Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:6

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Ματθ. 15, 1-6. Προσέρχονταν κάποιοι από τους Ιουδαίους και προσπαθούσαν να αφιερώσουν στον Θεό τις ψυχές τους, προσφέροντας εκ μέρους τους -έστω ως τύπο ακόμη και σκιά αλλά σύμφωνα με τον νόμο- τις ομολογημένες τιμές σε όσους είχαν λάχει να ιερατεύουν και να υπηρετούν στο θείο θυσιαστήριο. Ωστόσο, υπήρχαν κάποιοι που επιθυμούσαν μεν αυτή τη δόξα, δηλαδή το να είναι αγιασμένοι και ιεροί και θείο ανάθημα, αλλά λόγω έλλειψης χρημάτων ανέκοπταν την επιθυμία τους. Όταν δε οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς τους προέτρεπαν ότι έπρεπε να προχωρήσουν σε αυτό -επειδή οι τελευταίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι- εκείνοι πρόβαλλαν ως δικαιολογία τον σεβασμό προς τους γονείς και έλεγαν αληθεύοντας ότι μετά βίας μπορούσαν να εξασφαλίσουν τα προς το ζην για τους εαυτούς τους και για εκείνους. Αλλά εκείνοι τολμούσαν να τους πείσουν να θεωρούν τα χρήματα ως τίποτα χάριν του Θεού, και αν οι γονείς τους πλησίαζαν ζητώντας τη συνήθη βοήθεια από αυτούς, τους δίδασκαν ότι έπρεπε να πουν στον πατέρα ή στη μητέρα: «Είναι δώρο στον Θεό εκείνο από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα», δηλαδή ό,τι λάβεις από εμένα, μάθε ότι παραβλάπτεις το θείο ανάθημα και απλώνεις τα χέρια σου σε ιερά χρήματα· διότι έχω αφιερώσει τον εαυτό μου και έχω ταχθεί ως δώρο στον Θεό.

Οι δε γονείς, φοβούμενοι τις συνέπειες από την ιεροσυλία και τρέμοντας τους σχετικούς νόμους, υπέμεναν θρηνώντας και διατείνονταν ότι η ευσέβεια προς τον Θεό έγινε γι' αυτούς αιτία λιμού, κραυγάζοντας ίσως ότι και η θεία εντολή τους αδικούσε στα πιο καίρια ζητήματα. «Γιατί», λοιπόν, λέγει, «ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας;» Διότι έπρεπε, έπρεπε να τιμούν αυτούς που τους γέννησαν, και όχι με πρόφαση την ευσέβεια προς τον Θεό να καταλύουν τον νόμο που τους αφορά. Επομένως, ούτε αυτά που αρμόζουν στον Θεό πρέπει να παραμελούνται χάριν των ανθρωπίνων, ούτε βεβαίως να παραμελούνται εντελώς οι άνθρωποι χάριν του Θεού, αλλά, αποδίδοντας την εξαιρετική αγάπη στην αρχή των πάντων, δηλαδή στον Θεό, πρέπει αμέσως, σε δεύτερη και παρακείμενη τάξη, να προσφέρουμε και σε αυτούς που υπηρέτησαν τη γέννησή μας τις τιμές που τους αρμόζουν κατεξοχήν.

Ματθ. 15, 4-6. Ενώ ο Θεός παραγγέλλει να τιμούνται οι γονείς και απειλεί με κίνδυνο όσους παραβαίνουν την εντολή, εσείς παραγγέλλετε στα παιδιά να μην τιμούν τους γονείς τους, εκτός ίσως αν τα παιδιά από φιλότιμο θελήσουν να το πράξουν, αλλά, εάν τους ζητήσουν κάτι, να τους λένε: «ό,τι θα έπαιρνες από εμένα, μάθε ότι με αυτό αποστερείς τον Θεό, διότι υποσχέθηκα να το προσφέρω ως θυσία». Και πρέπει βεβαίως να προτιμάται ο Θεός από τους γονείς, αλλά τονίζω ότι είναι ανάγκη να απαιτείται η διαφύλαξη της τιμής και προς τους γονείς. Διότι δεν πρέπει, με την πρόφαση ότι δήθεν προσφέρουν δώρα στον Θεό, να αμαρτάνουν απέναντι στους ίδιους τους τους γονείς.

Και λοιπόν, πλησίασαν κάποτε οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι τον Σωτήρα λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί». Εκείνος δε τους απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας; Διότι ο Θεός είπε, Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα, και, όποιος κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε, Όποιος πει στον πατέρα ή τη μητέρα, Είναι αφιέρωμα στον Θεό ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν θα τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράβασής σας». Βλέπεις σε αυτά ξεκάθαρα τα εγκλήματα της ιουδαϊκής καπηλείας; Διότι, επειδή ήθελαν να ακολουθούν τις δικές τους παραδόσεις, καθιστούσαν άκυρους τους νόμους του Θεού. Υποκρινόμενοι μεν ότι τους ερμηνεύουν, εισάγοντας όμως παραδόσεις παρωχημένες και ψυχρές. Κατηγορεί δε τους άρχοντες, ότι πάσχουν βαριά από απειθαρχία, και υψώνουν τον αυχένα με αλαζονεία, έχοντας επιλέξει να απειθούν.

Θα το πράξουμε δε αυτό ενδυναμωνόμενοι διά του Χριστού, και αποβάλλοντας από τη διάνοιά μας τους πονηρούς διαλογισμούς, τις αισχρές επιθυμίες και κάθε είδος φαυλότητας. <Λαέ μου, αυτοί που σας μακαρίζουν σας πλανούν, και ταράσσουν τον δρόμο των ποδιών σας.> Τους εγείρει πάλι σε νήψη και θέλει να είναι εξεταστές των πραγμάτων, όχι απλώς να χαλαρώνουν σε ραθυμία με τα ωραία λόγια. Διότι οι Φαρισαίοι, περιφερόμενοι στα σπίτια των Ιουδαίων, επιχειρούσαν να μιλούν με κολακείες και τους ονόμαζαν ευλογημένο λαό και κλήρο του Θεού. Και ίσως κάπου τους απηύθυναν αυτό που ειπώθηκε διά φωνής του Βαρούχ: «Μακάριοι είμαστε, Ισραήλ, διότι τα αρεστά στον Θεό είναι γνωστά σε εμάς.» Προκειμένου λοιπόν να προσελκύσουν τις ορισμένες από τον νόμο σε αυτούς προσφορές δώρων, αλλά και τα δέκατα, δηλαδή τις απαρχές, προσποιούνταν τις καλοσύνες, και ήθελαν πολλές φορές να είναι ευπρόσιτοι, και επιτηδεύονταν την ηπιότητα· για χάρη όμως κερδών και απολαβών δίδασκαν τους υποταγμένους λαούς να καταλύουν και αυτόν τον ίδιο τον νόμο. Τους κατηγορούσε λοιπόν ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ότι ακυρώνουν την εντολή του Θεού εξαιτίας της δικής τους παράδοσης.

Επομένως, όσον αφορά το γεγονός ότι είχαν τον νόμο στα χείλη τους, νόμιζαν ότι βρίσκονταν κοντά στον Θεό, επειδή όμως δεν δέχονταν να τον εφαρμόσουν, ελέγχονταν ότι απομακρύνονταν και ότι βρίσκονταν εκτός αυτού. Διότι το ότι ήταν περισσότερο προσηλωμένοι στα προστάγματα των ανθρώπων, γίνεται φανερό και από το εξής: «Πλησίασαν κάποτε τον Σωτήρα οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι λέγοντας: Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Επειδή δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο. Και απέναντι σε αυτό απάντησε ο Κύριος: Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου· και όποιος κακολογεί πατέρα ή μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα, Δώρο προς τον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν έχει υποχρέωση να τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Πρόσθεσε δε σε αυτά το υπό εξέταση ρητό· διότι είπε: «Υποκριτές, καλά προφήτευσε για εσάς ο Ησαΐας λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη του.» Επομένως, επειδή ατίμασαν τον παιδαγωγό και θεώρησαν ανάξιο οποιουδήποτε λόγου τον νόμο που δόθηκε από τον Θεό και στράφηκαν σε διδασκαλίες και εντολές ανθρώπων, για τον λόγο αυτόν σφραγίστηκε, και μάλιστα πολύ εύλογα, το βιβλίο της θεόπνευστης Γραφής.

Αυτοί ήταν που έκαναν τους ανθρώπους να αμαρτάνουν με τον λόγο τους· διότι, όπως είπα, απομακρύνοντας τους λαούς που βρίσκονταν υπό την εξουσία τους από τον σεβασμό προς τον νόμο, τους προέτρεπαν να αμαρτάνουν, πείθοντάς τους να τηρούν τον δικό τους λόγο, δηλαδή τα δικά τους παραγγέλματα, και κάνοντάς τους να τα θεωρούν αυτά ως νόμο. Και το ακόμη πιο ανόσιο από αυτά, έκαναν εμπόδιο εκείνους που τους ήλεγχαν στις πύλες. Διότι οι μεν άγιοι προφήτες, μεταφέροντας τους άνωθεν λόγους από τον Θεό, ήλεγχαν κάποιες φορές τους Ισραηλίτες, και μάλιστα με παρρησία και όχι κρυφά, αλλά σαν να βρίσκονταν στις πύλες. Εκείνοι όμως, που έλαβαν τον ρόλο του καθοδηγητή στα ποίμνια που τους εμπιστεύθηκαν, και που όφειλαν να διαπαιδαγωγούν σε καθετί ωφέλιμο όσους εξέκλιναν από την ορθή και άμεμπτη οδό, μετέτρεπαν τους ωφέλιμους ελέγχους σε εμπόδιο, αποκαλώντας τους ίσως πλάνους και ψευδολόγους. Διότι σκοπός τους ήταν να διαστρέφουν πάντοτε τη δύναμη του δικαίου με άδικες πράξεις. Διότι αυτό, νομίζω, σημαίνει το χωρίο «διέστρεψαν το δίκαιο με αδικίες», όπως για παράδειγμα, ενώ ο νόμος λέει «Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου» και «Εκείνος που κακολογεί τον πατέρα ή τη μητέρα να τιμωρείται με θάνατο», αυτοί δίδασκαν τα παιδιά να λένε στους γονείς τους: «Είναι αφιερωμένο ως δώρο καθετί με το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα». Και αν το πουν αυτό, δεν οφείλουν να τιμήσουν τον πατέρα τους ή τη μητέρα τους. Επιτρέπεται, λέει, να μην τιμούν τον πατέρα ή τη μητέρα.

Διότι αυτό ακριβώς τους επέπληττε ο Χριστός λέγοντας: Ακυρώσατε την εντολή του Θεού χάριν της παραδόσεώς σας. <Γι' αυτό, αυτά λέει ο Κύριος στον οίκο του Ιακώβ, τον οποίο ξεχώρισε από τον Αβραάμ: Δεν θα ντροπιαστεί τώρα ο Ιακώβ, ούτε θα αλλάξει τώρα όψη το πρόσωπο του Ισραήλ· αλλά όταν τα παιδιά τους δουν τα έργα μου, εξαιτίας μου θα αγιάσουν το όνομά μου, και θα αγιάσουν τον Άγιο του Ιακώβ, και θα φοβηθούν τον Θεό του Ισραήλ.> Παντού ο προφητικός λόγος παραμένει νηφάλιος και προβλέπει την κακοβουλία εκείνων που συνηθίζουν να επικρίνουν.

Προς αυτούς δε ο Χριστός είπε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού χάριν της παραδόσεώς σας; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευημερήσεις· εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα του "Κορβάν", δηλαδή, "δώρο προς τον Θεό είναι αυτό με το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα", δεν είναι υποχρεωμένος να τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του, και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού χάριν της παραδόσεώς σας.» Ακούς πώς, έχοντας γίνει μαθητές άλλων δασκάλων και έχοντας επιλέξει να φρονούν και να πράττουν αντίθετα από αυτά που θεωρεί σωστά ο νομοθέτης, θα μπορούσαν να αποκαλυφθούν πολύ εύκολα; Επομένως, η Συναγωγή των Ιουδαίων έχει εκπορνευτεί, αλλά η αγνή και άμωμη παρθένος, η απαλλαγμένη από κάθε σπίλο και ρυτίδα, δηλαδή η Εκκλησία, υπόσχεται να διατηρήσει σεπτό και αλώβητο προς τον Χριστό τον τύπο της συζυγίας, λέγοντας: «Ο αγαπημένος μου ανήκει σε εμένα, και εγώ σε εκείνον.» Επομένως, ως εικόνα της ιουδαϊκής Συναγωγής, ας προβάλουμε την παλλακίδα του Ιακώβ, εννοώ τη Βάλλα, με την οποία συνευρέθηκε ο Ρουβήν, δηλαδή ο πρωτότοκος λαός· προπάντων επειδή το όνομα Βάλλα ερμηνεύεται ως "πεπαλαιωμένη", και το Ρουβήν ως "υιός βεβηλώσεως". Διότι η Συναγωγή των Ιουδαίων έχει παλαιωθεί και γεμίσει ρυτίδες· αντιθέτως, αναφύτρωσε ο νέος και γεμάτος πίστη λαός. Και για αυτόν τον λαό ας ψάλλει περιχαρής ο Δαβίδ: «Ο λαός που δημιουργείται θα αινέσει τον Κύριο.»

Διότι αυτός που είναι πέρα και πάνω από όλα, ο Θεός, δεν επιτρέπει σε καμία περίπτωση να θεωρείται από κάποιους μηδαμινός ο σεβασμός προς τους γονείς, με την πρόφαση ότι πρέπει να φρονούν και να λένε πως τα του Θεού κατέχουν ανώτερη και σπουδαιότερη θέση. Γι' αυτόν τον λόγο ο Χριστός κατηγορούσε τους δασκάλους των Ιουδαίων λέγοντας: «Ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και την μητέρα σου· εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα του, είναι δώρο αφιερωμένο στον Θεό αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε μπορεί και να μην τιμήσει τον πατέρα του ή την μητέρα του, και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού χάριν της παράδοσής σας.» ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Όμως η κατανόηση αυτών των λόγων δεν είναι άμεσα προφανής. Διευκρίνισε, λοιπόν, ποιο ακριβώς είναι ως προς αυτό το σφάλμα των Φαρισαίων. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Στο βιβλίο του Λευιτικού είναι γραμμένο κάπου: «Και μίλησε ο Κύριος στον Μωυσή λέγοντας: Μίλησε στους υιούς Ισραήλ και πες τους: Άνθρωπος ο οποίος θα κάνει τάμα στον Κύριο την εκτίμηση της ζωής του, η αξία του άρρενος από είκοσι έως εξήντα ετών θα είναι πενήντα αργυρά δίδραχμα, σύμφωνα με το ιερό ζύγι.» Και αφού αναφέρει μερικά ενδιάμεσα σχετικά με τις γυναίκες και τα παιδιά, προσθέτει πάλι: «Εάν όμως είναι πολύ φτωχός για αυτή την αξία, θα σταθεί ενώπιον του ιερέα και ο ιερέας θα καθορίσει την αξία του.»

Διότι αυτοί, έχοντας μεταπηδήσει σε έναν κίβδηλο τρόπο ζωής που δεν αναγνωρίζεται από τον νόμο, και διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινα εντάλματα, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, πλησίαζαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την εντολή των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί.» Αμέσως τότε ο Σωτήρας τούς απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευτυχήσεις· εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα του και στη μητέρα του, Αφιέρωμα στον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε μπορεί να μην τιμήσει τον πατέρα του και τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Επειδή δηλαδή οι Φαρισαίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι και φιλοκερδείς, επιθυμούσαν να βλέπουν πάρα πολλούς να προσέρχονται στη νομική απογραφή, ώστε να γεμίζουν τα πουγκιά τους, συλλέγοντας με άπληστο χέρι αυτά που έδινε ο καθένας από αυτούς που προσέρχονταν.

Οι εισηγητές αυτών των αισχρών επινοήσεων διαβεβαίωναν ότι η απανθρωπία απέναντι στους γονείς είναι ακατηγόρητη, επειδή είχαν προτιμήσει να αφιερώσουν τα υπάρχοντά τους στον Θεό σύμφωνα με τον νόμο. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το: «Όποιος πει στον πατέρα του ή στη μητέρα του, Δώρο προς τον Θεό είναι ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, αυτός δεν θα τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του». Διότι, ας επιτραπεί λοιπόν να μην τιμούν τον πατέρα, ούτε να δείχνουν σεβασμό στη μητέρα, εκείνοι που λένε: «Δώρο είναι ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα», δηλαδή, εκείνο που, αν σου το έδινα, θα σε ωφελούσε τυχόν, αυτό είναι θείο αφιέρωμα, και θα γίνεις κλέφτης ιερών αναθημάτων αν το λάβεις. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ορθά και αληθινά λέω ότι έχει ειπωθεί. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Επειδή λοιπόν το νόημα της ιστορίας είναι αρκετά σαφές σε εμάς, ας προχωρήσουμε στα πνευματικά ζητήματα, και ας καταπιαστούμε με τη θεωρία που βρίσκεται πέρα από τα αισθητά. ΠΑΛΛΑΔΙΟΣ: Ας προχωρήσουμε. ΚΥΡΙΛΛΟΣ: Ο καθένας μας, ω Παλλάδιε, από όσους έχουμε δικαιωθεί μέσω της πίστεως και αγιαστεί εν Πνεύματι, έχει γίνει ιερό ανάθημα στον Θεό. Και ο καθένας μας οφείλει τη δική του ζωή στον Χριστό. Διότι, όπως είπε ο θεσπέσιος Παύλος, «Αγοραστήκαμε με τίμημα και δεν ανήκουμε στον εαυτό μας». Και, «Ένας πέθανε για όλους, ώστε αυτοί που ζουν να μη ζουν πλέον για τον εαυτό τους, αλλά για εκείνον που πέθανε και αναστήθηκε για αυτούς». Διότι μας απέκτησε μέσω του εαυτού Του για τον Θεό και Πατέρα, καταβάλλοντας ως τίμημα για εμάς το ίδιο Του το αίμα.

Διότι, επειδή αυτοί δεν μπορούσαν να τηρήσουν το θέλημα του Θεού, εφόσον δεν τους επιτρεπόταν να αποπέμπουν τις γυναίκες τους, με τις οποίες μερικοί από αυτούς συζούσαν με δυσφορία και εξαιτίας αυτού κινδύνευαν να εκτραπούν ακόμη περισσότερο στην αδικία και από αυτήν στην απώλεια, ο Μωυσής, θέλοντας να αποκόψει αυτήν τους τη δυσφορία, εξαιτίας της οποίας μάλιστα κινδύνευαν να χαθούν, προσφέροντας μια δεύτερη λύση, ανταλλάσσοντας δηλαδή κατά περίσταση το μεγαλύτερο κακό με ένα μικρότερο, νομοθέτησε γι' αυτούς από μόνος του τον νόμο του αποστασίου. Αυτό το έπραξε ώστε, αν δεν μπορούν να τηρήσουν εκείνον τον νόμο του Θεού, να τηρήσουν τουλάχιστον αυτόν και να μην εκτραπούν σε αδικίες και κακίες, από τις οποίες θα επακολουθούσε γι' αυτούς ολοκληρωτική απώλεια. Αυτό, λοιπόν, ήταν το σκεπτικό του, σύμφωνα με το οποίο διαπιστώνεται να νομοθετεί αντίθετα προς τον Θεό. Πάντως, το γεγονός ότι ο νόμος του ίδιου του Μωυσή αποδεικνύεται εδώ ότι είναι διαφορετικός από τον νόμο του Θεού είναι αναμφισβήτητο, έστω κι αν προς το παρόν το έχουμε αποδείξει μέσω ενός μόνο παραδείγματος. Το ότι, εξάλλου, υπάρχουν και κάποιες παραδόσεις των πρεσβυτέρων συνυφασμένες μέσα στον νόμο, το φανερώνει και αυτό ο Σωτήρας. «Διότι ο Θεός», λέει, «είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευημερήσεις. Εσείς όμως, λέει, απευθυνόμενος στους πρεσβυτέρους, είπατε: Είναι δώρο προς τον Θεό ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, και ακυρώσατε τον νόμο του Θεού εξαιτίας της παράδοσης των πρεσβυτέρων σας. Αυτό άλλωστε διακήρυξε ο Ησαΐας λέγοντας: Αυτός ο λαός με τιμά με τα χείλη, η καρδιά τους όμως απέχει πολύ μακριά από εμένα».

«Νερό» της «παλαιάς κολυμβήθρας» μέσα στην πόλη ήταν ο λόγος της «παλαιάς» και θεόπνευστης Γραφής, τον οποίο, αφού αποστράφηκαν, επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο «νερό», τις «παραδόσεις των πρεσβυτέρων», «διδάσκοντες διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων». Γι' αυτό τον λόγο τους μέμφεται και ο Σωτήρας, ελέγχοντας την παρανομία τους, όταν λέει: «και ακυρώσατε τον λόγο του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας, υποκριτές». Αυτό ακριβώς υποδήλωνε και ο Ιερεμίας λέγοντας: «εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό». Έτσι, λοιπόν, «αποστράφηκαν το νερό της παλαιάς κολυμβήθρας» που βρισκόταν στην πόλη και επινόησαν «για τον εαυτό τους» ένα ξένο «νερό ανάμεσα στα δύο τείχη», εννοώ της «Παλαιάς» και της Καινής Διαθήκης. Διότι αυτά τυγχάνουν να είναι τα «δύο τείχη» της πόλης του Θεού, δηλαδή της κατά Θεόν πολιτείας, ανάμεσα στα οποία οι κατηγορούμενοι επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο και ξένο «νερό», «τις παραδόσεις των πρεσβυτέρων», για τις οποίες και υπερηφανεύονται πολύ εκείνοι που ανάμεσά τους ονομάζονται δευτερωτές.

Και φαίνεται μεν να επιπλήττει αυτούς που παρουσιάστηκαν, καταφέρεται όμως εναντίον εκείνων που τα νομοθέτησαν αυτά· χωρίς να μνημονεύει πουθενά τους πρεσβυτέρους, αλλά μέσω της κατηγορίας προς αυτούς καταρρίπτει και εκείνους, αποδεικνύοντας ότι το αμάρτημα είναι διπλό, επειδή και στον Θεό δεν υπακούουν και το πράττουν αυτό εξαιτίας ανθρώπων. Είναι σαν να έλεγε: Διότι αυτό σας οδήγησε στην απώλεια, το να υπακούτε στα πάντα στους πρεσβυτέρους. Αλλά δεν εκφράζεται έτσι, ωστόσο αυτό ακριβώς αφήνει να εννοηθεί, δίνοντάς τους την εξής απόκριση: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας; Διότι ο Θεός ενετείλατο: Τίμα τον πατέρα και τη μητέρα· και, Όποιος κακολογεί πατέρα ή μητέρα, να τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα, "Είναι αφιερωμένο στον Θεό ως δώρο οτιδήποτε από εμένα θα μπορούσε να σε ωφελήσει", τότε δεν έχει υποχρέωση να τιμήσει τον πατέρα και τη μητέρα του. Και ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας».

Μτ 15, 1-6. Και ποια σχέση έχει η εντολή που παραγγέλλει να τιμώνται οι γονείς με την κατηγορία των Φαρισαίων που επικρίνουν τα άπλυτα χέρια; Πάσχοντας από φιλαργυρία, οι πρεσβύτεροι, οι Φαρισαίοι και οι γραμματείς έχαιραν με την πολυπλοκότητα των παραδόσεων και, βλέποντας ότι η εντολή που προστάζει την τιμή προς τους γονείς τούς προκαλούσε ζημιά και τους έκοβε το πολυπόθητο για αυτούς εισόδημα, τι μηχανεύονται; Αντιτάσσουν σε αυτήν τη μεγαλύτερη από όλες τις εντολές, το «θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου εξ όλης της καρδίας σου» και τα εξής. Διότι τα παιδιά δεν θεωρούσαν τίποτα από τους δικούς τους κόπους και πόρους ως δικό τους, αλλά τα παρείχαν όλα στους πατέρες τους, φοβούμενα μήπως παραβούν τον νόμο που απαιτεί να τιμούν τους γονείς. Επέτρεψαν λοιπόν οι πρεσβύτεροι στα παιδιά να διακηρύσσουν τέτοια πράγματα, να διαβεβαιώνουν τον πατέρα ή τη μητέρα και να λέγουν: καθετί από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς, δηλαδή να κερδίσεις από εμένα και να το θεωρήσεις προς όφελός σου, αυτό είναι δώρο που έχει ήδη αφιερωθεί στον Θεό από εμένα. Και έτσι οι γονείς βρίσκονταν να μάχονται απέναντι σε έναν ανώτερο νόμο, ο οποίος απαιτούσε να προτιμάται ο Θεός πάνω από όλα, και αναγκαστικά υποχωρούσαν, μη τολμώντας καν να αγγίξουν όσα είχαν προαναγγελθεί και αφιερωθεί ως ιερά. Και με αυτό το τέχνασμα, στερώντας από τους γονείς την οφειλόμενη τιμή, τα παιδιά γίνονταν συμμέτοχα στα ανόσια κέρδη με τους πρεσβυτέρους.

Μτ. 15, 2—6 Δεν πρέπει να απορούμε εάν, ενώ ο νόμος απαγόρευσε κάποια πράγματα επειδή απέβλεπε μάλλον στον εξωτερικό άνθρωπο, ο Κύριός μας, απευθύνοντας τη διδασκαλία του στον εσωτερικό άνθρωπο, δεν τα απαγόρευσε αυτά. Μτ. 15, 39 Για να μη θεωρηθεί φιλόδοξος επιτελώντας σημεία καθημερινά —διότι αυτό παρακινούσε τα πλήθη να τον ακολουθούν— δεικνύοντας την ταπεινότητά του εξαιτίας της οικονομίας της σαρκός, αναχωρεί στο πλοίο.

«Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα: "Είναι δώρο προς τον Θεό αυτό με το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα", τότε δεν έχει υποχρέωση να τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του. Και ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Οι Φαρισαίοι βέβαια κατηγορούσαν τους μαθητές ότι παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων· ο Χριστός όμως τους αποδεικνύει ότι παραβαίνουν τον νόμο του Θεού. Διότι δίδασκαν τα παιδιά να μη δίνουν τίποτα στους γονείς, αλλά να αφιερώνουν όσα έχουν στο γαζοφυλάκιο του ναού. Υπήρχε δηλαδή στον ναό ένα ταμείο, στο οποίο έριχνε χρήματα όποιος ήθελε, και αυτό ονομαζόταν γάζα. Τα χρήματα αυτού του ταμείου μοιράζονταν στους φτωχούς. Οι Φαρισαίοι, λοιπόν, πείθοντας τα παιδιά να μη δίνουν τίποτα στους γονείς, αλλά να τα αφιερώνουν στο ταμείο του ναού, τους δίδασκαν να λένε ότι «Είναι δώρο», δηλαδή, «είναι αφιερωμένο στον Θεό, πατέρα, αυτό με το οποίο ζητάς να ωφεληθείς από εμένα». Και έτσι μοιράζονταν αυτοί τα χρήματα μαζί με τα παιδιά, και οι γονείς εγκαταλείπονταν χωρίς γηροκόμηση· το ίδιο έκαναν και οι δανειστές. Αν δηλαδή κάποιος δάνειζε σε κάποιον χρήματα, και έπειτα ο οφειλέτης ήταν δύστροπος και δεν απέδιδε το οφειλόμενο, έλεγε ο δανειστής σε αυτόν τον αχάριστο οφειλέτη: «Κορβάν είναι αυτό που μου οφείλεις», δηλαδή, δώρο αφιερωμένο στον Θεό.