Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:22

Αν μεν ακούσεις: «Πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε στους φτωχούς, για να έχεις εφόδιο για την αιώνια απόλαυση», φεύγεις λυπημένος· αν όμως ακούσεις: «Δώσε χρήματα σε γυναίκες παραδομένες στη χλιδή, δώσε σε λιθοξόους, σε ξυλουργούς, σε ψηφοθέτες, σε ζωγράφους», χαίρεσαι, ωσάν να αποκτάς κάτι πολυτιμότερο από τα χρήματα. Δεν βλέπεις αυτούς τους τοίχους που έχουν καταρρεύσει από τον χρόνο, των οποίων τα ερείπια ορθώνονται σαν σκόπελοι σε ολόκληρη την πόλη; Πόσοι φτωχοί υπήρχαν άραγε στην πόλη όταν χτίζονταν αυτά, οι οποίοι, εξαιτίας της υπερβολικής μέριμνας γι' αυτά τα κτίσματα, παραμελούνταν από τους τότε πλουσίους;

«Διότι, εάν κάποιος θέλει να έλθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, ας σηκώσει τον σταυρό του και ας με ακολουθήσει». Επομένως, αυτή η προσταγή, το να χύσει δηλαδή κανείς και το ίδιο του το αίμα, είναι πολύ μεγαλύτερη από το να απορρίψει τα χρήματα· ωστόσο, το να απαλλαγεί κανείς από τα χρήματα συμβάλλει σε μεγάλο βαθμό σε αυτό. Όταν τα άκουσε αυτά ο νεανίσκος, έφυγε λυπημένος. Έπειτα, ο ευαγγελιστής, σαν να δείχνει ότι η αντίδρασή του δεν ήταν κάτι το απροσδόκητο, λέει: Διότι είχε πολλά χρήματα.

ΠΘʹ. Από εκείνους που αποκτούν αγαθά, άλλοι μεν τα αποκτούν απαθώς, γι' αυτό και όταν τα στερούνται δεν λυπούνται, όπως εκείνοι που δέχτηκαν με χαρά την αρπαγή των υπαρχόντων τους. Άλλοι δε τα αποκτούν εμπαθώς, γι' αυτό και όταν πρόκειται να τα στερηθούν γίνονται περίλυποι, όπως ο πλούσιος στο Ευαγγέλιο που αποχώρησε λυπημένος· εάν μάλιστα τα στερηθούν, λυπούνται μέχρι θανάτου. Η στέρηση, λοιπόν, ελέγχει και φανερώνει τη διάθεση του απαθούς και του εμπαθούς. {Ϟʹ.} Όσους προσεύχονται σε ύψιστο βαθμό, τους πολεμούν οι δαίμονες για να μην συλλαμβάνουν τα νοήματα των αισθητών πραγμάτων ως ψιλά· τους γνωστικούς, για να παραμένουν για πολύ χρόνο μέσα τους οι εμπαθείς λογισμοί· κι εκείνους που αγωνίζονται στην πρακτική αρετή, για να τους πείσουν να αμαρτήσουν έμπρακτα· με κάθε τρόπο δε αγωνίζονται ενάντια σε όλους, ώστε οι άθλιοι να χωρίσουν τους ανθρώπους από τον Θεό.

Ματθ. 19, 16-24 Ο νεανίσκος θεωρούσε αγαθά και τον πλούτο και τα χρήματα, ή μάλλον αυτά περισσότερο από τα άλλα· διότι είναι συνήθεια στους ανθρώπους να θεωρούν εκείνα ως αγαθά, προς τα οποία οι ίδιοι διάκεινται με ισχυρή επιθυμία και πάθος. Γι' αυτό και ο πλούσιος εκείνος έλεγε: «έχεις πολλά αγαθά· φάγε» και «πίε», μετρώντας την ευδαιμονία με φαγητά και ποτά και λαιμαργία, και θεωρώντας αυτά ως αγαθά. Έτσι λοιπόν και αυτός ο πλούσιος νεανίσκος, θεωρώντας αγαθά τα υπάρχοντα και τον πλούτο του, ονομάζει «αγαθό» και τον Δεσπότη, θεωρώντας τον μεν ως έναν άνθρωπο από τους δασκάλους, τιμώντας τον δε, όπως νόμιζε, με την προσωνυμία του αγαθού. Ο δε Δεσπότης των όλων, που γνωρίζει τα πάντα, θέλοντας να τον αποσπάσει από την προσκόλληση στον πλούτο και να τον διδάξει ότι ο πλούτος, τον οποίο εκείνος αγαπούσε, δεν είναι αγαθό (διότι από τη φύση του δεν ανήκει ούτε στα αγαθά ούτε στα κακά), όχι μόνο αποκλείει τον πλούτο από την ονομασία του αγαθού με τρόπο ανεπαίσθητο και συνάμα σοφό, αλλά και όλα τα άλλα, καθιστώντας την απόρριψη του πλούτου ανύποπτη και ευπρόσδεκτη μέσω της καθολικής άρνησης· διότι λέει: «κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνο ένας, ο Θεός». Και επιτιμώντας εκ των προτέρων και την προσωνυμία του αγαθού που του αποδόθηκε ανάρμοστα και παρέκκλινε πολύ από το ορθό, λέει: «γιατί με αποκαλείς αγαθό;» αντί του: γιατί, θεωρώντας με απλό άνθρωπο, με αποκαλείς αγαθό;

Κανείς δεν είναι αγαθός παρά μόνον ένας, ο Θεός. Δηλαδή, εάν με αποκαλείς αγαθό ως έναν από τους διδασκάλους, κακώς μιλάς. Διότι κανείς άνθρωπος δεν είναι στην κυριολεξία αγαθός. Αφενός μεν, επειδή είμαστε ευμετάβολοι και εκτρεπόμαστε από το αγαθό, αφετέρου δε, επειδή αν συγκριθεί η ανθρώπινη αγαθότητα με αυτήν του Θεού, θεωρείται πονηρία. «Εάν όμως θέλεις να εισέλθεις στη ζωή, τήρησε τις εντολές. Του λέγει: Ποιες; Ο δε Ιησούς είπε: Ου φονεύσεις, ου μοιχεύσεις, ου κλέψεις, ου ψευδομαρτυρήσεις. Τίμα τον πατέρα σου και τη μητέρα σου, και αγάπα τον πλησίον σου όπως τον εαυτό σου». Ο Κύριος παραπέμπει αυτόν που τον ρώτησε στις εντολές του Νόμου, ώστε να μην μπορούν να πουν οι Ιουδαίοι ότι περιφρονεί τον Νόμο. Τι γίνεται λοιπόν; «Λέγει προς αυτόν ο νεανίσκος: Όλα αυτά τα τήρησα από τη νεότητά μου. Τι μου λείπει ακόμη;» Μερικοί τον κατηγορούν ως κομπαστή και αλαζόνα. Διότι πώς κατόρθωσε να αγαπά τον πλησίον του, εφόσον ήταν πλούσιος; Αφού κανείς που αγαπά τον πλησίον του όπως τον εαυτό του δεν είναι πλουσιότερος από τον πλησίον του. Και κάθε άνθρωπος είναι πλησίον. Κάποιοι άλλοι όμως το ερμηνεύουν ως εξής: Υπόθεσε, λέγει, ότι τα τήρησα όλα αυτά. Τι μου λείπει ακόμη; «Του είπε ο Ιησούς: Εάν θέλεις να γίνεις τέλειος, πήγαινε, πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα αποκτήσεις θησαυρό στον ουρανό, και έλα ακολούθησέ με. Μόλις όμως ο νεανίσκος άκουσε τον λόγο αυτό, έφυγε λυπημένος, διότι είχε πολλά κτήματα».

Διότι δεν είπε, δίνε στους φτωχούς, αλλά, δώσε τα άπαξ και απογυμνώσου. Έπειτα, επειδή υπάρχουν μερικοί που ελεούν μεν, έχουν όμως βίο γεμάτο από κάθε ακαθαρσία, λέει: «Και έλα να με ακολουθήσεις», δηλαδή, να έχεις και κάθε άλλη αρετή. Ο νεαρός ωστόσο λυπήθηκε· διότι το επιθυμούσε μεν, και βαθιά και εύφορη ήταν η γη της καρδιάς του, αλλά τα αγκάθια του πλούτου την έπνιγαν· επειδή, όπως αναφέρει, είχε πολλά κτήματα.