Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 18:19

Διότι, εάν σύμφωνα με την υπόσχεση του ίδιου του Σωτήρος, «εάν δύο συμφωνήσουν για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει»· τι θα συμβεί, εάν, όταν συγκεντρωθούν τόσοι λαοί, γίνουν μία φωνή, λέγοντας προς τον Θεό το Αμήν; Ποιος, λοιπόν, δεν θαύμασε;

Διότι, εάν σύμφωνα με την υπόσχεση του ίδιου του Σωτήρος, «εάν δύο συμφωνήσουν για οτιδήποτε ζητήσουν, θα τους γίνει»· τι θα συμβεί εάν, όταν συγκεντρωθούν τόσα πλήθη, γίνουν μία φωνή που λέει στον Θεό το Αμήν; Ποιος, λοιπόν, δεν θαύμασε;

Τότε, αφού κάλεσε ένα παιδί, λέει: «Όποιος σκανδαλίσει ένα από αυτά τα μικρά». Και, «Αν το μάτι σου και το χέρι σου σε σκανδαλίζει»· και το, «Να μην καταφρονήσετε ένα από αυτά τα μικρά». Έπειτα ακολουθεί η παραβολή των εκατό προβάτων, και το: «Αν αμαρτήσει εις βάρος σου ο αδελφός σου, έλεγξέ τον»· και το: «Αν δύο από εσάς συμφωνήσουν, ό,τι και αν ζητήσουν, θα το λάβουν». Έπειτα λέει ο Πέτρος: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει απέναντί μου ο αδελφός μου;» Η παραβολή εκείνου που όφειλε τα μύρια τάλαντα. Ήλθε στην Ιουδαία. Θεράπευσε πολλούς. Επέλυσε το ζήτημα του αποστασίου. Ομιλεί περί του τρόπου του ευνουχισμού. Ευλογεί τα παιδιά.

Ερώτηση κε΄. Τι σημαίνει: «Εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει;» Απόκριση. Δηλαδή, για κάθε πράγμα στο οποίο θα συμφωνήσει η ψυχή με το σώμα, για κάθε ευσεβές και ενάρετο ζήτημα, ο Θεός βρίσκεται ανάμεσά τους, όπως ακριβώς συνομίλησε με τον Ηλία στο όρος και με τον Δανιήλ στον λάκκο, και εκπλήρωσε τα αιτήματά τους.

Ερώτηση ΙΕ΄ Τι σημαίνει το: «Πόσες φορές θα αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου και θα τον συγχωρήσω;» Και για ποια αμαρτήματα έχω εγώ την εξουσία να δίνω άφεση; Απόκριση Η εξουσία της άφεσης δεν δίδεται απολύτως και χωρίς προϋποθέσεις, αλλά συναρτάται με την υπακοή εκείνου που μετανοεί, και βρίσκεται σε συμφωνία με εκείνον που έχει αναλάβει την επιμέλεια της ψυχής του. Διότι έχει γραφτεί για τέτοιες περιπτώσεις ότι: «Εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους δοθεί από τον Πατέρα μου τον εν τοις ουρανοίς». Ως προς το ποια αμαρτήματα συγχωρούνται, δεν υπάρχει καν λόγος να ρωτάμε, εφόσον η Καινή Διαθήκη δεν μας έκανε καμία απολύτως διάκριση, αλλά υπόσχεται την άφεση κάθε αμαρτίας σε εκείνους που μετανοούν επάξια· και μάλιστα, αφού ο ίδιος ο Κύριος το υποσχέθηκε προσωπικά λέγοντας «για οποιοδήποτε πράγμα».

Ερώτηση ΣΞΑ΄. Εφόσον ο Κύριος υποσχέθηκε ότι: «Όλα όσα ζητήσετε στην προσευχή έχοντας πίστη, θα τα λάβετε»· και πάλι: «Εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει»· πώς, ενώ ζήτησαν κάτι, ακόμη και οι ίδιοι οι άγιοι δεν το έλαβαν; Όπως και ο Απόστολος, ο οποίος είπε: «Για τούτο παρακάλεσα τρεις φορές τον Κύριο, ώστε να απομακρυνθεί από εμένα»· και δεν έλαβε το αίτημά του, όπως και ο προφήτης Ιερεμίας, αλλά και ο ίδιος ο Μωυσής. Απόκριση. Εφόσον ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός είπε στην προσευχή: «Πατέρα, αν είναι δυνατόν, ας παρέλθει από εμένα αυτό το ποτήριο», και έπειτα πρόσθεσε: «Όμως, ας μη γίνει το δικό μου θέλημα, αλλά το δικό σου»· πρέπει πρώτα να γνωρίζουμε, ότι δεν μας έχει επιτραπεί να ζητάμε ό,τι θέλουμε, αλλά ούτε γνωρίζουμε πάντοτε να ζητάμε αυτό που μας συμφέρει. Διότι, το τι πρέπει να ζητήσουμε στην προσευχή όπως πρέπει, δεν το γνωρίζουμε.

Σχετικά δε με το ρητό «Γι' αυτό παρακάλεσα τρεις φορές τον Κύριο, για να απομακρυνθεί από εμένα», πρέπει να γνωρίζουμε ότι για τις δοκιμασίες, τόσο τις εξωτερικές όσο και τις σωματικές, υπάρχει πολύς και ποικίλος λόγος, είτε επειδή τις επιφέρει ο Θεός είτε επειδή τις παραχωρεί εξαιτίας κάποιας θείας οικονομίας ανώτερης από την άνεση της απαλλαγής από αυτές. Εάν, λοιπόν, μπορέσει κάποιος να αναγνωρίσει ότι πρέπει μέσω προσευχής και δεήσεως να απαλλαγεί από τη δοκιμασία, εισακούεται όταν το ζητήσει, όπως οι δύο τυφλοί στο Ευαγγέλιο και οι δέκα λεπροί, και πολλοί άλλοι. Εάν, όμως, κάποιος δεν κατανοήσει τον λόγο για τον οποίο περιέπεσε στον πειρασμό (διότι πολλές φορές ο σκοπός των όσων επιφέρονται σε αυτόν πρέπει να επιτευχθεί μέσω της υπομονής), και ενώ οφείλει να υπομείνει μέχρι τέλους, εκείνος παρακαλά να απαλλαγεί από τη δοκιμασία, τότε δεν εισακούεται· επειδή δεν συμπορεύεται με τον σκοπό της φιλανθρωπίας του Θεού. Όσο για το «εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν», αυτή η περικοπή το αποσαφηνίζει. Διότι αναφέρεται σε εκείνον που ελέγχει αυτόν που αμάρτησε, και σε εκείνον που δέχεται τον έλεγχο. Ότι, επειδή ο Θεός δεν θέλει τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει, εάν αυτός που ελέγχθηκε νιώσει κατάνυξη στην ψυχή του και συμφωνήσει με τον σκοπό εκείνου που τον ελέγχει, για κάθε πράγμα, δηλαδή για κάθε αμάρτημα για το οποίο θα ζητήσουν άφεση, αυτή θα τους δοθεί από τον φιλάνθρωπο Θεό.

Κεφάλαιο βʹ. ΜΑΡΚΟΣ. Για να γνωρίζετε όμως ότι ο Υιός του ανθρώπου έχει εξουσία επί της γης να συγχωρεί αμαρτίες, λέγει: ΜΑΤΘΑΙΟΣ. Αληθινά σας λέγω, όσα αν δέσετε επί της γης, θα είναι δεμένα στον ουρανό· και όσα αν λύσετε επί της γης, θα είναι λυμένα στον ουρανό. Πάλι, αληθινά σας λέγω, ότι εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν επί της γης για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει από τον Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς. ΙΩΑΝΝΗΣ. Διότι έρχεται ώρα κατά την οποία όλοι όσοι βρίσκονται στα μνημεία θα ακούσουν τη φωνή του, και θα εξέλθουν, όσοι έπραξαν τα αγαθά σε ανάσταση ζωής· ενώ όσοι έπραξαν τα φαύλα, σε ανάσταση κρίσεως. ΠΡΟΣ ΡΩΜΑΙΟΥΣ.

Ενώ δε η πλάνη παρατεινόταν, ένα ζεύγος αγαθών ανδρών διορθώνει το σφάλμα, ο Πέτρος και ο Παύλος που παρουσιάστηκαν, οι προστάτες της Εκκλησίας· και τον Σίμωνα, ο οποίος νομιζόταν Θεός και επεδείκνυε τον εαυτό του, αμέσως τον κατέστησαν νεκρό. Διότι, ενώ ο Σίμωνας διατεινόταν ότι θα υψωθεί στους ουρανούς και μεταφερόταν στον αέρα πάνω σε όχημα δαιμόνων, οι δούλοι του Χριστού γονάτισαν και, κάνοντας πράξη τη συμφωνία για την οποία μίλησε ο Ιησούς, ότι δηλαδή «εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει», έριξαν το βέλος της ομόνοιας μέσω της προσευχής εναντίον του μάγου και τον κατέρριψαν στη γη. Και αυτό δεν είναι καθόλου παράδοξο, αν και είναι θαυμαστό· διότι ήταν ο Πέτρος, αυτός που κρατά τα κλειδιά των ουρανών. Και δεν είναι άξιο απορίας· διότι ήταν ο Παύλος, αυτός που αρπάχτηκε έως τον τρίτο ουρανό και στον παράδεισο, και άκουσε άρρητα λόγια, τα οποία δεν επιτρέπεται σε άνθρωπο να προφέρει. Αυτοί κατέβασαν από τον αέρα στη γη αυτόν που θεωρούνταν Θεός, ο οποίος επρόκειτο να κατεβεί στα καταχθόνια. Αυτός υπήρξε ο πρώτος δράκοντας της κακίας· αλλά, μολονότι κόπηκε το ένα κεφάλι, η ύλη της κακίας αποδείχθηκε και πάλι πολυκέφαλη.

Στο χωρίο: «Όσα εάν δέσετε επί της γης, θα είναι δεμένα και στον ουρανό»· και περί της παραβολής των εκατό προβάτων· και στο ρητό του ευαγγελιστή: «Εάν δύο συμφωνήσουν», και τα εξής· και στο: «Πόσες φορές εάν αμαρτήσει εις βάρος μου ο αδελφός μου, να τον συγχωρήσω;» Η πηγή του νερού, αν και έχει μία φύση, σε πολλά και διαφορετικά έμψυχα όντα χαρίζει τη θεραπεία της δίψας.

Αν και αναφέραμε λίγα από τα πολλά σχετικά με το «Όσα αν δέσετε επί της γης θα είναι δεμένα στον ουρανό, και όσα αν λύσετε επί της γης θα είναι λυμένα στον ουρανό», ας στρέψουμε τον νου μας στον επόμενο στίχο: «Αμήν σας λέγω, ότι αν δύο συμφωνήσουν μεταξύ τους για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους δοθεί». Ο Αβραάμ, έχοντας συμφωνήσει με τη γυναίκα του Σάρρα, καθώς εκείνος μεν έτρεξε στα βόδια, εκείνη δε ετοίμασε βιαστικά τους άρτους, έλαβαν ένα παράδοξο δώρο στο γήρας τους, αποκτώντας ως καρπό των σπλάχνων τους ένα παιδί. Ο πατριάρχης Ιακώβ, έχοντας ομονοήσει με τη μητέρα του, έλαβε τον καρπό της αιώνιας ευλογίας. Ο Μωυσής και ο Ααρών, αφού συμφώνησαν, καθυπέταξαν όλη την Αίγυπτο, ελευθερώνοντας το γένος των Εβραίων. Ο Ιησούς και ο Χάλεβ, έχοντας ομονοήσει, κληρονόμησαν μόνοι αυτοί τη γη της επαγγελίας. Η Δεββώρα, έχοντας συμφωνήσει με τον Βαράκ, νίκησαν τον σκληρότατο τύραννο. Η Ιουδίθ, έχοντας ομονοήσει με την υπηρέτριά της, νίκησαν τον αλλόφυλο Ολοφέρνη. Ο Τωβίας, έχοντας ομονοήσει με τον άγγελο, έδεσε τον ανδροκτόνο δαίμονα της συζύγου του και άνοιξε τα κλεισμένα μάτια του πατέρα του. Ο Εζεκίας και ο Ησαΐας, προσευχόμενοι ομόφωνα, εξολόθρευσαν εκατόν ογδόντα πέντε χιλιάδες αλλοφύλους. Ο Παύλος και ο Σίλας, προσευχόμενοι ομόφωνα στο δεσμωτήριο, έκαναν να σειστούν τα θεμέλια της φυλακής.

Είναι δυνατόν όμως να κατανοήσουμε το γράμμα της Γραφής και διαφορετικά: «Εάν δύο συμφωνήσουν μαζί για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους δοθεί». Εάν αυτά τα δύο που διχάζονται και φιλονικούν έντονα συμφωνήσουν, δηλαδή η σάρκα και το πνεύμα, διότι η σάρκα επιθυμεί εναντίον του πνεύματος και το πνεύμα εναντίον της σάρκας· εάν αυτά τα δύο συμφωνήσουν, ώστε το ένα να κυριεύει και το άλλο να υποτάσσεται· το ένα να σωφρονεί και το άλλο να μην αντιλέγει, τότε ο Κύριος θα βρίσκεται ανάμεσα στην ψυχή και τη σάρκα, και για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους δοθεί. Διότι πολλοί που ασκήθηκαν σε αυτό εισακούστηκαν, όπως ο Ηλίας στο όρος, ο Δανιήλ στον λάκκο, ο Ιωνάς στο κήτος, ο Εζεκίας στην κλίνη της ασθένειάς του, ο Πέτρος στην Ιόππη και ο Κορνήλιος στην Καισάρεια. Επίσης, και πολλές γυναίκες, μολονότι προσεύχονταν μόνες, εισακούστηκαν, όπως η Σάρρα του Ραγουήλ στα Εκβάτανα, η Ιουδίθ στο υπερώο και η Σωσάννα κατά την κρίση των παρανόμων. Τότε, λέγει, πλησίασε ο Πέτρος και είπε στον Κύριο: «Πόσες φορές θα συγχωρήσω τον αδελφό μου που αμάρτησε απέναντί μου; Έως επτά φορές;». Και ο Κύριος τι του λέγει; «Δεν σου λέγω έως επτά φορές, αλλά έως εβδομήντα φορές το επτά».

ΕΠΙΣΤΟΛΗ ΤΟΥ ΙΩΑΝΝΗ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΒΑΣΙΛΕΑ ΘΕΟΦΙΛΟ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΚΑΙ ΣΕΠΤΩΝ ΕΙΚΟΝΩΝ. αʹ. Επειδή, λοιπόν, σύμφωνα με τη θεόλεκτη φωνή που λέει: «Εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει από τον Πατέρα μου που βρίσκεται στους ουρανούς.

«Θα εγείρω σε αυτούς φυτό ειρήνης, και δεν θα χάνονται πλέον.» «Σε τρία πράγματα βρήκα ωραιότητα και στάθηκα ωραία ενώπιον του Κυρίου και των ανθρώπων: η ομόνοια των αδελφών, η φιλία προς τον πλησίον, και η αρμονική συμβίωση ανδρός και γυναικός.» «Μακάριοι οι ειρηνοποιοί, διότι αυτοί υιοί Θεού θα ονομαστούν.» «Να αγαπάτε τους εχθρούς σας· να ευλογείτε εκείνους που σας καταρώνται· να προσεύχεστε υπέρ εκείνων που σας κακομεταχειρίζονται και σας καταδιώκουν.» «Αλήθεια σας λέγω, ότι εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα γίνει σε αυτούς από τον Πατέρα μου τον εν τοις ουρανοίς.» «Νέα εντολή σας δίνω, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον· όπως εγώ σας αγάπησα, για να αγαπάτε και εσείς ο ένας τον άλλον. Από αυτό θα γνωρίσουν όλοι ότι είστε μαθητές μου, εάν αγαπάτε ο ένας τον άλλον.» «Την ειρήνη μου σας αφήνω, την ειρήνη μου σας δίνω.» «Όπως με αγάπησε ο Πατέρας, έτσι και εγώ αγάπησα εσάς· μείνετε στην αγάπη μου, καθώς εγώ έχω τηρήσει τις εντολές του Πατέρα μου και μένω στη δική του αγάπη. Αυτή είναι η δική μου εντολή, να αγαπάτε ο ένας τον άλλον, καθώς εγώ σας αγάπησα. Μεγαλύτερη αγάπη από αυτήν δεν έχει κανείς, από το να θυσιάσει κάποιος τη ζωή του υπέρ των φίλων του.» «Σε όποια οικία και αν εισέρχεστε, πρώτα να λέτε: Ειρήνη στον οίκο τούτο. Και εάν υπάρχει εκεί υιός ειρήνης, θα αναπαυθεί πάνω του η ειρήνη.» «

Δεύτερον, ενώ υπάρχουν τόσα πολλά κτίσματα, κοσμικά και υπερκοσμικά, δεν ονομάζεται ούτε φιλάγγελος, ούτε φιλόκοσμος, ούτε παίρνει κάποιο από τα ονόματα που θα ήταν φυσικό να λάβει από τα δικά του κτίσματα· αλλά μόνο φιλάνθρωπος λέγεται, και χαίρεται να αποκαλείται με αυτό το όνομα, επειδή υπεραγαπά τον άνθρωπο. Και τρίτον, ως επιπλέον τεκμήριο της αγάπης του προς τον άνθρωπο, είναι ότι, όπως θέλουν οι άνθρωποι, έτσι διευθετεί τα ζητήματά τους, αρκεί μόνο να επιστρέψουν αληθινά σε αυτόν. Και το μεγαλύτερο μάλιστα δείγμα της στοργής του προς εμάς είναι ότι πολλές φορές σε θλίψεις και ανάγκες, όχι μόνο όταν καλείται σε βοήθεια από πολλούς, αλλά ακόμη και από έναν μόνο, εισακούει αμέσως, και τα αλλάζει όλα, όπως έχει γραφτεί: «Το θέλημα εκείνων που τον φοβούνται θα το εκπληρώσει, και τη δέησή τους θα εισακούσει, και θα τους σώσει»· και πάλι: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και εκπλήρωσε προς τον Ύψιστο τις ευχές σου, και επικαλέσου με κατά την ημέρα της θλίψης σου, και θα σε γλιτώσω, και θα με δοξάσεις»· και ξανά: «Δεν θα σε αφήσω, ούτε θα σε εγκαταλείψω· αλλά, ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, θα πω: Ιδού, είμαι παρών»· και επιπλέον: «Εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα κι αν ζητήσουν, θα τους γίνει από τον Πατέρα μου τον εν τοις ουρανοίς».

Ότι είτε εδώ πρόσκαιρα, είτε εκεί αιώνια πρέπει να λάβει τον κανόνα του ο αμαρτωλός. Με συντομία σου λέμε ότι ένα από τα δύο πρέπει να επιλέξεις, αδελφέ: είτε να λάβεις εδώ πρόσκαιρα τον κανόνα των αμαρτιών σου, είτε εκεί αιώνια. Αν τον λάβεις εδώ, γλιτώνεις τον εκεί· αν δεν τον λάβεις εδώ, εξάπαντος πρόκειται να τον λάβεις εκεί αιώνιο· όπως γράφει και ο Γαβριήλ Φιλαδελφείας στο έργο του περί Μυστηρίων: «Εκείνος που δεν θα υπακούσει σε αυτούς (στους κανόνες δηλαδή) κατ' ανάγκη θα παραπεμφθεί στα εκεί δικαστήρια και θα δώσει λόγο για τα ανοσιουργήματα που έπραξε, επειδή αθέτησε τους θεσμούς της Αγίας Εκκλησίας». Αλλά, εκτός από τα προειρημένα, εάν εσύ δεν συμφωνήσεις με τον λόγο του Πνευματικού και δεν δεχθείς τον νόμιμο κανόνα που θα σου δώσει, μάθε ότι ο Πνευματικός δεν έχει εξουσία να σε συγχωρήσει, όπως λέει ο Μέγας Βασίλειος: «Η εξουσία της άφεσης δεν δίδεται απολύτως, αλλά σε συνάρτηση με την υπακοή του μετανοούντος και τη συμφωνία του με εκείνον που επιμελείται την ψυχή του· διότι έχει γραφτεί για αυτές τις περιπτώσεις ότι, εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για κάθε πράγμα που τυχόν ζητήσουν, θα τους γίνει από τον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς».

Εάν όμως τον λύσεις, δηλαδή τον συγχωρήσεις, θα είναι συγχωρημένος και στον ουρανό· διότι δεν είναι λυμένα μόνο όσα λύνουν οι ιερείς, αλλά και όσα εμείς οι αδικηθέντες είτε δένουμε είτε λύνουμε, και εκείνα θα είναι δεμένα ή λυμένα. «Πάλι, αλήθεια σας λέω, ότι εάν δύο από εσάς συμφωνήσουν πάνω στη γη για οποιοδήποτε πράγμα ζητήσουν, θα τους γίνει από τον Πατέρα μου τον εν τοις ουρανοίς· διότι όπου είναι δύο ή τρεις συγκεντρωμένοι στο δικό μου όνομα, εκεί είμαι εγώ ανάμεσά τους.» Μας συνάγει μέσω τέτοιων λόγων στην αγάπη· διότι, αφού μας εμπόδισε από το να σκανδαλίζουμε ο ένας τον άλλον και να βλάπτουμε ή να βλαπτόμαστε, τώρα μιλάει και για τη μεταξύ μας συμφωνία.