοι τον εγκατέλειψαν. Γι' αυτό λέει: «Πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σας, και δεν θελήσατε!».

Γι' αυτό σου έφερε ως παράδειγμα και εκείνον τον φίλο που προσήλθε μέσα στη νύχτα ζητώντας ψωμί, αλλά και τον δικαστή που ούτε τον Θεό φοβόταν ούτε τους ανθρώπους ντρεπόταν. Και δεν περιορίστηκε στα παραδείγματα, αλλά το απέδειξε και με τα ίδια τα έργα, όταν άφησε τη Φοινίκισσα εκείνη γυναίκα να αναχωρήσει, αφού πρώτα την εφοδίασε πλουσιοπάροχα με τη μεγάλη δωρεά. Διότι, μέσω αυτής, απέδειξε ότι δίνει ακόμη και αυτά που δεν δικαιούνται σε όσους τα ζητούν με σφοδρή επιμονή. Διότι «δεν είναι σωστό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το δώσει στα σκυλάκια»· κι όμως της το έδωσε, επειδή του το ζήτησε με μεγάλη επιμονή. Μέσω των Ιουδαίων, αντίθετα, φανέρωσε ότι στους ράθυμους δεν δίνει ούτε τα δικά τους. Επομένως, εκείνοι δεν έλαβαν τίποτε, αλλά έχασαν και τα δικά τους. Και αυτοί μεν, επειδή δεν ζήτησαν, δεν έλαβαν ούτε τα όσα τους ανήκαν· εκείνη δε, επειδή επέμεινε με σφοδρότητα, κατόρθωσε να διεκδικήσει και τα ξένα, και πήρε το σκυλάκι το μερίδιο των παιδιών. Τόσο μεγάλο αγαθό είναι η επιμονή. Διότι, έστω κι αν είσαι σκύλος, εφόσον επιμένεις καρτερικά, θα προτιμηθείς από το παιδί που ραθυμεί· επειδή όσα δεν καταφέρνει η φιλία, τόσα κατάφερε η επιμονή. Μην λες, λοιπόν, ότι: «Ο Θεός είναι εχθρός μου και δεν πρόκειται να με εισακούσει». Ευθύς αμέσως σου αποκρίνεται όταν τον ενοχλείς συνεχώς· έστω κι αν όχι επειδή είσαι φίλος του, αλλά εξαιτίας της επιμονής σου· και ούτε η έχθρα, ούτε η ακατάλληλη ώρα, ούτε κανένα άλλο πράγμα δεν στέκεται εμπόδιο. Μην πεις: «Δεν είμαι άξιος, γι' αυτό και δεν προσεύχομαι»· διότι τέτοια ακριβώς ήταν και η Συροφοινίκισσα.

Αναβόησε προς εσένα και η Χαναναία γυναίκα, βλέποντας τη δική της κόρη να σπαράσσεται από τον δαίμονα, και φωνάζοντας το «Ελέησον», δεν διαψεύστηκε στις ελπίδες της· διότι, αφού αποδέχθηκες την πίστη της, έδιωξες τον λύκο από το πρόβατο και απέλασες τον λυσσώδη ένοικο· χαρίζοντας στο κορίτσι νήψη, κατέπαυσες τον θρήνο της μητέρας.

Ποιο είναι, λοιπόν, το προοίμιο; «Δοξολογείτε τον Κύριο, διότι είναι αγαθός, διότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Διότι ο Προφήτης, έχοντας κατανοήσει την ευεργεσία προς την οικουμένη και τη διαρκή φιλανθρωπία, την οποία (ο Θεός) επέδειξε σε όλα, καλεί τους πάντες στην κοινωνία της ευχαριστίας, προβάλλοντας στο μέσον το μέγιστο κεφάλαιο των αγαθών του. «Ας πει, λοιπόν, ο οίκος Ισραήλ, ότι είναι αγαθός, ότι το έλεός του παραμένει εις τον αιώνα». Τι λες; Ο οίκος του Ισραήλ, που υπέμεινε μύριες αιχμαλωσίες, που δούλεψε ως σκλάβος στην Αίγυπτο, που οδηγήθηκε στις εσχατιές της οικουμένης, που ταλαιπωρήθηκε τα μέγιστα στην Παλαιστίνη; Ναι, λέει. Διότι αυτοί είναι κατεξοχήν μάρτυρες των αγαθών του και απόλαυσαν περισσότερα από ό,τι άλλοι. Και το ίδιο αυτό που έπαθαν, είναι τεκμήριο μεγάλης ευεργεσίας. Εάν δε κάποιος το εξετάσει με ακρίβεια, πρέπει κυρίως αυτοί να ευχαριστούν και για την ίδια την παρουσία του Χριστού. Διότι και αν υπέμειναν τα αντίθετα, τούτο δεν συνέβη εξαιτίας Εκείνου που ήλθε, αλλά εξαιτίας της δικής τους αγνωμοσύνης. Διότι Αυτός προς αυτούς ήρθε και συνεχώς έλεγε: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και στους μαθητές: «Σε δρόμο εθνικών να μην πάτε· αλλά να πορεύεστε μάλλον προς τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη Χαναναία: «Δεν είναι σωστό να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον δώσω στα σκυλάκια».

«Δεν είναι καλό», λέει, «να πάρει κανείς το ψωμί των τέκνων και να το ρίξει στα σκυλάκια»· αυτά έλεγε ο Χριστός στη Χαναναία, αποκαλώντας εκείνους μεν τέκνα, σκυλιά δε όσους προέρχονταν από τα έθνη. Αλλά πρόσεξε πώς αντιστράφηκε έπειτα η τάξη, και εκείνοι μεν έγιναν σκυλιά, εμείς δε τέκνα. «Προσέχετε τα σκυλιά», λέει ο Παύλος γι' αυτούς, «προσέχετε τους κακούς εργάτες, προσέχετε την κατατομή· διότι εμείς είμαστε η περιτομή». Είδες πώς έγιναν σκυλιά αυτοί που προηγουμένως ήταν τέκνα; Θέλεις να μάθεις πώς εμείς, που προηγουμένως ήμασταν σκυλιά, γίναμε τέκνα; «Σε όσους δε τον δέχθηκαν», λέει, «τους έδωσε την εξουσία να γίνουν τέκνα Θεού». Δεν υπάρχει τίποτα πιο άθλιο από εκείνους, οι οποίοι παντού τρέχουν ενάντια στη δική τους σωτηρία. Διότι, όταν έπρεπε να τηρούν τον νόμο, τον καταπάτησαν· και τώρα που ο νόμος έχει παύσει να ισχύει, φιλονικούν επιμένοντας να τον τηρούν.

ΙΒʹ. Αλλά είσαι ανάξιος; Γίνε άξιος με την επιμονή. Διότι το ότι είναι δυνατόν και ο ανάξιος να γίνει άξιος χάρη στην επιμονή, και ότι ο Θεός συγκατανεύει περισσότερο όταν παρακαλείται από εμάς τους ίδιους παρά μέσω άλλων, και ότι πολλές φορές αναβάλλει τη δωρεά, όχι επειδή επιθυμεί να μας οδηγήσει στην απελπισία, ούτε για να μας αποπέμψει με αδειανά χέρια, αλλά για να γίνει σε εμάς πρόξενος μεγαλύτερων αγαθών· αυτά τα τρία θα προσπαθήσω να σας τα καταστήσω φανερά μέσω της παραβολής που αναγνώσθηκε σήμερα σε εσάς. Προσήλθε στον Χριστό η Χαναναία παρακαλώντας υπέρ της δαιμονιζόμενης κόρης της και, φωνάζοντας με πολλή θέρμη, έλεγε: «Ελέησόν με, Κύριε, η θυγατέρα μου κακώς δαιμονίζεται». Ιδού μια γυναίκα αλλόφυλη, και βάρβαρη, και εκτός της ιουδαϊκής πολιτείας. Και τι άλλο ήταν παρά ένας σκύλος, και ανάξια να λάβει την εκπλήρωση του αιτήματός της; «Διότι δεν είναι καλό», λέγει, «να πάρει κανείς τον άρτο των τέκνων και να τον δώσει στα κυνάρια». Αλλά όμως, από την επιμονή της, έγινε άξια. Διότι ο Χριστός όχι μόνο την εισήγαγε στην ευγένεια των παιδιών, αν και ήταν σκύλος, αλλά και την κατευόδωσε με πολλά εγκώμια, λέγοντας: «Ω γύναι, μεγάλη είναι η πίστη σου· ας γίνει σε σένα όπως θέλεις».

ΙΓ΄. Έχοντας, λοιπόν, μάθει όλα αυτά, έστω κι αν βρισκόμαστε μέσα σε αμαρτίες και είμαστε ανάξιοι να λάβουμε αυτό που ζητάμε, ας μην απελπιζόμαστε, γνωρίζοντας ότι με την προσκαρτέρηση της ψυχής θα μπορέσουμε να γίνουμε άξιοι του αιτήματός μας. Ακόμη κι αν είμαστε απροστάτευτοι και έρημοι, ας μην απογοητευόμαστε, γνωρίζοντας ότι αποτελεί μεγάλη προστασία το να προσέρχεται κανείς αυτοπροσώπως στον Θεό με πολλή προθυμία. Ακόμη κι αν Εκείνος καθυστερεί και αναβάλλει να μας δώσει το ζητούμενο, ας μην αποκάμουμε, έχοντας μάθει ότι η καθυστέρηση και η αναβολή είναι τεκμήριο της κηδεμονίας και της φιλανθρωπίας Του. Αν έτσι έχουμε πείσει τους εαυτούς μας, και με ψυχή πονεμένη και θερμή και με αφυπνισμένη προαίρεση, τέτοια σαν κι αυτήν με την οποία προσήλθε η Χαναναία, ας προσέλθουμε και εμείς σε Αυτόν. Ακόμη κι αν είμαστε σαν τα σκυλιά, ακόμη κι αν έχουμε διαπράξει οποιοδήποτε φοβερό αμάρτημα, και τα δικά μας κακά θα απομακρύνουμε, και τόση παρρησία θα λάβουμε, ώστε να μεσιτεύσουμε και για άλλους· με τον ίδιο τρόπο που και αυτή η Χαναναία, όχι μόνο η ίδια απόλαυσε παρρησία και αμέτρητα εγκώμια, αλλά μπόρεσε να διασώσει και τη θυγατέρα της από τα ανυπόφορα δεινά. Διότι τίποτα, τίποτα δεν είναι πιο δυνατό από τη φλογερή και γνήσια προσευχή. Αυτή διαλύει και τα παρόντα δεινά, και μας γλιτώνει από τις κολάσεις που θα συμβούν εκείνον τον καιρό. Για να μπορέσουμε, λοιπόν, να διανύσουμε με ευκολία τον παρόντα βίο και να αναχωρήσουμε για την άλλη ζωή με παρρησία, ας την επιτελούμε αδιαλείπτως με πολλή σπουδή και προθυμία.

Απόλυσέ την, διότι φωνάζει πίσω μας. Ας δούμε λοιπόν τι λέει: Δεν απεστάλην, παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ. Εκείνη όμως, όταν το άκουσε, ήλθε και τον προσκύνησε λέγοντας: Ναι, Κύριε. Εκείνος δε λέει: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς τον άρτο των παιδιών και να τον ρίξει στα σκυλάκια. Τι λέει λοιπόν; Ναι, Κύριε. Σκύλο με αποκαλείς, εγώ σε ονομάζω Κύριο· εσύ με υβρίζεις, εγώ σε υμνώ. Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους.

Μάθαμε, λοιπόν, από τα ιερά λόγια ότι σκύλοι ονομάζονται αυτοί που προέρχονται από τα έθνη, ενώ βασιλικός και περιούσιος, τον οποίο θα μπορούσε να εικονίσει το λιοντάρι, ονομάζεται ο ιουδαϊκός λαός. Λέει, λοιπόν, ο Εκκλησιαστής —διότι σε αυτόν δόθηκε από τον Θεό το χάρισμα της σοφίας για να επεκτείνεται και να συμπαρεκτείνεται και στα παρόντα, και βεβαίως στα παρελθόντα, αλλά και στα μέλλοντα— λέει, λοιπόν, ότι ο σκύλος, δηλαδή ο άνθρωπος από τα έθνη —διότι διδασκόμαστε μέσω της Χαναναίας ότι έτσι ονομάζεται—, εάν δεν τον εγκαταλείψει εντελώς η ενάρετη ζωή, αυτός παρέχει περισσότερες ελπίδες ότι δεν θα εκπέσει από την αγαθότητα, παρά εκείνος που προέρχεται μεν από το βασιλικό και υπερήφανο γένος των Ιουδαίων, αλλά κείται νεκρός ως προς τα πνευματικά κατορθώματα. Διότι ο μεν πρώτος, καθώς μετέχει σε μια καλύτερη ζωή, παρέχει ελπίδες ότι θα ανέλθει προς την τελειότητα των κατορθωμάτων, ενώ ο δεύτερος, φέροντας μέσα του νεκρή την ενέργεια των αρετών και γι' αυτόν τον λόγο συγκαταλεγόμενος στους νεκρούς, μάταια καυχιέται για το λιοντάρι, αφού δεν φέρει κανένα ίχνος της αληθινής ζωής.

Αληθινό παράδειγμα της ευσπλαχνίας Του, και ότι έτσι έπρεπε να γίνει, ότι δηλαδή ο Αγαθός οργίζεται μόνο φαινομενικά, είναι όταν, καλώντας σε μετάνοια τους Ισραηλίτες που είχαν κάποτε αμαρτήσει, λέει προς τον δίκαιο Μωυσή: «Άφησέ με, φίλε, να θυμώσω και να εξολοθρεύσω αυτούς που δεν πειθαρχούν στους νόμους μου». Διότι, ενώ συγκρατούνταν από τη φιλανθρωπία Του, αποδίδει δήθεν στον Μωυσή το πρόσχημα: «Άφησέ με», λέει, «να εξολοθρεύσω τους απειθείς, για να δώσω και την αιώνια ζωή». Διότι, προφανώς, σε αυτόν τον Μωυσή αποδίδει ο Κτίστης όλη την κατάσταση, δείχνοντας ότι η οργή Του είναι γεμάτη από φιλανθρωπία. Ο Πλάστης εναποθέτει στα χέρια του Μωυσή τη διαχείριση του θυμού Του, ώστε, ακούγοντας εκείνος το «Άφησέ με», να οδηγηθεί στη σκέψη ότι έχει απόλυτα τη δύναμη να Τον συγκρατήσει όταν οργίζεται, και να πέσει μπροστά Του και να φωνάξει δυνατά: «Αμνησίκακε και πανοικτίρμον Θεέ, δεν θα σε αφήσω, εάν δεν μου υποσχεθείς ότι θα τους χαρίσεις την αιώνια ζωή». Εξόχως οικονομικό ήταν και το περιστατικό με τη Χαναναία, καθώς ο Κτίστης αρνήθηκε να θεραπεύσει την κόρη της, λέγοντας: «Διότι δεν είναι δίκαιο να πάρω τον άρτο των τέκνων και να τον ρίξω στα σκυλιά».

Και δεν λέει, «Έλα και θεράπευσε», αλλά, «Ελέησον». Εκείνος όμως δεν της απαντά ούτε λέξη, όχι επειδή την περιφρονεί, αλλά για να δείξει ότι ήρθε πρωτίστως για τους Ιουδαίους· και για να φράξει τις συκοφαντίες τους, ώστε να μην έχουν αργότερα το δικαίωμα να πουν ότι ευεργετεί τους εθνικούς· συγχρόνως δε, για να αναδείξει και την επίμονη πίστη της γυναίκας. «Και αφού πλησίασαν οι μαθητές του, τον παρακαλούσαν, λέγοντας: Απόλυσέ την, διότι φωνάζει ξοπίσω μας. Εκείνος δε αποκρίθηκε και είπε: Δεν στάλθηκα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Οι μαθητές, ενοχλημένοι από τις κραυγές της γυναίκας, τον παρακαλούσαν να την απολύσει, δηλαδή τον ικέτευαν να την αποπέμψει. Και αυτό το έκαναν, όχι ως άσπλαχνοι, αλλά μάλλον επειδή ήθελαν να πείσουν τον Κύριο να την ελεήσει. Εκείνος όμως λέει: Δεν στάλθηκα, παρά μόνο στους Ιουδαίους, οι οποίοι είναι χαμένα πρόβατα εξαιτίας της κακίας εκείνων στους οποίους τα είχαν εμπιστευθεί. Με αυτά τα λόγια δε, φανερώνει ακόμη περισσότερο την πίστη της γυναίκας. «Εκείνη δε, αφού ήλθε, τον προσκύνησε, λέγοντας: Κύριε, βοήθησέ με. Εκείνος όμως αποκρίθηκε και είπε: Δεν είναι καλό να πάρει κανείς το ψωμί των παιδιών και να το ρίξει στα σκυλάκια. Εκείνη δε είπε: Ναι, Κύριε· διότι και τα σκυλάκια τρώνε από τα ψίχουλα που πέφτουν από το τραπέζι των κυρίων τους». Επειδή η γυναίκα είδε τους συνηγόρους της, τους αποστόλους, να αποτυγχάνουν, τον πλησιάζει πάλι με θέρμη και τον αποκαλεί Κύριο.