Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 15:9

Τότε λέγει: «Δεν υπάρχει προφήτης χωρίς τιμή, παρά μόνο στην πατρίδα του». Και αφού άκουσε τα όσα συνέβησαν με τον Ηρώδη και τον Ιωάννη, αναχωρεί σε έρημο τόπο και τρέφει τους πεντακισχίλιους. Στέλνει τους μαθητές στο πλοίο. Ανέρχεται στο όρος για να προσευχηθεί. Εμφανίζεται σε αυτούς τη νύχτα καθώς πλέουν· δέχεται τον Πέτρο πάνω στα ύδατα. Έρχεται στη Γεννησαρέτ. Θεραπεύονται πολλοί. Τον εγκαλούν οι Φαρισαίοι σχετικά με τους καθαρμούς· τους αποστομώνει και διδάσκει τα πλήθη περί των τροφών.

Ως προς το πρόσωπο, στην μεν Παλαιά Διαθήκη, όπως συνέβη στην περίπτωση του Κορέ και εκείνων που τόλμησαν να εισχωρήσουν στην ιερωσύνη, η οποία δεν τους είχε δοθεί, και οι οποίοι υπέπεσαν στην αυστηρότητα της οργής, σε όλεθρο και φρικτότατη απώλεια· από τον ίδιο δε τον Κύριο διδασκόμαστε να προφυλασσόμαστε, όταν είπε προς τους μαθητές: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ»· και προς τη γυναίκα: «Δεν είναι καλό να πάρω το ψωμί των τέκνων και να το ρίξω στα κυνάρια». Ως προς το πράγμα δε, στη μεν Παλαιά Διαθήκη, όταν, ενώ έχει δοθεί η εντολή να προσφέρεται θυσία από ζώα καθαρά, αρτιμελή και άμωμα, η προσφορά δεν γίνεται από τέτοια· για την οποία περίπτωση ο Θεός είπε: «Πρόσφερέ το στον άρχοντά σου, για να δεις αν θα το δεχθεί, αν θα αποδεχθεί το πρόσωπό σου»· στη δε Καινή Διαθήκη, από τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό, ο οποίος υπενθύμισε την προφητεία του Ησαΐα κατά των Ιουδαίων, ότι: «Καλά προφήτευσε ο Ησαΐας για εσάς, λέγοντας: Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει μακριά από εμένα· μάταια δε με σέβονται, διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές»· και από τον Απόστολο, ο οποίος μαρτυρεί μεν υπέρ της συνειδήσεως των Ιουδαίων, καταδικάζοντάς τους όμως ως προς τη διαφορά της δικαιοσύνης. Γράφει δε τα εξής: «Διότι δίδω μαρτυρία γι' αυτούς, ότι έχουν ζήλο Θεού, αλλά όχι κατ' επίγνωσιν».

Πρόξενος ολέθρου έγινε στους Ισραηλίτες ο Ιεροβοάμ, καθώς προτίμησε την εξουσία των ανθρώπων, δείχνοντας έτσι την αποστασία του από το να κυβερνάται από τον Θεό μέσω των προφητών. Διότι ιδού, ο Ιεροβοάμ εξόργισε εμένα τον Δεσπότη, καινοτομώντας με τις δαμάλεις και αποδίδοντάς τους το δικό μου αξίωμα. Και πάλι: Ο Ιεροβοάμ επινόησε εξ αρχής τις δαμάλεις, και πρόσταξε να τελούνται σε αυτές τα καθιερωμένα, αποδίδοντας ο άθλιος τη δόξα που πρέπει στον Θεό στα δικά του εφευρήματα, ώστε να κρατήσει ο ίδιος τη βασιλεία με ασφάλεια, και να αποστερήσει, τρόπον τινά, τον Θεό από τα δικά του. <Και ο Ναβουθαί είχε έναν αμπελώνα.> Του Κυρίλλου. Ο Ησαΐας μάς προτρέπει να νοήσουμε τον Ισραήλ ως αμπελώνα. Αλλά οι ηγέτες του, τον τύπο των οποίων φέρει ο Αχαάβ, επιθυμούσαν να τον αποκτήσουν, όμως δεν τον έπειθαν να τους προδώσει τον εξαίρετο πατρικό αμπελώνα, για να τον μετατρέψουν σε λαχανόκηπο, διδάσκοντας διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων, και ποτίζοντάς τον με θολή ανατροπή.

Κόβει δε ο Πέτρος το δεξί αυτί του υπηρέτη, καθώς το γεγονός αυτό δείχνει τυπολογικά ότι οι λαοί των Ιουδαίων στερούνται τη δεξιά ακοή. Διότι δεν θέλησαν να κατανοήσουν όσα έγιναν μέσω του Χριστού. Αντιθέτως, τίμησαν την αριστερή υπακοή, πειθόμενοι μόνο στις δικές τους παραφροσύνες, «πλανώντας και πλανώμενοι» κατά το γεγραμμένο, αφού, καταπατώντας τον νόμο που είχε οριστεί από παλιά, στράφηκαν σε «διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων». <Είπε λοιπόν ο Ιησούς στον Πέτρο: Βάλε τη μάχαιρά σου στη θήκη της· το ποτήριο που μου έδωσε ο Πατέρας, να μην το πιω;> Το παράγγελμα αυτό κυοφορεί τον θεσμό και τη δύναμη της εντολής της ευαγγελικής πολιτείας, όχι εκείνης που κατά τον νόμο παραδόθηκε στους αρχαιότερους μέσω του Μωυσή, αλλά εκείνης που τέθηκε μέσω του Χριστού, η οποία τόσο πολύ αποτρέπει από τη χρήση μαχαιριών, ή μάλλον και από την ανάγκη για ανταπόδοση, ώστε, αν κάποιος θελήσει να μας ραπίσει στη μία σιαγόνα, να απαιτεί, αν τύχει, να προσφέρουμε στρέφοντας και την άλλη, αποκόπτοντας συθέμελα από την ψυχή μας την ανθρώπινη μικροψυχία. Πλην όμως, ακόμη κι αν πει κανείς ότι δεν έχει οριστεί ακόμη από εμένα νόμος για το ότι πρέπει να δείχνουμε ανεξικακία, ο νους σου, ω Πέτρε, έχει αστοχήσει από τον πρέποντα συλλογισμό, και επιχείρησες μια πράξη που είναι πάρα πολύ παράταιρη με τη φύση των πραγμάτων.

Διότι αυτοί, έχοντας μεταπηδήσει σε έναν κίβδηλο τρόπο ζωής που δεν αναγνωρίζεται από τον νόμο, και διδάσκοντας ως διδασκαλίες ανθρώπινα εντάλματα, σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί, πλησίαζαν λέγοντας: «Γιατί οι μαθητές σου παραβαίνουν την εντολή των πρεσβυτέρων; Διότι δεν πλένουν τα χέρια τους, όταν τρώνε ψωμί.» Αμέσως τότε ο Σωτήρας τούς απάντησε: «Γιατί και εσείς παραβαίνετε την εντολή του Θεού; Διότι ο Θεός είπε: Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, για να ευτυχήσεις· εσείς όμως λέτε: Όποιος πει στον πατέρα του και στη μητέρα του, Αφιέρωμα στον Θεό είναι αυτό από το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα, τότε μπορεί να μην τιμήσει τον πατέρα του και τη μητέρα του· και έτσι ακυρώσατε την εντολή του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας.» Επειδή δηλαδή οι Φαρισαίοι ήταν υπερβολικά φιλοχρήματοι και φιλοκερδείς, επιθυμούσαν να βλέπουν πάρα πολλούς να προσέρχονται στη νομική απογραφή, ώστε να γεμίζουν τα πουγκιά τους, συλλέγοντας με άπληστο χέρι αυτά που έδινε ο καθένας από αυτούς που προσέρχονταν.

Και μάλιστα δεν ντρέπονται να ασεβούν απέναντι στους αποστόλους, αν και ο Κύριος ελέγχει την κακοτροπία τους με το γεγονός ότι ο Πέτρος, όταν [ο Κύριος] ήλθε να νίψει τα πόδια του, είπε: «Ποτέ δεν πρόκειται να νίψεις τα πόδια μου στον αιώνα», και με την ανταπάντηση που διατυπώθηκε από τον Σωτήρα: «Εάν δεν σου νίψω τα πόδια, δεν έχεις μερίδιο μαζί μου», και όταν εκείνος πάλι αποκρίθηκε: «Όχι μόνο τα πόδια, αλλά και το κεφάλι», ενώ ο Κύριος είπε και πάλι: «Αυτός που έχει λουστεί μια φορά δεν έχει ανάγκη να νίψει το κεφάλι, παρά μόνο τα πόδια· διότι είναι ολόκληρος καθαρός». Έδειξε, λοιπόν, ότι δεν πρέπει να εφαρμόζονται καθαρμοί και ανωφελή έθιμα και ανθρώπινα εντάλματα και διδασκαλίες, όπως λέει και στο Ευαγγέλιο σε συμφωνία με τον προφήτη: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, η δε καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα. Μάταια όμως με σέβονται, διδάσκοντας ως διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων». Διότι για ποια αιτία μεμφόταν τους Φαρισαίους και τους Γραμματείς, οι οποίοι εφάρμοζαν σχολαστικούς καθαρμούς στους εαυτούς τους, στους ξέστες (κανάτες), στα ποτήρια και στα άλλα σκεύη; Και αποφαίνεται τελειωτικά ότι «το να τρώει κανείς με άνιπτα χέρια δεν μολύνει τον άνθρωπο»; Ώστε, όχι μόνο ανέτρεψε τους καθαρμούς αυτών των πραγμάτων, αλλά έδειξε ότι και το νίψιμο των χεριών είναι περιττό και ότι δεν προκαλεί βλάβη σε εκείνον που δεν θέλει να νίψει τα χέρια του. 22. Πώς όμως, σχετικά με την κρεοφαγία, δεν θα ελεγχθεί αμέσως η ανοησία τους;

«μάταια όμως με σέβονται, διδάσκοντας διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων». Σαφώς, λοιπόν, από αυτά αποδεικνύεται ότι ολόκληρος εκείνος ο νόμος διαιρείται σε τρία μέρη: διότι βρήκαμε σε αυτόν νομοθεσία του ίδιου του Μωυσή, των πρεσβυτέρων και του ίδιου του Θεού. Αυτή λοιπόν η διαίρεση ολόκληρου εκείνου του νόμου, όπως διαιρέθηκε από εμάς με αυτόν τον τρόπο, φανέρωσε την αλήθεια που υπάρχει σε αυτόν. 5. Πάλι, όμως, το ένα μέρος, ο νόμος του ίδιου του Θεού, διαιρείται σε τρία τμήματα: αφενός στην καθαρή νομοθεσία, που δεν είναι συμπεπλεγμένη με το κακό, η οποία και κυρίως ονομάζεται νόμος, τον οποίο δεν ήλθε ο Σωτήρας να καταλύσει αλλά να εκπληρώσει (διότι δεν του ήταν ξένος ο νόμος που εκπλήρωσε, 〈αλλά είχε ανάγκη εκπληρώσεως〉· επειδή δεν είχε το τέλειο)· αφετέρου στον συμπεπλεγμένο με το χειρότερο και με την αδικία, τον οποίο κατήργησε ο Σωτήρας, επειδή ήταν ανάρμοστος προς τη δική του φύση· διαιρείται επίσης στο τυπικό και συμβολικό μέρος, το οποίο νομοθετήθηκε κατ' εικόνα των πνευματικών και υπερεχόντων πραγμάτων, το οποίο ο Σωτήρας μετέθεσε από το αισθητό και φαινόμενο στο πνευματικό και αόρατο. Και ο μεν νόμος του Θεού, ο καθαρός και ασύμπλοκος με το χειρότερο, είναι η ίδια η Δεκάλογος, εκείνοι οι δέκα λόγοι που είναι μοιρασμένοι στις δύο πλάκες, τόσο για την αποτροπή όσων πρέπει να αποφεύγονται όσο και για την προσταγή όσων πρέπει να πράττονται, οι οποίοι, αν και είχαν καθαρή τη νομοθεσία, επειδή δεν είχαν το τέλειο, είχαν ανάγκη από την εκπλήρωση εκ μέρους του Σωτήρα.

«Νερό» της «παλαιάς κολυμβήθρας» μέσα στην πόλη ήταν ο λόγος της «παλαιάς» και θεόπνευστης Γραφής, τον οποίο, αφού αποστράφηκαν, επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο «νερό», τις «παραδόσεις των πρεσβυτέρων», «διδάσκοντες διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων». Γι' αυτό τον λόγο τους μέμφεται και ο Σωτήρας, ελέγχοντας την παρανομία τους, όταν λέει: «και ακυρώσατε τον λόγο του Θεού εξαιτίας της παράδοσής σας, υποκριτές». Αυτό ακριβώς υποδήλωνε και ο Ιερεμίας λέγοντας: «εμένα εγκατέλειψαν, την πηγή του ζώντος ύδατος, και έσκαψαν για τον εαυτό τους λάκκους ραγισμένους, οι οποίοι δεν θα μπορέσουν να συγκρατήσουν νερό». Έτσι, λοιπόν, «αποστράφηκαν το νερό της παλαιάς κολυμβήθρας» που βρισκόταν στην πόλη και επινόησαν «για τον εαυτό τους» ένα ξένο «νερό ανάμεσα στα δύο τείχη», εννοώ της «Παλαιάς» και της Καινής Διαθήκης. Διότι αυτά τυγχάνουν να είναι τα «δύο τείχη» της πόλης του Θεού, δηλαδή της κατά Θεόν πολιτείας, ανάμεσα στα οποία οι κατηγορούμενοι επινόησαν για τον εαυτό τους ένα αλλότριο και ξένο «νερό», «τις παραδόσεις των πρεσβυτέρων», για τις οποίες και υπερηφανεύονται πολύ εκείνοι που ανάμεσά τους ονομάζονται δευτερωτές.

Επομένως, για τέτοιους ανθρώπους έλεγε και αυτό ο Κύριος ότι «αυτός ο λαός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα· μάταια δε με σέβονται». Γι' αυτό και η αγαπητή στον Θεό βροντή αναφωνεί: «Όποιος έχει τα αγαθά αυτού του κόσμου και δεν δίνει στους αδελφούς τα αναγκαία, δεν υπάρχει η αγάπη του Θεού μέσα του». Διότι δεν μπορεί η αγάπη του κόσμου και η αγάπη του Θεού να μένουν ταυτόχρονα στον ίδιο άνθρωπο, επειδή η αγάπη του κόσμου είναι έχθρα προς τον Θεό. Γι' αυτό πάλι ο ίδιος λέει, «μην αγαπάτε τον κόσμο, ούτε όσα υπάρχουν μέσα στον κόσμο». Και ποια είναι τα του κόσμου, αν όχι η απόκτηση χρημάτων που σε τίποτα δεν ωφελούν την ψυχή, οι σαρκικές επιθυμίες, το υπερήφανο φρόνημα, το γήινο θέλημα; Όλα αυτά δεν προέρχονται από τον Θεό, αλλά χωρίζουν από Αυτόν όσους τα κατέχουν, και νεκρώνουν την ψυχή εκείνου που νικιέται από αυτά και την ενταφιάζουν στο χρυσό και ασημένιο χώμα, τα οποία είναι κατά τόσο πολύ χειρότερα από το απλό χώμα, με το οποίο συνήθως καλύπτουμε το χωμάτινο σώμα μας, ώστε τούτο μεν το απλό χώμα, όταν ρίχνεται στα νεκρά μας σώματα, εγκλωβίζει τη δυσοσμία τους και την εμποδίζει εντελώς να βγει προς τα έξω, ενώ ο χρυσός και ασημένιος χους, όσο περισσότερος συσσωρεύεται στον νου εκείνου που τον κατέχει, τόσο πιο δυσώδη τον καθιστά, έτσι ώστε η δυσοσμία να φτάνει μέχρι τον ουρανό και να αποτρέπει τους από εκεί οικτιρμούς του Θεού και την από εκεί προστασία Του.

ΡΝΗ'. Στον ίδιο. Ότι η πίστη χωρίς τα έργα δεν σώζει τον άνθρωπο. Την πίστη, ω θαυμάσιε, τα έργα μάλλον παρά τα λόγια οφείλουν να κηρύττουν. Και ότι αυτό είναι αληθές, οι μεν εκτός της Εκκλησίας λέγουν: Τα έργα θα το δείξουν σαφέστερα από τα λόγια. ο δε Απόστολος πιο δραστικά: «Ομολογούν ότι γνωρίζουν τον Θεό, με τα έργα τους όμως τον αρνούνται.» Και ο θείος χρησμός βοά: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, η δε καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα. μάταια δε με σέβονται.» Διότι από τα έργα, και όχι από τα λόγια, οφείλουν να ελέγχονται τα κρυφά.

Μερικοί, βέβαια, ερμηνεύουν με διαφορετικό τρόπο το χωρίο, «Δώρο είναι οτιδήποτε με το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα»· δηλαδή, «Δεν σου οφείλω τιμή, αλλά σου την προσφέρω ως χάρη, εάν τυχόν σε τιμήσω». Αλλά ο Χριστός δεν θα έκανε μνεία μιας τέτοιας ύβρεως. Και ο Μάρκος το καθιστά αυτό σαφέστερο λέγοντας: «Κορβάν είναι οτιδήποτε με το οποίο θα μπορούσες να ωφεληθείς από εμένα»· το οποίο δεν σημαίνει δωρεά και χάρισμα, αλλά κυρίως ονομάζεται προσφορά. Αφού, λοιπόν, απέδειξε ότι δεν θα ήταν δίκαιο αυτοί που καταπατούν τον νόμο να εγκαλούν εκείνους που παραβαίνουν την παράδοση των πρεσβυτέρων, αποδεικνύει το ίδιο ακριβώς και μέσα από τον προφήτη. Επειδή, δηλαδή, τους έλεγξε με σφοδρότητα, προχωρά περαιτέρω· πράγμα που βέβαια κάνει παντού, φέρνοντας στο μέσον τις Γραφές και αποδεικνύοντας με αυτόν τον τρόπο ότι ο ίδιος βρίσκεται σε πλήρη συμφωνία με τον Θεό. Τι λέει λοιπόν ο προφήτης; «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα. Μάταια δε με σέβονται, διδάσκοντας διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων». Είδες προφητεία που συμφωνεί με ακρίβεια με τα όσα ειπώθηκαν, και η οποία προαναγγέλλει την κακία τους από παλιά;

Διότι αυτό για το οποίο τους κατηγόρησε τώρα ο Χριστός, αυτό ακριβώς ανέφερε από παλιά και ο Ησαΐας, ότι δηλαδή καταφρονούν τα του Θεού. «Μάταια», λέει, «με λατρεύουν». Ενώ για τα δικά τους δίνουν μεγάλη σημασία· «Διότι διδάσκουν εντάλματα, τα οποία είναι ανθρώπινες διδασκαλίες». Επομένως, δικαιολογημένα δεν τις τηρούν. Αφού, λοιπόν, τους κατάφερε καίριο πλήγμα και ενίσχυσε την κατηγορία εναντίον τους και από τα ίδια τα γεγονότα, και από τη δική Του κρίση, και από τον προφήτη, με εκείνους πλέον δεν συζητά καθόλου, εφόσον παραμένουν αδιόρθωτοι. Στρέφει όμως τον λόγο προς τα πλήθη, ώστε να εισαγάγει ένα δόγμα υψηλό και μεγάλο, το οποίο είναι γεμάτο από πολλή σοφία. Και παίρνοντας αφορμή από εκείνο, συνυφαίνει πλέον το σπουδαιότερο, καταργώντας την τυπική τήρηση των διατάξεων περί των τροφών. Αλλά πρόσεξε πότε γίνεται αυτό: όταν πλέον καθάρισε τον λεπρό, όταν κατέλυσε την αργία του Σαββάτου, όταν απέδειξε τον εαυτό Του κυρίαρχο της γης και της θάλασσας, όταν νομοθέτησε, όταν συγχώρησε αμαρτίες, όταν ανέστησε νεκρούς, όταν τους προσέφερε άφθονα δείγματα της θεότητάς Του· τότε συζητά για τις τροφές.

ΛΖʹ. Γι' αυτόν τον λόγο, ελέγχοντας από παλιά την υποκρισία μας, έλεγε: «Ο λαός αυτός με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ από εμένα· μάταια δε με σέβονται», και τα εξής. Και όσα έλεγε ο Κύριός μας, ταλανίζοντας τους Φαρισαίους, εγώ νιώθω να τα ακούω για εμάς, τους σημερινούς υποκριτές, οι οποίοι αξιωθήκαμε τόσο μεγάλη χάρη και όμως βρισκόμαστε σε χειρότερη κατάσταση από εκείνους. Ή μήπως δεν δένουμε και εμείς «φορτία» βαριά και «δυσβάστακτα» και τα επιθέτουμε στους ώμους των ανθρώπων, ενώ με το «δάχτυλό» μας δεν θέλουμε ούτε να τα κουνήσουμε; Ή μήπως δεν κάνουμε και εμείς όλα τα έργα μας για να θεαθούμε από τους ανθρώπους; Ή μήπως δεν αγαπάμε και εμείς «την πρωτοκλισία στα δείπνα και τις πρωτοκαθεδρίες στις συναγωγές, και να ονομαζόμαστε από τους ανθρώπους "Ραββί, Ραββί"»· και όσους δεν μας τα αποδίδουν αυτά στον μέγιστο βαθμό, τους πολεμάμε μέχρι θανάτου; Ή μήπως δεν πήραμε και εμείς το κλειδί της γνώσης και κλείνουμε «τη βασιλεία των ουρανών μπροστά στους ανθρώπους», χωρίς ούτε οι ίδιοι να εισερχόμαστε, αλλά ούτε και να αφήνουμε αυτούς να εισέλθουν; Ή μήπως δεν περιφερόμαστε και εμείς «σε θάλασσα και ξηρά για να κάνουμε έναν προσήλυτο, και όταν γίνει», τον κάνουμε «υιό της γεέννης διπλάσια από εμάς»; Ή μήπως δεν είμαστε και εμείς «οδηγοί τυφλοί, που διυλίζουμε τον κώνωπα και καταπίνουμε την κάμηλο»;

Μην πράττετε έτσι λοιπόν, τέκνα μου, σε καμία περίπτωση, για να μην ακούσετε τα εξής: Αυτός ο λαός με τα χείλη με τιμά, αλλά η καρδιά του απέχει μακριά από εμένα. Μάταια με σέβονται. Αλλά όταν ακούσουμε τον σωτήριο λόγο, είτε μέσω της κατήχησης είτε μέσω της ακρόασης των θεόπνευστων Γραφών, οποιαδήποτε ώρα και αν συμβεί αυτό, ας γεννηθεί στην καρδιά σας μια κίνηση φόβου Θεού, ένας σπινθήρας της αγάπης Του, επιθυμία για προκοπή, έφεση για την εκπλήρωση των αγίων εντολών, ώστε να αξιωθούμε τη βασιλεία Του, την οποία είθε όλοι μας να επιτύχουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διότι σε Αυτόν ανήκει η δόξα και το κράτος μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Μην πράττετε λοιπόν έτσι, τέκνα. Σε καμία περίπτωση, για να μην ακούσετε: «Αυτός ο λαός με τα χείλη με δοξάζει, όμως η καρδιά του απέχει πολύ από εμένα, και μάταια με σέβονται». Αντιθέτως, όταν ακούμε τον σωτήριο λόγο, είτε μέσω κατήχησης είτε μέσω της ακρόασης των θεόπνευστων Γραφών, οποιαδήποτε ώρα και αν συμβεί αυτό, ας γεννηθεί στην καρδιά σας μια κίνηση φόβου Θεού, ένας σπινθήρας της αγάπης Του, επιθυμία προκοπής, έφεση για την εφαρμογή των αγίων εντολών, ώστε να αξιωθούμε τη βασιλεία Του, την οποία είθε όλοι μας να επιτύχουμε με τη χάρη και τη φιλανθρωπία του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, διότι σε Αυτόν ανήκει κάθε δόξα, τιμή και προσκύνηση, τώρα και πάντοτε και στους αιώνες των αιώνων. Αμήν.

Ο χρεώστης, λοιπόν, επειδή από τότε όφειλε στον Θεό, κατέβαλλε το χρέος έστω και ακούσια· αυτό δίδασκαν οι Φαρισαίοι τα παιδιά τους να κάνουν. «Υποκριτές, πολύ καλά προφήτευσε για εσάς ο Ησαΐας, λέγοντας: Ο λαός αυτός με πλησιάζει με το στόμα του και με τιμά με τα χείλη, αλλά η καρδιά τους απέχει πολύ μακριά από εμένα. Μάταια όμως με σέβονται, εφόσον διδάσκουν ως διδασκαλίες ανθρώπινες εντολές.» Αποδεικνύει μέσα από τη φωνή του Ησαΐα, ότι διακρίνονται από την ίδια συμπεριφορά απέναντι στον Πατέρα Του, όπως ακριβώς και απέναντι στον Ίδιο· διότι, όντας πονηροί και απομακρύνοντας τον εαυτό τους από τον Θεό εξαιτίας των πονηρών έργων τους, μόνο με το στόμα μιλούσαν για τα λόγια του Θεού. Είναι, πράγματι, μάταιο να σέβονται και να νομίζουν ότι τιμούν τον Θεό, εκείνοι που τον ατιμάζουν με τα έργα τους. «Και αφού προσκάλεσε το πλήθος, τους είπε:

Γι' αυτό λοιπόν ήλθα, για να προσφέρω την αληθινή γνώση του Θεού και τη σωτηρία. Αξίζει δε να εξετάσουμε από πού ορμώμενοι οι Ιουδαίοι είχαν το έθιμο να απολύουν έναν δέσμιο. Πρώτον, λοιπόν, πρέπει να πούμε ότι εκείνοι που «διδάσκουν ως διδασκαλίες εντάλματα ανθρώπων», ως επί το πλείστον ακολουθούσαν τις δικές τους απόψεις, και δεν εφάρμοζαν τους νόμους του Θεού. Γι' αυτό και τηρούσαν αυτό το τόσο παράλογο έθιμο, καθώς είχαν πλέον παρεκτραπεί από τις διατάξεις του Νόμου.