Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:3

Ομιλία του ιδίου Αστερίου από το κατά Ματθαίον ευαγγέλιο στο χωρίο: Εάν επιτρέπεται στον άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία. Ένα ωραίο ζεύγος είναι για τους χριστιανούς και τους φιλόπονους αυτές οι δύο ημέρες, εννοώ το Σάββατο και την Κυριακή, τις οποίες κάθε εβδομάδα ο χρόνος ανακυκλώνοντας επαναφέρει. Διότι, ως μητέρες ή τροφοί της εκκλησίας, συγκεντρώνουν τον λαό και τοποθετούν στην πρώτη θέση τους ιερείς ως παιδαγωγούς· και καθοδηγούν τόσο τους μαθητές όσο και τους διδασκάλους στη φροντίδα των ψυχών. Σε μένα, λοιπόν, ακόμη αντηχεί ο λόγος της χθεσινής ημέρας και έχουν μείνει χαραγμένα στη μνήμη μου όσα μελετήσαμε με κόπο. Βλέπω τον σταυρό να στήνεται μέσα από την προφητεία του Ησαΐα, και τα ιμάτια του Κυρίου βαμμένα με το αίμα σαν του ληνοβάτη, και τον Σωτήρα να φέρει έτοιμο τον μισθό στο δεξί Του χέρι. Και βλέπω τον Σολομώντα να καθορίζει με ακρίβεια για εμάς τις ζυγαριές και τα σταθμά, όσο είναι δυνατόν. Και λυπάμαι τον οφειλέτη του ευαγγελίου, ο οποίος δεν μετέδωσε στον σύνδουλό του τη φιλανθρωπία που έλαβε από τον κύριο, αλλά εξαιτίας της απερισκεψίας και της σκληρότητάς του επανέφερε τη δική του συμφορά. Διότι με αυτά τα ζητήματα ασχοληθήκαμε την περασμένη φορά, όπως γνωρίζετε όλοι εσείς που δεν θεωρήσατε την ακρόαση ως πάρεργο.

Εάν επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία. Αυτό βέβαια ήταν το πρόβλημα των Εβραίων. Εγώ όμως διαβλέπω άλλο σκοπό σε αυτή την ερώτηση. Διότι, επειδή το φύλο των γυναικών είναι πιο ευεπίφορο στο να πείθεται και έκλινε περισσότερο τόσο προς τη μεγαλουργία των θαυμάτων όσο και προς τη συγκατάθεση και την πίστη στη θεότητα του Χριστού —έτσι εξάλλου, και στο τέλος, όταν οι φονιάδες οδηγούσαν σύμφωνα με την απόφασή τους τον Κύριο προς τον σταυρό, το πλήθος των γυναικών θρηνούσε το πάθος και ακολουθώντας τον Σωτήρα έχυνε γοερά δάκρυα—, προκειμένου να μηχανευτούν μέσω αυτής της δόλιας ερώτησης κάποια ρήξη και δυσμένεια εναντίον Του από το σύνολο των γυναικών, έστησαν οι ίδιοι, όπως νόμιζαν, θήρατρα και παγίδες με τα λόγια τους. Ο Κύριος όμως, βλέποντας με τη δύναμη της θεότητάς Του την κακουργία που κατασκευαζόταν, και ταυτόχρονα νομοθετώντας με φιλανθρωπία για τον βίο, έκανε μάταιη την ενέδρα τους και πρόβαλε απάντηση που συνηγορούσε υπέρ των γυναικών· αποπέμποντας έτσι τους Φαρισαίους σαν νηστικούς λύκους, που μάταια έχασκαν με το ερώτημά τους.

Είτε το θελήσει είτε δεν το θελήσει (αναφέρομαι στον Σατορνίλο, τον αρχηγό αυτής της αίρεσης), θα αναγκαστεί οπωσδήποτε να ομολογήσει έναν Θεό, Θεό και Κύριο, ο οποίος είναι κτίστης και δημιουργός του σύμπαντος, αλλά και του ανθρώπου. Θα ντροπιαστεί δε με κάθε τρόπο ως συκοφάντης, τόσο για τα όσα λέει περί των προφητών, όσο και για τη φαύλη κατηγορία του εναντίον του σεμνού γάμου. Διότι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ρητώς αναφωνεί στο Ευαγγέλιο και λέει, σε συμφωνία με τον προφήτη, ότι «εγώ που μιλούσα στους προφήτες, ιδού είμαι παρών», και πάλι «ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι». Για να δείξει δε τι εργάζεται ο Πατέρας του και ο ίδιος, αποφάνθηκε λέγοντας σε εκείνους που τον ρώτησαν αν επιτρέπεται να χωρίζει κανείς τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία: «Πώς είναι γεγραμμένο; Όταν ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο, άρσεν και θήλυ τους έπλασε», και πάλι, μετά από άλλα, ότι «ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα είναι οι δύο εις σάρκα μίαν», και αμέσως πρόσθεσε λέγοντας: «αυτό που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει»· έτσι ώστε οπωσδήποτε ο Σωτήρας διδάσκει πως ο Ποιητής των ανθρώπων είναι ο Θεός των πάντων, και δικός Του Πατέρας.

Ε΄. Όμως, όπως έλεγα, για να επανέλθω στον λόγο μου, γι' αυτό τον ακολουθούσαν πολλά πλήθη, επειδή συγκαταβαίνει στις δικές μας αδυναμίες. Έπειτα τι; «Και τον πλησίασαν», λέει, «οι Φαρισαίοι, πειράζοντάς τον και λέγοντας: Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία;». Πάλι οι Φαρισαίοι τον πειράζουν· πάλι αυτοί που διαβάζουν τον νόμο, δεν γνωρίζουν τον νόμο· πάλι αυτοί που τυγχάνουν εξηγητές του νόμου, έχουν ανάγκη από άλλους διδασκάλους. Δεν αρκούσαν οι Σαδδουκαίοι που τον πείραζαν για την ανάσταση, και οι νομικοί που ρωτούσαν για την τελειότητα, και οι Ηρωδιανοί για τον φόρο, και άλλοι για την εξουσία. Αλλά και για τον γάμο πάλι κάποιος ρωτά τον Απείραστο, τον Δημιουργό της συζυγίας, Αυτόν που από την αρχή συγκρότησε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Εκείνος δε αποκρινόμενος τους είπε: «Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άρρεν και θήλυ τους εποίησε;». Γνωρίζει κάποιες από τις ερωτήσεις να τις επιλύει, και σε άλλες να αποστομώνει. Όταν ερωτάται: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά;», λόγω της υπερβολικής αμάθειας των ερωτώντων, και ο ίδιος αντερωτά: «Το βάπτισμα του Ιωάννη, από τον ουρανό προερχόταν ή από τους ανθρώπους;». Και με τον έναν και με τον άλλο τρόπο παγιδεύει τους ερωτώντες. Ώστε μπορούμε και εμείς, μιμούμενοι τον Χριστό, κάποιες φορές να αποστομώνουμε εκείνους που συζητούν μαζί μας από περιέργεια, και με πιο άτοπες αντερωτήσεις να αναιρούμε την ατοπία των ερωτήσεών τους.

Επειδή, δηλαδή, δεν μπορούσαν να βρουν καμία λαβή εναντίον του από όσα συνέβαιναν, του θέτουν ερωτήματα. Διότι τον πλησίασαν και, για να τον δοκιμάσουν, του έλεγαν: «Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία;» Ώ, τι ανοησία! Νόμιζαν ότι θα τον αποστομώσουν με αυτά τα ζητήματα, μολονότι είχαν ήδη λάβει αποδείξεις αυτής της δύναμής του. Όταν, λοιπόν, συζήτησαν πολλά για το Σάββατο, όταν είπαν ότι βλασφημεί, όταν είπαν ότι έχει δαιμόνιο, όταν επέπληξαν τους μαθητές του επειδή περπατούσαν μέσα στα σπαρτά, όταν συζήτησαν για τα άπλυτα χέρια, παντού, αφού τους έκλεισε τα στόματα και έφραξε την αναίσχυντη γλώσσα τους, έτσι τους απέπεμψε. Αλλά όμως ούτε και έτσι δεν υποχωρεί. Διότι τέτοια είναι η πονηριά, τέτοιος είναι ο φθόνος, κάτι το αναίσχυντο και θρασύ· και αν μύριες φορές αποστομωθεί, μύριες φορές επιτίθεται πάλι.

«Ελαφίνα αγάπης και πουλάρι χαρίτων ας είναι η συντροφιά σου· η δική σου σύζυγος ας σε καθοδηγεί σε κάθε καιρό. Διότι, συμπορευόμενος με τη δική της αγάπη, θα πληθυνθείς.» «Τη γυναίκα της νεότητάς σου μην την εγκαταλείπεις.» «Μακάρια είναι η αμίαντη στείρα, η οποία δεν γνώρισε κλίνη με παράπτωμα· θα αποκτήσει καρπό κατά την επισκοπή των ψυχών.» Και πάλι: «Καλύτερη είναι η παρθενία που συνοδεύεται από αρετή. Διότι η μνήμη της είναι αθανασία, επειδή αναγνωρίζεται και από τον Θεό και από τους ανθρώπους, και στην αιωνιότητα πορεύεται θριαμβευτικά στεφανωμένη, έχοντας νικήσει τον αγώνα των αμόλυντων άθλων.» «Εκείνος που αντιστέκεται στις ηδονές, στεφανώνει τη ζωή του.» «Τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι για να τον πειράξουν και του έλεγαν: Επιτρέπεται άραγε σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άνδρα και γυναίκα τους έπλασε; Και είπε, Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα; Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΘ΄. Περί εκείνων που ρωτούσαν αν επιτρέπεται να χωρίσει κανείς τη γυναίκα του. Περί του πλουσίου που ρώτησε τον Ιησού. «Και συνέβη, όταν ο Ιησούς τελείωσε αυτούς τους λόγους, αναχώρησε από τη Γαλιλαία και ήλθε στα όρια της Ιουδαίας πέρα από τον Ιορδάνη· και τον ακολούθησαν πολλά πλήθη, και τους θεράπευσε εκεί.» Πάλι επισκέπτεται την Ιουδαία, για να μην έχουν τη δικαιολογία οι άπιστοι από την Ιουδαία, ότι: Δεν ερχόταν σε εμάς πιο συχνά, αλλά στους Γαλιλαίους· πάλι λοιπόν μετά τη διδασκαλία και την ολοκλήρωση των λόγων, ακολουθούν τα θαύματα. Διότι πρέπει και εμείς να διδάσκουμε, αλλά και να πράττουμε· όμως οι ανόητοι Φαρισαίοι βλέποντας τα θαύματα, ενώ έπρεπε να πιστέψουν, αυτοί τον πειράζουν· διότι άκουσε. «Και τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι πειράζοντάς τον και λέγοντας: Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή τους έπλασε άρρεν και θήλυ; Και είπε: Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει.» Ω, τι ανοησία!