Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 18:12

Και γι' αυτόν τον λόγο χαίρονται οι μαθητές και οι θείες δυνάμεις, επειδή ο Κύριος επέβαινε σε ένα γαϊδουράκι; Προς τι αυτή η τόση απειροκαλία; Εάν κάποιος καθίσει πάνω σε έναν όνο, είναι αυτό άξιο χαράς; Και για αυτό το γεγονός οφείλει κανείς να χαίρεται, και μάλιστα οι μαθητές του Κυρίου; Εγώ δεν νομίζω ότι γι' αυτόν τον λόγο χαίρονται οι μαθητές του Ιησού, μάλιστα εφόσον και άγγελοι βρίσκονταν μαζί τους, όπως υποθέσαμε. Διότι εκείνοι γνωρίζουν για ποια πράγματα χαίρονται. Επειδή οπωσδήποτε βλέπουν κάποια πράγματα, για τα οποία άξιζε σε αυτούς να χαίρονται. Πρόσεξε, δηλαδή, τι λέει το Ευαγγέλιο: ότι χαίρονταν «για όλες τις δυνάμεις που είδαν». Εάν, λοιπόν, οι μαθητές έβλεπαν δυνάμεις στο να κάθεται ο Ιησούς πάνω στον όνο, το γεγονός δεν ήταν κάτι το απλό, αλλά μέσα από το ιστορικό γεγονός θεωρούσαν κάποια μυστήρια και θείες δυνάμεις. Άκουσε, πράγματι, τον Σωτήρα που λέει ότι «γίνεται χαρά στον ουρανό για έναν αμαρτωλό που μετανοεί, παρά για ενενήντα εννέα δικαίους, οι οποίοι δεν έχουν ανάγκη μετανοίας». Γι' αυτό και σε άλλο σημείο τους δίδασκε λέγοντας με παραβολές: «Κάποιος άνθρωπος που έχει εκατό πρόβατα, εάν πλανηθεί ένα από αυτά, δεν αφήνει τα ενενήντα εννέα που δεν έχουν πλανηθεί και πορεύεται αναζητώντας το πεπλανημένο; Και όταν το βρει, χαίρεται ιδιαίτερα για αυτό, περισσότερο παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν έχουν πλανηθεί». Διότι τα μη πεπλανημένα «δεν έχουν ανάγκη μετανοίας». Αυτός, λοιπόν, ο πώλος ονομάζεται και «πρόβατο» και «νεότερος υιός». «

Τέτοιοι ήταν οι άγιοι απόστολοι και μαθητές του Κυρίου, οι οποίοι μαζί με τον Πέτρο λένε: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Αποστέλλονται, λοιπόν, για να λύσουν τον προαναφερθέντα πώλο. Διότι η παρουσία και η φιλανθρωπία του Σωτήρος μας μάς ανακάλεσε από το απέναντι χωριό στην επουράνια πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ. Διότι νομίζω ότι εξαιτίας της παρακοής του Αδάμ, η οποία συνέβη, εκδιωχθήκαμε από τον παράδεισο και μετοικισθήκαμε στο απέναντι χωριό. «Εξέβαλε», αναφέρει, «ο Θεός τον Αδάμ και τον εγκατέστησε απέναντι από τον παράδεισο της τρυφής». Και εδώ, λοιπόν, στο απέναντι χωριό αποστέλλονται οι μαθητές από τον Ιησού για να λύσουν τον προλεχθέντα πώλο. Και πρόσεξε μήπως εξαιτίας αυτού που εκδιώχθηκε απέναντι από τον παράδεισο αποστέλλονται οι μαθητές στο απέναντι χωριό από τον Ιησού, για να λύσουν αυτόν τον πώλο. Διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο επεδήμησε ο Σωτήρας, εγκαταλείποντας τα ενενήντα εννέα πρόβατα που δεν είχαν πλανηθεί, ώστε πορευόμενος να αναζητήσει το πλανημένο, και βρίσκοντάς το, χαίρει για αυτό. Συγχαίρουν δε και οι άγγελοι «για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Πρέπει όμως να ερευνηθεί εάν οι μαθητές απεστάλησαν στο απέναντι χωριό μόνο χάριν της διακονίας του πώλου. Διότι γνωρίζω ότι πριν από τους αποστόλους, αόρατες δυνάμεις διακονούσαν τον Ιησού.

Και ποια είναι η απόδειξη αυτών; «Ευδόκησε», λέει, «ο Πατέρας σας να σας δώσει τη βασιλεία». Αυτός δε που δίνει τόσο μεγάλα και εξαιρετικά δώρα, πώς θα διστάσει να δείξει αγαθότητα απέναντί μας και να μας χορηγήσει πλουσιοπάροχα τα επίγεια αγαθά; Για να κατακτήσετε λοιπόν, λέει, τη βασιλεία των ουρανών, περιφρονήστε τα επίγεια πλούτη. Ονομάζει δε «μικρό ποίμνιο» τους ανθρώπους στη γη, διότι υπολειπόμαστε έναντι του πλήθους των αγγέλων, το οποίο είναι αμέτρητο και υπερτερεί ασύγκριτα σε σχέση με εμάς. Και αυτό πάλι μας το δίδαξε ο ίδιος ο Σωτήρας, συνθέτοντας με άριστο τρόπο την παραβολή στα Ευαγγέλια: διότι είπε, «Ποιος άνθρωπος από εσάς, ο οποίος θα έχει εκατό πρόβατα και παραστρατήσει ένα από αυτά, δεν θα αφήσει τα ενενήντα εννέα στα όρη και, αφού πορευθεί, αναζητά το πλανημένο;»

Γι' αυτό και ο προφήτης προτρέποντας έλεγε: Γευθείτε και δείτε ότι ο Κύριος είναι αγαθός. Τι είναι λοιπόν το ζητούμενο; Ο δε Κύριος, αφού προσκάλεσε τους μαθητές του, τους είπε κατά πρόσωπο: Αυτή τη νύχτα όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Βλέπεις πώς όλα είναι επιβεβαιωμένα, πώς όλα είναι βέβαια, πώς τίποτα δεν είναι άσκοπο, πώς τίποτα δεν μένει ανενέργητο; Όλοι θα σκανδαλιστείτε εξαιτίας μου. Διότι είναι γραμμένο: Θα πατάξω τον ποιμένα, και θα διασκορπιστούν τα πρόβατα του ποιμνίου. Ω, τι ακρίβεια του Αγίου Πνεύματος! Διότι, αν και ο προφήτης το αναφώνησε, ωστόσο το Πνεύμα υπαγόρευσε τον λόγο. Δεν είπε: Θα πατάξω τον ποιμένα και θα χαθούν τα πρόβατα· αλλά είπε: Και θα διασκορπιστούν· δηλαδή, προς καιρόν θα σκανδαλιστούν· μετά από λίγο όμως θα κρατήσουν γερά την πίστη, αποκαλώντας τον Κύριο ποιμένα· επειδή αυτός είναι ο ποιμένας ο καλός, που άφησε τα ενενήντα εννέα πρόβατα και ήλθε στο πλανημένο· δηλαδή, αυτός που άφησε τις επουράνιες δυνάμεις και ήλθε στον πλανημένο Αδάμ.

Εδώ δεν ομιλεί μόνο για αγγέλους, αλλά και για αγγέλους που υπερέχουν. Όταν δε λέει, «Το πρόσωπο του Πατέρα μου», δεν εννοεί τίποτε άλλο παρά τη μεγαλύτερη παρρησία και την πολλή τιμή. Διότι ο Υιός του ανθρώπου ήλθε για να σώσει το απολωλός. Πάλι προβάλλει έναν άλλο συλλογισμό, σπουδαιότερο από τον προηγούμενο, και συνάπτει μία παραβολή, μέσω της οποίας παρουσιάζει και τον Πατέρα να επιθυμεί αυτά τα πράγματα. «Διότι, τι νομίζετε;» λέει. «Εάν κάποιος άνθρωπος έχει εκατό πρόβατα και πλανηθεί ένα από αυτά, δεν αφήνει τα ενενήντα εννέα και, πηγαίνοντας στα όρη, δεν αναζητά αυτό που έχει πλανηθεί; Και εάν συμβεί να το βρει, χαίρεται για αυτό περισσότερο παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν έχουν πλανηθεί. Έτσι, δεν είναι θέλημα ενώπιον του Πατέρα σας να απολεσθεί ένας από τους μικρούς αυτούς». Βλέπεις με πόσα επιχειρήματα μας προτρέπει στη μέριμνα των ταπεινών αδελφών μας;

Στο χωρίο: «Όσα εάν δέσετε επί της γης, θα είναι δεμένα και στον ουρανό»· και περί της παραβολής των εκατό προβάτων· και στο ρητό του ευαγγελιστή: «Εάν δύο συμφωνήσουν», και τα εξής· και στο: «Πόσες φορές εάν αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω;» Η πηγή του νερού, αν και έχει μία φύση, σε πολλά και διαφορετικά έμψυχα όντα χαρίζει τη θεραπεία της δίψας.

Είναι δυνατόν να απαρνηθεί κανείς ένα αγαθό χάριν ενός μεγαλύτερου αγαθού, όπως εκείνος που απέφυγε το μαρτύριο όχι από δειλία, αλλά για την ωφέλεια εκείνων που θα σώζονταν και θα φωτίζονταν από αυτόν. Υπάρχει και εκείνος που παρέδωσε τον εαυτό του στην ατιμία για την τιμή των άλλων, και ενώ από πολλούς θεωρείται φιλήδονος, εντούτοις είναι «ως πλάνος και αληθής». Αν εκείνος που κατέχει λόγο πνευματικής ωφελείας και δεν τον μεταδίδει άφθονα δεν θα μείνει ατιμώρητος, πόσος νομίζεις, φίλε μου, είναι ο κίνδυνος για εκείνους που δύνανται διά της έμπρακτης συνδρομής να συμπαρασταθούν στους πάσχοντες, και δεν κοπιάζουν μαζί τους; Λύτρωσε, εσύ που λυτρώθηκες από τον Θεό, και σώσε, εσύ που σώθηκες, εκείνους που άγονται στον θάνατο, και, εξαγοράζοντας εκείνους που κατασφάζονται από τους δαίμονες, μη φεισθείς κόπου. Διότι αυτό αποτελεί για κάθε ύπαρξη που έχει τη δύναμη, το μέγιστο έπαθλο ενώπιον του Θεού, υπεράνω κάθε πράξης και θεωρίας των θνητών και των αθανάτων: αναδεικνύει τον εαυτό του συνεργό των ασωμάτων και νοερών δυνάμεων εκείνος που, με την καθαρότητα που του δωρήθηκε από τον Θεό, αποσμήχει τον ρύπο των άλλων, και προσφέρει στον Θεό άμωμα δώρα από εκείνα που ήταν μωμητά. Διότι αυτό και μόνο είναι πάντοτε το έργο των θείων λειτουργών. Διότι όλοι όσοι βρίσκονται γύρω Του θα φέρουν δώρα, δηλαδή ψυχές. Τίποτα δεν αποδεικνύει τόσο περίτρανα τη φιλανθρωπία και την αγαθότητα του Πλάστη μας προς εμάς, όσο το ότι εγκατέλειψε τα ενενήντα εννέα πρόβατα για να αναζητήσει το πλανηθέν.

Διότι τόσο πολύ, λέει, αγαπιούνται από τον Θεό, ώστε να έχουν αγγέλους προστάτες για να μην βλαφθούν από τους δαίμονες. Διότι ο καθένας από τους πιστούς, ή μάλλον όλοι οι άνθρωποι, έχουμε αγγέλους. Οι άγγελοι όμως των μικρών και ταπεινών εν Χριστώ είναι τόσο οικείοι στον Θεό, ώστε βλέπουν διαρκώς το πρόσωπό του, στεκόμενοι ενώπιόν του. Φαίνεται δε από αυτό ότι, αν και όλοι έχουμε αγγέλους, οι άγγελοι των αμαρτωλών, σαν να ντρέπονται για τη δική μας έλλειψη παρρησίας, δεν έχουν ούτε οι ίδιοι την παρρησία να βλέπουν το πρόσωπο του Θεού και να προσεύχονται ίσως για εμάς· ενώ οι άγγελοι των ταπεινοφρόνων, αυτοί βλέπουν το θείο πρόσωπο, επειδή έχουν παρρησία. Και τι λέω, λέει, ότι τέτοιοι άνθρωποι έχουν αγγέλους; Εγώ γι' αυτό ήρθα, για να σώσω το χαμένο, και να κάνω δικούς μου εκείνους που από τους πολλούς θεωρούνται ως μηδαμινοί. «Τι νομίζετε; Εάν κάποιος άνθρωπος έχει εκατό πρόβατα, και πλανηθεί ένα από αυτά, δεν αφήνει τα ενενήντα εννέα στα βουνά και πηγαίνει να αναζητήσει το πλανεμένο; Και εάν συμβεί να το βρει, αλήθεια σας λέω, ότι χαίρεται γι' αυτό περισσότερο παρά για τα ενενήντα εννέα που δεν έχουν πλανηθεί. Έτσι δεν είναι θέλημα ενώπιον του Πατέρα σας του εν τοις ουρανοίς, να χαθεί ούτε ένας από αυτούς τους μικρούς.» Σε ποιον άνθρωπο ανήκαν τα εκατό πρόβατα; Στον Χριστό.