Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:15

Διότι, όταν κάποτε ο Κύριος ρωτούσε τους δώδεκα και τους δοκίμαζε για την πεποίθηση και τη γνώμη που είχαν σχηματίσει γι' αυτόν, και τους ζητούσε να πουν ξεκάθαρα ποιος θεωρούν ότι είναι, ενώ όλοι οι άλλοι σκέπτονταν σιωπηλά, αργοπορούσαν και έδειχναν ότι μέσα από πολλή σκέψη κυοφορούν την απάντηση, ανοίγοντας γρήγορα το στόμα του εκείνος που έφερε στην ψυχή του τον φλογερό άνθρακα της πίστεως, με τον οποίο παλαιότερα είχαν καθαριστεί και τα χείλη του Ησαΐα, ομολόγησε εκείνη τη μακάρια και αληθινά σοφή ρήση: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος. Τι θα μπορούσε κανείς να θαυμάσει επάξια αυτών των λόγων, αναδεικνυόμενος σε αξιόπιστο ερμηνευτή του μεγίστου των αποστόλων;

Αποκρινόμενοι δε οι απόστολοι είπαν: «Άλλοι μεν τον Ηλία, άλλοι τον Ιερεμία, ή έναν από τους προφήτες». Είπε δε ο Ιησούς: «Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι;» Και αποκρινόμενος ο Πέτρος είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Και δεν είπε: Εσύ είσαι εκείνος που έγινε κατά χάριν Υιός του Θεού, αλλά, «Εσύ είσαι ο Χριστός», με τρανή φωνή, «ο Υιός του Θεού του ζώντος». Και ο ευαγγελιστής Μάρκος πάλι χρησιμοποίησε την ίδια έκφραση, ομιλώντας σε απόλυτη συμφωνία με τον μακάριο Πέτρο: «Αρχή του Ευαγγελίου του Ιησού Χριστού, του Υιού του Θεού». Στο δε κατά Ματθαίον Ευαγγέλιο, κατά την ανάσταση του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, αναφέρει πως ο εκατόνταρχος και εκείνοι που μαζί του φρουρούσαν τον Ιησού, βλέποντας τον σεισμό και τα σημεία που συνέβησαν, φοβήθηκαν πάρα πολύ λέγοντας: «Αληθινά, αυτός ήταν Υιός του Θεού»· ο δε άγγελος προς τους ποιμένες [είπε]: «Ιδού, σας ευαγγελίζομαι μεγάλη χαρά, η οποία θα είναι για όλο τον λαό, διότι γεννήθηκε για εσάς σήμερα Σωτήρας, ο οποίος είναι Χριστός Κύριος, στην πόλη του Δαβίδ».

Και αφού εκείνος τους είπε: «Εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;» Και αποκρινόμενος ο Πέτρος είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος», ο ερχόμενος στον κόσμο. Αμέσως δε του είπε ο Κύριος: «Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το αποκάλυψε, αλλά ο Πατέρας μου που βρίσκεται στους ουρανούς. Εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου. Σε εσένα θα δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών· και όλα όσα δέσεις πάνω στη γη θα είναι δεμένα στους ουρανούς». Και αφού έλαβε τόσες υποσχέσεις, είπε στον Κύριο: «Θα σε ακολουθήσω, όπου κι αν πας, και θα δώσω την ψυχή μου για εσένα». Αμέσως του είπε ο Κύριος: «Αλήθεια σου λέω· σήμερα, προτού λαλήσει ο πετεινός, τρεις φορές θα με απαρνηθείς». Και όταν ο Κύριος μεταφέρθηκε στην οικία του Καϊάφα, μαζί με όλο το συνέδριο και τον Καϊάφα, και ενώ ο Πέτρος στεκόταν στην πύλη, τον είδε ένας υπηρέτης και του είπε: «Δεν είσαι και εσύ μαζί του;». Ο δε Πέτρος του είπε: «Δεν είμαι».

Λυπήθηκε ο Πέτρος επειδή του είπε για τρίτη φορά: Με αγαπάς; Και του είπε: Εσύ, Κύριε, γνωρίζεις τα πάντα· εσύ ξέρεις ότι σε αγαπώ. Του λέει ο Ιησούς: Βόσκε τα πρόβατά μου.> Προηγήθηκε των άλλων ο Πέτρος και, όπως ήταν φυσικό, υποτίμησε την άφιξη με το πλοιάριο, εξαιτίας της ασύγκριτα θερμής και αξιοζήλευτης αγάπης του για τον Χριστό. Γι' αυτό και πρώτος ανεβαίνει και τραβάει το δίχτυ. Διότι ήταν πάντοτε άνθρωπος αρκετά ευκίνητος, παρακινούμενος υπερβολικά από την προθυμία του να ενεργήσει και να μιλήσει. Γι' αυτό μάλιστα πρώτος ομολόγησε την πίστη, όταν ο Σωτήρας τους απηύθυνε το ερώτημα στα «μέρη της Καισαρείας του Φιλίππου», λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;». Ενώ δηλαδή οι άλλοι είπαν, άλλοι μεν τον Ηλία, άλλοι δε «τον Ιερεμία ή έναν από τους προφήτες», όταν ρώτησε ξανά ο Χριστός και είπε: «Εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;», προβάλλει πάλι πριν από τους άλλους ο κορυφαίος και επικεφαλής των άλλων, και λέει: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του ζώντος Θεού». Ακόμη και όταν το τάγμα των στρατιωτών βρισκόταν εκεί μαζί με τους υπηρέτες των Ιουδαίων για να μεταφέρουν τον Ιησού στους άρχοντες, οι μεν άλλοι «αφού τον εγκατέλειψαν όλοι, έφυγαν», σύμφωνα με το γραμμένο, ο Πέτρος όμως έκοψε με το μαχαίρι το αυτί του Μάλχου. Διότι πίστευε ότι έπρεπε με κάθε τρόπο να υπερασπιστεί τον Δάσκαλό του, έστω κι αν επιχειρούσε κάτι που δεν ταίριαζε καθόλου σε Εκείνον.

Τους λέει: Εσείς όμως ποιος λέτε ότι είμαι; Αποκρινόμενος δε ο Πέτρος είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού. Αποκρινόμενος ο Ιησούς του είπε: Μακάριος είσαι, Σίμων Βαρ Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το αποκάλυψε αυτό, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς.» Από τα προκείμενα μπορεί κανείς να δει, και μάλιστα από την ίδια τη φωνή του Κυρίου, ότι ο Πατέρας αποκάλυψε στον Πέτρο, και δεν διδάχθηκε από ανθρώπους, όταν ομολογούσε τον Λόγο του Θεού ως Υιό. Και μολονότι τον έβλεπε με σάρκα πάνω στη γη να συναναστρέφεται με τους ανθρώπους, και το ακόμη πιο παράδοξο, ομολογώντας τον ως Υιό, δεν τον συγκαταλέγει ανάμεσα σε εκείνους που έχουν λάβει αυτή την ιδιότητα κατά χάριν. Διότι δεν είπε: Υπάρχει ως ένας από τους υιούς του Θεού· αλλά ισχυρίζεται ότι αυτός είναι ο Χριστός, ένας και με μοναδικό τρόπο, όπως ακριβώς είναι κυρίως και κατά φύσιν Υιός, έχοντας εκλάμψει από την ουσία του Πατέρα. Και μακαρίζεται επειδή λέει την αλήθεια, και έχει διδαχθεί από τον Θεό πράγματα που υπερβαίνουν την ανθρώπινη διάνοια.

Εκείνοι δε είπαν: Άλλοι μεν τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, άλλοι δε τον Ηλία, και άλλοι τον Ιερεμία ή κάποιον από τους προφήτες. Τους λέει: Εσείς δε, ποιος λέτε ότι είμαι; Μήπως τους είπε: Εσείς ποιον από αυτούς λέτε ότι είμαι; Αλλά είπε: Εσείς δε, ποιος λέτε ότι είμαι; Όταν δε αποκρίθηκε ο Σίμων Πέτρος: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος, του είπε ο Ιησούς: Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι δεν σου το αποκάλυψε σάρκα και αίμα, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς. Και εγώ δε σου λέω ότι εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα θα θεμελιώσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. Θα σου δώσω δε τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, και ό,τι δέσεις πάνω στη γη, θα είναι δεμένο στους ουρανούς, και ό,τι λύσεις πάνω στη γη, θα είναι λυμένο στους ουρανούς. Αυτά δε τα χαρίσματα δεν προέρχονται από άνθρωπο, αλλά από τον ζωντανό και αληθινό Θεό. διότι μία είναι η Θεότητα και η ουσία που δοξάζεται σε τρεις υποστάσεις.

Αλλά και για να δείξει ποιος είναι αυτός που ήταν παρών, ο φιλοξενούμενος ανέφερε εκείνη την ώρα το όνομα της γυναίκας, επειδή δεν του έμεινε κρυφό ούτε το όνομα, ούτε το πλάσμα, ούτε η σκέψη του ανθρώπου. «Ποιος λένε οι άνθρωποι», λέει, «ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Και το ότι είναι Υιός του ανθρώπου το δηλώνει ο ίδιος ομολογώντας το, για να μη νομίσουν ότι τους ρωτά για τον Αόρατο. Και εκείνοι απαντούν, τον Ηλία και τον Ιερεμία και τον Ιωάννη. «Εσείς όμως ποιος λέτε ότι είμαι;» «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος», λέει, και αμέσως μακαρίζεται. Διότι δεν ρωτούσε από άγνοια, αλλά επειδή ήθελε να δείξει ότι προέρχεται από τον Πατέρα η διδασκαλία που κηρύττει στην Εκκλησία τον Υιό ως αληθινό Θεό, ώστε να αναγκαστεί ο Πέτρος να πει αυτά που διδάχθηκε από τον Πατέρα.

Ο Πέτρος, βεβαίως, ούτε καν καταπιάστηκε με τη συγγραφή ευαγγελίου λόγω υπερβολικής ευλάβειας. Ο Μάρκος, ο οποίος υπήρξε γνώριμος και μαθητής του, λέγεται ότι κατέγραψε από μνήμης τις ομιλίες του Πέτρου σχετικά με τα έργα του Ιησού. Αυτός, όταν έφτασε σε εκείνα τα σημεία της διήγησης στα οποία ο Ιησούς ρώτησε ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο ίδιος, και ποια γνώμη έχουν οι ίδιοι οι μαθητές του γι' αυτόν, αφού ο Πέτρος αποκρίθηκε ότι πρόκειται για τον Χριστό, δεν γράφει ότι ο Ιησούς του απάντησε ούτε ότι του είπε κάτι, παρά μόνο ότι «τους επιτίμησε, για να μην πουν σε κανέναν γι' αυτόν». Διότι ο Μάρκος δεν ήταν παρών σε όσα ειπώθηκαν από τον Ιησού, αλλά ούτε και ο Πέτρος θεωρούσε σωστό να προβάλει με δική του μαρτυρία τα όσα ειπώθηκαν προς αυτόν και γι' αυτόν από τον Ιησού. Το ποια ήταν όμως αυτά που του ειπώθηκαν τα φανερώνει ο Ματθαίος με τα εξής: «Εσείς όμως ποιος λέτε ότι είμαι; Και αποκρινόμενος ο Σίμων Πέτρος είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος. Αποκρινόμενος δε ο Ιησούς του είπε: Μακάριος είσαι, Σίμων, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε, αλλά ο Πατέρας μου ο εν τοις ουρανοίς. Και εγώ σου λέω ότι εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και πύλες άδη δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της, και θα σου δώσω τα κλειδιά της βασιλείας των ουρανών, και όσα αν δέσεις επί της γης, θα είναι δεμένα στους ουρανούς, και όσα αν λύσεις επί της γης, θα είναι λυμένα στους ουρανούς».

Επειδή υπάρχει και άλλη, του Στράτωνος. Και δεν τους ρωτά σε εκείνη, αλλά σε τούτη, απομακρύνοντάς τους πολύ από τους Ιουδαίους, ώστε, απαλλαγμένοι από κάθε αγωνία, να εκφράσουν με παρρησία όλα όσα έχουν στη διάνοιά τους. Και για ποιον λόγο δεν τους ρώτησε αμέσως τη δική τους γνώμη, αλλά εκείνη των πολλών; Ώστε, αφού πουν τη γνώμη εκείνων και έπειτα ερωτηθούν: «Εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;», από τον τρόπο της ερωτήσεως να εξυψωθούν σε ανώτερη κατανόηση και να μην περιπέσουν στην ίδια χαμηλή αντίληψη με τους πολλούς. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο δεν τους ρωτά ούτε στην αρχή του κηρύγματος· αλλά όταν πια έκανε πολλά σημεία, και τους μίλησε για πολλά και υψηλά δόγματα, και τους προσέφερε πολλές αποδείξεις για τη θεότητά του και για την ομόνοιά του με τον Πατέρα, τότε τους απευθύνει αυτή την ερώτηση. Και δεν είπε: «Ποιος λένε οι γραμματείς και οι Φαρισαίοι ότι είμαι;», μολονότι αυτοί συχνά τον πλησίαζαν και διαλέγονταν μαζί του, αλλά: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είμαι;», ερευνώντας την αδέκαστη γνώμη του λαού.

Διότι λέγει: «Κανείς δεν έχει αναβεί στον ουρανό, παρά μόνο ο Υιός του ανθρώπου, ο οποίος είναι στον ουρανό»· και πάλι: «Όταν λοιπόν δείτε τον Υιό του ανθρώπου να αναβαίνει εκεί όπου βρισκόταν προηγουμένως». Έπειτα, επειδή είπαν: «Άλλοι μεν τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, άλλοι τον Ηλία, άλλοι τον Ιερεμία, και άλλοι κάποιον από τους προφήτες»· και έφεραν στο μέσον την πλανημένη αντίληψη εκείνων, τότε πρόσθεσε: «Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι;», προκαλώντας τους μέσω της δεύτερης ερώτησης να συλλάβουν κάτι ανώτερο για αυτόν, και υποδεικνύοντάς τους ότι η προηγούμενη γνώμη υπολείπεται υπερβολικά της αξίας του. Γι' αυτό ζητά από αυτούς διαφορετική απάντηση, και θέτει δεύτερο ερώτημα, ώστε να μην ταυτιστούν με τους πολλούς, οι οποίοι, επειδή είδαν θαύματα ανώτερα από τα ανθρώπινα μέτρα, τον θεωρούσαν μεν άνθρωπο, ο οποίος όμως εμφανίστηκε μετά από ανάσταση, όπως ακριβώς έλεγε και ο Ηρώδης. Αλλά ο ίδιος, απομακρύνοντάς τους από αυτή την εσφαλμένη εντύπωση, λέγει: «Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι;», δηλαδή, εσείς που είστε πάντοτε μαζί μου και με βλέπετε να θαυματουργώ, και που έχετε επιτελέσει και οι ίδιοι πολλά θαύματα μέσω εμού. Τι κάνει λοιπόν το στόμα των αποστόλων, ο Πέτρος, ο πάντοτε ένθερμος, ο κορυφαίος του χορού των αποστόλων; Ενώ ρωτήθηκαν όλοι, εκείνος αποκρίνεται. Και όταν μεν ρωτούσε για τη γνώμη του λαού, όλοι είπαν αυτό που τους ρωτήθηκε· όταν όμως ρώτησε για τη δική τους, ο Πέτρος σπεύδει μπροστά και τους προλαβαίνει, και λέγει: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Τι απαντά λοιπόν ο Χριστός;

Λέγει ο Χριστός: και άλλοι μεν έλεγαν τον Ηλία, άλλοι τον Ιερεμία, άλλοι δε κάποιον από τους προφήτες. «Εσείς όμως», λέγει, «ποιος λέτε ότι είμαι;» Έπειτα αποκρίθηκε ο Πέτρος και είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». «Εσείς», είπε, και ομιλεί εκ μέρους ολόκληρου του σώματος· έτσι, ο Πέτρος ήταν η γλώσσα των αποστόλων, και αυτός αποκρίθηκε εκ μέρους όλων. Άραγε, λοιπόν, μόνο εδώ είναι τέτοιος, ενώ αλλού χαλαρώνει τον ζήλο του; Σε καμία περίπτωση· αλλά παντού και στα πάντα φανερώνει την ίδια θέρμη.

Ως άνθρωπος βέβαια θέτει το ερώτημα· ως Θεός όμως μυστικά φωτίζει εκείνον που πρώτος κλήθηκε και πρώτος τον ακολούθησε, τον οποίο με τη δική του πρόγνωση προόρισε για επάξιο πρόεδρο της Εκκλησίας. Σε αυτόν, ως Θεός, δίνει έμπνευση και μέσω αυτού ομιλεί. Ποιο είναι όμως το ερώτημα; «Εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;» Ο δε Πέτρος, φλεγόμενος από πύρινο ζήλο και καθοδηγούμενος από το Άγιο Πνεύμα, είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος». Ω, μακάριο στόμα! Ω, πανόλβια χείλη! Ω, θεοφόρε νου, άξιε της θείας μυήσεως! Ω, όργανα, μέσω των οποίων ο Πατέρας ομιλούσε!

Ο Ιωάννης ο Πρόδρομος και Βαπτιστής λέει: «Αυτός είναι για τον οποίο εγώ είπα: Οπίσω μου έρχεται άνδρας ο οποίος προηγείται από εμένα, διότι υπήρχε πριν από εμένα. Και εγώ δεν τον γνώριζα, αλλά για να φανερωθεί στον Ισραήλ, γι' αυτό ήλθα εγώ βαπτίζοντας με νερό», και «ίδε ο αμνός του Θεού, ο οποίος αίρει την αμαρτία του κόσμου». Κατανοήστε πώς, αποκαλώντας τον άνδρα και ονομάζοντάς τον αμνό, δεν εννοεί κάποιον άλλον ως αυτόν που αίρει την αμαρτία του κόσμου, και του έχει αποδώσει αυτό το μεγάλο, αληθινά εξαίσιο και θεοπρεπές αξίωμα. Και λέει ότι είναι προγενέστερος και πρώτος από αυτόν, αν και έρχεται ύστερα, αναφερόμενος βέβαια στον χρόνο της κατά σάρκα γεννήσεως. Διότι, αν και ο Εμμανουήλ γεννήθηκε αργότερα ως άνθρωπος, εντούτοις υπήρχε προ παντός αιώνος ως Θεός. Επομένως, σε αυτόν ανήκει και το πρόσφατο σύμφωνα με την ανθρώπινη φύση, και το αιώνιο σύμφωνα με τη θεία φύση. Γι' αυτό και ο Ζαχαρίας, ο πατέρας του Ιωάννη, προφητεύοντας για το δικό του παιδί λέει: «Και εσύ, παιδί μου, θα ονομαστείς προφήτης του Υψίστου· διότι θα προπορευτείς προ προσώπου του Κυρίου για να ετοιμάσεις τις οδούς του». Ο Υιός που γεννήθηκε από Παρθένο ρωτούσε τους μαθητές του λέγοντας: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Επειδή λοιπόν άλλοι έλεγαν άλλα και τον θεωρούσαν ως έναν από τους προφήτες, μη αποδεχόμενος τα λεγόμενά τους επειδή δεν έλεγαν την αλήθεια, ρωτούσε πάλι: «Εσείς όμως», που γνωρίζετε περισσότερα από τους άλλους, «ποιος λέτε ότι είμαι;»

Και λένε οι μαθητές: Άλλοι μεν τον Ιωάννη τον Βαπτιστή, άλλοι δε τον Ηλία, και άλλοι τον Ιερεμία, ή έναν από τους προφήτες. Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι; Και αποκρινόμενος ο Πέτρος είπε: Εσύ είσαι ο Χριστός ο Υιός του Θεού του ζώντος. Ο ίδιος ομολόγησε τον εαυτό του Υιό ανθρώπου, και ο Πέτρος τον ανακήρυξε Υιό Θεού, γι' αυτό και άκουσε: Μακάριος είσαι, Σίμων Βαριωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε, αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς. Εσύ είσαι ο Πέτρος, και πάνω σε αυτήν την πέτρα έχει στηριχθεί η Εκκλησία, και οι πύλες του άδη, τα στόματα των αιρετικών, δεν θα υπερισχύσουν εναντίον της. ε. Ακόμη ομολογώ ότι ο Τρισάγιος ύμνος σημαίνει τις τρεις υποστάσεις της θεότητας, και τη μία ουσία και κυριότητα. Γι' αυτό δεν παραδέχομαι ούτε την προσθήκη του ματαιόφρονος Πέτρου του Κναφέα. Διότι είτε προσάπτει στην Τριάδα το πάθος της σταύρωσης, είτε παρεισάγει ένα τέταρτο πρόσωπο στην Τριάδα.

Άκουσε τι λέγει προς τους μαθητές ο Κύριος: «Ποιος λένε οι άνθρωποι ότι είναι ο Υιός του ανθρώπου;» Πρόσεξε ακριβώς πώς δεν είπε τον Υιό του Θεού, αλλά τον Υιό του ανθρώπου. Και αφού άκουσε ότι: «Άλλοι μεν τον Ιωάννη, άλλοι δε τον Ηλία», τους είπε: «Εσείς όμως ποιος λέτε ότι είμαι;» Του αποκρίθηκε το θεμέλιο των αποστόλων, ο Πέτρος, και είπε: «Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος.» Και σε αυτά απάντησε ο Κύριος: «Μακάριος είσαι, Σίμων Πέτρε, γιε του Ιωνά, διότι σάρκα και αίμα δεν σου το απεκάλυψε—δηλαδή ανθρώπινη σκέψη—αλλά ο Πατέρας μου που είναι στους ουρανούς», καθότι, ενώ άκουσε για Υιό ανθρώπου, ομολόγησε Υιό Θεού. Και τι του λέει; «Εσύ είσαι Πέτρος, και πάνω σε αυτή την πέτρα θα οικοδομήσω την Εκκλησία μου, και οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν.» Εάν λοιπόν και εσύ, ξεπερνώντας την ανθρώπινη σκέψη, ομολογήσεις τον Υιό του ανθρώπου, που γεννήθηκε από την Μαρία, ως Υιό Θεού, θα σε μακαρίσει οπωσδήποτε, όπως και τον άγιο Πέτρο, και όλη την εκκλησία των λογισμών σου θα την εποικοδομήσει πάνω σε αυτή την πέτρα της πίστεως, και οι πύλες του Άδη δεν θα την κατανικήσουν, επειδή, κατεβαίνοντας εκεί, έλυσε τα δεσμά διά του αγίου σώματός Του, για να σώσει αυτούς που πιστεύουν σε Αυτόν με αυτόν τον αδιαίρετο τρόπο.

Ματθ. 16, 13-17: Και επειδή δεν ήθελε ο ίδιος να πει το αξίωμα της θεότητάς του, αλλά περίμενε την κρίση της δικής τους γνώμης· διότι, αν τους έλεγε: «ποιος λένε ότι είμαι εγώ» ο υιός του Θεού, η απάντησή τους θα ήταν ύποπτη όταν θα έλεγαν «εσύ είσαι ο υιός του Θεού», διότι θα φαινόταν ότι το είπαν αυτό ακολουθώντας τα λόγια του διδασκάλου. Ενώ όμως εκείνος δεν είπε τίποτα τέτοιο και εκείνοι αποκρίθηκαν «εσύ είσαι ο υιός του ζωντανού Θεού», αποδείχθηκε καθαρά ότι εκείνη η θαυμαστή απόκριση προερχόταν από τη δική τους σκέψη. Εξάλλου, επειδή ο παντογνώστης προγνώριζε ότι ο Πέτρος και οι μαθητές επρόκειτο να τον ομολογήσουν «υιό του ζωντανού Θεού», ο ίδιος προλαμβάνει το θέμα της θείας οικονομίας και ομολογεί τον εαυτό του ως άνθρωπο, ώστε, τόσο με τα δικά του λόγια όσο και με την απόκριση των μαθητών, να παρουσιάσει την αλήθεια των δύο φύσεων, της θεότητας και της ανθρωπότητας, και να κλείσει τα στόματα των αιρετικών, τόσο εκείνων που επρόκειτο να τον βλασφημήσουν ως ψιλό άνθρωπο, όσο και εκείνων που μυθολογούν ότι φόρεσε τη σάρκα κατά φαντασία.

Οι μαρτυρίες, βέβαια, για αυτό που είναι σε όλους γνωστό είναι πολλές και εύκολο να τις βρει κανείς· όπως: «αποκριθείς ο Σίμων Πέτρος είπε: εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος»· διότι, στην προηγηθείσα ερώτηση του Δεσπότη «εσείς ποιος λέτε ότι είμαι;», ο κορυφαίος των αποστόλων εκφράζει τη δική του γνώμη και των συμμαθητών του. Και στο «αποκρίθηκε δε λέγοντας σε αυτούς: όποιος έχει δύο χιτώνες ας δώσει σε εκείνον που δεν έχει», διακρίνεται το ίδιο νόημα· διότι υποδεικνύει στα πλήθη που ρώτησαν από πού θα καρπωθούν τη σωτηρία. Όπως και στο «Αποκρίθηκε σε αυτούς ο Ιωάννης λέγοντας, εγώ βαπτίζω με νερό· ανάμεσά σας όμως στέκεται αυτός που εσείς δεν γνωρίζετε»· διότι και αυτό αναφέρεται στην ίδια ακριβώς χρήση· και αμέτρητα άλλα.

Εκείνοι μεν που τον ονόμαζαν Ιωάννη, ήταν σαν τον Ηρώδη, νομίζοντας ότι ο Ιωάννης μετά την ανάσταση έλαβε και αυτό το χάρισμα, της θαυματουργίας. Άλλοι πάλι τον έλεγαν Ηλία, εξαιτίας του ελεγκτικού του πνεύματος και επειδή υπήρχε η προσδοκία ότι πρόκειται να έλθει. Άλλοι δε τον έλεγαν Ιερεμία, λόγω της έμφυτης σοφίας του που υπήρχε χωρίς ανθρώπινη διδασκαλία, διότι ο Ιερεμίας από παιδί ακόμη τάχθηκε στην προφητεία. «Τους λέει: Εσείς όμως, ποιος λέτε ότι είμαι;»