Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:7

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Ως προς το πρόσωπο, στην μεν Παλαιά Διαθήκη, όπως συνέβη στην περίπτωση του Κορέ και εκείνων που τόλμησαν να εισχωρήσουν στην ιερωσύνη, η οποία δεν τους είχε δοθεί, και οι οποίοι υπέπεσαν στην αυστηρότητα της οργής, σε όλεθρο και φρικτότατη απώλεια· από τον ίδιο δε τον Κύριο διδασκόμαστε να προφυλασσόμαστε, όταν είπε προς τους μαθητές: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω το ψωμί των τέκνων και να το ρίξω στα κυνάρια». Ως προς το πράγμα δε, στη μεν Παλαιά Διαθήκη, όταν, ενώ έχει δοθεί η εντολή να προσφέρεται θυσία από ζώα καθαρά, αρτιμελή και άμωμα, η προσφορά δεν γίνεται από τέτοια· για την οποία περίπτωση ο Θεός είπε: «Πρόσφερέ το στον άρχοντά σου, για να δεις αν θα το δεχθεί, αν θα αποδεχθεί το πρόσωπό σου»· στη δε Καινή Διαθήκη, από τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπενθύμισε την προφητεία του Ησαΐα κατά των Ιουδαίων, ότι: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για εσάς, λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από εμένα· μάταια δε με σέβονται, διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές»· και από τον Απόστολο, ο οποίος μαρτυρεί μεν υπέρ της συνειδήσεως των Ιουδαίων, καταδικάζοντάς τους όμως ως προς τη διαφορά της δικαιοσύνης. Γράφει δε τα εξής: «Διότι δίδω μαρτυρία γι' αυτούς, ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι κατ' επίγνωσιν».

Επομένως, όσον αφορά το γεγονός ότι είχαν τον νόμο στα χείλη τους, νόμιζαν ότι βρίσκονταν κοντά στον Θεό, επειδή όμως δεν δέχονταν να τον εφαρμόσουν, ελέγχονταν ότι απομακρύνονταν και ότι βρίσκονταν εκτός αυτού. Διότι το ότι ήταν περισσότερο προσηλωμένοι στα προστάγματα των ανθρώπων, γίνεται φανερό και από το εξής: «Πλησίασαν κάποτε τον Σωτήρα οι Γραμματείς και οι Φαρισαίοι λέγοντας: Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων; Επειδή δεν πλένουν τα χέρια τους όταν τρώνε άρτο. Και απέναντι σε αυτό απάντησε ο Κύριος: Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου· και όποιος κακολογεί πατέρα ή μητέρα, ας τιμωρείται με θάνατο. Εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα ή στη μητέρα, Δώρο προς τον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε δεν έχει υποχρέωση να τιμήσει τον πατέρα του ή τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Πρόσθεσε δε σε αυτά το υπό εξέταση ρητό· διότι είπε: «Υποκριτές, καλά προφήτευσε για εσάς ο Ησαΐας λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη του.» Επομένως, επειδή ατίμασαν τον παιδαγωγό και θεώρησαν ανάξιο οποιουδήποτε λόγου τον νόμο που δόθηκε από τον Θεό και στράφηκαν σε διδασκαλίες και εντολές ανθρώπων, για τον λόγο αυτόν σφραγίστηκε, και μάλιστα πολύ εύλογα, το βιβλίο της θεόπνευστης Γραφής.

Διότι, επειδή αυτοί δεν μπορούσαν να τηρήσουν το θέλημα του Θεού, εφόσον δεν τους επιτρεπόταν να αποπέμπουν τις γυναίκες τους, με τις οποίες μερικοί από αυτούς συζούσαν με δυσφορία και εξαιτίας αυτού κινδύνευαν να εκτραπούν ακόμη περισσότερο στην αδικία και από αυτήν στην απώλεια, ο Μωυσής, θέλοντας να αποκόψει αυτήν τους τη δυσφορία, εξαιτίας της οποίας μάλιστα κινδύνευαν να χαθούν, προσφέροντας μια δεύτερη λύση, ανταλλάσσοντας δηλαδή κατά περίσταση το μεγαλύτερο κακό με ένα μικρότερο, νομοθέτησε γι' αυτούς από μόνος του τον νόμο του αποστασίου. Αυτό το έπραξε ώστε, αν δεν μπορούν να τηρήσουν εκείνον τον νόμο του Θεού, να τηρήσουν τουλάχιστον αυτόν και να μην εκτραπούν σε αδικίες και κακίες, από τις οποίες θα επακολουθούσε γι' αυτούς ολοκληρωτική απώλεια. Αυτό, λοιπόν, ήταν το σκεπτικό του, σύμφωνα με το οποίο διαπιστώνεται να νομοθετεί αντίθετα προς τον Θεό. Πάντως, το γεγονός ότι ο νόμος του ίδιου του Μωυσή αποδεικνύεται εδώ ότι είναι διαφορετικός από τον νόμο του Θεού είναι αναμφισβήτητο, έστω κι αν προς το παρόν το έχουμε αποδείξει μέσω ενός μόνο παραδείγματος. Το ότι, εξάλλου, υπάρχουν και κάποιες παραδόσεις των πρεσβυτέρων συνυφασμένες μέσα στον νόμο, το φανερώνει και αυτό ο Σωτήρας. «Διότι ο Θεός», λέει, «είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευημερήσεις. Εσείς όμως, λέει, απευθυνόμενος στους πρεσβυτέρους, είπατε: Είναι δώρο προς τον Θεό ό,τι θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, και ακυρώσατε τον νόμο του Θεού εξαιτίας της παράδοσης των πρεσβυτέρων σας. Αυτό άλλωστε διακήρυξε ο Ησαΐας λέγοντας: Αυτός ο λαός με τιμά με τα χείλη, η καρδιά τους όμως απέχει πολύ μακριά από εμένα».

«Νερό» της «παλαιάς κολυμβήθρας» μέσα στην πόλη ήταν ο λόγος της «παλαιάς» και θεόπνευστης Γραφής, τον οποίο, αφού αποστράφηκαν, επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο «νερό», τις «παραδόσεις των πρεσβυτέρων», «διδάσκοντες διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων». Γι' αυτό τον λόγο τους μέμφεται και ο Σωτήρας, ελέγχοντας την παρανομία τους, όταν λέει: «και ακυρώσατε τον λόγο του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας, υποκριτές». Αυτό ακριβώς υποδήλωνε και ο Ιερεμίας λέγοντας: «εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό». Έτσι, λοιπόν, «αποστράφηκαν το νερό της παλαιάς κολυμβήθρας» που βρισκόταν στην πόλη και επινόησαν «για τον εαυτό τους» ένα ξένο «νερό ανάμεσα στα δύο τείχη», εννοώ της «Παλαιάς» και της Καινής Διαθήκης. Διότι αυτά τυγχάνουν να είναι τα «δύο τείχη» της πόλης του Θεού, δηλαδή της κατά Θεόν πολιτείας, ανάμεσα στα οποία οι κατηγορούμενοι επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο και ξένο «νερό», «τις παραδόσεις των πρεσβυτέρων», για τις οποίες και υπερηφανεύονται πολύ εκείνοι που ανάμεσά τους ονομάζονται δευτερωτές.

Ο χρεώστης, λοιπόν, επειδή από τότε όφειλε στον Θεό, κατέβαλλε το χρέος έστω και ακούσια· αυτό δίδασκαν οι Φαρισαίοι τα παιδιά τους να κάνουν. «Υποκριτές, πολύ καλά προφήτευσε για εσάς ο Ησαΐας, λέγοντας: Ο λαός αυτός με πλησιάζει με το στόμα του και με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ μακριά από εμένα. Μάταια όμως με σέβονται, εφόσον διδάσκουν ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές.» Αποδεικνύει μέσα από τη φωνή του Ησαΐα, ότι διακρίνονται από την ίδια συμπεριφορά απέναντι στον Πατέρα Του, όπως ακριβώς και απέναντι στον Ίδιο· διότι, όντας πονηροί και απομακρύνοντας τον εαυτό τους από τον Θεό εξαιτίας των πονηρών έργων τους, μόνο με το στόμα μιλούσαν για τα λόγια του Θεού. Είναι, πράγματι, μάταιο να σέβονται και να νομίζουν ότι τιμούν τον Θεό, εκείνοι που τον ατιμάζουν με τα έργα τους. «Και αφού προσκάλεσε το πλήθος, τους είπε: