Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 17:2

Διότι το ότι δεν θα ήταν ανεκτή στα δικά μας μάτια η δόξα του αγίου σώματός Του, εάν ο Χριστός ήθελε να την φανερώσει πλήρως ακόμη και πριν αναβεί προς τον Πατέρα, θα το κατανοήσεις εύκολα, αναλογιζόμενος τη μεταμόρφωση που υποδείχθηκε κάποτε στους αγίους μαθητές πάνω στο όρος. Διότι γράφει ο μακάριος Ευαγγελιστής Ματθαίος ότι, αφού πήρε κάποτε μαζί Του «τον Πέτρο και τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό Του σαν αστραπή, και τα ιμάτιά Του έγιναν λευκά σαν το χιόνι», και αυτοί, μη μπορώντας να αντέξουν το θέαμα, έπεσαν κάτω. Με άκρα θεία οικονομία, λοιπόν, ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, μη έχοντας ακόμη μεταβάλει τον δικό Του ναό σύμφωνα με τη δόξα που του οφειλόταν και του άρμοζε, εμφανιζόταν ακόμη με την πρότερη μορφή, επειδή δεν ήθελε η πίστη της αναστάσεως να μεταφερθεί σε κάποια άλλη μορφή και σώμα, παρά σε εκείνο ακριβώς που έλαβε από την αγία Παρθένο, με το οποίο και σταυρώθηκε και πέθανε σύμφωνα με τις Γραφές, καθώς η δύναμη του θανάτου ενέργησε μόνο ενάντια στη σάρκα, από την οποία και τελικά εκδιώχθηκε. Διότι, αν δεν αναστήθηκε το νεκρωμένο σώμα Του, ποιος θάνατος νικήθηκε; Και πού εξασθένησε η κυριαρχία της φθοράς, εφόσον δεν πέθανε κανένα από τα λογικά κτίσματα, ούτε ψυχή, ούτε άγγελος, και πολύ περισσότερο ο ίδιος ο Θεός Λόγος;

Διότι, αφού παρέλαβε τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό του σαν αστραπή, ενώ τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το χιόνι. Όπως λοιπόν, αν και υποσχόταν ότι θα πράξει αυτά στον κατάλληλο καιρό, ενεργούσε τα επιμέρους και πριν από τον καθορισμένο χρόνο, σαν κάποιον αρραβώνα εκείνου του γενικότατου γεγονότος που αναμενόταν να συμβεί σε όλους, ώστε να γίνεται πιστευτός χωρίς καμία αμφιβολία· κατά τον ίδιο τρόπο, νομίζω, αφού είπε ότι θα στείλει σε εμάς τον Παράκλητο, όταν αναχωρήσει προς τον Πατέρα, και αφού όρισε τον καιρό αυτόν για τη χάρη που θα δοθεί σε όλους και για όλους, προσέφερε στους μαθητές μια απαρχή της επαγγελίας, για πολλούς εύλογους και αναγκαίους λόγους, τους οποίους προαναφέραμε.

Ματθ. 17, 2 Λέμε δε ότι η μεταμόρφωση πραγματοποιήθηκε όχι βέβαια με το να μεταβάλει το σώμα το ανθρώπινο σχήμα του, αλλά με το να το περιβάλει κάποια φωτεινή δόξα· διότι, παρόλο που το σώμα παρέμεινε στο ίδιο σχήμα, τα χαρακτηριστικά του χρωματίζονταν προς το ενδοξότερο μέσω ενός φωτεινού χρώματος.

Διότι ο Χριστός είναι το τέλος του νόμου και των προφητών. Κάτι τέτοιο λέμε ότι αποκαλύφθηκε στους αγίους αποστόλους κατά τον καιρό της Μεταμορφώσεως του Χριστού στο όρος. Επειδή είναι γραμμένο ότι: «Έπειτα από έξι ημέρες, παραλαμβάνει ο Ιησούς τον Πέτρο, και τον Ιάκωβο, και τον Ιωάννη τον αδελφό του, και τους αναβιβάζει ιδιαιτέρως σε ένα υψηλό όρος· και μεταμορφώθηκε ενώπιόν τους. Και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ιμάτιά του έγιναν λευκά σαν το φως».

Στο Λουκ. 9, 43 εξ. Όλα όσα έκανε ο Ιησούς, ήταν άξια θαυμασμού από όλους. Διότι σε κάθε ενέργειά του έλαμπε κάτι το εξαιρετικό και θείο, ώστε να αληθεύει η Γραφή που λέει: «Δόξα και μεγαλοπρέπεια θα επιθέσεις επάνω του». Αν και «όλοι» βέβαια «θαύμαζαν με όλα όσα έκανε» ο Ιησούς, ο ίδιος ωστόσο δεν είπε τα όσα ακολουθούν σε όλους, αλλά «στους μαθητές του», ότι: Αν και είναι τέτοια όλα όσα κάνω, ώστε όλοι να τα θαυμάζουν, εντούτοις κατανοήστε, σε πόσο βαθμό «πρόκειται να ταπεινώσω» τον εαυτό μου «παραδιδόμενος» υπέρ όλων, για να σηκώσω την αμαρτία του κόσμου. Για να γνωρίσουν λοιπόν με ακρίβεια το μυστήριό του οι μυσταγωγοί της οικουμένης, χρήσιμα και αναγκαία κάνει την προαναγγελία και λέει: «Βάλτε εσείς στις καρδιές σας τους λόγους αυτούς· διότι ο Υιός του Ανθρώπου πρόκειται να παραδοθεί σε χέρια ανθρώπων». Και ποια είναι η αφορμή που προετοίμασε τον Χριστό να πει αυτά, θεωρώ αναγκαίο να το πω. Ανέβασε λοιπόν «στο όρος τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και μεταμορφώθηκε μπροστά τους· έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο». Τους έδειξε τη δόξα, με την οποία θα λάμψει στον κόσμο στους κατάλληλους καιρούς, και έπειτα, «αφού κατέβηκε από το όρος», ελευθέρωσε κάποιον από πονηρό και σκληρό πνεύμα. Αλλά έπρεπε οπωσδήποτε αυτός να υπομείνει το σωτήριο για εμάς πάθος και να ανεχτεί τη σκληρότητα των Ιουδαίων.

Και όταν θέλησε να δείξει και αυτό το ίδιο με λίγη δόξα, όταν το πρόσωπό του έλαμψε σαν τον ήλιο, οι μαθητές έπεσαν κάτω φοβισμένοι. Αν όμως το πρόσωπο του σώματός του που έλαμψε, όχι όσο μπορούσε Εκείνος που ενεργούσε, αλλά όσο μπορούσαν να χωρέσουν οι μαθητές, τους φόβισε, και παρόλα αυτά δεν μπόρεσαν να το αντέξουν· πώς θα μπορούσε κάποιος να ατενίσει το μεγαλείο της θεότητας; Μεγάλο πράγμα, λέει ο Κύριος, επιθυμείς, ω Μωυσή· και αποδέχομαι την ακόρεστη επιθυμία σου, και θα εκπληρώσω αυτό το αίτημά σου· αλλά μόνο στον βαθμό που μπορείς να χωρέσεις.

Αλλά, αφού ρώτησε ο αρχιερέας και άκουσε την αλήθεια, αγανακτεί. Και ο κακός υπηρέτης των κακών δίνει ράπισμα. Και το πρόσωπο, που έλαμψε σαν τον ήλιο, ανεχόταν να ραπίζεται από άνομα χέρια. Και άλλοι ερχόμενοι φτύνουν στο πρόσωπο εκείνου που με το πτύελό του θεράπευσε τον εκ γενετής τυφλό.

Και μετά από έξι ημέρες παραλαμβάνει τον Σίμωνα Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη τον αδελφό του, σε ένα πολύ υψηλό όρος, και μεταμορφώθηκε ενώπιόν τους· και το πρόσωπό του έλαμψε σαν τον ήλιο, ενώ τα ιμάτιά του έγιναν λευκά σαν το φως. Οι άνδρες αυτοί, για τους οποίους είπε ότι δεν θα γευθούν θάνατο έως ότου δουν τον τύπο της ελεύσεώς του, είναι εκείνοι που παρέλαβε και ανέβασε στο όρος, και τους έδειξε πώς πρόκειται να έλθει κατά την εσχάτη ημέρα μέσα στη δόξα της θεότητάς του και με το σώμα της ανθρωπότητάς του.

Αυτήν, λοιπόν, τη δόξα της θεότητάς του, που ήταν αόρατη και κρυμμένη μέσα στην ανθρώπινη φύση, τη φανέρωσε στους Αποστόλους στο όρος. Διότι είδαν το πρόσωπό του να λάμπει σαν αστραπή και τα ενδύματά του λευκά σαν το φως. Δύο ήλιους έβλεπαν οι μαθητές: έναν στον ουρανό, κατά το σύνηθες, και έναν ασυνήθιστο· έναν που φώτιζε και καταύγαζε τον κόσμο στο στερέωμα, και έναν που έλαμπε μόνο σε αυτούς, δηλαδή το πρόσωπό του προς αυτούς. Τα ενδύματά του δε, που εμφανίστηκαν λευκά σαν το φως, έδειξαν ότι από ολόκληρο το σώμα του ανέβλυζε η δόξα της θεότητάς του, και από όλα τα μέλη του έλαμψε το φως του. Διότι η σάρκα του δεν έλαμψε με ευπρέπεια εξωτερικά, όπως συνέβη με τον Μωυσή, αλλά από τον ίδιο ανέβλυζε η δόξα της θεότητάς του. Το φως του ανέτειλε και μέσα του συγκεντρώθηκε. Ούτε έφυγε προς άλλο μέρος εγκαταλείποντάς τον, διότι δεν ήρθε από κάπου αλλού για να τον στολίσει, ούτε ήταν απλώς προς χρήση του. Και δεν τους φανέρωσε όλη την άβυσσο της δόξας του, αλλά τόσο όσο μπορούσε να χωρέσει το μέτρο των οφθαλμών τους.

Ο δε άλλος ευαγγελιστής εκφράζεται με ακρίβεια και λέγει: μετά από έξι ημέρες. Διότι δεν συνυπολόγισε την ημέρα κατά την οποία είπε τον λόγο στους μαθητές ούτε εκείνη κατά την οποία επιτέλεσε το έργο, αλλά τις ενδιάμεσες έξι πλήρεις ημέρες. 80. Φθάνοντας δε σε αυτό το σημείο του λόγου θα υποδείξω το νόημα της φράσης, το πώς δηλαδή «αφού παρέλαβε τον Πέτρο και τον Ιωάννη και τον Ιάκωβο, τους ανέβασε στο όρος και μεταμορφώθηκε και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο», το ένσαρκο δηλαδή πρόσωπο που είναι ενωμένο με τη θεότητα, «και τα ιμάτιά του έγιναν λευκά σαν το χιόνι», δηλαδή η σάρκα που προήλθε από τη Μαρία και ανήκει στο δικό μας γένος· και μεταμορφωνόταν σε δόξα, αποκτώντας τη δόξα της θεότητας, την τιμή και την τελειότητα και την επουράνια δόξα, την οποία η σάρκα δεν είχε εξ αρχής, αλλά την έλαβε εδώ μέσω της ένωσής της με τον Θεό Λόγο.

Διότι, αν και είχε αληθινά τη δική μας σάρκα, ήταν δυνατόν σε αυτόν να μην πράττει αυτά που σε εμάς φαίνονται ευτελή και να πράττει όσα τύγχανε να είναι σεμνά και πρέποντα, αναλόγως προς τη θεότητά του, με τη δύναμη του οποίου και οι υιοί του Ισραήλ δεν μάκρυναν τα μαλλιά τους και τα ενδύματά τους δεν ρυπάνθηκαν και όλα αυτά που σύμφωνα με την παράδοση τους συνέβησαν. Ότι δε είχε ενδύματα κατασκευασμένα από ανθρώπους είναι αναμφίβολο· «διότι διεμοιράστηκαν τα ενδύματά του και για τον ιματισμό του έβαλαν κλήρο». Εάν δε το ένδυμα προερχόταν από ανθρώπους, είναι φανερό ότι ήταν από μαλλί και από λινάρι· τα δε κατασκευασμένα από λινάρι και μαλλί ήταν άψυχα και αναίσθητα. Όταν όμως θέλησε να δείξει τη δύναμη της θεότητάς του, «μεταμορφωθείς έδειξε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο και τα ενδύματά του λευκά σαν το χιόνι». «Διότι τα πάντα είναι δυνατά σε αυτόν που έχει τη δύναμη», ώστε αντίθετα με κάθε προσδοκία, μέσω της επαφής, να μετασκευάσει σε δόξα και λαμπρότητα ακόμα και τα αναίσθητα και τα άψυχα, όπως τη ράβδο του Μωυσή, όπως τα υποδήματα των υιών του Ισραήλ. Διότι είναι από όλους ομολογημένο ότι οι άγιοι απόστολοι ήταν άνθρωποι, με φθαρτά σώματα όπως εμείς, έγιναν όμως άφθαρτοι εξαιτίας της δόξας του Θεού που ενοίκησε σε αυτούς, και η μεν σκιά του Πέτρου θεράπευε όλους τους ασθενείς που έφερναν κοντά του, τα δε σουδάρια και σιμικίνθια από τα ενδύματα του Παύλου επιτελούν θαύματα. 18.

Πάλι, όταν ο Μωυσής κατέβαινε από το όρος, το πρόσωπό του φαινόταν γεμάτο δόξα. Είναι γραμμένο, λοιπόν: «Καθώς κατέβαινε ο ίδιος ο Μωυσής από το όρος, δεν γνώριζε ότι η όψη του δέρματος του προσώπου του είχε δοξαστεί, επειδή Εκείνος του μιλούσε. Και ο Ααρών και όλοι οι πρεσβύτεροι των υιών του Ισραήλ είδαν τον Μωυσή, και η όψη του δέρματος του προσώπου του ήταν δεδοξασμένη». Ομοίως δε, αλλά με τρόπο πολύ ανώτερο, ο δικός μας Σωτήρας, αφού ανέβασε τους μαθητές Του «σε όρος πολύ υψηλό, μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό Του σαν τον ήλιο, ενώ τα ενδύματά Του έγιναν λευκά σαν το φως».

Βλέπεις τι είδους λόγια τόλμησε να εκστομίσει κατά της σάρκας του Σωτήρος ημών, μη έχοντας κατανοήσει ότι και πριν από την ανάληψη στους ουρανούς, ενώ αυτή βρισκόταν ακόμη στη γη πριν από το Πάθος, έτσι την εδόξασε στο όρος, δείχνοντας μόνο στους τρεις εκλεκτούς μαθητές του μια εικόνα της βασιλείας του, ώστε να αστράψει το πρόσωπό του και να εκλάμψει μαρμαρυγές φωτός (διότι «έγινε», λέει η θεία Γραφή, «το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ιμάτιά του λευκά σαν το φως»)· αλλά ούτε έχοντας αντιληφθεί για ποιο σώμα δόξης του Χριστού μιλούσε ο θείος απόστολος, ούτε πώς δίδασκε ότι και τα δικά μας σώματα θα γίνουν σύμμορφα με εκείνο το σώμα, λέγοντας: «ο οποίος θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξης του»· αλλά ούτε και κατανοώντας με ποιον τρόπο έγραφε ότι το θνητό θα καταποθεί από τη ζωή, λέγοντας: «για το οποίο δεν θέλουμε να απεκδυθούμε 〈αλλά να επενδυθούμε〉, ώστε το θνητό να καταποθεί από τη ζωή». Έχοντας άγνοια αυτών των πραγμάτων, διαβεβαιώνει αφενός ότι ο Λόγος μέλλει να γίνει ένα και το αυτό με τον Θεό όπως ακριβώς ήταν και προηγουμένως, και αφετέρου ότι η σάρκα, εγκαταλελειμμένη από τον Λόγο, δεν γνωρίζει τι πρόκειται να απογίνει. Άκουσε, λοιπόν, πώς τα λέει αυτά: «Εάν δε κάποιος ρωτούσε περί αυτής της σάρκας, η οποία έγινε αθάνατη εν τω Λόγω, τι θα του λέγαμε; Ότι εμείς θεωρούμε πως δεν είναι ασφαλές να δογματίζουμε περί πραγμάτων τα οποία δεν έχουμε διδαχθεί με ακρίβεια από τις θείες Γραφές».

Αλλά έχουμε διδαχθεί ότι και αυτό έχει ανακραθεί με τη δόξα της θεότητας, και ότι το θνητό έχει καταποθεί από τη ζωή. [Και δεν είναι καθόλου θαυμαστό, αν μετά την άνοδο στους ουρανούς εμφανίστηκε σε τέτοια κατάσταση, εφόσον, ενώ ζούσε ακόμη ανάμεσα στους ανθρώπους ο Θεός Λόγος, προσφέροντας ως προκαταβολικό αρραβώνα στους εκλεκτούς των λόγων Του τη θέα της βασιλείας Του, αφού μετέβαλε τη μορφή του δούλου, την επέδειξε πάνω στο όρος υπεράνω της ανθρώπινης φύσης· όταν το μεν πρόσωπό Του άστραψε σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά Του σαν το φως.] Ποιος, λοιπόν, θα ήταν ικανός να αποτυπώσει τις ολόλαμπρες και απαστράπτουσες μαρμαρυγές μιας τόσο μεγάλης αξίας και δόξας με νεκρά και άψυχα χρώματα και σκιαγραφίες, τη στιγμή που ούτε καν να Τον αντικρίσουν [όταν εμφανίστηκε με αυτόν τον τρόπο] δεν άντεξαν οι θεσπέσιοι μαθητές, οι οποίοι έπεσαν με το πρόσωπο στη γη, ομολογώντας ότι αυτό που έβλεπαν τους ήταν αβάσταχτο;

Μεταμορφώνεται, λοιπόν, όχι προσλαμβάνοντας αυτό που δεν ήταν, ούτε μεταβαλλόμενος σε αυτό που δεν ήταν, αλλά φανερώνοντας στους δικούς του μαθητές αυτό ακριβώς που ήταν, ανοίγοντας τα μάτια τους και κάνοντάς τους από τυφλούς να βλέπουν. Διότι ο Ίδιος, παραμένοντας αναλλοίωτος, εμφανιζόταν τώρα και τον έβλεπαν οι μαθητές διαφορετικό σε σύγκριση με το πώς φαινόταν πριν. «Διότι Αυτός είναι το φως το αληθινό», το κάλλος της δόξας, και έλαμψε σαν τον ήλιο· αμυδρή είναι η εικόνα, αλλά είναι αδύνατο να εικονιστεί το άκτιστο μέσα στην κτίση με απόλυτη ακρίβεια».

Αφού είπε ο Κύριος στους δικούς του μαθητές ότι υπάρχουν μερικοί από αυτούς που στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν θα γευθούν θάνατο έως ότου δουν τη βασιλεία του Θεού να έχει έλθει με δύναμη, μετά από έξι ημέρες πήρε μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος Θαβώρ και έλαμψε σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως. Διότι εκείνοι δεν μπορούσαν πλέον να βλέπουν, και μάλιστα, μη έχοντας τη δύναμη να ατενίσουν αυτή τη λάμψη, έπεσαν με το πρόσωπο στη γη. Όμως είδαν, σύμφωνα με την υπόσχεση του Σωτήρα, τη βασιλεία του Θεού, εκείνο το θεϊκό και άρρητο φως, το οποίο οι μεγάλοι Γρηγόριος και Βασίλειος ονομάζουν θεότητα. Λέγουν, δηλαδή, ότι το φως είναι η θεότητα που φανερώθηκε στο όρος στους μαθητές, και ότι το κάλλος του πραγματικά δυνατού είναι η νοητή και θεώμενη θεότητά του. Διότι ο μέγας Βασίλειος λέει ότι εκείνο το φως είναι και κάλλος του Θεού, το οποίο μπορούν να δουν μόνο οι άγιοι μέσω της δύναμης του Θείου Πνεύματος. Γι' αυτό και λέει πάλι: είδαν το κάλλος του ο Πέτρος και οι υιοί της βροντής στο όρος, το οποίο υπερτερούσε σε λάμψη από τη λαμπρότητα του ήλιου, και αξιώθηκαν να δεχθούν με τα μάτια τους τα προοίμια της παρουσίας του.

Και τι να πω για την ακριβή κατανόηση εκείνου του φωτός ή για τον τρόπο της μετοχής σε αυτό, εφόσον και μόνο το να το δει κανείς, όπως διδαχθήκαμε, δεν ανήκει σε κτιστή δύναμη; Διότι, λέει, «τον Θεό κανείς δεν τον έχει δει ποτέ» και «αυτό που έχει δει, το έχει θεαθεί εν πνεύματι», και αυτό σημαίνει πνευματική όραση. Γι' αυτό και ο Μέγας Βασίλειος στα «Ηθικά», αφού το ονόμασε «κάλλος του όντως δυνατού» και «νοητή και θεωρητή θεότητά του», πρόσθεσε: «Διότι εκείνο είναι το πραγματικά ωραίο, το οποίο υπερβαίνει κάθε ανθρώπινη κατανόηση και δύναμη και γίνεται αντιληπτό μόνο με τη διάνοια, όπως ακριβώς έχει. Το είδαν δε αυτό, λέει, ο Πέτρος και οι υιοί της βροντής πάνω στο όρος, και αξιώθηκαν να προσλάβουν με τα μάτια τους τα προοίμια της παρουσίας του». Διότι, αν και φανερώθηκε σε ανθρώπινα μάτια και άστραψε στη διάνοια, γι' αυτό άλλωστε και ονομάστηκε νοητή και ορατή θεότητα, εντούτοις υπερβαίνει, λέει, κάθε κατανόηση και δύναμη. Ο δε πατήρ Χρυσόστομος, ερμηνεύοντας τον ίδιο ψαλμό, αναφέρει: «Μεταμορφώθηκε. Τι σημαίνει μεταμορφώθηκε;»

Άκουσε τον Παύλο: «όσα μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε ανθρώπου καρδιά δεν ανέβηκαν... σε εμάς όμως τα αποκάλυψε ο Θεός μέσω του Πνεύματός του». Άκουσε πάλι τον χρυσό στη γλώσσα Ιωάννη: «δεν ήταν ανθρώπου αυτί το προφητικό αυτί· γι' αυτό λέει, "μου πρόσθεσε αυτί για να ακούω", εννοώντας την προσθήκη που προέρχεται από το Πνεύμα»· και πάλι, «μετά τη δωρεά του Πνεύματος δεν ήταν καρδιά ανθρώπου, αλλά καρδιά πνευματική αυτή των προφητών». Άκουσε τον θεολόγο Δαμασκηνό: «έτσι έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, όχι επειδή δεν ήταν λαμπρότερος από τον ήλιο, αλλά όσο χωρούσαν να δουν αυτοί που έβλεπαν»· «διότι κανείς δεν έχει δει ποτέ τον Θεό όπως ακριβώς είναι εκ φύσεως, και ό,τι έχει δει κάποιος, το έχει θεαθεί εν Πνεύματι· αυτή είναι η αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου». Οράται λοιπόν από τους άξιους κάποια αναλαμπή της εκείθεν λαμπρότητας, αλλά και μέσα στην ίδια την όραση παραμένει αόρατο· διότι ούτε μάτι το βλέπει, ούτε αυτί το ακούει, ούτε σε ανθρώπινη καρδιά ανεβαίνει· διότι όλα αυτά, αφού δεχτούν την αλλοίωση από τη δεξιά του Υψίστου, δηλαδή την αλλοίωση του Πνεύματος, βλέπουν εν Πνεύματι τα του Πνεύματος με τρόπο θεϊκό και υπερφυή.

Εσύ, λοιπόν, αφού με αυτόν τον τρόπο φαντάστηκες και συνένωσες πολλούς ήλιους, φαντάστηκες πάλι ότι αυτό που από εσένα θεωρείται κτίσμα υπερέχει πολλών κτισμάτων. Ο θεόληπτος όμως Δαμασκηνός δεν έπραξε έτσι, αλλά, απορρίπτοντας τις δικές σου υπερβολές ως βέβηλες και στοιχώντας στις ευαγγελικές θεηγορίες, λέει: «και έλαμψε ως ο ήλιος, όχι επειδή δεν ήταν λαμπρότερο από τον ήλιο, αλλά, επειδή απευθύνεται στους δέσμιους της σάρκας, φέρνει ένα παράδειγμα που δεν είναι εντελώς όμοιο· διότι είναι αδύνατον το άκτιστο να εικονιστεί μέσα στην κτίση με απόλυτη ακρίβεια».

Αυτά λοιπόν είπα τώρα και αυτά προέταξα ως εισαγωγή προς την αγάπη σας, επειδή εορτάζουμε σήμερα τη σεπτή Μεταμόρφωση του Χριστού στο όρος και ο λόγος μας αναφέρεται στο φως της, εναντίον του οποίου διεξάγεται ακόμη και τώρα μεγάλος αγώνας από τους εχθρούς του φωτός. Ας παραθέσουμε λοιπόν, πιάνοντας από λίγο πιο πάνω, τα ευαγγελικά λόγια που αναγινώσκονται σήμερα, για να αναπτύξουμε το μυστήριο και να παρουσιάσουμε την αλήθεια. «Ύστερα από έξι ημέρες παραλαμβάνει ο Ιησούς τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σε υψηλό όρος ιδιαιτέρως, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο». Αυτό, λοιπόν, από το Ευαγγέλιο είναι αναγκαίο να εξετάσουμε πρώτα: μετά από ποια ημέρα ο απόστολος του Χριστού και ευαγγελιστής Ματθαίος μετράει τις έξι ημέρες, μετά τις οποίες ήλθε η ημέρα της μεταμορφώσεως του Κυρίου; Μετά από ποια, λοιπόν; Μετά από εκείνη κατά την οποία ο Κύριος, διδάσκοντας τους μαθητές του, έλεγε ότι πρόκειται ο Υιός του ανθρώπου να έλθει με τη δόξα του Πατέρα του, και πρόσθετε λέγοντας «ότι υπάρχουν κάποιοι από αυτούς που στέκονται εδώ, οι οποίοι δεν θα γευθούν θάνατο, έως ότου δουν τον Υιό του ανθρώπου να έρχεται στη βασιλεία του», ονομάζοντας δόξα του Πατέρα και βασιλεία του το φως της δικής του μεταμορφώσεως.

Αλλά όταν έφτασε η όγδοη ημέρα, όπως έχει λεχθεί, ο Κύριος, παίρνοντας μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη, ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· διότι πάντοτε προσευχόταν, είτε αποχωρώντας από όλους, ακόμη και από τους ίδιους τους Αποστόλους, μένοντας μόνος, όπως όταν έθρεψε τους πεντακισχιλίους, μαζί με γυναίκες και παιδιά, με πέντε άρτους και δύο ψάρια, διότι αμέσως, αφού τους απέλυσε όλους και ανάγκασε όλους τους μαθητές να μπουν στο πλοίο, ο ίδιος ανέβηκε στο όρος για να προσευχηθεί· είτε παίρνοντας μαζί του λίγους, εκείνους που υπερείχαν των υπολοίπων. Διότι και όταν πλησίαζε το σωτήριο πάθος, λέει στους άλλους μαθητές: καθίστε εδώ, έως ότου προσευχηθώ· ενώ παίρνει μαζί του τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη. Αυτούς λοιπόν πήρε μόνους και εδώ και «τους ανεβάζει σε υψηλό όρος κατ' ιδίαν, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους», δηλαδή ενώ εκείνοι έβλεπαν.

Τι σημαίνει «μετεμορφώθη»; Λέει ο Χρυσόστομος ο θεολόγος: μισάνοιξε, καθώς ευδόκησε, λίγο τη θεότητα, και έδειξε στους μύστες τον ενοικούντα Θεό. «Διότι, ενώ προσευχόταν», όπως λέει ο Λουκάς, «η μορφή του έγινε διαφορετική, και έλαμψε σαν τον ήλιο», όπως γράφει ο Ματθαίος. Και είπε «σαν τον ήλιο», όχι για να νομίσει κανείς ότι το φως εκείνο είναι αισθητό, μακριά από τη νοητική τύφλωση εκείνων που δεν μπορούν να αντιληφθούν τίποτα υψηλότερο από τα αισθητά φαινόμενα, αλλά για να γνωρίσουμε ότι ό,τι είναι ο ήλιος για όσους ζουν αισθητά και βλέπουν μέσω των αισθήσεων, αυτό είναι ο Χριστός ως Θεός για όσους ζουν πνευματικά και βλέπουν εν πνεύματι, και δεν έχουν ανάγκη οι θεοειδείς από άλλο φως κατά τη θεοπτία· διότι για τους αιώνιους αυτός είναι το φως και κανένα άλλο· γιατί ποια η ανάγκη από ένα δεύτερο φως για όσους έχουν το μέγιστο;

Βλέπετε ότι και ο Μωυσής μεταμορφώθηκε όταν ανέβηκε στο όρος, και έτσι είδε τη δόξα του Κυρίου; Αλλά υπέστη τη μεταμόρφωση, δεν την ενήργησε ο ίδιος· σύμφωνα με εκείνον που λέει: «σε αυτό με οδηγεί το μέτριο φως της αλήθειας εδώ, στο να δω και να δεχθώ τη λαμπρότητα του Θεού». Ο Κύριός μας όμως Ιησούς Χριστός, είχε από μόνος Του εκείνη τη λαμπρότητα· γι' αυτό και ο ίδιος δεν είχε ανάγκη από προσευχή, η οποία να λαμπρύνει το σώμα με θείο φως, αλλά υπέδειξε από πού θα προέλθει στους αγίους η λαμπρότητα του Θεού και πώς θα εμφανιστεί σε αυτούς· διότι «θα λάμψουν και οι δίκαιοι σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους», και έτσι, έχοντας γίνει όλοι θείο φως, ως γεννήματα του θείου φωτός, θα δουν τον Χριστό που υπερλάμπει θεϊκά και άρρητα, του οποίου η δόξα, που προέρχεται φυσικά από τη θεότητα, φανερώθηκε στο Θαβώρ ως κοινή και του σώματός Του, λόγω του ενιαίου της υποστάσεως. Έτσι και μέσω ενός τέτοιου φωτός, έλαμψε το πρόσωπό Του σαν τον ήλιο.

ΣΤΗΝ ΙΔΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΜΟΡΦΩΣΗ ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ Στην οποία αποδεικνύεται ότι, αν και το θειότατο φως της είναι άκτιστο, εντούτοις δεν είναι η ουσία του Θεού. Ο προφήτης Ησαΐας προφήτευσε για το Ευαγγέλιο ότι «ο Κύριος θα δώσει σύντομο λόγο πάνω στη γη». Σύντομος δε είναι ο λόγος που με λίγες λέξεις εμπεριέχει πολύ νόημα. Επομένως, ας επανεξετάσουμε σήμερα τα ευαγγελικά λόγια που εξετάσαμε προηγουμένως, και ας προσθέσουμε όσα λείπουν, για να εμφορηθούμε ακόμη περισσότερο από το άχραντο νόημα που εναπόκειται σε αυτά και να καταληφθούμε όλοι από τη θεία κατοχή. «Εκείνο τον καιρό, παραλαμβάνει ο Ιησούς τον Πέτρο, τον Ιάκωβο και τον Ιωάννη και τους ανεβάζει σε ένα ψηλό βουνό ιδιαιτέρως, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο». Ιδού τώρα καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας, αδελφοί, ημέρα θεία και καινή και αιώνια, η οποία δεν μετριέται με χρονικά διαστήματα, ούτε αυξάνεται και μειώνεται, ούτε διακόπτεται από τη νύχτα. Διότι είναι ημέρα του ήλιου της δικαιοσύνης, στον οποίο δεν υπάρχει παραλλαγή ή σκιά μεταβολής. Αυτός, από τότε που, με την ευδοκία του Πατρός και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος, έλαμψε φιλάνθρωπα πάνω μας και μας έβγαλε από το σκοτάδι στο θαυμαστό του φως, συνεχίζει να λάμπει διαρκώς πάνω από τα κεφάλια μας, όντας ήλιος αβασίλευτος.

Ας αποβάλουμε λοιπόν, αδελφοί, τα έργα του σκότους, και ας εργαζόμαστε τα έργα του φωτός, ώστε όχι μόνο να συμπεριφερθούμε με ευπρέπεια όπως σε μια τέτοια ημέρα, αλλά και να γίνουμε υιοί της ημέρας. Και ελάτε να ανεβούμε στο όρος, όπου έλαμψε ο Χριστός, για να αντικρίσουμε τα όσα βρίσκονται εκεί. Μάλλον δε, εφόσον είμαστε τέτοιοι και έχουμε γίνει άξιοι μιας τέτοιας ημέρας, ο ίδιος ο Λόγος του Θεού θα μας ανεβάσει στον κατάλληλο καιρό. Τώρα όμως, σας παρακαλώ, συγκεντρώστε και υψώστε το βλέμμα της διανοίας προς το φως του ευαγγελικού κηρύγματος, ώστε προς το παρόν να μεταμορφωθείτε μέσω της ανακαίνισης του νου σας, και έτσι, ελκύοντας την άνωθεν θεία αίγλη, να γίνετε σύμμορφοι με το ομοίωμα της δόξας του Κυρίου, του οποίου το πρόσωπο έλαμψε σήμερα στο όρος σαν τον ήλιο.

Πώς ως ο ήλιος; Υπήρξε καιρός που αυτό το ηλιακό φως δεν βρισκόταν σαν σε σκεύος μέσα σε αυτόν τον δίσκο· διότι αυτό είναι πρωτόγονο, ενώ τον δίσκο τον δημιούργησε την τέταρτη ημέρα Εκείνος που δημιούργησε τα πάντα, ανάβοντας σε αυτόν το φως και καθιστώντας τον έτσι φωστήρα που δημιουργεί την ημέρα και λάμπει κατά τη διάρκειά της. Έτσι ακριβώς και το φως της θεότητας υπήρξε καιρός που δεν βρισκόταν σαν σε σκεύος στο σώμα του Χριστού· διότι το μεν πρώτο είναι προάναρχο, ενώ το πρόσλημμα, το οποίο ανέλαβε από εμάς ο Υιός του Θεού, παρήχθη τώρα αργότερα για χάρη μας, λαμβάνοντας μέσα του το πλήρωμα της θεότητας, και έτσι αναδείχθηκε φωστήρας θεοποιός και θεοφεγγής. Έτσι έλαμψε το πρόσωπο του Χριστού ως ο ήλιος, ενώ τα ιμάτιά του έγιναν λευκά ως το φως· ο δε Μάρκος λέει, «έλαμπαν πάρα πολύ λευκά σαν χιόνι, τόσο που κανένας γναφέας επί της γης δεν μπορεί να τα λευκάνει».

Ποια δόξα λοιπόν του Κυρίου Ιησού Χριστού επόπτευσε αυτός, ας προσέλθει άλλος απόστολος για να το δείξει: «Διότι ο Πέτρος και αυτοί που ήταν μαζί του», λέει, «αφού έμειναν άγρυπνοι, είδαν τη δόξα του Χριστού». Ποια δόξα; Ας προσέλθει πάλι άλλος από τους ευαγγελιστές για να συμμαρτυρήσει: «Έλαμψε», λέει, «το πρόσωπό του σαν τον ήλιο και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως»· και τους έδειξε ότι αυτός είναι, σύμφωνα με τον ψαλμό, ο Θεός «που περιβάλλεται το φως σαν ένδυμα». Γι' αυτό και ο Πέτρος, αφού είπε ότι επόπτευσε τη δόξα του Χριστού «στο άγιο όρος», το φως που περιέλαμπε και τις ίδιες τις ακοές, αν και είναι θαυμαστό να το πει κανείς (διότι είδαν εκεί και φωτεινή νεφέλη να αντηχεί λόγια), αφού είδε λοιπόν αυτή τη δόξα του Χριστού, λέει: «και έχουμε πιο βέβαιο τον προφητικό λόγο». Ποιον προφητικό λόγο έχετε μάθει πιο βέβαιο από τη θέα του φωτός, ω θεόπτες; Ποιον άλλον παρά ότι ο Θεός «περιβάλλεται το φως σαν ένδυμα»; «Και σε αυτόν τον προφητικό λόγο», λέει, «καλά κάνετε και προσέχετε, σαν σε λύχνο που φέγγει σε σκοτεινό τόπο, μέχρις ότου διαυγάσει η ημέρα». Ποια ημέρα; Εξάπαντος αυτή που διαύγασε στο Θαβώρ. «Και ανατείλει ο φωσφόρος». Ποιος φωσφόρος;

Αφού πήρε λοιπόν μαζί του τους κορυφαίους, τους ανεβάζει σε ένα ψηλό όρος κατ' ιδίαν, και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, και τα ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως. Και εμφανίστηκαν σε αυτούς ο Μωυσής και ο Ηλίας να συνομιλούν μαζί του. Γιατί παίρνει μαζί του μόνο αυτούς; Διότι αυτοί υπερείχαν από τους άλλους. Και ο μεν Πέτρος φανέρωνε την υπεροχή του από το γεγονός ότι τον αγαπούσε πάρα πολύ· ο δε Ιωάννης, από το ότι αγαπιόταν πάρα πολύ· και ο Ιάκωβος, από την απάντηση που έδωσε μαζί με τον αδελφό του, λέγοντας: «Μπορούμε να πιούμε το ποτήριο»· και όχι μόνο από την απάντηση, αλλά και από τα έργα του, τόσο τα υπόλοιπα, όσο και από το γεγονός ότι εκπλήρωσε όσα είχε πει. Διότι ήταν τόσο ορμητικός και δυσβάστακτος για τους Ιουδαίους, ώστε και ο Ηρώδης θεώρησε ότι θα προσέφερε τη μεγαλύτερη χάρη στους Ιουδαίους, εάν τον εξόντωνε. Γιατί όμως δεν τους ανεβάζει αμέσως;

Διότι και όταν ο Χριστός είπε: «Θα παραδώσουν τον Υιό του ανθρώπου, και θα τον μαστιγώσουν, και θα τον σταυρώσουν», αυτός λέει: «Ίλεώς σοι, Κύριε· ποτέ δεν πρόκειται να σου συμβεί αυτό». Διότι ας μην εξετάσουμε το γεγονός ότι η απάντηση ήταν απερίσκεπτη, αλλά το ότι προερχόταν από γνήσιο και φλογερό πόθο. Πάλι, ανέβηκε στο όρος και μεταμορφώθηκε· εμφανίστηκε εκεί ανάμεσά τους ο Ηλίας και ο Μωυσής να συνομιλούν. Πάλι και εκεί ο Πέτρος λέει: «Αν θέλεις, ας στήσουμε εδώ τρεις σκηνές».

Ο Ησαΐας πριονίστηκε, και πουθενά δεν φάνηκε εκείνος που θα απέδιδε δικαιοσύνη· ο Ιερεμίας πνίγηκε, και κανείς δεν τον εκδικήθηκε· ο Ναβουθαί θανατώθηκε με πέτρες, και πουθενά δεν υπάρχει ο εκδικητής του· ο Ζαχαρίας σφαγιάστηκε, και παραμένουμε μέχρι σήμερα ατιμώρητοι· και ενώ ο Ναζωραίος πέθανε, αυτός στέκεται ως υπερασπιστής του. Μας απειλεί προβάλλοντας τον νεκρό ως κριτή· ως δικαστή κηρύττει, ο πλανεμένος, αυτόν που βρίσκεται μέσα στο μνήμα. Έπειτα, ενώ αυτοί διατύπωναν τέτοιες ψευδείς κατηγορίες, αφού ατένισαν σε αυτόν όλοι όσοι κάθονταν στο συνέδριο, ρίχνοντάς του βλοσυρό βλέμμα και στρέφοντας εναντίον του όψη γεμάτη οργή, θέλοντας με αυτήν και μόνο τη θέα να τρομοκρατήσουν τον αγωνιστή, εκπληρώνοντας μέσα από τη δική τους κακία τον προφητικό λόγο: «Παρατηρεί ο αμαρτωλός τον δίκαιο και ζητά να τον θανατώσει»· αφού τον ατένισαν όλοι, είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου. Διότι η χαρά για το μαρτύριο, που ξεπηδούσε από την όψη του, έλουζε με αστραφτερές αγγελικές χάρες τον νεανία. Και γιατί πρόσωπο αγγέλου; Για να εκπληρωθεί ο λόγος του Χριστού, ο οποίος είπε: «Στην ανάσταση ούτε νυμφεύονται ούτε υπανδρεύονται, αλλά είναι σαν τους αγγέλους που βρίσκονται στους ουρανούς». Έτσι έλαμψαν ο Μωυσής και ο Ηλίας επάνω στο όρος, όταν συνομιλούσαν με τον Ιησού, ώστε, όταν τους είδαν οι μαθητές, έπεσαν με το πρόσωπο στη γη· έτσι πρόκειται να λάμψουν όλοι οι δίκαιοι στη βασιλεία του Πατρός. Είδαν το πρόσωπό του σαν πρόσωπο αγγέλου.

ιʹ. Έντεινε την προσοχή σου και μην αποκάμνεις καθώς παρατείνεται ο λόγος. Διότι, όπως ακριβώς όταν εμφανίζεται, δεν εμφανίζεται όπως πραγματικά είναι, ούτε φαίνεται γυμνή η ουσία Του· (επειδή κανείς δεν είδε τον Θεό, αυτό που πραγματικά είναι· διότι μπροστά στη συγκατάβασή Του ακόμη και τα Χερουβίμ έτρεμαν· συγκατέβη, και τα όρη καπνίζουν· συγκατέβη, και η θάλασσα ξηραίνεται· συγκατέβη, και ο ουρανός σαλεύεται· και αν δεν συγκατέβαινε, ποιος θα μπορούσε να το αντέξει;) όπως λοιπόν δεν εμφανίζεται αυτό που πραγματικά είναι, αλλά εκείνο που μπορεί να αντικρίσει αυτός που βλέπει· γι' αυτόν τον λόγο άλλοτε μεν εμφανίζεται ως παλαιός, άλλοτε ως νέος, άλλοτε μέσα σε φωτιά, άλλοτε σε αύρα, άλλοτε σε νερό, άλλοτε με πανοπλία, όχι επειδή μεταβάλλει την ουσία Του, αλλά επειδή διαμορφώνει την όψη Του σύμφωνα με την ποικιλία των υποκειμένων. Έτσι ακριβώς, και όταν θέλει να πει κάτι για τον Εαυτό Του, χρησιμοποιεί ανθρώπινες εικόνες. Για παράδειγμα λέγω: ανέβηκε στο όρος, «Και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψε το πρόσωπό Του σαν το φως, και τα ιμάτιά Του έγιναν λευκά σαν το χιόνι». Παράνοιξε, λέγει, λίγο τη θεότητα, τους έδειξε τον Θεό που ενοικεί μέσα Του, «Και μεταμορφώθηκε μπροστά τους». Προσέξτε τον λόγο με ακρίβεια. Λέγει, «Και μεταμορφώθηκε μπροστά τους, και έλαμψαν τα ιμάτιά Του σαν το φως, και η όψη Του σαν τον ήλιο».

ια΄. Πες μου, λοιπόν, ω ευαγγελιστά, έλαμψε περισσότερο από τον ήλιο, και εσύ λέγεις: «Σαν τον ήλιο»; Ναι· διότι θέλοντας να σου καταστήσω γνώριμο αυτό το φως, δεν έχω άλλο μεγαλύτερο άστρο, δεν έχω άλλη εικόνα που να δεσπόζει ανάμεσα στα άστρα.

Αυτά τα είπα, για να μην περιοριστείς στην ευτέλεια της λέξης. Σου έδειξα την πτώση των μαθητών. Έπεσαν κατάχαμα, κατελήφθησαν από σκοτοδίνη και χώνονταν στη γη. Σηκωθείτε, λέει, και τους σήκωσε, ενώ ήταν βεβαρημένοι. Διότι δεν άντεξαν την υπερβολική λαμπρότητα, αλλά σκοτοδίνη κατέλαβε τα μάτια τους· τόσο πολύ το φως που φαινόταν ήταν ανώτερο από τον ήλιο. Και είπε ο ευαγγελιστής, «Σαν τον ήλιο», επειδή το άστρο αυτό είναι γνώριμο σε εμάς, και υπερέχει από όλα τα υπόλοιπα άστρα. Αλλά, όπως έλεγα, Αυτός που είναι τόσο μεγάλος και δοξασμένος επιθύμησε μία πόρνη. Πόρνη επιθύμησε ο Θεός; Ναι, πόρνη· εννοώ τη δική μας φύση. Πόρνη επιθύμησε ο Θεός; Και ο άνθρωπος μεν, αν επιθυμήσει πόρνη, καταδικάζεται, ο Θεός όμως επιθυμεί πόρνη; Και βέβαια. Επίσης, ο άνθρωπος επιθυμεί την πόρνη, για να γίνει πόρνος. Ο Θεός όμως επιθυμεί την πόρνη, για να καταστήσει την πόρνη παρθένο· ώστε η επιθυμία του ανθρώπου επιφέρει την απώλεια της επιθυμούμενης, ενώ η επιθυμία του Θεού φέρνει τη σωτηρία στην επιθυμούμενη. Αυτός που είναι τόσο μεγάλος και δοξασμένος επιθύμησε πόρνη; Και γιατί; Για να γίνει ο Νυμφίος.

Διότι ανέβηκε, λέγει, στο όρος ο Ιησούς, και μεταμορφώθηκε ενώπιόν τους. Τι σημαίνει: «Μεταμορφώθηκε»; Αποκάλυψε λίγο από τη θεότητα, και τους έδειξε τον ενοικούντα Θεό. Και έλαμψε το πρόσωπό Του σαν τον ήλιο, και τα ιμάτιά Του έγιναν λευκά σαν το φως. Θέλησε να δείξει τη λαμπρότητά Του ο ευαγγελιστής, και λέγει: «Έλαμψε».

Και για να φανεί ότι τα λόγια αυτά δεν αποτελούν υπερβολή, ας μεταβούμε νοερά στο όρος όπου μεταμορφώθηκε ο Χριστός· ας τον δούμε να λάμπει όπως ακριβώς έλαμψε. Αν και βέβαια ούτε με αυτόν τον τρόπο δεν μας φανέρωσε όλη τη λαμπρότητα του μέλλοντος αιώνος. Διότι το ότι αυτό που φάνηκε αποτελούσε συγκατάβαση και όχι ακριβή επίδειξη της πραγματικότητας, είναι φανερό από τα ίδια τα λόγια του ευαγγελιστή. Τι λέει δηλαδή; «Έλαμψε σαν τον ήλιο». Η δόξα όμως των άφθαρτων σωμάτων δεν εκπέμπει τόσο φως όσο αυτό το φθαρτό σώμα, ούτε είναι τέτοιας λογής που να μπορεί να γίνει ανεκτή από θνητά μάτια, αλλά απαιτεί άφθαρτους και αθάνατους οφθαλμούς για τη θέασή της. Τότε, όμως, πάνω στο όρος τούς αποκάλυψε τόση δόξα όση ήταν δυνατόν να δουν, ώστε να μην βλάψει την όραση εκείνων που έβλεπαν· και παρόλα αυτά δεν την άντεξαν, αλλά έπεσαν με το πρόσωπο στη γη. Πες μου, λοιπόν· αν κάποιος σε έμπαζε σε ένα θέατρο όπου όλοι κάθονταν ντυμένοι με χρυσές στολές, και μέσα στο πλήθος σού έδειχνε κάποιον άλλο, του οποίου και τα ενδύματα και το στεφάνι στο κεφάλι ήταν φτιαγμένα από πολύτιμους λίθους, και έπειτα σου υποσχόταν ότι θα σε συγκαταλέξει σε εκείνον τον λαό, άραγε δεν θα έκανες τα πάντα ώστε να αξιωθείς της εκπλήρωσης αυτής της υπόσχεσης;

Και το μεν πρόσωπό του λάμπει σαν τον ήλιο· διότι ταυτίζεται καθ' υπόστασιν με το άυλο φως, και εξαιτίας αυτού έχει γίνει ήλιος δικαιοσύνης. Τα δε ιμάτια λευκαίνονται σαν το χιόνι· διότι έχουν δοξαστεί κατά περιβολή και όχι καθ' ένωσιν, κατά σχέση, και όχι καθ' υπόστασιν. Νεφέλη δε φωτός επισκίασε, απεικονίζοντας τη λάμψη του Πνεύματος.

ιβ΄. Παραλαμβάνοντας, λοιπόν, στο όρος Θαβώρ αυτούς που διέπρεπαν στο ύψος των αρετών, μεταμορφώθηκε μπροστά τους. Μεταμορφώνεται ενώπιον των μαθητών, Εκείνος που είναι πάντοτε εξίσου δεδοξασμένος και λάμπει με την αστραπή της θεότητας. Διότι, έχοντας γεννηθεί από τον Πατέρα άναρχα, κατέχει άναρχη τη φυσική ακτίνα της θεότητας, χωρίς να έχει λάβει την ύπαρξη εκ των υστέρων, ούτε πάλι να προσλαμβάνει τη δόξα. Διότι προέρχεται από τον Πατέρα, αλλά υπάρχει άναρχα και άχρονα, κατέχοντας την οικεία λαμπρότητα της δόξας· και αφού σαρκώθηκε, παραμένει ο ίδιος, μένοντας στην ίδια θεία λαμπρότητα. Και δοξάζεται μεν η σάρκα ταυτόχρονα με την παραγωγή της από την ανυπαρξία στην ύπαρξη (από το μη ον στο είναι), και η δόξα της θεότητας ονομάζεται και δόξα του σώματος. Διότι ο Χριστός είναι ένας, όντας και το ένα και το άλλο, ομοούσιος με τον Πατέρα, και συμφυής και ομόφυλος με εμάς. Αν και, λοιπόν, το άγιο σώμα δεν υπήρξε ποτέ αμέτοχο της θείας δόξας, αλλά εξαιτίας της άκρας καθ' υπόστασιν ενώσεως πλούτισε τέλεια με τη δόξα της αόρατης θεότητας, έτσι ώστε να είναι μία και η αυτή η δόξα του Λόγου και της σάρκας, εντούτοις η δόξα, παραμένοντας αφανής στο φαινόμενο σώμα, ήταν αόρατη στους δεσμίους της σάρκας, οι οποίοι δεν μπορούσαν να χωρέσουν αυτά που είναι αθέατα ακόμη και στους αγγέλους. Μεταμορφώνεται, λοιπόν, όχι προσλαμβάνοντας αυτό που δεν ήταν, αλλά φανερώνοντας στους οικείους του μαθητές αυτό που ήδη ήταν, διανοίγοντας τα μάτια τους και κάνοντάς τους από τυφλούς να βλέπουν. Και αυτό είναι το «Μεταμορφώθηκε μπροστά τους».

ΙΓ΄. Και έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο, αυτού που με πολλή εξουσία φώτισε τον ήλιο· αυτού που δημιούργησε το φως πριν από τον ήλιο, και που αργότερα κατασκεύασε τον φωστήρα ήλιο ως δοχείο του φωτός. Διότι αυτός είναι το αληθινό φως, το οποίο γεννάται αϊδίως από το αληθινό και άυλο φως, ο εκ του Πατρός ενυπόστατος Λόγος, το απαύγασμα της δόξας, ο φυσικός χαρακτήρας της υποστάσεως του Θεού και Πατρός· αυτού το πρόσωπο έλαμψε. Τι λέγεις, ω ευαγγελιστή; Γιατί συγκρίνεις τα όντως ασύγκριτα; Γιατί παραθέτεις και παραβάλλεις τα όντως απαράβλητα; Ο Δεσπότης έλαμψε σαν τον δούλο; Το αφόρητο και απρόσιτο φως άστραψε σαν αυτόν τον ήλιο που βλέπουν όλοι;

Επικρατεί δε το θείο και μεταδίδει την οικεία λαμπρότητα και δόξα στο σώμα, ενώ το ίδιο, ακόμη και μέσα στα παθήματα, παραμένει αμέτοχο πάθους. Έτσι έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο· όχι ότι δεν ήταν λαμπρότερο από τον ήλιο, αλλά τόσο όσο μπορούσαν να αντικρίσουν εκείνοι που το έβλεπαν. Διότι πώς, εάν φανέρωνε όλη τη φωτεινότητα της δόξας, δεν θα καταφλέγονταν;

Έλαμψε το πρόσωπό του σαν τον ήλιο. Διότι ό,τι είναι ο ήλιος στα αισθητά, αυτό είναι ο Θεός στα νοητά. Τα δε ενδύματά του έγιναν λευκά σαν το φως. Όπως ακριβώς άλλο πράγμα είναι ο ήλιος· διότι είναι πηγή φωτός και δεν μπορεί να οραθεί καθαρά· και άλλο είναι το φως που φθάνει από αυτόν στη γη· διότι αυτό οράται και ατενίζεται χάρη στην ενέργεια της σοφίας και της φιλανθρωπίας του Θεού, προκειμένου να μην καταστούμε εντελώς αμέτοχοι των αγαθών· έτσι και το μεν πρόσωπο λάμπει ολοκάθαρα σαν τον ήλιο, τα δε ενδύματα λευκαίνονται σαν το φως, λαμπρυνόμενα από τη μετάδοση του θείου φωτός.