Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:11

Και του λέγει ο Κύριος· δεν μπορούν όλοι να δεχθούν τον λόγο αυτόν· αλλά υπάρχουν ευνούχοι από την κοιλιά της μητέρας τους, και υπάρχουν άλλοι που ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους, και υπάρχουν άλλοι για τη βασιλεία των ουρανών· όποιος μπορεί να τον δεχθεί, ας τον δεχθεί.

Υπάρχουν και πολλά άλλα για την αντίκρουση της μωρολογίας του μάγου. Πώς όμως είναι δυνατόν τα αισχρά να είναι ζωοποιά, εκτός εάν πρόκειται για δαιμονικό φρόνημα, εφόσον ο ίδιος ο Κύριος λέει στο Ευαγγέλιο προς εκείνους που του έλεγαν «εάν έτσι έχει η υπόθεση του άνδρα και της γυναίκας, δεν συμφέρει να νυμφευθεί κανείς»· εκείνος δε τους απάντησε: «Δεν χωρούν όλοι αυτόν τον λόγο· διότι υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνόχισαν τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών», και έδειξε ότι το να απέχει κανείς από τη φυσική συζυγία είναι δώρο της βασιλείας των ουρανών. Πάλι, σε άλλο σημείο, λέει για τον σεμνό γάμο, τον οποίο ο ίδιος ο Σίμων διαφθείροντας αισχρά μεθοδεύει για τη δική του επιθυμία, ότι «εκείνους που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τους χωρίζει». 6. Πώς δε πάλι ο πλάνος, λησμονώντας τη δική του μωρολογία, ελέγχει τον εαυτό του, σαν να αγνοεί όσα προαναφέρει; Διότι, αφού ισχυρίστηκε ότι από αυτόν δημιουργήθηκαν οι άγγελοι μέσω της Εννοίας του, έλεγε πάλι ότι μεταμορφωνόταν σε κάθε ουρανό, ώστε να περάσει απαρατήρητος από αυτούς κατά την κάθοδό του. Άρα κρυβόταν από φόβο, και πώς είναι δυνατόν ο μωρολόγος να φοβάται τους αγγέλους που ο ίδιος εποίησε; Και πώς δεν θα αποδειχθεί απολύτως και άμεσα ελέγξιμη από τους συνετούς η δόλια σπορά της πλάνης του, εφόσον «στην αρχή εποίησε ο Θεός τον ουρανό και τη γη» λέει η Γραφή; Και σε απόλυτη συμφωνία με αυτόν τον λόγο, ο Κύριος στο Ευαγγέλιο λέει προς τον ίδιο Του τον Θεό και Πατέρα: «Πατέρα, Κύριε του ουρανού και της γης».

ΑΠΟ ΤΑ ΕΡΓΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΕΙΡΗΝΑΙΟΥ Επειδή κάποιοι, παραμερίζοντας την αλήθεια, εισάγουν ψευδείς λόγους και «απέραντες γενεαλογίες, οι οποίες προκαλούν περισσότερο συζητήσεις», όπως λέει ο απόστολος, «παρά την οικοδομή του Θεού που γίνεται με την πίστη», και μέσω της πανούργα συγκροτημένης πειστικότητας παραπλανούν τον νου των πιο άπειρων και τους αιχμαλωτίζουν, παραποιώντας τα λόγια του Κυρίου, γινόμενοι κακοί ερμηνευτές των όσων έχουν ειπωθεί ορθά. Και ανατρέπουν πολλούς, απομακρύνοντάς τους, με το πρόσχημα της γνώσης, από Αυτόν που συγκρότησε και διακόσμησε τούτο το σύμπαν, με τον ισχυρισμό ότι έχουν να επιδείξουν κάτι υψηλότερο και μεγαλύτερο από τον Θεό που δημιούργησε τον ουρανό, τη γη και όλα όσα υπάρχουν σε αυτά. Ελκύουν μεν πειστικά, μέσω της τέχνης των λόγων, τους άδολους προς τον δρόμο της αναζήτησης, αλλά παραδόξως τους καταστρέφουν, με το να διαμορφώνουν βλάσφημη και ασεβή την άποψή τους απέναντι στον Δημιουργό, χωρίς εκείνοι να μπορούν καθόλου να διακρίνουν το ψέμα από την αλήθεια —διότι η πλάνη δεν φανερώνεται ποτέ καθαυτή, για να μην αποκαλυφθεί περίτρανα αν γυμνωθεί, αλλά, στολισμένη πανούργα με ένα πειστικό περίβλημα, καταφέρνει να φαίνεται πιο αληθινή και από την ίδια την αλήθεια στους πιο άπειρους μέσω της εξωτερικής της εντύπωσης, όπως έχει ειπωθεί για αυτά τα ζητήματα από κάποιον ανώτερό μας, ότι δηλαδή τον πολύτιμο και σπουδαίο για μερικούς λίθο του σμαραγδιού τον προσβάλλει το γυαλί που κατασκευάζεται έντεχνα ώστε να του μοιάζει, όταν δεν είναι παρών αυτός που έχει τη δύναμη να το δοκιμάσει και να ελέγξει την τέχνη που φτιάχτηκε με πανουργία. Και όταν αναμειχθεί ο χαλκός με τον άργυρο, ποιος άπειρος θα μπορέσει εύκολα να το διαπιστώσει;— ώστε, λοιπόν, να μην αρπάζονται κάποιοι, με δική μας υπαιτιότητα, σαν πρόβατα από τους λύκους, επειδή τους αγνοούν εξαιτίας της προβατίσιας δοράς που τους έχει επιβληθεί εξωτερικά, από τους οποίους ο Κύριος μας παρήγγειλε να φυλαγόμαστε, οι οποίοι μιλούν μεν όμοια με εμάς, αλλά σκέφτονται διαφορετικά, θεώρησα αναγκαίο, αφού μελέτησα τα υπομνήματα των, όπως οι ίδιοι λένε, μαθητών του Ουαλεντίνου, καθώς συναντήθηκα με κάποιους από αυτούς και κατανόησα τον τρόπο σκέψης τους, να σου φανερώσω, αγαπητέ, τα τερατώδη και βαθιά μυστήρια, τα οποία «δεν τα χωρούν όλοι», επειδή δεν έχουν αποβάλει όλοι τον εγκέφαλό τους, έτσι ώστε και εσύ, αφού τα μάθεις, να τα καταστήσεις φανερά σε όλους όσους είναι μαζί σου και να τους προτρέψεις να φυλάγονται από τον βυθό της ανοησίας και της βλασφημίας προς τον Θεό.

Λέει δε ο ίδιος ο Μάνης ότι εμείς αποτελούμε μορφές των αρχόντων, και ότι έχουμε δημιουργηθεί από τους άρχοντες, και ότι έχουμε παραδοθεί σε αυτούς για να καταβροχθιστούμε. Αλλά υπάρχει πολλή άγνοια σε τέτοιου είδους λόγια. Διότι βλέπουμε ότι τα πράγματα δεν συμβαίνουν κατ' αυτόν τον τρόπο. Διότι οτιδήποτε υπάρχει πάνω στη γη, ακόμη και αν ανήκει στα πιο φαύλα και άγρια θηρία, δεν επιτίθεται στη δική του μορφή, αλλά στις άλλες. Για παράδειγμα, τα λιοντάρια δεν τρώνε λιοντάρια, λόγω του ίδιου αποτυπώματος και της κοινής τους φύσης, αλλά όταν μεγάλη πείνα ταλαιπωρεί τα θηρία στα βουνά και για πολύ χρόνο δεν βρίσκουν τροφή, είτε λόγω χιονιού είτε λόγω άλλης στέρησης, αποσύρονται στις φωλιές και στα κρησφύγετά τους, παραμένοντας τα λιοντάρια μαζί με τα μικρά τους και μαζί με τις λέαινες. Και δεν επιτίθεται θηρίο σε θηρίο, ούτε λύκος σε λύκο, εκτός και αν το ζώο περιέλθει σε μανία και, έχοντας λυσσάξει, αγνοεί τι πράττει. Εάν λοιπόν ο λύκος δεν τρώει λύκο εξαιτίας της ομοειδούς μορφής, πώς μπορούν οι άρχοντες να μας τρώνε, αν έχουμε την ίδια μορφή με αυτούς, και μάλλον δεν μας περιθάλπουν, ώστε να φανεί ότι διαφυλάσσουν τις δικές τους μορφές; Έτσι, από παντού ελέγχονται ως εσφαλμένα τα λόγια του αγύρτη. 77. Έπειτα πάλι πιάνεται από το ευαγγέλιο, λέγοντας ότι «δεν κατανοούν όλοι τη διδασκαλία του, αλλά εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί». Όμως εδώ ο λόγος του Σωτήρα δεν ήταν περί διδασκαλίας, αλλά περί ευνούχων.

Αν όμως η φράση «δεν το χωρούν όλοι» εκπληρώνεται εδώ για τον Σωτήρα σε σχέση με τη διδασκαλία Του, τότε, εάν δεν την αποδέχονται, δεν την αποδέχονται σύμφωνα με τη δική τους θέληση. Επομένως, αυτοί θα κληθούν άξιοι επαίνου ή ψόγου με βάση το αυτεξούσιό τους, και η ικανότητα αποδοχής δεν θα οφείλεται πλέον στη φύση· διότι σε τι θα ωφελούσε να κηρύττει τη διδασκαλία του; Ο ισχυρισμός του όμως κατέρρευσε από παντού· διότι ο Σωτήρας δεν διατύπωσε αυτόν τον λόγο για τη διδασκαλία, αλλά για τον ευνουχισμό. Αλλά ακόμη και αν μιλούσε για τη διδασκαλία, ο ισχυρισμός του Μάνη και πάλι δεν θα μπορούσε να σταθεί. Λέει δε ο ίδιος ο Μάνης: «Γνώριζα τους δικούς μας· "διότι και τα πρόβατά μου με γνωρίζουν και γνωρίζω τα πρόβατά μου"». Σε όλα όμως ψεύδεται· διότι, θέλοντας να συναρπάσει ψυχές με κολακείες, απευθυνόμενος στους τότε παρόντες στη συζήτηση ξεστόμισε αυτόν τον λόγο, ρίχνοντας δόλωμα, τρόπον τινά, ώστε μέσω της κολακείας να φανούν ότι προσκολλώνται σε αυτόν· προκειμένου, όταν προσκολληθούν, να αρχίσει να καυχιέται και να λέει ότι τους γνώριζε πριν καν έρθουν προς αυτόν. Συνέβη δε σε αυτόν ό,τι και στον μύθο των Ελλήνων σχετικά με τον μάντη Απόλλωνα, ο οποίος, ενώ μάντευε για τους άλλους, για τον εαυτό του δεν μπορούσε να μαντέψει, αλλά η μαντεία του διαψεύστηκε, όταν ερωτεύτηκε τη Δάφνη και την έχασε εξαιτίας της σωφροσύνης της. Έτσι και αυτός ο Μάνης, από τη μία μάντευε ότι γνωρίζει τους δικούς του, από την άλλη όμως ήρθε, καθοδηγούμενος από τη φύση του, για τον Μάρκελλο, πιστεύοντας ότι θα τον κάνει υποχείριό του. Η μαντεία του όμως διαψεύστηκε οικτρά.

ΙΑʹ. Εκείνος δε τους είπε: «Δεν μπορούν να δεχθούν όλοι αυτόν τον λόγο, παρά μόνο εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί». Βλέπετε το μεγαλείο αυτού του πράγματος; Σχεδόν αποδεικνύεται και αχώρητο. Διότι πώς δεν είναι ανώτερο από τη σάρκα το να μην γεννά κανείς κατά σάρκα, αν και έχει γεννηθεί από σάρκα; Και πώς να μην είναι αγγελικό το να είναι συνδεδεμένη η ψυχή με τη σάρκα αλλά να μη ζει κατά σάρκα, και να στέκεται ψηλότερα από τη φύση; Η σάρκα την έδεσε με τον κόσμο, αλλά ο λογισμός την ανέβασε στον Θεό· η σάρκα την βάρυνε, αλλά ο λογισμός της έδωσε φτερά· η σάρκα την έδεσε, αλλά ο θείος πόθος την έλυσε. Να είσαι ολοκληρωτικά στραμμένη προς τον Θεό με όλη σου την ψυχή, ω παρθένε· διότι αυτό ακριβώς ορίζω ως κανόνα και για τους άνδρες και για τις γυναίκες. Και να μη σου φανεί κανένα από τα άλλα πράγματα ως ωραίο, από όσα ελκύουν τους πολλούς: ούτε η καταγωγή, ούτε ο πλούτος, ούτε ο θρόνος, ούτε η εξουσία, ούτε η ομορφιά που φαντάζει εξαιτίας του ωραίου χρώματος και της αρμονίας των μελών του σώματος, η οποία είναι απλώς ένα παιχνίδι του χρόνου και της αρρώστιας.

ΙΓʹ. «Δεν μπορούν να χωρέσουν όλοι», λέει, «αυτόν τον λόγο, παρά μόνον εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί». Το «έχει δοθεί», όταν το ακούσεις, πρόσεξε να μην πάθεις τίποτα αιρετικό, να μην εισαγάγεις διαφορετικές φύσεις, ούτε τους χοϊκούς, ούτε τους πνευματικούς, ούτε τους μέσους. Διότι υπάρχουν κάποιοι που έχουν τόσο εσφαλμένες αντιλήψεις, ώστε να νομίζουν ότι άλλοι μεν ανήκουν σε φύση που χάνεται ολοκληρωτικά, άλλοι σε φύση που σώζεται, και άλλοι βρίσκονται σε τέτοια κατάσταση, ώστε να άγονται ανάλογα με την προαίρεσή τους προς το χειρότερο ή προς το καλύτερο. Διότι κι εγώ αποδέχομαι ότι ο ένας έχει μεγαλύτερη ή μικρότερη δεκτικότητα από τον άλλον· αλλά αποδέχομαι ότι η δεκτικότητα από μόνη της δεν αρκεί για την τελείωση, αλλά ότι ο λογισμός είναι εκείνος που την ενεργοποιεί, προκειμένου η φύση να προχωρήσει σε έργο, όπως ακριβώς ο πυρίτης λίθος, όταν κρουστεί με το σίδερο, παράγει έτσι φωτιά. Όταν ακούσεις, «Σε αυτούς που έχει δοθεί», πρόσθεσε: έχει δοθεί σε εκείνους που καλούνται και σε εκείνους που ρέπουν αναλόγως. Διότι και όταν ακούσεις, «Άρα λοιπόν δεν εξαρτάται από αυτόν που θέλει, ούτε από αυτόν που τρέχει, αλλά από τον Θεό που ελεεί», σε συμβουλεύω να εκλάβεις το ίδιο πράγμα. Επειδή, δηλαδή, υπάρχουν κάποιοι που τόσο πολύ υπερηφανεύονται για τα κατορθώματά τους, ώστε να αποδίδουν τα πάντα στον εαυτό τους και τίποτε σε Εκείνον που τους δημιούργησε, τους έδωσε σοφία και τους χορήγησε τα αγαθά, ο λόγος τούς διδάσκει ότι και η ίδια η αγαθή θέληση έχει ανάγκη από τη βοήθεια του Θεού· μάλλον δε, και η ίδια η ελεύθερη επιλογή των ορθών πραγμάτων αποτελεί κάτι το θείο και δώρο της φιλανθρωπίας του Θεού· διότι πρέπει αφενός να υπάρχει η δική μας ελεύθερη βούληση, αφετέρου η σωτηρία μας να προέρχεται από τον Θεό.

ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΙΕΡΑΚΑ ΛΑΜΠΡΟΤΕΡΟ Ο λόγος που ειπώθηκε σχετικά με την παρθενία, «Δεν μπορούν όλοι να δεχθούν αυτόν τον λόγο, αλλά μόνον εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί», δεν σημαίνει ότι δόθηκε σε ορισμένους κατόπιν κάποιας αυθαίρετης επιλογής· διότι τότε δεν θα τους πρόβαλλε ως έπαθλο τη βασιλεία των ουρανών. Ειπώθηκε, όμως, για να δείξει, πρώτον, ότι όσοι αγωνίζονται σε αυτόν τον υπερφυσικό αγώνα έχουν ανάγκη από τη θεία συνδρομή· έπειτα, ότι η συμβουλή αυτή κατέρχεται από τον ουρανό, χωρίς να θεσπίζει κάτι ως νόμο, αλλά προτρέποντας· και, τρίτον, ότι έχει δοθεί σε όσους υπερισχύουν της ακρασίας, επικαλούνται την άνωθεν συμμαχία και διαφυλάσσουν τον θησαυρό με νηστείες και αγρυπνίες, χωρίς να παραδίδουν τον εαυτό τους στο θηρίο εξαιτίας της τρυφηλότητας και της ραθυμίας. Διότι, αν έχει δοθεί κατόπιν αυθαίρετης επιλογής, το βραβείο είναι περιττό· αν όμως το βραβείο δεν είναι περιττό, τότε δεν δόθηκε ως χαριστική εύνοια, αλλά δίνεται σε όσους θέλουν να το λάβουν. Διότι σε όσους δεν θέλουν, κανείς δεν μπορεί να το δώσει.

δ΄. Και αν είναι ζήτημα ελεύθερης προαιρέσεως, λέει, πώς στην αρχή έλεγε: «Δεν το χωρούν όλοι, αλλά εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί»; Για να μάθεις ότι ο άθλος είναι μεγάλος, και όχι για να υποπτευθείς κάποια αναγκαστική κλήρωση. Διότι δίνεται σε εκείνους που το επιθυμούν. Μίλησε δε με αυτόν τον τρόπο, για να δείξει ότι χρειάζεται πολλή άνωθεν βοήθεια εκείνος που εισέρχεται σε αυτό το στάδιο του αγώνα, την οποία πάντως θα απολαύσει όποιος το επιθυμεί. Διότι έχει τη συνήθεια να χρησιμοποιεί αυτήν τη λέξη, όταν το κατόρθωμα είναι μεγάλο, όπως όταν λέει: «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια».

Ο ίδιος ο Χριστός είναι το κλέος της παρθενίας, όχι μόνο επειδή γεννήθηκε από τον Πατέρα άναρχα και ασυνδύαστα, αλλά και διότι, αφού έγινε άνθρωπος όπως εμείς, σαρκώθηκε υπερβαίνοντας τα ανθρώπινα από Παρθένο χωρίς σαρκική συνάφεια, φανερώνοντας και ο ίδιος στον εαυτό του την αληθινή και τέλεια παρθενία. Γι' αυτόν τον λόγο, βέβαια, δεν μας την επέβαλε ως νόμο («διότι δεν μπορούν όλοι να δεχθούν αυτόν τον λόγο», όπως ο ίδιος είπε), αλλά με το ίδιο Του το έργο μας εκπαίδευσε και μας ενδυνάμωσε προς αυτήν.

Του λέγουν οι μαθητές του: «Εάν έτσι είναι η κατάσταση του άνδρα με τη γυναίκα, δεν συμφέρει να παντρευτεί κανείς». Εκείνος δε τους είπε: «Δεν μπορούν όλοι να αποδεχθούν αυτόν τον λόγο, παρά μόνο εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί. Διότι υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι γεννήθηκαν έτσι από την κοιλιά της μητέρας τους· και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους· και υπάρχουν ευνούχοι, οι οποίοι ευνουχίσαν τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών. Εκείνος που μπορεί να το αποδεχθεί, ας το αποδεχθεί.» «Η γυναίκα είναι δεσμευμένη από τον νόμο, για όσο καιρό ζει ο άνδρας της.

Σχετικά με τη σωφροσύνη, λοιπόν, είπε τα εξής: «Όποιος κοιτάξει γυναίκα με σκοπό να την επιθυμήσει, έχει ήδη διαπράξει μοιχεία μαζί της στην καρδιά του ενώπιον του Θεού», και: «Αν ο δεξιός σου οφθαλμός σε σκανδαλίζει, βγάλε τον, διότι σε συμφέρει να εισέλθεις μονόφθαλμος στη βασιλεία των ουρανών παρά να ριχτείς με τους δύο στο αιώνιο πυρ», και: «Όποιος παντρεύεται γυναίκα χωρισμένη από άλλον άνδρα διαπράττει μοιχεία», και: «Υπάρχουν κάποιοι οι οποίοι ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους, υπάρχουν άλλοι που γεννήθηκαν ευνούχοι, και υπάρχουν αυτοί που ευνουχίζουν τον εαυτό τους για τη βασιλεία των ουρανών· ωστόσο, δεν μπορούν να το χωρέσουν αυτό όλοι». Επομένως, τόσο αυτοί που συνάπτουν δεύτερο γάμο σύμφωνα με τον ανθρώπινο νόμο θεωρούνται αμαρτωλοί από τον Διδάσκαλό μας, όσο και εκείνοι που κοιτάζουν μια γυναίκα για να την επιθυμήσουν - διότι όχι μόνο αυτός που μοιχεύει με έργα έχει αποβληθεί από αυτόν, αλλά και εκείνος που επιθυμεί να μοιχεύσει, καθώς δεν είναι φανερά στον Θεό μόνο τα έργα αλλά και οι σκέψεις - και πολλοί άνδρες και γυναίκες, εξήντα και εβδομήντα ετών, οι οποίοι μαθήτευσαν στον Χριστό από την παιδική τους ηλικία, παραμένουν αγνοί, και εύχομαι να μπορέσω να υποδείξω τέτοιους ανθρώπους σε κάθε έθνος ανθρώπων. Διότι τι να πούμε και για το αναρίθμητο πλήθος εκείνων που μεταστράφηκαν από την ακολασία και διδάχθηκαν αυτά; Διότι ο Χριστός δεν κάλεσε σε μετάνοια τους δικαίους ούτε τους σώφρονες, αλλά τους ασεβείς, τους ακόλαστους και τους άδικους.

Η ανδρεία αποτελεί τη μεσότητα μεταξύ δειλίας και θράσους, η σωφροσύνη τη μεσότητα μεταξύ ακολασίας και ηλιθιότητας· όχι εκείνης που προέρχεται από τη φύση ή από νόσημα —διότι αυτή δεν συνιστά κακία, εφόσον είναι απροαίρετη— αλλά εκείνης που προέρχεται από την προαίρεση. Όταν, δηλαδή, κάποιος αποφεύγει τα κρέατα, το κρασί και τον νόμιμο γάμο, όχι επειδή επιθυμεί να ζήσει υπέρ τη φύση και τον νόμο με επίγνωση της ψυχής του, αλλά επειδή με αναισθησία ή μάλλον με αφροσύνη τα αποστρέφεται νιώθοντας αποτροπιασμό, και θεωρεί βδελυρούς και απεχθείς όσους τα χρησιμοποιούν. Πώς, λοιπόν, δεν είναι ηλίθιος αυτός που αγνοεί τη φύση, αυτός που δεν τιμά τον νόμο, τον οποίο επιδοκίμασε και ο Θεός, ο δημιουργός της φύσεως, δεδομένου ότι δεν μπορούν όλοι να αποδεχθούν τον λόγο της υψηλότερης διαγωγής;

Αλλά, αν μεν σου φαίνεται μεγάλο και δυσκατόρθωτο το επίτευγμά της, καθώς υπερβαίνει τα όρια της φύσης και δεν είναι εφικτό σε όλους («διότι υπάρχουν», είπε ο Κύριος, «ευνούχοι, οι οποίοι ευνούχισαν τον εαυτό τους για τη βασιλεία του Θεού...», και προσθέτει λέγοντας, «δεν χωρούν όλοι αυτόν τον λόγο, αλλά εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί»), έπρεπε μάλιστα να θαυμάζεις και με χίλιες γλώσσες να επαινείς αυτούς που μπορούν να το κατορθώσουν, και να κλαις και να θρηνείς για τη δική σου αδυναμία, επειδή αδυνατείς να το πράξεις. Το να την ονομάζεις όμως κακία, εγώ δεν ξέρω πώς να ονομάσω αυτό το χονδροειδές ψέμα, ούτε μπορώ να επινοήσω κάποιον κατάλληλο τίτλο για αυτήν την τόσο παχυλή και σχεδόν ψηλαφητή άγνοια.

Διότι ως αιτία του ανθρώπου ονομάζει την αδιάσπαστη ένωση με τη γυναίκα· μερικοί όμως το κατανοούν και έτσι, ότι δηλαδή: Αν τέτοια είναι η αιτία του ανθρώπου, δηλαδή, αν ο άνδρας πρόκειται να έχει κατηγορία, δηλαδή μομφή και καταδίκη επειδή διώχνει τη γυναίκα του παράνομα, δεν συμφέρει να παντρευτεί. «Εκείνος δε τους είπε· Δεν μπορούν να χωρέσουν όλοι αυτόν τον λόγο, παρά μόνο εκείνοι στους οποίους έχει δοθεί». Επειδή οι μαθητές είπαν ότι είναι προτιμότερο το να μην έρθει κανείς σε γάμο, ο Κύριος λέει ότι, βεβαίως, το ζήτημα της παρθενίας είναι μεγάλο, αλλά δεν μπορεί να επιτευχθεί από όλους, παρά μόνο από εκείνους στους οποίους συνεργεί ο Θεός. Διότι το «έχει δοθεί» τίθεται εδώ αντί του «σε όσους συνεργεί ο Θεός». Και σε εκείνους δίνεται, οι οποίοι ζητούν: «Διότι ζητάτε, λέει, και θα σας δοθεί. Διότι καθένας που ζητά, λαμβάνει». «Διότι υπάρχουν ευνούχοι οι οποίοι γεννήθηκαν έτσι από την κοιλιά της μητέρας τους, και υπάρχουν ευνούχοι οι οποίοι ευνουχίστηκαν από τους ανθρώπους, και υπάρχουν ευνούχοι οι οποίοι ευνούχισαν τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών. Εκείνος που μπορεί να το χωρέσει, ας το χωρέσει». Λίγων ανθρώπων, λέει, είναι αυτό το κατόρθωμα της παρθενίας.