Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:11

Γνωρίζουμε δε ότι και ο ίδιος ο Λόγος, ο οποίος προσκυνείται από όλη την κτίση, όταν με ανθρώπινο ομοίωμα και σχήμα μέσω της σάρκας παρέδιδε τα θεία μυστήρια, έτσι μας αποκάλυπτε τα νοήματα του νόμου, ώστε να λέει ότι οι δύο άνθρωποι, των οποίων η μαρτυρία είναι αληθινή, είναι ο ίδιος και ο Πατέρας· και τον χάλκινο όφι που υψώθηκε, ο οποίος ήταν για τον λαό λυτρωτικός από τα θανατηφόρα δαγκώματα, τον ανήγαγε στην υπέρ ημών οικονομία που επιτελέστηκε μέσω του σταυρού· και ότι ασκούσε την οξυδέρκεια των ίδιων των αγίων μαθητών του μέσα από τα επικαλυμμένα και αποκρυμμένα λόγια, με παραβολές, με ομοιώματα, με δυσνόητα λόγια, με αποφθέγματα, που διατυπώνονταν με αινίγματα, για τα οποία, κατ' ιδίαν, τους έκανε τις εξηγήσεις, επιλύοντάς τους την ασάφεια, ενώ υπήρχαν και περιπτώσεις όπου, εάν δεν κατανόησαν το νόημα των λεγομένων, τους επέπληττε για τη βραδύτητα και την ατονία της αντίληψής τους. Διότι, όταν τους παραγγέλλε να απέχουν από τη ζύμη των Φαρισαίων, και εκείνοι με μικροψυχία έστρεφαν το βλέμμα στα δισάκια τους, στα οποία δεν είχαν φέρει μαζί τους προμήθειες σε ψωμιά, τότε επιπλήττει αυτούς που δεν αντιλαμβάνονταν ότι εκείνο που δηλωνόταν με τη ζύμη ήταν η διδασκαλία.

Διότι, όταν παρήγγειλε στους μαθητές λέγοντας: «Προσέχετε από τη ζύμη των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων», και εκείνοι διαλογίζονταν, λέγοντας, «Επειδή δεν πήραμε άρτους»· και άλλο μεν είπε Εκείνος, ονομάζοντας ζύμη τη διδασκαλία, και άλλο όμως υπέθεσαν οι μαθητές, νομίζοντας ότι ο λόγος αφορούσε άρτους, το διορθώνει αυτό πάλι, όχι πλέον ο ευαγγελιστής, αλλά ο ίδιος ο Χριστός, λέγοντας τα εξής: «Πώς δεν κατανοείτε ότι δεν σας είπα να προσέχετε σχετικά με άρτους;». Εδώ όμως δεν υπάρχει τίποτα τέτοιο. «Και όμως», λέει κάποιος, «αναιρώντας ακριβώς αυτό, πρόσθεσε ο Χριστός: Δεν δύναται ο Υιός να πράττει τίποτα από τον εαυτό του». Απεναντίας λοιπόν, άνθρωπέ μου, το αντίθετο έπραξε· διότι δεν το λέει αυτό αναιρώντας, αλλά επισφραγίζοντας την ισότητα. Αλλά προσέξτε με ακρίβεια· διότι το υπό εξέταση ζήτημα δεν είναι κάτι το τυχαίο.

Είδες έντονη αγανάκτηση; Διότι πουθενά αλλού δεν φαίνεται να τους έχει επιπλήξει κατ' αυτόν τον τρόπο. Για ποιον λόγο, λοιπόν, το κάνει αυτό; Για να αποβάλει πάλι την προκατάληψή τους σχετικά με τις τροφές. Γι' αυτόν τον λόγο, τότε αφενός είπε μόνο: «Δεν κατανοείτε, ούτε αντιλαμβάνεστε»· εδώ αφετέρου, με πολλή επίπληξη, λέει: «Ολιγόπιστοι». Διότι η ηπιότητα δεν είναι παντού καλό πράγμα. Όπως ακριβώς τους μετέδιδε παρρησία, έτσι και τους επιπλήττει, οικονομώντας με αυτή την ποικιλία τη σωτηρία τους. Πρόσεξε όμως και τη μεγάλη επίπληξη, αλλά και την επιείκεια. Διότι σχεδόν σαν να απολογείται σε αυτούς για τον λόγο που τους επέπληξε τόσο σφοδρά, λέει: «Ακόμη δεν κατανοείτε τους πέντε άρτους, και πόσα κοφίνια πήρατε; Και τους επτά άρτους, και πόσες σπυρίδες πήρατε;». Γι' αυτό τον λόγο παραθέτει και τον αριθμό και εκείνων που τράφηκαν και των υπολειμμάτων, φέρνοντας συγχρόνως στη μνήμη τους τα παρελθόντα και καθιστώντας τους πιο προσεκτικούς για τα μέλλοντα. Και για να μάθεις πόση δύναμη είχε η επίπληξη, και πώς αφύπνισε την κοιμισμένη τους διάνοια, άκου τι λέει ο ευαγγελιστής. Διότι, ενώ ο Ιησούς δεν είπε τίποτε περισσότερο παρά μόνο τους επέπληξε και πρόσθεσε μόνο τούτο: «Πώς δεν κατανοείτε ότι δεν σας μίλησα για άρτους ώστε να προσέχετε, αλλά από το προζύμι των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων;».

γʹ. Πάλι αλλού, αφού τέλεσε το θαύμα των άρτων, αναχώρησε μαζί τους, περνούσε στην απέναντι όχθη και έλεγε στους μαθητές: «Προσέχετε από το προζύμι των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων». Εκείνοι δε, επειδή άκουσαν για προζύμι, υπέθεσαν ότι μιλούσε για άρτους· αυτός όμως δεν μιλούσε για άρτους, αλλά για τη διδασκαλία των Φαρισαίων. Επειδή, λοιπόν, με άλλο νόημα μίλησε ο ίδιος και άλλο υπέθεσαν εκείνοι, δες πώς το διορθώνει, λέγοντας: «Έτσι ασύνετοι είστε ακόμη και εσείς; Δεν θυμάστε τους πέντε άρτους και πόσα κοφίνια πήρατε, και τους επτά άρτους και πόσες σπυρίδες πήρατε; Πώς δεν κατανοείτε ότι δεν σας μίλησα για άρτους, αλλά για τη διδασκαλία των Φαρισαίων, ώστε να προσέχετε;» Βλέπεις πώς, όπως στην περίπτωση του ναού ο ευαγγελιστής, έτσι και εδώ ο ίδιος [ο Κύριος] διορθώνει την εσφαλμένη υποψία εκείνων που είχαν πλανηθεί; Έτσι, λοιπόν, και στην περίπτωση που καθιστούσε τον εαυτό του ίσο με τον Θεό, εάν μεν ο ίδιος δεν καθιστούσε τον εαυτό του ίσο με τον Θεό, αλλά οι Ιουδαίοι το υπέθεταν αυτό από τα λεγόμενά του, ο ευαγγελιστής θα είχε διορθώσει αυτή την υποψία και θα έλεγε ότι οι μεν Ιουδαίοι νόμιζαν ότι καθιστούσε τον εαυτό του ίσο με τον Θεό, αυτός όμως ούτε το έπραττε αυτό ούτε το επεδίωκε. Για να μάθεις όμως από τα ίδια του τα λόγια ότι ακριβώς αυτό επιθυμούσε κατεξοχήν να εδραιώσει στις διάνοιες των ανθρώπων, ας ανατρέξουμε πιο πάνω στον λόγο και ας μάθουμε για ποιο πράγμα εγκαλούνταν όταν προέβαλλε αυτή την απολογία.

Αυτοί δε διαλογίζονταν μέσα τους λέγοντας ότι, Δεν πήραμε άρτους. Όταν το κατάλαβε ο Ιησούς, τους είπε: Τι διαλογίζεστε μέσα σας, ολιγόπιστοι, για το ότι δεν πήρατε άρτους; Ακόμη δεν κατανοείτε ούτε θυμάστε τους πέντε άρτους των πεντακισχιλίων, και πόσα κοφίνια μαζέψατε; Ούτε τους επτά άρτους των τετρακισχιλίων, και πόσες σπυρίδες μαζέψατε; Πώς δεν κατανοείτε ότι δεν σας μίλησα για άρτο, λέγοντας: Προσέχετε από τη ζύμη των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων; Τότε κατάλαβαν ότι δεν τους είπε να προσέχουν από τη ζύμη του άρτου, αλλά από τη διδαχή των Φαρισαίων και των Σαδδουκαίων.