Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 16:22

«Πλην όμως, όχι όπως θέλω εγώ, αλλά όπως θέλεις εσύ.» Αυτό δε το έπραξε για εμάς, αυτός που επιτίμησε τον Πέτρο όταν του είπε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε! Δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό», επειδή ήταν έτοιμος και πρόθυμος να υποστεί το πάθος. Αλλά εξαιτίας της δικής μας αδυναμίας προσευχήθηκε να παρέλθει το ποτήριο, ώστε να μην αποθαρρυνθούμε προσευχόμενοι, όταν προς το παρόν δεν εισακουόμαστε χάριν δοκιμασίας.

Και αυτό το φανερώνει μεν ο Πέτρος επιτιμώντας τον Ιησού, όταν Εκείνος μιλούσε για το δικό Του πάθος· διότι, αφού τον πήρε ιδιαιτέρως, αναφέρει το κείμενο, ο Πέτρος άρχισε να τον επιτιμά, λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί ποτέ αυτό»· δείχνοντας με αυτόν τον τρόπο ότι δεν περίμενε επ' ουδενί κάτι το δυσάρεστο. Το φανερώνουν δε και οι υιοί του Ζεβεδαίου, οι οποίοι έφεραν τη μητέρα τους να παρακαλέσει τον Κύριο υπέρ αυτών, ώστε να τιμηθούν με την εκ δεξιών και την εξ ευωνύμων καθέδρα. Διότι, εάν δεν υπέθεταν ότι πρόκειται να βασιλεύσει αμέσως, δεν θα τολμούσαν να ζητήσουν κάτι τέτοιο, έχοντας κατά νουν την εκ δεξιών του Πατρός καθέδρα του Σωτήρος στους ουρανούς.

Ερώτηση ΞΔ'. Εφόσον ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός λέγει, «Τον συμφέρει να κρεμαστεί μύλος ονικός γύρω από τον λαιμό του και να ριφθεί στη θάλασσα, παρά να σκανδαλίσει έναν από αυτούς τους μικρούς»· τι σημαίνει το να σκανδαλίζει κανείς; Ή πώς μπορούμε να προφυλαχθούμε από αυτό, ώστε να μην έλθει επάνω μας αυτό το τόσο φοβερό κρίμα; Απόκριση. Σκανδαλίζει κανείς παρανομώντας με λόγο ή με έργο και παρακινώντας κάποιον άλλον στην παρανομία, όπως ο όφις την Εύα και η Εύα τον Αδάμ· ή εμποδίζοντας την εκπλήρωση του θελήματος του Θεού, όπως ο Πέτρος τον Κύριο, όταν του είπε: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· και άκουσε: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων»· ή ενισχύοντας το φρόνημα του ασθενούς σε κάτι από τα απαγορευμένα, σύμφωνα με τα γεγραμμένα από τον Απόστολο, ο οποίος λέγει: «Διότι, εάν κάποιος δει εσένα, που έχεις γνώση, να παρακάθεσαι σε ειδωλείο, δεν θα ενθαρρυνθεί η συνείδησή του, εφόσον είναι ασθενής, στο να τρώγει τα ειδωλόθυτα;». Και σε αυτά προσθέτει: «Γι' αυτό, εάν ένα φαγητό σκανδαλίζει τον αδελφό μου, δεν θα φάγω κρέας ποτέ στον αιώνα, για να μη σκανδαλίσω τον αδελφό μου». Προκύπτει δε το σκάνδαλο εξαιτίας πολλών αιτιών. Διότι το σκάνδαλο προέρχεται είτε από εκείνον που σκανδαλίζει, είτε το να σκανδαλιστεί κανείς συμβαίνει με υπαιτιότητα εκείνου που σκανδαλίζεται.

Και ο Πέτρος, αφού τον πήρε ιδιαιτέρως, άρχισε να τον επιτιμά λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε· δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό». Εκείνος όμως στράφηκε και είπε στον Πέτρο: «Πήγαινε πίσω μου, σατανά· αποτελείς σκάνδαλο για μένα, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων».

Και αφού τον πήρε ιδιαιτέρως ο Πέτρος, άρχισε να τον επιτιμά, λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, ποτέ δεν θα σου συμβεί αυτό». Εκείνος όμως στράφηκε και είπε στον Πέτρο: «Πήγαινε πίσω μου, Σατανά· αποτελείς σκάνδαλο για εμένα, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων».

Και πάλι: όποιος αγαπά την ψυχή του θα την χάσει, και όποιος χάσει την ψυχή του θα την βρει. Και πάλι: εάν δεν μεταστραφείτε και δεν γίνετε σαν τα παιδιά, δεν πρόκειται να εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών. Και πάλι, αφού έπιασε ένα παιδί, είπε: εάν δεν γίνετε σαν αυτό το παιδί, δεν μπορείτε να σωθείτε· όποιος γίνει σαν αυτό το παιδί, αυτός είναι ο μεγαλύτερος από εσάς στη βασιλεία των ουρανών. Όποιος από εσάς θέλει να είναι πρώτος, ας γίνει διάκονός σας και δούλος όλων· πολλοί δε πρώτοι θα είναι έσχατοι, και οι έσχατοι πρώτοι. Και πάλι είπε: πολλοί είναι οι κλητοί, αλλά λίγοι οι εκλεκτοί, και λίγοι είναι αυτοί που σώζονται· πολλοί επιχειρούν, και λίγοι ολοκληρώνουν. Και πάλι λέγει: από την εποχή του Προδρόμου και Βαπτιστή έως σήμερα, η βασιλεία των ουρανών κατακτάται με βία, και οι βιαστές την αρπάζουν. Και πάλι έλεγε για τα δικά του βάσανα και μυστήρια: πρέπει να με φτύσουν και να με γρονθοκοπήσουν, να με ραπίσουν και να με χλευάσουν, και την τρίτη ημέρα να αναστηθώ. Και του είπε ο Πέτρος, ο πρώτος των αποστόλων: Κύριε, ο Θεός ας είναι ίλεως σε σένα. Και λέγει ο Κύριος στον Πέτρο: Πήγαινε πίσω μου, Σατανά, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων. Όποιος θέλει να ζει με ευσέβεια εν Χριστώ θα διωχθεί. Όταν δε ο Πέτρος είδε το άκρο της εντολής, λέγει: Κύριε, δεν συμφέρει στον άνθρωπο να παίρνει γυναίκα.

Και λοιπόν ο μακάριος Πέτρος, αν και προεξείχε ανάμεσα στους άγιους μαθητές, όταν κάποτε ο Σωτήρας διηγούνταν το πάθος πάνω στον σταυρό, και του εξηγούσε ωφέλιμα ότι έπρεπε να υποστεί τις ύβρεις από τα ιουδαϊκά τολμήματα, εκείνος αντιφώνησε λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· παρόλο που οι άγιοι προφήτες είχαν διακηρύξει ρητά, όχι μόνο ότι θα πάθει, αλλά και ποια και πόσα θα υπομείνει. Και βέβαια, πρέπει να εξετάσουμε και τούτο επιπλέον. Διότι, όπως έχει γραφτεί στις Πράξεις των Αποστόλων και έχουμε αναγνώσει, κάποτε ο Πέτρος πείνασε και θέλησε να φάει· έπειτα, βλέποντας μια οθόνη να κατεβαίνει από τον ουρανό κρατημένη από τις τέσσερις άκρες, στην οποία υπήρχαν όλα τα ζώα, χερσαία, υδρόβια και πτηνά, και όταν ακούστηκε φωνή από πάνω: «Σήκω, Πέτρε, σφάξε και φάε», εκείνος αποκρίθηκε λέγοντας: «Σε καμία περίπτωση, Κύριε, διότι ποτέ δεν έφαγα τίποτε βέβηλο ή ακάθαρτο». Γι' αυτό ακριβώς ελέγχθηκε δικαίως, ακούγοντας πάλι: «Αυτά που ο Θεός καθάρισε, εσύ μην τα θεωρείς βέβηλα». Αν και, φυσικά, έπρεπε να θυμάται αυτό που πολλές φορές είχε πει ο Σωτήρας μας προς τους Ιουδαίους: «Δεν μολύνει τον άνθρωπο αυτό που εισέρχεται στο στόμα». Βλέπε λοιπόν πόσο είχε ανάγκη ο ίδιος από τη φώτιση του Πνεύματος. Βλέπεις πώς έπρεπε να μεταπλαστεί σε μια διαφορετική νοοτροπία, καλύτερη και σοφότερη από αυτήν που χαρακτήριζε τους Ιουδαίους;

Διότι, εφόσον αποφασίστηκε και ήταν ευάρεστο στον Θεό και Πατέρα να πιω εγώ αυτό το ποτήρι, δηλαδή να υπομείνω θεληματικά τον θάνατο που βυθίζει σαν σε ύπνο, προς κατάργηση του θανάτου και της φθοράς, πώς θα ήταν λογικό να το αποφύγω, ενώ υπάρχει η βεβαιότητα ότι θα ανατείλει ένα τέτοιο πλήθος αγαθών για το ανθρώπινο γένος μέσω του να το πιω; Το νόημα λοιπόν των προκειμένων λόγων καθορίζεται πολύ καλά μέσα σε αυτά. Ισοδύναμο πάλι με αυτό είναι και το εξής: διότι ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, θέλοντας να καταστήσει τους μαθητές Του πιο σταθερούς στην πίστη και αποτρέποντας εκ των προτέρων τον σκανδαλισμό για τον τίμιο σταυρό, είπε κάποτε συνομιλώντας μαζί τους ιδιαιτέρως: «Ιδού ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα και ο Υιός του Ανθρώπου παραδίδεται στα χέρια αμαρτωλών και θα Τον σταυρώσουν και θα Τον σκοτώσουν, και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί». Ο θεσπέσιος όμως Πέτρος, μην έχοντας κατανοήσει το αγαθό που θα προέκυπτε από το πάθος, αλλά αποβλέποντας μόνο στην ατιμία του πάθους, λέει: «Ο Θεός να σε σπλαχνιστεί, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό». Και τι απάντησε σε αυτό ο Χριστός; «Πήγαινε πίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο· διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων».

Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και ο θεσπέσιος Πέτρος δεν μπόρεσε κάποτε να ανεχθεί την προφητεία, όταν ο Σωτήρας μας Χριστός προανήγγειλε τα πάθη Του πάνω στον σταυρό. Διότι ο μεν έλεγε: «Ιδού, ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα, και ο Υιός του Ανθρώπου παραδίδεται σε χέρια αμαρτωλών, και θα τον σταυρώσουν και θα τον σκοτώσουν». Ο δε, επειδή δεν είχε κατανοήσει ακόμη το μυστήριο της θείας οικονομίας, καθώς ήταν φιλόθεος και αγαπούσε τον διδάσκαλό του, κινούμενος από ευλάβεια έλεγε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό». Και τι απάντησε σε αυτά ο Χριστός; «Πήγαινε πίσω μου, σατανά· μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Αλλά από αυτό μπορούμε να αποκομίσουμε όχι μικρή ωφέλεια. Διότι θα μάθουμε ότι, όταν ο καιρός καλεί σε επίδειξη της κατά Θεόν ανδρείας, και όσοι εισέρχονται σε αγώνες υπέρ της αρετής πρέπει αναγκαστικά να υπομένουν τις κακουχίες, ακόμη κι αν εκείνοι που μας τιμούν και μας αγαπούν σφόδρα μας εμποδίζουν να πράξουμε όσα συντελούν στην επίτευξη της αρετής, προβάλλοντας ίσως την περιφρόνηση των ανθρώπων, ή έχοντας κατά νου κάτι κοσμικό, δεν πρέπει με κανέναν τρόπο να τους δίνουμε προσοχή. Διότι δεν διαφέρουν σε τίποτα από τον σατανά, στον οποίο αρέσει να θέτει σκάνδαλα, και αποτελεί γι' αυτόν τετριμμένη συνήθεια το να απομακρύνει, με διάφορες απάτες και ενίοτε με μαλακά λόγια, από την επιδίωξη του πνευματικού συμφέροντος εκείνον που έχει παρακινηθεί σε αυτό από φιλόθεο φρόνημα.

Δεν είναι καθόλου παράξενο αν μια γυναίκα ολίσθησε κάπως σε αυτό. Διότι, αν και ο ίδιος ο κορυφαίος των αγίων μαθητών, ο Πέτρος, σκανδαλίστηκε κάποτε, όταν ο Χριστός έλεγε και δίδασκε ξεκάθαρα ότι επρόκειτο να παραδοθεί «στα χέρια αμαρτωλών» και να υπομείνει σταυρό και θάνατο, ώστε να αναφωνήσει πολύ βιαστικά: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τι το παράδοξο είναι αν ο ευαίσθητος νους της γυναίκας παρασυρόταν σε πιο αδύναμες σκέψεις; Και αυτά τα λέμε όχι κάνοντας μάταιες εικασίες, όπως ίσως νομίσει κανείς, αλλά οδηγούμενοι σε αυτές τις υποψίες από όσα έχουν γραφτεί για τη μητέρα του Κυρίου. Διότι θυμόμαστε ότι ο δίκαιος Συμεών, όταν, σύμφωνα με τις Γραφές, «δέχτηκε στην αγκαλιά του» τον Κύριο ως βρέφος, αφού πρώτα ευχαρίστησε τον Θεό και είπε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, ότι είδον οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», είπε και προς την ίδια την αγία παρθένο: «Ιδού, ούτος κείται εις πτώσιν και ανάστασιν πολλών εν τω Ισραήλ, και εις σημείον αντιλεγόμενον· και σου δε αυτής την ψυχήν διελεύσεται ρομφαία· όπως αν αποκαλυφθώσιν εκ πολλών καρδιών διαλογισμοί». Διότι ονόμαζε «ρομφαία» την οξεία προσβολή του πάθους που κατακόβει τον νου της γυναίκας με άτοπους λογισμούς.

Και έτσι, ο προεξάρχων από τους μαθητές, μην έχοντας κατανοήσει ακόμη το βάθος του μυστηρίου, του εναντιώθηκε λέγοντας: «Ο Θεός να σε σπλαγχνιστεί, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό». Όμως, λέγοντάς το αυτό, επιπλήχθηκε. Όταν όμως ο Χριστός αναστήθηκε από τους νεκρούς, τους άνοιξε τα μάτια, σύμφωνα με όσα έγραψε κάποιος από τους άγιους ευαγγελιστές. Διότι φωτίστηκαν πλήρως, έχοντας πλουτίσει με την άφθονη μέθεξη του Πνεύματος, ώστε να λένε: «Και έχουμε βεβαιότερο τον προφητικό λόγο, στον οποίο καλά κάνετε και προσέχετε, σαν σε λυχνάρι που φέγγει σε σκοτεινό τόπο, έως ότου ξημερώσει η ημέρα και ανατείλει ο φωσφόρος στις καρδιές σας.» <Ιησού, υιέ Δαβίδ, ελέησόν με.> (A f. 251 b, C f. 146 b) Αυτός τον πλησίασε μεν ως τον παντοδύναμο Θεό· αλλά τον ονομάζει υιό Δαβίδ· διότι, έχοντας ανατραφεί μέσα στον Ιουδαϊσμό και όντας γηγενής, δεν αγνοούσε τα όσα είχαν προαναγγελθεί γι' αυτόν μέσα από τον νόμο και τους άγιους προφήτες, και ότι καταγόταν από το γένος του Δαβίδ κατά σάρκα. Επομένως, έχοντας ήδη πιστέψει ότι ο Λόγος, αν και είναι Θεός, υπέμεινε εκούσια τη γέννηση κατά σάρκα, εννοώ από την αγία Παρθένο, τον πλησιάζει ως Θεό, λέγοντας: «Ελέησόν με, υιέ Δαβίδ.» Διότι, το γεγονός ότι του προσέφερε την ικεσία έχοντας αυτή τη διάθεση, το επιβεβαιώνει ο Χριστός λέγοντάς του: «Η πίστη σου σε έσωσε.»

Επειδή μάλιστα έλεγε και στους αγίους μαθητές: «Περίλυπη είναι η ψυχή μου έως θανάτου», και έπεφτε μπροστά στον ίδιο τον Πατέρα λέγοντας: «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο· όμως όχι όπως εγώ θέλω, αλλά όπως εσύ». Α — Και βέβαια αυτό δεν είναι τίποτε άλλο από αυτό που λέγαμε προηγουμένως: «Ο οποίος στις ημέρες της σάρκας του, αφού προσέφερε δεήσεις και ικεσίες προς εκείνον που μπορούσε να τον σώσει από τον θάνατο, με ισχυρή κραυγή και δάκρυα». Εάν λοιπόν κάποιος νομίζει ότι ο Χριστός έφτασε σε τέτοιο σημείο μικροψυχίας, ώστε «να λυπάται και να αδημονεί» μη αντέχοντας το πάθος, νικημένος από τον φόβο και κυριευμένος από αδυναμία, τον περιγράφει ομολογουμένως σαν να μην είναι Θεός, και άδικα, όπως φαίνεται, θα τον παρουσίαζε να επιτιμά τον Πέτρο. Β — Πώς το λες αυτό; Α — Διότι ο Χριστός είχε πει: «Ιδού, ανεβαίνουμε στα Ιεροσόλυμα, και ο Υιός του ανθρώπου θα παραδοθεί στα χέρια αμαρτωλών ανθρώπων, και θα τον εμπαίξουν, και θα τον σταυρώσουν, και την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί». Εκείνος όμως, επειδή ήταν φιλόθεος: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε», λέει, «δεν θα σου συμβεί αυτό». Και τι του είπε ο Χριστός; «Πήγαινε πίσω μου, Σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων».

Σε όλους λοιπόν ομοίως, όντας ένσαρκος, σταυρώθηκε, αλλά όχι για τις ίδιες αμαρτίες. Διότι δεν οδηγήθηκε στον θάνατο εξαιτίας φιλαργυρίας· επειδή ήταν δάσκαλος της ακτημοσύνης. Ούτε καταδικάστηκε εξαιτίας επιθυμίας· διότι ο ίδιος λέει σαφώς: όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, έχει ήδη διαπράξει μοιχεία μαζί της. Ούτε επειδή χτύπησε ή έδειρε από προπέτεια· διότι έστρεφε και την άλλη σιαγόνα σε αυτόν που τον χτυπούσε. Ούτε επειδή περιφρόνησε τον νόμο· διότι ήταν ο εκπληρωτής του νόμου. Ούτε επειδή λοιδόρησε προφήτη· διότι αυτός ήταν εκείνος που κηρυσσόταν από τους προφήτες. Ούτε επειδή στέρησε μισθό· διότι θεράπευε άμισθα και δωρεάν. Δεν αμάρτησε ούτε σε λόγια, ούτε σε πράξεις, ούτε σε σκέψεις· αυτός δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του, ο οποίος, όταν τον λοιδορούσαν, δεν ανταπέδιδε τις λοιδορίες, όταν έπασχε δεν απειλούσε, αυτός που προσήλθε στο πάθος όχι ακούσια, αλλά εκούσια. Και αν κάποιος, προσπαθώντας να τον αποτρέψει, πει και τώρα: «ίλεώς σοι, Κύριε», θα του πει πάλι: «ύπαγε οπίσω μου, σατανά».

Διότι η ένσαρκη παρουσία δεν έγινε φαινομενικά, αλλά όπως ακριβώς ένας μεγάλος βασιλιάς που διεξάγει πόλεμο εναντίον ενός κατώτερου και γνωρίζει ότι ο εχθρός του, εάν τον δει να έρχεται με δύναμη και πολλή ισχύ, θα παραιτηθεί, θα τραπεί σε φυγή και θα αφανίσει πολλές χώρες των υπηκόων του, και γι' αυτόν τον λόγο επινοεί με τη δική του σοφία προφάσεις, γυρίζοντας τα νώτα και υποχωρώντας, μέχρις ότου ο εχθρός, παίρνοντας θάρρος, του επιτεθεί θεωρώντας τον βασιλιά δειλό και αδύναμο, και τον καταδιώξει, οπότε ο βασιλιάς, στρεφόμενος αιφνιδίως με τη δύναμή του, καθιστά πλήρως υποχείριό του τον αδύναμο αντίπαλο. Έτσι και ο Κύριός μας δεν φοβήθηκε τον θάνατο, Αυτός που πριν φτάσει στο Πάθος προμήνυσε κατά την οδοιπορία ότι ο Υιός του Ανθρώπου πρόκειται να παραδοθεί, να σταυρωθεί και την τρίτη ημέρα να αναστηθεί. Και όταν ο Πέτρος έλεγε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε· δεν θα σου συμβεί αυτό», τον επιτίμησε λέγοντας: «Πήγαινε πίσω μου, σατανά, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Εκείνος λοιπόν που προέλεγε αυτά και είχε έλθει ακριβώς για αυτόν τον λόγο, πώς γίνεται αργότερα να προσεύχεται να παρέλθει το ποτήριο, για να μην το πιει;

Αλλά, για να αφήσουμε όλους εκείνους που έζησαν πριν από τον νόμο και υπό τον νόμο, ο ίδιος ο Κύριος, για τον οποίο υπάρχουν τα πάντα και μέσω του οποίου έγιναν τα πάντα, δεν έλεγε πριν από τον Σταυρό: όποιος δεν σηκώνει τον σταυρό του και δεν με ακολουθεί, δεν είναι άξιός μου; Βλέπετε πώς, ακόμη και πριν στηθεί ο Σταυρός, ο Σταυρός ήταν αυτός που έσωζε; Αλλά και όταν ο Κύριος προέλεγε στους μαθητές με παρρησία το πάθος Του και τον θάνατο μέσω του Σταυρού, ο Πέτρος, ακούγοντάς το, δεν το άντεξε, αλλά επειδή γνώριζε ότι έχει την εξουσία, Τον παρακαλούσε λέγοντας: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό». Εκείνον μεν τον επέπληξε επειδή σε αυτό το θέμα σκεφτόταν ανθρώπινα και όχι θεϊκά, και αφού προσκάλεσε το πλήθος μαζί με τους μαθητές Του, τους είπε: «Όποιος θέλει να με ακολουθήσει, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθεί· διότι όποιος θέλει να σώσει τη ζωή του, θα την χάσει, ενώ όποιος χάσει τη ζωή του εξαιτίας μου και του ευαγγελίου, αυτός θα τη σώσει».

Αυτός, με τον πλούτο της πίστης του, αφού δέχθηκε την αποκάλυψη από τον Θεό και Πατέρα, ανακήρυξε τρανά τον Χριστό ως Υιό του Ζώντος Θεού και επιβεβαίωσε την αλήθεια των δύο φύσεων. Αυτός, φλεγόμενος από τον πόθο για τον Διδάσκαλο, όταν ο Ιησούς προανήγγειλε εκ των προτέρων τα σχετικά με το πάθος Του, είπε: «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί ποτέ αυτό». Και αφού επιτιμήθηκε ότι συλλογίζεται τα ανθρώπινα και όχι τα του Θεού, διδάχθηκε τη σιωπή για το ζήτημα αυτό.

Διότι, επειδή του μιλούσε για τον σταυρό και την ανάσταση, μη γνωρίζοντας το βάθος των λεγομένων, ούτε το απόκρυφο νόημα των δογμάτων, ούτε τη σωτηρία που επρόκειτο να περιλάβει την οικουμένη, τον πήρε ιδιαιτέρως και του έλεγε: «Ο Θεός να σε σπλαγχνιστεί, Κύριε· δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό». Βλέπεις πώς δεν γνώριζαν τίποτα σαφές ούτε καν για την ανάσταση; Και αυτό ακριβώς επισημαίνοντας ο Ευαγγελιστής έλεγε: «Διότι δεν γνώριζαν ακόμη ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί εκ νεκρών». Αυτοί δε, εφόσον δεν κατανοούσαν αυτά, πολύ περισσότερο αγνοούσαν τα υπόλοιπα· όπως τα σχετικά με την άνω βασιλεία, τη δική μας απαρχή και την ανάληψη στον ουρανό, και ήταν ακόμη προσκολλημένοι στα γήινα, μη μπορώντας ακόμη να πετάξουν ψηλά.

Διότι και την ονομασία του από εκεί την έλαβε, εξαιτίας του ακλόνητου και ασάλευτου της πίστεώς του· και όταν ρωτήθηκαν όλοι μαζί, προτρέχοντας των άλλων, λέει: Εσύ είσαι ο Χριστός, ο Υιός του Θεού του ζώντος· τότε που του εμπιστεύθηκε και τα κλειδιά των ουρανών. Και στο όρος φαίνεται να ομιλεί μόνος του, και όταν μιλούσε περί του σταυρού, ενώ οι άλλοι σιωπούσαν, αυτός λέει: Ίλεώς σοι. Αυτά δε τα λόγια, αν και δεν προέρχονταν από ώριμη σκέψη, ήταν ωστόσο έκφραση ζέουσας αγάπης.

Αλλά το ζητούμενο είναι το εξής: Πώς οι μαθητές δεν γνώριζαν ότι έπρεπε αυτός να αναστηθεί από τους νεκρούς; Διότι δεν είχαν ακόμη αξιωθεί τη χάρη του Πνεύματος. Γι' αυτό, αν και άκουγαν συνεχώς τους λόγους περί αναστάσεως, δεν κατανοούσαν τίποτα, αλλά συλλογίζονταν μέσα τους τι άραγε να σημαίνει αυτό. Διότι ήταν πολύ ξένο και παράδοξο αυτό που λεγόταν, το να μπορεί δηλαδή κάποιος να αναστήσει τον εαυτό του, και να τον αναστήσει με αυτόν τον τρόπο. Για τον λόγο αυτό επιπλήχθηκε και ο Πέτρος, επειδή, μη γνωρίζοντας τίποτα περί της αναστάσεως, έλεγε: «Ίλεώς σοι». Ούτε και ο Χριστός τους το αποκάλυψε αυτό με σαφήνεια πριν από το γεγονός, ώστε να μη σκανδαλιστούν στην αρχή δυσπιστώντας στα λεγόμενα εξαιτίας του εξαιρετικά παράδοξου χαρακτήρα τους, αλλά και επειδή δεν γνώριζαν ακόμη με σαφήνεια ποιος πραγματικά είναι. Διότι κανείς δεν θα δυσπιστούσε σε όσα διατρανώνονται μέσα από τα ίδια τα γεγονότα· όμως, σε όσα διατυπώνονται μόνο με λόγια, ήταν φυσικό κάποιοι να δυσπιστούν.

Διότι είχε βέβαια τη δύναμη να αναχαιτίσει αυτούς που του επιτίθονταν, αλλά δεν ήθελε να το κάνει αυτό συνεχώς, ώστε να μην αμφισβητηθεί η οικονομία της σαρκός. Επειδή, εάν ενώ τον συνελάμβαναν εκείνος συνεχώς διέφευγε, αυτό θα κινούσε τις υποψίες πολλών. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο οικονομούσε τις περισσότερες καταστάσεις με πιο ανθρώπινο τρόπο. Διότι, όπως ακριβώς ήθελε να γίνει πιστευτό ότι ήταν Θεός, έτσι ήθελε να γίνει πιστευτό ότι, όντας Θεός, έφερε σάρκα. Γι' αυτόν τον λόγο, και μετά την ανάσταση, έλεγε προς τον μαθητή: «Ψηλάφησε και δες, διότι το πνεύμα δεν έχει σάρκα και οστά». Γι' αυτόν τον λόγο επιτίμησε και τον Πέτρο, όταν του είπε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό». Τόσο πολύ σπουδαίο ήταν για εκείνον αυτό το ζήτημα.

Τι κάνει, λοιπόν, ο Πέτρος; Εξακολουθεί να τον εμποδίζει και λέει: «Ποτέ δεν πρόκειται να πλύνεις τα πόδια μου στον αιώνα». Τι κάνεις, Πέτρε; Δεν θυμάσαι τα προηγούμενα λόγια; Δεν είπες: «Ίλεώς σοι», και άκουσες: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά»; Και ούτε έτσι συνετίζεσαι, αλλά είσαι ακόμη τόσο ορμητικός; Ναι, λέει· διότι αυτό που συμβαίνει είναι πολύ μεγάλο και γεμάτο από κατάπληξη. Επειδή, λοιπόν, από πολλή αγάπη το έπραττε αυτό εκείνος, με την ίδια αυτή αγάπη τον δαμάζει πάλι και ο Χριστός· όπως ακριβώς, δηλαδή, και τότε τον είχε επιτιμήσει σφοδρά λέγοντάς του: «Είσαι σκάνδαλο για εμένα», έτσι και εδώ του λέει: «Εάν δεν σε πλύνω, δεν έχεις μέρος μαζί μου». Τι αποκρίνεται, λοιπόν, ο θερμός και διακαής; «Κύριε, όχι μόνο τα πόδια μου, αλλά και τα χέρια και το κεφάλι». Και κατά την άρνησή του είναι σφοδρός, και κατά τη συγκατάθεσή του γίνεται ακόμη σφοδρότερος· και τα δύο, όμως, πηγάζουν από την αγάπη.

Επομένως, θα κατανοήσεις από την ίδια την εμπειρία σου ότι η δική σου αγάπη δεν είναι τίποτα, εάν δεν παρίσταται η άνωθεν ενίσχυση. Από αυτό γίνεται φανερό ότι και εκείνη την πτώση την παραχώρησε από ενδιαφέρον γι' αυτόν. Διότι ήθελε μεν να τον παιδαγωγήσει και με τα προηγούμενα· επειδή, όμως, εκείνος επέμενε στην ορμητικότητά του, ο Ίδιος δεν τον έριξε ούτε τον ώθησε στην άρνηση, αλλά τον άφησε αβοήθητο, ώστε να μάθει τη δική του αδυναμία. Είπε ότι πρέπει να παραδοθεί, και εκείνος του λέει: «Ο Θεός να σε φυλάξει· δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό». Επιτιμήθηκε και δεν παιδαγωγήθηκε· αλλά πάλι, όταν ο Χριστός ήθελε να του νίψει τα πόδια, λέει: «Ποτέ δεν θα μου νίψεις τα πόδια εις τον αιώνα». Ακούγοντας πάλι το «Δεν μπορείς τώρα να με ακολουθήσεις», λέει: «Ακόμη και αν όλοι σε αρνηθούν, εγώ δεν θα σε αρνηθώ». Επειδή λοιπόν ήταν φυσικό να κυριευθεί από αλαζονεία συνηθίζοντας να του αντιλέγει, τον παιδαγωγεί πλέον στο να μην του εναντιώνεται.

Αλλά δεν κατανόησαν, αντιθέτως ο λόγος ήταν καλυμμένος από αυτούς· και φοβούνταν να τον ρωτήσουν· όχι για το αν θα πεθάνει, αλλά πώς και με ποιον τρόπο, και τι επιτέλους είναι αυτό το μυστήριο. Διότι ούτε καν γνώριζαν τι ακριβώς σημαίνει αυτή καθαυτή η ανάσταση, και θεωρούσαν ότι ήταν πολύ καλύτερο το να μην πεθάνει. Γι' αυτόν τον λόγο, ενώ οι άλλοι θορυβούνταν και απορούσαν, πάλι ο Πέτρος, όντας θερμός, μόνος αυτός τολμά να συζητήσει γι' αυτά· και ούτε αυτός με παρρησία, αλλά αφού τον πήρε ιδιαιτέρως· δηλαδή, έχοντας αποχωριστεί από τους υπόλοιπους μαθητές, του λέει: «Ἵλεώς σοι, Κύριε, ποτέ δεν θα σου συμβεί αυτό». Τι είναι πάλι αυτό; Εκείνος που αξιώθηκε της αποκάλυψης, εκείνος που μακαρίστηκε, αυτός τόσο γρήγορα ξέπεσε και έσφαλε, ώστε να φοβηθεί το πάθος; Και τι το παράξενο να το πάθει αυτό εκείνος που δεν δέχθηκε αποκάλυψη για τα ζητήματα αυτά; Διότι, για να μάθεις ότι ούτε και εκείνα τα είπε από μόνος του, δες πώς σε τούτα που δεν του αποκαλύφθηκαν ταράζεται και σαστίζει, και αν και τα ακούει αναρίθμητες φορές δεν κατανοεί τι ακριβώς είναι αυτό που λέγεται. Επειδή, το ότι μεν είναι Υιός του Θεού το έμαθε· το τι ακριβώς όμως είναι το μυστήριο του σταυρού και της ανάστασης, δεν του είχε γίνει ακόμη φανερό. Διότι, όπως αναφέρει, ο λόγος ήταν καλυμμένος από αυτούς. Βλέπεις ότι δικαίως τους παρήγγειλε να μην το φανερώσουν στους άλλους; Διότι, αν αυτούς που ήταν αναγκαίο να το μάθουν τους θορύβησε τόσο πολύ, τι θα πάθαιναν οι υπόλοιποι;

ΟΜΙΛΙΑ ΝΕ'. Τότε ο Ιησούς είπε στους μαθητές του: «Εάν κάποιος θέλει να έλθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί». α'. Τότε· πότε; Όταν ο Πέτρος είπε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· και άκουσε: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά». Διότι δεν αρκέστηκε μόνο στην επιτίμηση, αλλά, θέλοντας εκ περισσού να δείξει και το άτοπο των λόγων του Πέτρου και το κέρδος που προέρχεται από το πάθος, λέει: Εσύ μου λες, «Ο Θεός να σε φυλάξει, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό»· εγώ όμως σου λέω, ότι όχι μόνο το να με εμποδίζεις και να δυσανασχετείς για το πάθος μου είναι επιβλαβές και ολέθριο για σένα, αλλά ότι ούτε να σωθείς θα μπορέσεις, εάν δεν είσαι και εσύ ο ίδιος πάντοτε προετοιμασμένος να πεθάνεις.

Διότι ούτε από την αρχή τους το είπε, για να μην τους ταράξει· ούτε ακριβώς τη στιγμή του γεγονότος, για να μην τους θορυβήσει και τότε· αλλά όταν απέκτησαν επαρκή πείρα της δυνάμεώς του, όταν έδωσε τις μεγάλες υποσχέσεις περί της αιώνιας ζωής, τότε εισάγει και τον λόγο περί αυτών, και μία και δύο και πολλές φορές, συνυφαίνοντάς τον με τα θαύματα και τις διδασκαλίες. Άλλος δε ευαγγελιστής λέει ότι παρουσίαζε ως μάρτυρες και τους προφήτες· άλλος πάλι λέει ότι ούτε και αυτοί κατανοούσαν τα λεγόμενα, αλλά ήταν κρυμμένος ο λόγος από αυτούς, και ότι τον ακολουθούσαν γεμάτοι θάμβος. Επομένως έχει αναιρεθεί, λέει κάποιος, το όφελος της προφητείας. Διότι, εάν δεν κατανοούσαν αυτά που άκουσαν, δεν μπορούσαν και να προσδοκούν κάτι· και εφόσον δεν προσδοκούσαν, δεν μπορούσαν ούτε να προετοιμάζονται με τις ελπίδες. Εγώ όμως προβάλλω και ένα άλλο ερώτημα πιο δύσκολο από αυτό: εάν δεν καταλάβαιναν, πώς λυπούνταν; Διότι κάποιος άλλος ευαγγελιστής λέει ότι λυπούνταν. Εάν λοιπόν δεν ήξεραν, πώς λυπούνταν; Πώς ο Πέτρος έλεγε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, δεν θα σου συμβεί αυτό»; Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; Ότι θα πεθάνει το γνώριζαν, έστω και αν δεν κατανοούσαν σαφώς το μυστήριο της οικονομίας· αλλά ούτε την ανάσταση κατανοούσαν σαφώς, ούτε αυτά που επρόκειτο να κατορθώσει· και αυτό ακριβώς ήταν κρυμμένο από αυτούς. Γι' αυτόν τον λόγο και πονούσαν. Διότι είδαν βέβαια άλλους να ανασταίνονται από άλλους· αλλά κάποιον να ανασταίνει ο ίδιος τον εαυτό του, και να ανασταίνεται με τέτοιον τρόπο ώστε να μην πεθάνει ποτέ πλέον στο εξής, δεν είχαν δει ποτέ.

Διότι και όταν ο Χριστός είπε: «Θα παραδώσουν τον Υιό του ανθρώπου, και θα τον μαστιγώσουν, και θα τον σταυρώσουν», αυτός λέει: «Ίλεώς σοι, Κύριε· ποτέ δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό». Διότι ας μην εξετάσουμε το γεγονός ότι η απάντηση ήταν απερίσκεπτη, αλλά το ότι προερχόταν από γνήσιο και φλογερό πόθο. Πάλι, ανέβηκε στο όρος και μεταμορφώθηκε· εμφανίστηκε εκεί ανάμεσά τους ο Ηλίας και ο Μωυσής να συνομιλούν. Πάλι και εκεί ο Πέτρος λέει: «Αν θέλεις, ας στήσουμε εδώ τρεις σκηνές».

Ας πούμε λοιπόν προς αυτόν, όχι ως τέλειοι, αλλά ως νήπια: Γιατί, Κύριε, ενώ ήλθες για να πάθεις υπέρ ημών, ενώ ήλθες για να σταυρωθείς, δειλιάζεις και προσεύχεσαι λέγοντας: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριον τούτο; Εάν εκένωσες τον εαυτόν σου λαμβάνοντας μορφή δούλου, χωρίς να σε αναγκάσει κανείς, γιατί τώρα παρακαλείς άλλον και λέγεις: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει το ποτήριον τούτο; Και όμως, διακατεχόσουν από σφοδρή επιθυμία και έσπευδες να πιεις το ποτήριον τούτο. Διότι έλεγες: Έχω να βαπτισθώ ένα βάπτισμα· και πόσο διακατέχομαι από αγωνία, έως ότου το πιω; Και εσύ, που διακατέχεσαι από αγωνία και σπεύδεις να το πιεις, το αποφεύγεις και λέγεις: Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει το ποτήριον τούτο. Μήπως αγνοούσες ότι επρόκειτο να υπομείνεις θάνατο υπέρ ημών; Και όμως, εσύ έλεγες ότι: Πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να παραδοθεί και να σταυρωθεί και την τρίτη ημέρα να αναστηθεί. Γιατί λοιπόν, φθάνοντας πλησίον του σταυρού, το αποφεύγεις και λέγεις: Εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει το ποτήριον τούτο; Και εάν ήθελες αυτό, γιατί επέπληξες τον μαθητή σου Πέτρο όταν προσπαθούσε να σε εμποδίσει; Διότι έλεγες: Πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να σταυρωθεί και να ταφεί και την τρίτη ημέρα να αναστηθεί.

Έλεγε δε και ο Πέτρος: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, ποτέ δεν θα σου συμβεί αυτό»· στον οποίο, αγανακτισμένος, είπες: «Ύπαγε οπίσω μου, σατανά· μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Εάν, λοιπόν, τον επιτίμησες τότε, επειδή μιλούσε ανθρώπινα, γιατί τώρα επιζητείς αυτό που τότε εκείνος προσπαθούσε να αποτρέψει, και λες: «Πατέρα, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει αυτό το ποτήριον»;

Διότι δεν θα βρεθεί απλώς να αγνοεί, αλλά και να αποφεύγει τον σταυρό· διότι αυτό που λέει είναι το εξής: «Εάν είναι εφικτό», λέει, «ας μην περιπέσω στο να σταυρωθώ, ούτε να θανατωθώ». Και όμως, τον Πέτρο, τον κορυφαίο των αποστόλων, όταν του είπε αυτό, δηλαδή «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», τον επιτίμησε τόσο σφοδρά, ώστε να του πει: «Πήγαινε πίσω μου, Σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων»· παρόλο που λίγο πριν τον είχε μακαρίσει. Αλλά τόσο άτοπο του φαινόταν το να μη σταυρωθεί, ώστε εκείνον που δέχθηκε την αποκάλυψη από τον Πατέρα, ο οποίος μακαρίστηκε και έλαβε τα κλειδιά των ουρανών, τον αποκάλεσε Σατανά και σκάνδαλο, και τον κατηγόρησε ότι δεν φρονεί τα του Θεού, επειδή του είπε: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό, το να σταυρωθείς». Αυτός λοιπόν που επέπληξε τόσο βαριά τον μαθητή και εξαπέλυσε εναντίον του τέτοια επίθεση, ώστε να τον αποκαλέσει και Σατανά μετά από τόσα εγκώμια, επειδή του έλεγε «μη σταυρωθείς», πώς θα ήθελε ο ίδιος να μη σταυρωθεί; Και πώς έπειτα από αυτά, σκιαγραφώντας την εικόνα του καλού ποιμένα, δήλωσε πως το κατεξοχήν δείγμα της αρετής του είναι το να σφαγιάζεται υπέρ των προβάτων, λέγοντας τα εξής: «Εγώ είμαι ο ποιμένας ο καλός· ο ποιμένας ο καλός θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων»;

6. Πού είναι λοιπόν αυτοί που λένε ότι και Αυτός ονομάζεται Υιός και εμείς υιοί, και εξαιτίας της κοινής ονομασίας επιχειρούν να Τον υποβιβάσουν στη δική μας ευτέλεια; Διότι ιδού, και Εκείνος ονομάζεται αμνός, και το ζώο αμνός, και το όνομα μεν είναι ένα, αλλά η απόσταση ανάμεσα στις δύο φύσεις είναι άπειρη. Όπως, λοιπόν, όταν ακούς εδώ την κοινή ονομασία δεν φαντάζεσαι καμία ισότητα, έτσι ακριβώς και όταν ακούς για τον Υιό και τους υιούς, μην υποβιβάζεις τον Μονογενή στη δική σου ευτέλεια. Αλλά τι ανάγκη υπάρχει να μιλάμε για τα ολοφάνερα; Διότι, εάν η προσευχή αυτή αποτελεί έκφραση της Θεότητάς Του, θα βρεθεί ο Ίδιος να περιπίπτει σε αντιφάσεις, να αντιλέγει και να συγκρούεται με τον εαυτό Του. Επειδή Αυτός που είπε εδώ: «Πάτερ, εάν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα το ποτήριον τούτο», και δίσταζε και δειλίαζε μπροστά στο πάθος, αλλού, αφού είχε πει ότι πρέπει ο Υιός του ανθρώπου να παραδοθεί και να μαστιγωθεί, όταν άκουσε τον Πέτρο να λέει: «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό», τον επιτίμησε τόσο σφοδρά, ώστε να του πει: «Ύπαγε οπίσω μου, Σατανά· είσαι σκάνδαλο για εμένα, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων». Και τούτο, παρόλο που λίγο νωρίτερα τον είχε επαινέσει και τον είχε μακαρίσει, εντούτοις τον αποκάλεσε Σατανά, όχι επειδή ήθελε να προσβάλει τον Απόστολο, αλλά επειδή ήθελε να δείξει μέσω αυτής της βαριάς έκφρασης ότι τα λεγόμενά του δεν ήταν σύμφωνα με το δικό Του θέλημα, αλλά ήταν τόσο ξένα προς αυτό, ώστε δεν δίστασε να ονομάσει Σατανά εκείνον που τα είπε, παρόλο που ήταν ο Πέτρος.

«Αλλ’ εάν αγαθοποιώντας και πάσχοντας δείχνετε υπομονή, αυτό αποτελεί χάρη ενώπιον του Θεού, διότι και ο Χριστός πέθανε υπέρ ημών, αφήνοντάς μας υπόδειγμα για να ακολουθήσετε τα ίχνη του.» Επομένως, ο Χριστός δεν είναι μόνο άνθρωπος ούτε γυμνός Θεός, αλλά, όντας σεσαρκωμένος Θεός, «κατά τις ημέρες της σαρκός του» και έπαθε και έπραξε αυτά, «αφήνοντάς μας υπόδειγμα», επειδή ακριβώς επιπλήττει τον Πέτρο που του είπε: «Ο Θεός να σε ελεήσει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί ποτέ αυτό», όταν τους προέλεγε το Πάθος.

Αλλά ελάτε λοιπόν, ελάτε, όσο μας είναι εφικτό ας ενατενίσουμε τη δόξα της θείας μεταμορφώσεως. «Και έλαμψε», λέει, «το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως», και τους έδειξε μερικώς τι σημαίνει το να έλθει με την πατρική δόξα, ώστε από αυτό το μέρος και της δόξας εκείνης, με την οποία είπε ότι θα έλθει, να κατανοήσουν, όσο ήταν δυνατό, το άρρητο. «Και ιδού, εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας να συνομιλούν μαζί του». Και ποια ήταν αυτά για τα οποία εμφανίστηκαν να συνομιλούν μαζί του; «Την έξοδό του», λέει ο θείος Λουκάς, «την οποία επρόκειτο να εκπληρώσει στην Ιερουσαλήμ»· όχι επειδή ο ίδιος δεν γνώριζε τη δική του έξοδο, αλλά για να ακούσουν οι μαθητές του τη θεία απόφαση περί του θείου πάθους και να μη λένε πλέον «Ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό». Αλλά και αφού άκουσαν αυτήν τη θεία απόφαση περί του θείου πάθους από τους προφήτες, ούτε και έτσι, στο μέτρο που εξαρτάται από αυτούς, επιτρέπουν στον Διδάσκαλο να αναχωρήσει εκεί, όπου είπε ότι θα υπομείνει το εκούσιο πάθος, αλλά «Κύριε, είναι καλό», λέει ο Πέτρος, «να μείνουμε εμείς εδώ», δηλαδή εκεί όπου δεν είναι παρόντες Φαρισαίοι και γραμματείς και άνομοι πρεσβύτεροι, αλλά ο Μωυσής και ο Ηλίας και πολλή ησυχία και τόπος εντελώς γαλήνιος. «Κύριε, είναι καλό να μείνουμε εμείς εδώ· και αν θέλεις, ας φτιάξουμε τρεις σκηνές, μία για σένα, μία για τον Μωυσή και μία για τον Ηλία».

Ας δούμε λοιπόν, αν —όπως ακριβώς για τη θυσία που ήταν προτύπωση δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό που έχει ήδη καθαγιαστεί και συντελεστεί, είναι δυνατόν με κάποιον τρόπο να συνεχίζει να συντελείται, ή, όπως εσύ λες, να προσφέρεται, διότι ίσως και εσύ κατανοείς ότι δεν υπάρχει καμία διαφορά να πει κανείς καθαγιάζεται ή προσφέρεται, αφού άλλωστε ο καθαγιασμός δεν είναι τίποτε άλλο παρά η προσφορά— έτσι και για την αληθινή θυσία του αίματος του Σωτήρα, το οποίο, αν και είναι ενωμένο με τη θεότητά Του και αχώριστο από αυτήν σύμφωνα με τη μία υπόσταση, ωστόσο δεν είχε ακόμη θυσιαστεί πριν από τον σταυρό, δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό προσφέρεται σύμφωνα με τον δικό σου παραλογισμό; Εάν δεν έχει ακόμη προσφερθεί, πώς απαγορεύεις να λέγεται ότι προσφέρεται; Ή μήπως θέλεις και εσύ, όπως ο Πέτρος, ο οποίος προφανώς δεν κατανοούσε ακόμη τη δύναμη του μυστηρίου, και λέγοντας «Ίλεώς σοι, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό», επιχειρώντας να αποτρέψει το πάθος, να επιτιμηθείς και να ακούσεις από τον Σωτήρα το «Ύπαγε οπίσω μου σατανά»; Βλέπεις ότι αγνοείς αυτά που υποσχέθηκες να διδάξεις; Βλέπεις πώς σε κανένα χρήσιμο αποτέλεσμα δεν σε οδήγησε η διαίρεση των τεσσάρων ονομάτων;

Ποιος ποτέ ξεστόμισε τέτοια φλυαρία; Αλλά αυτό, επειδή είναι τόσο άτοπο, ας παραλειφθεί. Ας δούμε λοιπόν αν, όπως για τη θυσία που αποτελεί τύπο δεν μπορεί να ειπωθεί ότι αυτό που έχει ήδη καθαγιαστεί και συντελεστεί είναι δυνατόν να συντελείται ακόμη, έτσι και για την αληθινή θυσία του αίματος του Σωτήρος, το οποίο, μολονότι έχει ενωθεί με τη θεότητά του καθ’ υπόστασιν, εντούτοις δεν είχε ακόμη θυσιαστεί πριν από τον Σταυρό, δεν μπορεί να λεχθεί ότι αυτό προσφέρεται. Αν λοιπόν δεν έχει ακόμη προσφερθεί, πώς εσύ απαγορεύεις την προσφορά του; Ή μήπως θέλεις, κατά το παράδειγμα του Πέτρου, ο οποίος δεν κατανοούσε ακόμη τη δύναμη του μυστηρίου, και λέγοντας «ο Θεός να σε φυλάξει, Κύριε, δεν θα σου συμβεί αυτό» απέτρεπε το πάθος, να επιτιμηθείς και εσύ και να ακούσεις από τον Σωτήρα «ύπαγε οπίσω μου, σατανά»; Βλέπεις πώς αγνοείς αυτά που διακήρυξες ότι θα διδάξεις; Πώς όλα σου τα επιχειρήματα καταρρέουν και ανατρέπονται στο αντίθετο; Διότι μάλλον επιβάλλεται όχι μόνο να το λέμε, αλλά και να το ζητούμε με προσευχή, και τότε και τώρα. Τότε μεν για την εφάπαξ προσφορά του σωτήριου αίματος, η οποία είχε προοριστεί προ καταβολής κόσμου· τώρα δε για τη διηνεκή και αιώνια εμφάνισή του στο άνω θυσιαστήριο, προκειμένου να έχουμε μέσω αυτού τη λύτρωση, την άφεση των αμαρτιών.

Προλέγει σε αυτούς το πάθος, ώστε να μην σκανδαλιστούν εάν έλθει απροσδόκητα, νομίζοντας ότι έπαθε παρά τη θέλησή Του και χωρίς να το γνωρίζει. Διότι, αφού άκουσαν μέσω της ομολογίας του Πέτρου ότι είναι ο Υιός του Θεού, τότε τους αποκαλύπτει και τα σχετικά με το πάθος. Και μετά τα λυπηρά, προσθέτει και το χαρμόσυνο, δηλαδή το ότι θα αναστηθεί την τρίτη ημέρα. «Και αφού τον πήρε ιδιαιτέρως ο Πέτρος, άρχισε να τον επιτιμά, λέγοντας: Ίλεως να είναι σε σένα ο Θεός, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό.» Σε ό,τι μεν του αποκαλύφθηκε, ο Πέτρος ομολόγησε ορθά, σε ό,τι δε δεν του αποκαλύφθηκε, έσφαλε· για να μάθουμε ότι χωρίς τον Θεό δεν θα μπορούσε να εκφράσει ούτε εκείνο το μεγάλο. Επειδή, λοιπόν, ο Πέτρος δεν ήθελε να πάθει ο Χριστός και αγνοούσε το μυστήριο της αναστάσεως, λέει: Ίλεως να είναι σε σένα ο Θεός, Κύριε, δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό. «Εκείνος δε, αφού στράφηκε, είπε στον Πέτρο: Πήγαινε πίσω μου, σατανά, μου είσαι σκάνδαλο, διότι δεν φρονείς τα του Θεού, αλλά τα των ανθρώπων.» Όταν, από τη μια, ο Πέτρος μιλούσε ορθά, ο Χριστός τον μακαρίζει, όταν όμως δείλιασε παράλογα και δεν ήθελε να πάθει Εκείνος, τον επέπληξε, λέγοντας: Πήγαινε πίσω μου, σατανά. Σατανάς εξάλλου ονομάζεται ο αντιτιθέμενος. Πήγαινε, λοιπόν, πίσω μου, δηλαδή, μην αντιστέκεσαι, αλλά ακολούθησε το θέλημά μου.