Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 17:13

Σας λέω δε, ότι ο Ηλίας ήδη ήρθε, και δεν τον αναγνώρισαν, αλλά έκαναν σε αυτόν όσα θέλησαν. Έτσι και ο Υιός του ανθρώπου πρόκειται να πάθει από αυτούς. Τότε κατάλαβαν ότι τους μίλησε για τον Ιωάννη. Αν και ούτε οι γραμματείς το είπαν αυτό, ούτε οι Γραφές· αλλά επειδή πλέον είχαν γίνει πιο οξυδερκείς και πιο προσεκτικοί σε όσα λέγονταν, γρήγορα το κατανόησαν. Από πού όμως το κατάλαβαν αυτό οι μαθητές; Τους είχε ήδη πει προηγουμένως: «Αυτός είναι ο Ηλίας που πρόκειται να έρθει»· εδώ όμως λέει ότι «Ήρθε»· και πάλι ότι «ο Ηλίας έρχεται και θα τα αποκαταστήσει όλα». Αλλά μη θορυβηθείς, ούτε να νομίσεις ότι ο λόγος είναι πεπλανημένος, αν άλλοτε μεν είπε ότι θα έρθει, και άλλοτε ότι έχει ήδη έρθει. Διότι όλα αυτά είναι αληθινά.

Γι' αυτό και ο δικός μας Χριστός είχε πει τότε στη γη σε εκείνους που έλεγαν ότι πριν από τον Χριστό πρέπει να έρθει ο Ηλίας: Ο Ηλίας βέβαια θα έρθει και θα αποκαταστήσει τα πάντα· σας λέω όμως ότι ο Ηλίας ήδη ήρθε, και δεν τον αναγνώρισαν, αλλά του έκαναν όσα ήθελαν. Και έχει γραφτεί ότι: Τότε κατάλαβαν οι μαθητές ότι τους μίλησε για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.

Ματθ. 17, 11-13. Ο Ιωάννης είναι ο Ηλίας όχι ως προς το όνομα, αλλά ως προς την παρόμοια δράση. Διότι και οι δύο υπήρξαν πρόδρομοι της Δεσποτικής παρουσίας, αν και ο μεν της πρώτης, ενώ ο δε της δεύτερης, και επειδή και στα υπόλοιπα είχαν πολλή ομοιότητα. Διότι καθένας από αυτούς απέφυγε τους θορύβους, τις πόλεις, τα δικαστήρια και όλο το πλήθος που βρίσκεται εκεί. Ο Ηλίας κατοικούσε στον Κάρμηλο, ο Ιωάννης διέμενε στην έρημο. Ακτήμονα βίο επιδίωκε ο Ιωάννης, αμέριμνο τον είχε ο Ηλίας μη φροντίζοντας ούτε για την καθημερινή τροφή, και οι δύο υπήρξαν φύλακες της παρθενίας, και επομένως η ομοιότητά τους είναι μεγάλη. Γι' αυτό, όχι μόνο τώρα ο Ιωάννης παραλληλίζεται με την ομοιότητα του Ηλία, αλλά και αλλού πολύ πιο εμφατικά, όπως έχει ειπωθεί προηγουμένως: «Αυτός είναι ο Ηλίας, που πρόκειται να έλθει». Διότι και αυτό φανερώνει ότι ο Ιωάννης ταυτίζεται με τον Ηλία που πρόκειται να έλθει, ως προς την ομοιότητα και την ταυτότητα της διακονίας τους. Διότι, όπως είπα, και οι δύο είναι πρόδρομοι της Δεσποτικής παρουσίας, τόσο κατά την ομοιότητα όσο και κατά την εξοικείωση με την αξιοθαύμαστη πολιτεία. Όταν λοιπόν λέει «Ο Ηλίας μεν έρχεται και θα αποκαταστήσει», εννοεί τον Ηλία που είναι και στην πραγματικότητα και στο όνομα. Όταν όμως λέει «Ο Ηλίας ήδη ήλθε», ονομάζει μεν τον Ιωάννη ως προς το όνομα, αλλά τον θεωρεί Ηλία ως προς το έργο, δείχνοντας την ομοιότητα που έχουν μεταξύ τους.

«Σας λέω όμως ότι ο Ηλίας ήδη ήρθε, και δεν τον αναγνώρισαν, αλλά του έκαναν όσα ήθελαν. Έτσι και ο Υιός του ανθρώπου πρόκειται να πάθει από αυτούς. Τότε κατάλαβαν οι μαθητές, ότι τους μίλησε για τον Ιωάννη τον Βαπτιστή.» Με το να πει ότι ο Ηλίας βέβαια έρχεται, δείχνει ότι δεν έχει έρθει ακόμα, αλλά θα έρθει ως πρόδρομος της δεύτερης παρουσίας, και θα αποκαταστήσει στην πίστη του Χριστού όλους τους Εβραίους που θα βρεθούν να είναι πειθήνιοι, επαναφέροντάς τους σαν σε πατρική κληρονομιά από την οποία είχαν εκπέσει. Ενώ με το να πει ότι ο Ηλίας ήδη ήρθε, εννοεί τον Πρόδρομο Ιωάννη. Και του έκαναν όσα ήθελαν με το να τον φονεύσουν. διότι εφόσον επέτρεψαν στον Ηρώδη να τον φονεύσει, ενώ μπορούσαν να τον εμποδίσουν, εκείνοι είναι που τον φόνευσαν. Τότε λοιπόν, έχοντας γίνει πιο οξυδερκείς, οι μαθητές κατάλαβαν ότι ονόμασε τον Ιωάννη Ηλία, επειδή αυτός έγινε πρόδρομος της πρώτης παρουσίας, όπως ακριβώς εκείνος θα είναι της δεύτερης. «Και όταν ήρθαν προς το πλήθος, τον πλησίασε ένας άνθρωπος πέφτοντας στα γόνατα μπροστά του, και λέγοντας: Κύριε, ελέησε τον γιο μου, διότι σεληνιάζεται και υποφέρει πολύ. Διότι πολλές φορές πέφτει στη φωτιά, και πολλές φορές στο νερό.»