Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:27

Τέτοιοι ήταν οι άγιοι απόστολοι και μαθητές του Κυρίου, οι οποίοι μαζί με τον Πέτρο λένε: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Αποστέλλονται, λοιπόν, για να λύσουν τον προαναφερθέντα πώλο. Διότι η παρουσία και η φιλανθρωπία του Σωτήρος μας μάς ανακάλεσε από το απέναντι χωριό στην επουράνια πόλη, την άνω Ιερουσαλήμ. Διότι νομίζω ότι εξαιτίας της παρακοής του Αδάμ, η οποία συνέβη, εκδιωχθήκαμε από τον παράδεισο και μετοικισθήκαμε στο απέναντι χωριό. «Εξέβαλε», αναφέρει, «ο Θεός τον Αδάμ και τον εγκατέστησε απέναντι από τον παράδεισο της τρυφής». Και εδώ, λοιπόν, στο απέναντι χωριό αποστέλλονται οι μαθητές από τον Ιησού για να λύσουν τον προλεχθέντα πώλο. Και πρόσεξε μήπως εξαιτίας αυτού που εκδιώχθηκε απέναντι από τον παράδεισο αποστέλλονται οι μαθητές στο απέναντι χωριό από τον Ιησού, για να λύσουν αυτόν τον πώλο. Διότι για αυτόν ακριβώς τον λόγο επεδήμησε ο Σωτήρας, εγκαταλείποντας τα ενενήντα εννέα πρόβατα που δεν είχαν πλανηθεί, ώστε πορευόμενος να αναζητήσει το πλανημένο, και βρίσκοντάς το, χαίρει για αυτό. Συγχαίρουν δε και οι άγγελοι «για έναν αμαρτωλό που μετανοεί». Πρέπει όμως να ερευνηθεί εάν οι μαθητές απεστάλησαν στο απέναντι χωριό μόνο χάριν της διακονίας του πώλου. Διότι γνωρίζω ότι πριν από τους αποστόλους, αόρατες δυνάμεις διακονούσαν τον Ιησού.

Ως «Γραμματείες» εννοεί είτε τους μάταιους και πολύπλοκους περισπασμούς του βίου, είτε τις ποικίλες θυσίες που είχε προστάξει ο Νόμος να προσφέρονται. Επειδή όλες αυτές, λέει, τις απέβαλα, θα εισέλθω στις άνω μονές, εφόσον ο Κύριος μου παρέχει τη δύναμη για αυτό. Αυτό είναι παρόμοιο με το λεχθέν: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι θα υπάρξει για εμάς;» Τότε που έλαβαν, εξαιτίας αυτών, και την υπόσχεση της βασιλείας των ουρανών.

Του ιδίου Προς τους απανταχού και σε κάθε τόπο ασκούντες τον μοναχικό βίο, οι οποίοι είναι εδραιωμένοι στην πίστη του Θεού και αγιασμένοι εν Χριστώ και λέγουν «ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», προς τους αγαπητούς και πολυπόθητους αδελφούς εν Κυρίω, απευθύνω πλείστους χαιρετισμούς.

Πες μου, Πάτερ, πώς φτάνει κανείς στο να κόψει το ίδιο του το θέλημα και στο «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», διότι κράτησα ένα μικρό κτήμα για τη συντήρησή μου, επειδή είμαι ασθενής. Απόκριση Βαρσανουφίου:

Το να εγκαταλείψει κανείς το ίδιο του το θέλημα είναι αιματοχυσία, δηλαδή το να φτάσει κάποιος να κοπιάσει μέχρι θανάτου και να απαρνηθεί το θέλημά του. Η φράση όμως «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», αναφέρεται στην τελειότητα, και όχι σε χωράφια και λίγα χρήματα, αλλά σε λογισμούς και θελήματα. Εσύ όμως δεν έχεις φτάσει ακόμη σε αυτή την τελειότητα, αλλά όταν την πλησιάσεις, θα ακούσεις τι πρέπει να κάνεις. Προς το παρόν, το μόνο που έχεις να κάνεις είναι να γίνεις αμέριμνος από όλα τα πράγματα και τις φροντίδες. Όσο για το χωράφι, κράτα το προς το παρόν για τη συντήρησή σου.

ΕΡΩΤΗΣΗ ΠΘ΄ Επειδή είναι γραμμένο: «Λύτρο για την ψυχή του ανθρώπου είναι ο δικός του πλούτος», αλλά σε εμάς δεν κατέστη αυτό δυνατό· τι θα κάνουμε; ΑΠΟΚΡΙΣΗ Εάν, αν και προσπαθήσαμε, δεν μπορέσαμε, ας θυμηθούμε την απάντηση του Κυρίου προς τον Πέτρο, ο οποίος αγωνιούσε για αυτό ακριβώς το θέμα και είπε: «Ιδού, εμείς τα αφήσαμε όλα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα γίνει με εμάς;». Και του απαντά ως εξής: «Καθένας που άφησε σπίτι ή αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή παιδιά ή χωράφια, για χάρη δική μου και του Ευαγγελίου, θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια». Εάν όμως από αμέλεια δεν το πράξαμε αυτό, ας επιδείξουμε τώρα την προθυμία μας. Εάν όμως από αμέλεια δεν το πράξαμε αυτό, ας επιδείξουμε τώρα την προθυμία μας. Εάν πλέον δεν υπάρχει ούτε καιρός ούτε δύναμη, ας μας παρηγορεί ο Απόστολος λέγοντας: «Δεν ζητώ τα υπάρχοντά σας, αλλά εσάς».

Διότι τους είναι δυνατόν, αν δεν προτιμήσουν να αποχωριστούν εντελώς όλα τα υπάρχοντά τους, να ευδοκιμήσουν με άλλον τρόπο, να κάνουν φίλους από τον άδικο μαμωνά, ώστε, όταν εκλείψουν, να τους δεχθούν στις αιώνιες σκηνές. <Αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε.> (A f. 250, C f. 146) Προσθέτει δε σε αυτά ο Ματθαίος το: «Τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;» Ως προς αυτό θα ρωτήσει κάποιος: Τι ακριβώς άφησαν οι μαθητές ή για ποια πράγματα ζητούν ανταπόδοση από τον Χριστό; Τι απαντούμε λοιπόν σε αυτά; Ακριβώς εξαιτίας αυτού του λόγου έκαναν την ερώτηση ως απολύτως αναγκαία. Διότι, επειδή δεν κατείχαν τίποτα παρά μόνο μικρά και ευτελή πράγματα, επιθυμούν να μάθουν με ποιον τρόπο θα ανταμείψει ο Θεός και εκείνους που εγκατέλειψαν τα ελάχιστα για τη βασιλεία του Θεού, δηλαδή εξαιτίας της επιθυμίας τους να επιτύχουν τη βασιλεία των ουρανών μέσω της αγάπης προς Αυτόν. Διότι είναι βέβαιο ότι ο πλούσιος, που περιφρόνησε πολλά, θα προσδοκά τις αμοιβές· εκείνος όμως που κατείχε μικρά, και έπειτα τα εγκατέλειψε, ποιες ελπίδες θα έχει, πώς δεν έπρεπε να το μάθει;

Ερμηνεία του ρητού, «Δεν είναι δικό μου να το δώσω», και σαφής διδασκαλία για το πώς πρέπει να το κατανοούμε. Καθώς ο Σωτήρας μας Χριστός προέτρεπε τους μαθητές να μην επιθυμούν να αποκτήσουν απολύτως τίποτα σε αυτή τη ζωή, αλλά μάλλον να απέχουν από τη φιλαργυρία, και να προσηλώνονται απερίσπαστα στον Θεό, αφιερωμένοι εξ ολοκλήρου στη λατρεία Του, και επειδή υποσχόταν ότι θα ανταποδώσει πλούσια τιμή σε όσους τηρούν αυτή την εντολή, τον πλησίασαν λέγοντας: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;» Σε αυτή τους την ερώτηση ο Χριστός αποκρίνεται: «Εσείς που με ακολουθήσατε, κατά την παλιγγενεσία, όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα καθίσετε και εσείς σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Ακούγοντας αυτή την υπόσχεση, οι γιοι του Ζεβεδαίου κυριεύθηκαν από μια επιθυμία που δεν τους ταίριαζε. Διότι αυτό που είχε προταθεί σε όλους τους μαθητές ως αμοιβή για την αφοσίωσή τους στον Χριστό, ήθελαν να το οικειοποιηθούν μόνοι τους. Όμως, από ντροπή μήπως φανεί ότι έχουν ηττηθεί από την επιθυμία της κενής δόξας, οι ίδιοι σιωπούν χωρίς να αποκαλύπτουν τις σκέψεις τους, αλλά παρασκευάζουν τη μητέρα τους να τους εξυπηρετήσει σε αυτό. Και πράγματι, εκείνη πλησίασε και είπε: «Πες να καθίσουν αυτοί οι δύο γιοι μου, ο ένας στα δεξιά σου και ο άλλος στα αριστερά σου». Φαίνεται λοιπόν μέσα από αυτά, ότι η γυναίκα προσπαθούσε να αποσπάσει μόνο για τα δικά της παιδιά αυτό που οφειλόταν σε όλους.

Πώς όμως προσέφεραν ως καρπό τον ίδιο τους τον εαυτό; Μη ζώντας για τον εαυτό τους, αλλά υποδουλώνοντας τους εαυτούς τους στις εντολές του Θεού και εγκαταλείποντας τα δικά τους θελήματα για την εντολή και την αγάπη του Θεού και του πλησίον, όπως είπε ο άγιος Πέτρος: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Τι άφησε; Διότι δεν είχε χρήματα ή κτήματα ή χρυσάφι ή ασήμι· είχε μόνο το δίχτυ του, και αυτό μάλιστα παλιωμένο, όπως είπε ο άγιος Ιωάννης ο Χρυσόστομος. Και άφησε, όπως είπε, όλα τα θελήματά του, κάθε προσκόλληση αυτού του κόσμου, ώστε είναι φανερό ότι, αν είχε και χρήματα ή περιουσία, και εκείνα θα τα περιφρονούσε. Και σηκώνοντας τον σταυρό, ακολούθησε τον Χριστό σύμφωνα με το: «Ζω δε, όχι πλέον εγώ, αλλά ζει μέσα μου ο Χριστός». Ιδού πώς προσέφεραν ως καρπό τους εαυτούς τους οι άγιοι, νεκρώνοντας τους εαυτούς τους, όπως είπαμε, από κάθε προσκόλληση και ίδιο θέλημα, και ζώντας μόνο για τον Χριστό και τις εντολές Του.

Όταν, λοιπόν, προσέφεραν πρόβατο ή βόδι ή κάτι άλλο παρόμοιο ως θυσία, οι γιοι του Ισραήλ τα έπαιρναν αυτά από το προσφερόμενο ζώο και τα τοποθετούσαν πάνω στο θυσιαστήριο ενώπιον του Κυρίου, και αυτό ονομάζεται θυσία. Ολοκαύτωμα, όμως, είναι όταν προσέφεραν ολόκληρο ανεξαιρέτως το ιερό σφάγιο και το έκαιγαν εντελώς. Έτσι, καθώς είναι σώο, ολόκληρο και τέλειο, όπως είπαμε και πιο πάνω, αυτό αποτελεί σύμβολο των τελείων, αυτό χαρακτηρίζει εκείνους που λένε: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Σε αυτό το μέτρο προέτρεπε ο Κύριος να φτάσει εκείνον που του είπε: «Όλα αυτά τα φύλαξα από τη νεότητά μου». Διότι του αποκρίθηκε λέγοντας: «Ένα ακόμη σου λείπει». Ποιο; Το «Σήκωσε τον σταυρό σου και έλα να με ακολουθήσεις». Έτσι, λοιπόν, οι άγιοι μάρτυρες προσέφεραν ολόκληρο τον εαυτό τους στον Θεό, και όχι μόνο τον εαυτό τους, αλλά και τα δικά τους και τα γύρω από αυτούς. Διότι, όπως λέει ο άγιος Βασίλειος, άλλο είμαστε εμείς, άλλο είναι τα δικά μας και άλλο τα γύρω από εμάς. αυτά σας τα έχω πει και άλλη φορά. Εμείς, λοιπόν, είμαστε ο νους και η ψυχή, δικό μας είναι το σώμα, ενώ τα γύρω από εμάς είναι τα κτήματα και τα υπόλοιπα υλικά αγαθά. Οι άγιοι, επομένως, προσέφεραν τον εαυτό τους στον Θεό με όλη τους την καρδιά, με όλη τους την ψυχή και με όλη τους τη δύναμη, σύμφωνα με το γεγραμμένο: «Θα αγαπήσεις Κύριον τον Θεό σου με όλη την καρδιά σου και με όλη την ψυχή σου και με όλη τη διάνοιά σου».

Και για τον λόγο αυτόν τα πάθη μάς πολεμούν με σφοδρότητα! Μην οργίζεσαι μαζί μου που σου λέω την αλήθεια· διότι τα λέω αυτά πονώντας για εσένα. Από πού, άραγε, προήλθε η αιτία; Σίγουρα, είτε εξαιτίας κάποιου φαγητού είτε εξαιτίας κάποιου ποτού είτε επειδή δεν ανέχθηκες κάποιον λόγο. Τόσα πολλά ζημιώθηκες και τα θεώρησες σκύβαλα, για να κερδίσεις τον Χριστό, και ανέχεσαι πάλι να καταποντίζεται ο νους στα παλαιά πάθη; Διότι, εάν δεν αγαπήσουμε την εγκράτεια και δεν κόψουμε το δικό μας θέλημα, δεν έχουμε την παρρησία να λέμε: Ιδού, εμείς τα αφήσαμε όλα και σε ακολουθήσαμε. Αναλογίσου πώς ήσουν όταν ήρθες στην πόρτα του μοναστηριού, ζέοντας στο πνεύμα από τον φόβο του Κυρίου. Αλλά ίσως θέλεις να πεις ότι αυτοί οι άνθρωποι διέστρεψαν τον λογισμό μου. Θέλεις να σου δείξω, αγαπητέ, ότι η αιτία προέκυψε από τη δική μας ραθυμία; Ο Λωτ κατοικούσε στα Σόδομα, και δεν καταστράφηκε μαζί τους. Ο Γιεζή υπηρετούσε τον προφήτη Ελισσαίο, και αμάρτησε. Παρομοίως και ο Σαμουήλ παρέμενε με τον Ηλί και συναναστράφηκε τα παιδιά του· και εκείνοι μεν έπεσαν, αυτός όμως σώθηκε, επειδή αγαπούσε τον Κύριο αληθινά. Ο Ιούδας ο Ισκαριώτης ακολουθούσε τον Κύριο μαζί με τους μαθητές, και παρέδωσε τον Διδάσκαλο και Κύριο της δόξης στα χέρια ανόμων. Ας μην υποκύψουμε λοιπόν στο θέλημα του Εχθρού, ο οποίος υποβάλλει δήθεν εύλογες προφάσεις για την καταστροφή των ψυχών μας.

Θα χρησιμοποιήσω σε εσάς αυτό το παράδειγμα. Ο φιλοκτήμων μοναχός είναι πλούσιος κοσμικός κτηματίας· ο φτωχός μοναχός όμως είναι ουράνιος πολίτης. Όσοι μοναχοί ζουν μέσα στον πλούτο και την τρυφηλότητα, δεν διαφέρουν σε τίποτα από τους κοσμικούς της παρούσας ζωής που ζουν με τρυφηλότητα και σπατάλη. Επιπλέον, είναι ξένοι προς την αγγελική διαγωγή, αλλά αποδεικνύονται και ψεύτες. Και τούτο διότι, ενώ έχουν ήδη αποταχθεί τον κόσμο, αναστρέφονται και πάλι στην κοσμική ζωή, στον πλούτο και στους συγγενείς τους. Ούτε το μοναχικό σχήμα δεν μπορούν πλέον να φορούν όσοι αναστρέφονται μέσα στον βιωτικό πλούτο· διότι δεν είναι δυνατόν να υπηρετεί κανείς τον Θεό και τον μαμωνά, λέει ο Κύριος. Και οι ίδιοι οι Απόστολοι, όταν ρώτησαν τον Δάσκαλό τους λέγοντας «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», δεν τον εγκατέλειψαν ποτέ έπειτα για να επιστρέψουν στον κόσμο, ούτε στράφηκαν προς τα πίσω, δηλαδή προς τον πλούτο.

Πώς, λοιπόν, είναι κύριος μιας ξένης ζωής εκείνος που είναι ξένος προς τη δική του; Επομένως και αυτός, αν γίνει πτωχός στο πνεύμα, αποβλέποντας προς Εκείνον που εκούσια έγινε πτωχός για εμάς και αναγνωρίζοντας την ισοτιμία της φύσεώς μας, ώστε να μην εξυβρίζει καθόλου τον ομογενή του παρασυρμένος από εκείνη την απατηλή έπαρση της εξουσίας, είναι αληθινά μακάριος, καθώς με την πρόσκαιρη ταπεινοφροσύνη ανταλλάσσει τη βασιλεία των ουρανών. Μην απορρίψεις, αδελφέ, και τον άλλο λόγο περί της πτωχείας, ο οποίος γίνεται πρόξενος του ουράνιου πλούτου. «Πούλησε», λέει, «όλα τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και έλα να με ακολουθήσεις, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς». Διότι και αυτού του είδους η πτωχεία μού φαίνεται ότι δεν είναι ασύμβατη με την πτωχεία που μακαρίζεται. «Ιδού, εμείς αφήσαμε όλα όσα είχαμε και σε ακολουθήσαμε», λέει ο μαθητής προς τον Δεσπότη· «τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;» Και ποια είναι η απάντηση; «Μακάριοι οι πτωχοί τω πνεύματι, διότι δική τους είναι η βασιλεία των ουρανών». Θέλεις να κατανοήσεις ποιος είναι αυτός που πτωχεύει στο πνεύμα; Είναι εκείνος που απέκτησε τον πλούτο της ψυχής σε αντάλλαγμα της σωματικής ευπορίας, εκείνος που πτωχεύει για χάρη του πνεύματος, εκείνος που αποτίναξε από πάνω του τον γήινο πλούτο σαν κάποιο βάρος, για να υψωθεί και να πορευτεί μετέωρος προς τα άνω, όπως ακριβώς λέει ο Απόστολος, πετώντας ψηλά μαζί με τον Θεό πάνω σε νεφέλη.

Αν όμως παραξενεύει την ακοή σου ως παράδοξος αυτός ο λόγος, έχω πρόχειρη τη μαρτυρία, ότι σε εκείνους που δαπανούν με ευσέβεια και ευεργετούν, ο Θεός αποδίδει την αμοιβή πολλαπλασιάζοντάς την. Διότι, όταν ο Πέτρος ρωτούσε και έλεγε: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα γίνει με εμάς;», Εκείνος αναφέρει: «Αλήθεια σας λέγω, καθένας που άφησε σπίτια ή αδελφούς ή αδελφές ή πατέρα ή μητέρα ή γυναίκα ή παιδιά ή αγρούς, θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια». Βλέπεις τη γενναιοδωρία; Βλέπεις την αγαθότητα; Ο εξαιρετικά αναίσχυντος δανειστής κοπιάζει για να διπλασιάσει το κεφάλαιο, ενώ ο Θεός δίνει οικειοθελώς το εκατονταπλάσιο σε εκείνον που δεν καταπιέζει τον αδελφό του. Πείσου, λοιπόν, στον Θεό που σε συμβουλεύει, και θα λάβεις αναμάρτητους τόκους. Γιατί φθείρεις τον εαυτό σου με αμαρτωλές μέριμνες, μετρώντας τις ημέρες, υπολογίζοντας τους μήνες, έχοντας το νου σου στο κεφάλαιο, ονειροπολώντας τις προσαυξήσεις, φοβούμενος την προθεσμία, μήπως και καταφθάσει άκαρπη σαν χαλαζοχτυπημένος θερισμός; Ο δανειστής περιεργάζεται τις πράξεις του οφειλέτη, τις αποδημίες του, τις κινήσεις του, τις μετακινήσεις του, τις εμπορικές του συναλλαγές.

Γι' αυτό, η αληθινά παρθένος και εκείνη που έχει εξομοιωθεί με τον παρθένο και εκ παρθένου Νυμφίο των ψυχών που έζησαν όπως πρέπει στην παρθενία, δεν αποφεύγει μόνο τη σαρκική συζυγία, αλλά και την κοσμική συναναστροφή, έχοντας απαρνηθεί όλους τους συγγενείς της, ώστε να μπορεί να λέει με παρρησία μαζί με τον Πέτρο προς τον Χριστό: «Εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Και τι το πρωτοφανές θα έπραττε, εάν, ενώ η επίγεια νύμφη αφήνει τον πατέρα και τη μητέρα της για χάρη ενός φθαρτού νυμφίου και προσκολλάται σε αυτόν, σύμφωνα με τη Γραφή, αυτή πράξει το ίδιο εγκαταλείποντάς τους για χάρη ενός υπερκόσμιου νυμφώνα και νυμφίου; Πώς εξάλλου είναι δυνατόν να έχουν συγγένεια στη γη εκείνοι των οποίων το πολίτευμα βρίσκεται στους ουρανούς;

Να δειχθεί στους ανθρώπους το έλεος του Θεού και το σωτήριο, τουτέστιν, ο Θεός Λόγος που εμφανίστηκε ένσαρκος, για τον οποίο μαρτυρεί ο Συμεών ότι ονομάζεται σωτήριο. Διότι, αφού τον πήρε στην αγκαλιά του στο ιερό, ευχαρίστησε τον Θεό και έλεγε: «Νυν απολύεις τον δούλον σου, Δέσποτα, κατά το ρήμα σου εν ειρήνη, διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου». Το ότι επίσης ονομάζεται και έλεος, λίγο πιο κάτω το αποδεικνύει ο ίδιος ο προφήτης. Εντούτοις, καθετί από τα δύο έτυχε να ονομαστεί από τα ίδια τα πράγματα. «Θα ακούσω τι θα μου πει ο Κύριος ο Θεός, διότι θα μιλήσει για ειρήνη στον λαό του και στους οσίους του, και σε όσους στρέφουν την καρδιά τους προς αυτόν». Θαυμαστός είναι ο προφήτης για την πίστη του· διότι, μαζί με τον σπόρο της προσευχής, προσδοκά και τον καρπό που προέρχεται από αυτήν· και γνωρίζοντας προς ποιον προσευχήθηκε, προετοίμασε τον εαυτό του για να ακούσει περί ειρήνης· δηλαδή αυτής της ειρήνης την οποία ο Χριστός έδωσε στον λαό του, σε όσους δηλαδή τον ευλαβούνται, μέσω του χορού των αποστόλων. Αυτοί δικαίως ονομάζονται όσιοί του και εκείνοι που επιστρέφουν σε αυτόν με την καρδιά τους, επειδή αφιέρωσαν ολόκληρο τον εαυτό τους στον Χριστό, και στράφηκαν με όλη τους την καρδιά προς αυτόν μακριά από όλα τα βιοτικά, ώστε να μην ενδιαφέρονται πλέον ούτε για γονείς ούτε για συγγενείς ούτε για τέχνη, αλλά να λένε με παρρησία: «Ιδού εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;».

Περί επικρίσεως αδελφού. Κάποτε επικρίθηκε κάποιος αδελφός επειδή δεν έκανε ελεημοσύνη, και με παρρησία αποκρίθηκε σε αυτόν που τον επέκρινε: «Στους μοναχούς δεν επιβάλλεται να κάνουν ελεημοσύνη». Και σε αυτόν αντέτεινε εκείνος που τον επέκρινε: «Είναι πρόδηλος και φανερός ο μοναχός που δεν έχει την υποχρέωση να κάνει ελεημοσύνη· διότι είναι εκείνος ο οποίος με ακάλυπτο πρόσωπο μπορεί να πει στον Χριστό, όπως έχει γραφτεί, Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε, δηλαδή εκείνος που δεν έχει τίποτα πάνω στη γη και δεν καταγίνεται με τα σωματικά και δεν έχει στον νου του τίποτα από τα ορατά, ούτε μεριμνά να αποκτήσει κάτι, αλλά και εάν κάποιος του δώσει κάτι, λαμβάνει μόνο τα προς χρείαν, ενώ για τα πέραν αυτών δεν ενδιαφέρεται, και στη διαγωγή του είναι σαν το πτηνό· σε έναν τέτοιον δεν επιβάλλεται να κάνει ελεημοσύνη· διότι πώς, από πράγματα από τα οποία είναι ελεύθερος, μπορεί να δώσει σε άλλον; Εάν όμως κάποιος εργάζεται με τα ίδια του τα χέρια και λαμβάνει από άλλους, έχει οφειλή να δίνει ελεημοσύνη, και το να την αμελεί, είναι αντίθετο στην εντολή του Κυρίου. Διότι εάν στα κρυπτά δεν προσεγγίζει τον Θεό, ούτε γνωρίζει να Τον υπηρετεί εν πνεύματι, και δεν φροντίζει για τα φανερά, τα οποία του είναι εφικτά, ποια άλλη ελπίδα θα υπάρξει για έναν τέτοιο άνθρωπο, μέσω της οποίας θα αποκτήσει για τον εαυτό του τη ζωή; Ένας τέτοιος άνθρωπος είναι ασύνετος».

Ιδού λοιπόν και η πολιτεία και το θαύμα. Ας δούμε, επομένως, για ποιο πράγμα καυχάται ο Πέτρος. Τι είπε; Ότι επιτέλεσε θαύματα; Αν και είχε ήδη κάνει θαύματα τότε· όμως δεν είπε αυτό· αλλά τι; «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Είδες την πολιτεία και το θαύμα, και την πολιτεία να στεφανώνεται;

Άκουσε τι λέει ο Πέτρος: «Γιατί μας ατενίζετε, σαν να τον έχουμε κάνει να περπατήσει με δική μας δύναμη ή ευσέβεια;» Και στον Κορνήλιο επίσης έλεγε: «Και εμείς είμαστε άνθρωποι ομοιοπαθείς με εσάς»· και προς τον Χριστό: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Αλλά και ο Παύλος, αφού είπε ότι «Κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς», πρόσθεσε: «Όχι όμως εγώ, αλλά η χάρις του Θεού που είναι μαζί μου». Και αλλού, απευθυνόμενος προς τους ίδιους, έλεγε: «Διότι τι έχεις, το οποίο δεν έλαβες;». Επειδή δεν έχεις τίποτα δικό σου, ούτε χρήματα, ούτε λόγο, ούτε την ίδια σου την ψυχή· διότι και αυτή ανήκει στον Δεσπότη.

Διότι, όταν εκείνος είπε, «Εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι θα υπάρξει για εμάς;», ο Χριστός τους απάντησε ότι «Θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Αυτά δε τα προανέφερα, ώστε, όταν τον δείξω να αγωνιά υπέρ των συνδούλων του, να μην πεις ότι φοβόταν για τον εαυτό του. Διότι πώς θα μπορούσε να φοβηθεί, όταν εκείνος ο ίδιος που επρόκειτο να τον στεφανώσει είχε ήδη αποφανθεί για τον στέφανο και τα βραβεία;

Γ΄. Πώς, λοιπόν, θα μπορούσε να γίνει αυτό δυνατό; Εάν εγκαταλείψεις τα υπάρχοντα, εάν διανείμεις τα χρήματα, εάν αποστείς από την πονηρή επιθυμία. Διότι, για να κατανοήσεις ότι αυτό δεν θεωρείται δυνατό μόνο για τον Θεό, αλλά το είπε για να δείξει το μέγεθος του κατορθώματος, άκουσε τα όσα ακολουθούν. Όταν δηλαδή ο Πέτρος είπε: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», και ρώτησε: «Τι άραγε θα γίνει με εμάς;», αφού όρισε την ανταμοιβή για εκείνους, πρόσθεσε: «Και καθένας που άφησε οικίες, ή αγρούς, ή αδελφούς, ή αδελφές, ή πατέρα, ή μητέρα, θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει ζωή αιώνια». Έτσι το αδύνατο γίνεται δυνατό. Αλλά πώς θα μπορούσε να συμβεί αυτό ακριβώς, ρωτάει κάποιος, το να τα αφήσει δηλαδή; Πώς είναι δυνατόν εκείνος που έχει βυθιστεί μια φορά σε τέτοια επιθυμία χρημάτων να ανακάμψει; Εάν αρχίσει να διανέμει από τα υπάρχοντά του και να περικόπτει τα περιττά. Διότι έτσι θα προχωρήσει και περαιτέρω, και στο εξής θα διανύσει τον δρόμο ευκολότερα.

ΟΜΙΛΙΑ ΞΔ΄. Τότε αποκρίθηκε ο Πέτρος και του είπε: Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς; α΄. Ποια είναι αυτά τα πάντα, μακάριε Πέτρε; Το καλάμι; Το δίχτυ; Το πλοίο; Το επάγγελμα; Αυτά μου ονομάζεις «τα πάντα»;

Ναι, λέει. Αλλά δεν τα λέω αυτά από φιλοδοξία, αλλά για να εισαγάγω μέσω αυτής της ερώτησης το πλήθος των φτωχών. Επειδή, δηλαδή, είπε ο Κύριος: «Εάν θέλεις να είσαι τέλειος, πούλησε τα υπάρχοντά σου και δώσε τα στους φτωχούς, και θα έχεις θησαυρό στους ουρανούς»· για να μην πει κάποιος από τους φτωχούς: «Τι λοιπόν; Εάν δεν έχω υπάρχοντα, δεν μπορώ να γίνω τέλειος;», ρωτάει ο Πέτρος, για να μάθεις εσύ, ο φτωχός, ότι σε τίποτα δεν υστερείς εξαιτίας αυτού. Ρωτάει ο Πέτρος, ώστε να μην αμφιβάλλεις μαθαίνοντάς το από τον Πέτρο (διότι ήταν ακόμη ατελής και στερημένος από τη χάρη του Πνεύματος), αλλά, λαμβάνοντας την απόφαση από τον Διδάσκαλο του Πέτρου, να αποκτήσεις θάρρος. Διότι, όπως ακριβώς κάνουμε και εμείς, που συχνά οικειοποιούμαστε καταστάσεις όταν συζητάμε εκ μέρους άλλων, έτσι ακριβώς έπραξε και ο απόστολος, υποβάλλοντάς Του αυτήν την ερώτηση εκ μέρους ολόκληρης της οικουμένης. Επειδή, το ότι γνώριζε σαφώς την προσωπική του κατάσταση, είναι φανερό από όσα ειπώθηκαν προηγουμένως· διότι αυτός που είχε ήδη λάβει από εδώ τα κλειδιά των ουρανών, είχε πολύ μεγαλύτερη βεβαιότητα για τα εκεί. Πρόσεξε δε και με πόση ακρίβεια απαντά, σύμφωνα με όσα ζήτησε ο Χριστός. Διότι και ο Ίδιος ζήτησε αυτά τα δύο από τον πλούσιο: να δώσει τα υπάρχοντά του στους φτωχούς, και να Τον ακολουθήσει. Γι' αυτό και εκείνος προβάλλει αυτά τα δύο, την εγκατάλειψη και την ακολουθία: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα», λέει, «και σε ακολουθήσαμε».

«Η ευλογία του Κυρίου βρίσκεται στην ανταμοιβή του ευσεβούς. Η δωρεά του Κυρίου παραμένει στους ευσεβείς.» «Πίστεψε σε αυτόν, και θα σε βοηθήσει.» «Η ομιλία του ευσεβούς είναι πάντοτε γεμάτη σοφία.» «Να συναναστρέφεσαι συνεχώς με άνθρωπο ευσεβή.» «Καθένας που θα με ομολογήσει εμπρός στους ανθρώπους, θα τον ομολογήσω κι εγώ εμπρός στον Πατέρα μου τον εν ουρανοίς.» «Αλήθεια σας λέγω· εάν έχετε πίστη σαν κόκκο σιναπιού, θα πείτε στο όρος τούτο, “Μετάβα από εδώ εκεί”, και θα μεταβεί· και τίποτα δεν θα είναι αδύνατο σε εσάς.» «Αποκριθείς ο Πέτρος του είπε: “Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;” Ο δε Ιησούς τους είπε: “Αλήθεια σας λέγω, ότι εσείς που με ακολουθήσατε, κατά την παλιγγενεσία, όταν καθίσει ο Υιός του ανθρώπου στον θρόνο της δόξας του, θα καθίσετε και εσείς σε δώδεκα θρόνους κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ. Και καθένας που άφησε οικίες, ή αδελφούς, ή πατέρα, ή μητέρα, ή γυναίκα, ή τέκνα, ή αγρούς χάριν του ονόματός μου, θα λάβει εκατονταπλάσια και θα κληρονομήσει αιώνια ζωή.”» «Αποκριθείς ο Ιησούς τους είπε: “Αλήθεια σας λέγω· εάν έχετε πίστη και δεν αμφιβάλλετε, όχι μόνο αυτό που έγινε στη συκιά θα κάνετε, αλλά και αν πείτε στο όρος τούτο, 'Σήκω και πέσε στη θάλασσα', θα γίνει· και όλα όσα ζητήσετε στην προσευχή με πίστη, θα τα λάβετε.”» «Στα δικά του ήλθε, και οι δικοί του δεν τον δέχτηκαν.»

Θεωρία στο ρητό του Ευαγγελίου για εκείνον που έπεσε στους ληστές Και ίσως αυτό να είναι εκείνο που ξοδεύεται επιπλέον, μαζί με τα δύο δηνάρια τα οποία δόθηκαν στο πανδοχείο από τον Κύριο για τη θεραπεία αυτού που έπεσε στους ληστές σε εκείνον που πήρε την εντολή να τον φροντίσει, το οποίο και ο Κύριος υποσχέθηκε φιλότιμα να αποδώσει κατά την επιστροφή Του: η τέλεια αφαίρεση (αποταγή) των υπαρχόντων που συντελείται μέσω της πίστεως στους τελείους (διότι λέει ο Κύριος ότι όποιος δεν αποτάσσεται όλα του τα υπάρχοντα, δεν μπορεί να είναι μαθητής μου). Σύμφωνα με αυτήν, αφού έχει αφαιρέσει τα πάντα από τον εαυτό του, ή, για να το πούμε οικειότερα, αφού έχει αφαιρέσει τον εαυτό του από τα πάντα, εκείνος που κατέστησε τον εαυτό του εραστή της σοφίας αξιώνεται να βρίσκεται μαζί μόνο με τον Θεό, έχοντας δεχθεί την υιοθεσία που υποδείχθηκε ευαγγελικώς. Αυτό γίνεται κατά το πρότυπο των αγίων και μακαρίων αποστόλων, οι οποίοι, αφού απέβαλαν ολοκληρωτικά καθετί δικό τους και προσκολλήθηκαν εξ ολοκλήρου μόνο στον Θεό και Λόγο, είπαν: «ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε», Αυτόν που είναι και Ποιητής της φύσεως και χορηγός της βοηθείας του νόμου, και τον Οποίον, τον Κύριο δηλαδή, αφού Τον απέκτησαν ως το μοναδικό φως της αλήθειας αντί του νόμου και της φύσεως, ευλόγως έλαβαν την αλάνθαστη γνώση όλων των πραγμάτων που έπονται του Θεού. Διότι μαζί με Αυτόν είναι φυσικό να φανερώνεται κυρίως η γνώση των όντων που έχουν δημιουργηθεί από Αυτόν.

«Διότι ο Κύριος ήταν Θεός, αν και έγινε άνθρωπος· εγώ όμως είμαι άνθρωπος αμαρτωλός, και υποδουλωμένος σε αμέτρητα πάθη· πώς λοιπόν μπορώ να μιμηθώ τον Κύριο;» Και αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Από εκείνους που είναι υποδουλωμένοι στην ύλη του κόσμου, κανείς δεν μπορεί να μιμηθεί τον Κύριο· όσοι όμως μπορούν να πουν: "Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε", εκείνοι λαμβάνουν τη δύναμη και να τον μιμηθούν, και να κατορθώσουν να τηρήσουν όλες τις εντολές του.» Και ρωτάει ο Αδελφός: «Ποια δύναμη;» Αποκρίθηκε ο Γέροντας: «Άκουσέ Τον που λέει: "Ιδού, σας έχω δώσει την εξουσία να πατάτε επάνω σε φίδια και σκορπιούς, και επάνω σε όλη τη δύναμη του εχθρού· και τίποτα απολύτως δεν θα σας βλάψει". δʹ. Λαμβάνοντας αυτήν τη δύναμη και την εξουσία ο Παύλος έλεγε: "Να γίνεστε μιμητές μου, όπως και εγώ του Χριστού". Και πάλι: "Δεν υπάρχει πλέον καμία κατάκριση για εκείνους που είναι εν Χριστώ Ιησού, οι οποίοι δεν περιπατούν σύμφωνα με τη σάρκα, αλλά σύμφωνα με το πνεύμα". Και πάλι: "Όσοι δε ανήκουν στον Χριστό, σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες". Και πάλι: "Για εμένα ο κόσμος έχει σταυρωθεί, και εγώ για τον κόσμο". εʹ. Προφητεύοντας για αυτήν την εξουσία και τη βοήθεια ο Δαβίδ έλεγε: "Εκείνος που κατοικεί υπό τη βοήθεια του Υψίστου, θα αναπαυθεί υπό τη σκέπη του Θεού του ουρανού. Θα πει στον Κύριο: Είσαι ο υπερασπιστής μου και το καταφύγιό μου, ο Θεός μου, και σε Αυτόν θα ελπίζω".»

Έδειξε λοιπόν ο Υπεράγαθος τι πρέπει να κάνουν οι εραστές της μακάριας τελειότητας, να αγαπούν τους εχθρούς, να ευλογούν αυτούς που τους καταρώνται, να ευεργετούν αυτούς που τους μισούν και να προσεύχονται για εκείνους που τους κακομεταχειρίζονται και τους διώκουν, και να πωλούν τα υπάρχοντά τους και να τα διανέμουν στους φτωχούς. Διότι μέσω της αγάπης προς τους εχθρούς και των υπολοίπων φέρνει γαλήνη και αταραξία στην ψυχή, μέσω της οποίας καθίσταται εράσμιο δοχείο του Αγίου Πνεύματος και μιμητής του Χριστού, όπως λέγει το «Πατέρα, συγχώρεσέ τους την αμαρτία, διότι δεν γνωρίζουν τι κάνουν». Από την άλλη, με την πώληση των υπαρχόντων και τη διανομή τους στους φτωχούς κατορθώνεται τριπλή ωφέλεια, δηλαδή ακτημοσύνη, ελεημοσύνη και η ιδιότητα του ακολούθου του Χριστού, σύμφωνα με το «ιδού εμείς τα αφήσαμε όλα και σε ακολουθήσαμε». Εάν δε και εσύ ρωτήσεις τι άραγε θα κερδίσουμε εμείς, θα ακούσεις αληθινές υποσχέσεις και μεγάλη αμοιβή, ότι θα λάβεις εκατονταπλάσια από όσα εγκατέλειψες σε αυτόν τον αιώνα, και στον μέλλοντα την κληρονομιά της αιώνιας ζωής.

Αλλά βρήκε τον γενναίο στρατιώτη του Χριστού ένοπλο, με όλες τις αρετές, να γρηγορεί και να είναι έτοιμος για πάλη, και συλλογιζόμενος έλεγε: «Αν τον πολεμήσω με την υψηλοφροσύνη, αυτός γνωρίζει τον δικό μου γκρεμισμό, αφού εξαιτίας της εγώ σε μια στιγμή γκρεμίστηκα από τον ουρανό και έγινα πτώμα οικτρό, και αντί να κατοικώ στα ύψη, καταδικάστηκα στον Άδη.» Έχει ως παράδειγμα τον Αδάμ, τον Φαρισαίο και άλλους πολλούς. Έχει ως δάσκαλο τη θεία Γραφή που αναγινώσκει καθημερινά, η οποία λέει ότι «όποιος υψώνει τον εαυτό του θα ταπεινωθεί» και «ο Κύριος αντιτάσσεται στους υπερηφάνους». Αν τον πολεμήσω με τη φιλαργυρία, έχει ως παράδειγμα τον Γιεζή και τον Ιούδα. Και τον ακούω να φωνάζει μαζί με τον Ιώβ: «γυμνός βγήκα από την κοιλιά της μητέρας μου, γυμνός και θα απέλθω». Αυτός ούτε από την περιουσία του δεν πήρε μαζί του τίποτα, αλλά μαζί με τον κορυφαίο της δωδεκάδας τον ακούω να φωνάζει: «ιδού εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε». Να τον πολεμήσω με τη γαστριμαργία; Μα αυτός ενέκρωσε σχεδόν τη σάρκα με την ασιτία και συνεχώς αναγινώσκει τη Γραφή, που λέει, «δεν θα ζήσει ο άνθρωπος μόνο με άρτο, αλλά με κάθε λόγο που εκπορεύεται από το στόμα του Θεού». Τι να κάνω λοιπόν; Τι περιμένω;

Ματθ. 19, 24 Άλλοι μεν αναφέρουν «κάμηλον» και άλλοι «κάρμηλον». Και οι δύο όμως δεν εννοούν το ζώο, αλλά το χοντρό σχοινί που δένει τις άγκυρες. Ματθ. 19, 27 Δεν λέει ο Πέτρος: «Ιδού, εμείς αφήσαμε τον πλούτο και σε ακολουθήσαμε» (διότι δεν είχε πλούτο, αφού ήταν φτωχός και ψαράς), αλλά «ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα», ώστε και εσύ, αν είσαι φτωχός, να μην δυσανασχετείς νομίζοντας ότι, επειδή αποχωρίζεσαι λιγότερα υπάρχοντα, μειονεκτείς έναντι του πλουσίου. Διότι, όπως εκείνος απαλλάσσεται από το βάρος του πλούτου, γίνεται τέλειος και λαμβάνει ως αντάλλαγμα ουράνιους θησαυρούς, έτσι και εσύ, εάν αφήσεις όλα τα δικά σου, έστω κι αν αυτά είναι ευτελή και ταπεινά, και πρόκειται μόνο για δίχτυα και λίγα ψαράκια. Αν λοιπόν τα αφήσεις αυτά και ακολουθήσεις τον Χριστό, θα αναδειχθείς συγκληρονόμος και συμμέτοχος της δικής του δόξας, ακριβώς όπως και οι απόστολοι. Όμως, όχι απλώς εάν τα αφήσεις, αλλά με σκοπό να ακολουθήσεις τον Χριστό, επειδή ούτε ο πλούσιος θα αξιωνόταν εκείνων των επάθλων απλώς και μόνο με την εγκατάλειψη του πλούτου, αλλά επειδή πρόσθεσε και το να ακολουθήσει τον Χριστό. Διότι λέει: «και έλα, ακολούθει με». Τι σημαίνει λοιπόν το να τον ακολουθήσει κανείς; Σημαίνει να τηρήσει τις δικές του εντολές και τις υπόλοιπες, να είναι έτοιμος για τον θάνατο υπέρ αυτού, εάν χρειαστεί, και να τον αποδεχθεί με χαρά και προθυμία.

Σχετικά με τους υιούς του Ζεβεδαίου λέει η μητέρα τους: Κύριε, θέλω «να καθίσουν οι δύο μου υιοί, ένας στα δεξιά σου και ένας στα αριστερά σου». Αποκρίθηκε ο Κύριος: «Αυτό δεν ανήκει σε εμένα», επειδή ζήτησε μόνο τα σχετικά με αυτούς. Ο Πέτρος, όμως, ομιλεί για όλους, λογαριάζοντας τους αδελφούς ως δικά του μέλη, τους οποίους επιζήτησε ως κοινωνούς: «Εμείς που αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε, τι θα έχουμε;». Αποκρίθηκε σε αυτόν ο Κύριος, λέγοντας για πολλούς: «Εσείς που τα αφήσατε και με ακολουθήσατε, θα καθίσετε στον νέο αιώνα σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ». Και πάλι: «Θα λάβετε εκατονταπλάσια στον παρόντα αιώνα».

Διότι ο αόρατος φανερώθηκε, αφενός μέσω του σώματός του στους αισθητούς οφθαλμούς όλων όσοι τον είδαν, τόσο των απίστων όσο και των πιστών, αφετέρου γνωρίστηκε και το φως της Θεότητάς του αποκαλύφθηκε μόνο σε εκείνους που ήταν πιστοί μέσα από τα έργα τους, οι οποίοι και έλεγαν προς αυτόν: «Ιδού, εμείς, Κύριε, αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε»· και με το να πει «τα πάντα» συμπεριέλαβε και τα κτήματα και τα χρήματα και τα θελήματα, καθώς και την περιφρόνηση ακόμη και αυτής της πρόσκαιρης ζωής και την αποστροφή προς αυτήν, προκειμένου να γευθούν την ίδια εκείνη την ενυπόστατη και αιώνια ζωή, διότι αυτό είναι οπωσδήποτε το πιο γλυκό και το πιο προτιμητέο, που είναι ο ίδιος ο Θεός.

Διότι αν ήσασταν από τον κόσμο, λέει, ο κόσμος θα σας αγαπούσε και θα σας κρατούσε· αλλά επειδή δεν είστε από τον κόσμο, σύμφωνα με τον λόγο του Κυρίου, για αυτόν τον λόγο ίσως σας μισεί ο κόσμος. Εσείς λοιπόν πρόκειται να καυχηθείτε κατά την ώρα εκείνη μαζί με τους αγίους αποστόλους, λέγοντας προς τον Κύριο: Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· και ότι περισσότερο από εσένα δεν αγαπήσαμε ούτε πατέρα, ούτε μητέρα, ούτε αδελφούς, ούτε αδελφές, αλλά, αφού θεωρήσαμε τα πάντα σκύβαλα, λογαριάσαμε ότι είναι μεγάλος πλούτος το να κερδίσουμε εσένα.

Και βέβαια δεν θαυμάζομαι μόνο για αυτά, αλλά και για όλους εκείνους που για χάρη του ευαγγελίου του Κυρίου εγκατέλειψαν τα πάντα· και πώς άλλοι μεν εγκατέλειψαν γονείς, άλλοι αδελφούς, άλλοι γυναίκες, άλλοι τους δικούς τους ανθρώπους, άλλοι την πατρίδα τους· άλλοι οικίες και άλλοι τις συνήθειές τους. Διότι υπάρχει, υπάρχει σε όλα η αποταγή, και πολλές φορές αυτός που φαίνεται μικροπρεπής και δεν θεωρείται άξιος λόγου σε σύγκριση με κάποιον από τους μεγάλους, ομολογείται ότι έχει υποστεί περισσότερο ή μεγαλύτερο κόπο. Διότι, ακόμη κι αν δεν υπάρχει τίποτε άλλο, πάντως επειδή αποσπάστηκε από την τυραννική και βίαιη και γονική ή και θεληματική φύση· αυτό είναι αρκετό για αυτόν ως μαρτύριο και για να πει, όπως ο κορυφαίος των αποστόλων προς τον Χριστό: «Ιδού εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι λοιπόν θα υπάρξει για εμάς;» Και να ακούσει ως απάντηση: «Στην παλιγγενεσία θα καθίσετε σε δώδεκα θρόνους για να κρίνετε τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.» Αφού λοιπόν ετοιμάζονται για εμάς τέτοιοι και τόσο μεγάλοι μισθοί, ω αδελφοί και πατέρες, γιατί να μην βιάσουμε περισσότερο τον εαυτό μας προς το παρόν, ώστε να πράξουμε και να επιτελέσουμε τα όσια;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ ΡΚΗ' ΠΕΡΙ ΥΠΟΤΑΓΗΣ ΚΑΙ ΕΚΚΟΠΗΣ ΘΕΛΗΜΑΤΩΝ Αδελφοί και πατέρες, ο κατηχητικός λόγος γνωρίζει μεν να πλήττει όσους είναι ελλιπείς στην αρετή, αλλά πάλι γνωρίζει και να θεραπεύει. Διότι ακριβώς αυτό το να λυπάται κανείς για την έλλειψη όσων οφείλουν να κατορθωθούν, από τη φύση του προκαλεί ανεπαίσθητα στην ψυχή την κατόρθωσή τους. «Διότι η κατά Θεόν λύπη, όπως λέει ο Απόστολος, κατεργάζεται μετάνοια που οδηγεί σε σωτηρία, για την οποία κανείς δεν μετανιώνει». Ας εξετάσουμε δε, αν νομίζετε, σε τι συνίσταται αυτό που μας λυπεί. Μήπως στο ότι μας επιτίθενται πονηροί λογισμοί, δίκην εχθρών, σπεύδοντας να πολιορκήσουν την ψυχή μας; Αλλά είναι γραμμένο: «Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου· εάν ξεσπάσει εναντίον μου πόλεμος, εγώ σε Αυτόν ελπίζω». Ή μήπως στο ότι είναι βαρύς ο ζυγός της υπακοής; Αλλά πάλι είναι γραμμένο: «Είναι καλό για τον άνθρωπο να σηκώνει ζυγό από τη νεότητά του»· έτσι θα δουλεύει αφοσιωμένος μόνο στον Κύριο. Και πάλι: «Ο ζυγός μου είναι χρηστός, και το φορτίο μου είναι ελαφρύ». Ή μήπως επειδή η υποταγή δεν έχει τίποτα ιδιόκτητο; Αλλά και αυτό είναι αποστολικό: «Ιδού εμείς, λέει, αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα υπάρξει για εμάς;» Και η υπόσχεση πόσο φοβερή και υπερένδοξη είναι!

Ο Κύριος λοιπόν διδάσκει να μην υπολογίζουμε τη σωτηρία με βάση την ανθρώπινη αδυναμία, αλλά με τη δύναμη του Θεού. Διότι, εάν κάποιος αρχίσει να μην πλεονεκτεί, θα προκόψει και στο να αποβάλλει τα περιττά, και από αυτό, θα προχωρήσει στο να αδειάζει και τα αναγκαία, και έτσι θα πετύχει με τη συμμαχία του Θεού. «Τότε αποκρίθηκε ο Πέτρος και του είπε: Ιδού, εμείς αφήσαμε τα πάντα και σε ακολουθήσαμε· τι άραγε θα γίνει με εμάς;» Αν και φαίνεται ότι ο Πέτρος δεν άφησε μεγάλα πράγματα, επειδή ήταν φτωχός, μάθε όμως ότι στην πραγματικότητα άφησε πολλά και αυτός. Διότι εμείς οι άνθρωποι προσκολλόμαστε περισσότερο στα λίγα· αλλά και κάθε κοσμική ηδυπάθεια περιφρόνησε ο Πέτρος, καθώς και τη σαρκική αγάπη προς τους γονείς. Επειδή αυτά τα πάθη δεν εκστρατεύουν μόνο εναντίον των πλουσίων, αλλά και εναντίον των φτωχών. Τι απάντησε λοιπόν ο Κύριος; «Ο δε Ιησούς τους είπε: Αλήθεια σας λέω, ότι εσείς που με ακολουθήσατε, κατά την παλιγγενεσία, όταν ο Υιός του ανθρώπου καθίσει στον θρόνο της δόξας του, θα καθίσετε και εσείς σε δώδεκα θρόνους, κρίνοντας τις δώδεκα φυλές του Ισραήλ.» Άραγε θα καθίσουν; Όχι, αλλά με την καθέδρα φανέρωσε την υπερβολική τιμή. Και ο Ιούδας λοιπόν θα καθίσει; Όχι. Διότι είπε «όσοι ακολουθήσατε», δηλαδή αυτοί που ακολούθησαν μέχρι τέλους, ενώ εκείνος δεν ακολούθησε μέχρι τέλους.

Διότι είναι καλύτερο αν τα προσφέρουμε όλα, αλλά αν όχι όλα, τουλάχιστον να κάνουμε τους φτωχούς συμμέτοχους, και έτσι το αδύνατο γίνεται δυνατό. Διότι είναι αδύνατο να σωθεί αυτός που δεν τα προσφέρει όλα, όμως λόγω της φιλανθρωπίας του Θεού και η μερική προσφορά γίνεται για ανάλογη ωφέλεια. Ως προς αυτά ο Πέτρος ρωτά: «Ιδού εμείς τα αφήσαμε όλα»· και ρωτά όχι μόνο για τον εαυτό του, αλλά για παρηγοριά όλων των φτωχών. Διότι, για να μην έχουν καλές ελπίδες μόνο οι πλούσιοι, ότι θα αποκτήσουν πολλά επειδή περιφρόνησαν πολλά, και οι φτωχοί απελπιστούν επειδή αποχωρίστηκαν λίγα, και γι' αυτό να προσδοκούν λίγες ανταμοιβές, ρωτά ο Πέτρος και ακούει ότι και στον τωρινό αιώνα και στον μέλλοντα θα έχει τις ανταμοιβές καθένας που περιφρονεί το οτιδήποτε από τα υπάρχοντά του για χάρη του Θεού, έστω κι αν είναι μικρά. Διότι, μην κοιτάξεις το ότι είναι μικρά, αλλά ότι εκείνα τα μικρά ήταν όλη η ζωή για τον άνθρωπο, και όπως εσύ με τα πολλά και μεγάλα, έτσι και εκείνος με τα λίγα και μικρά προσδοκούσε να ζήσει, για να μην πω ότι αυτός που έχει λίγα, έχει μεγαλύτερο δέσιμο με αυτά. Και αυτό είναι φανερό από τους πατέρες, οι οποίοι όταν έχουν ένα παιδί, δείχνουν μεγαλύτερο δέσιμο προς αυτό, παρά προς τα περισσότερα. Έτσι και ο φτωχός προς το ένα σπίτι και προς τον έναν αγρό έχει πιο έντονη προσκόλληση, παρά εσύ προς τα πολλά.