Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:4

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του, ούτε την αΐδια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά και πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του για εμάς. Γι' αυτό και, όπως προείπα, δεν είπε: «Είμαι κτίσμα» ή «Έγινα κτίσμα», αλλά μόνο: «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, έχοντας κτιστή την ουσία τους, ανήκουν στα γενητά, και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Αντιθέτως, η λέξη «έκτισε», όταν αναφέρεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει σχετικά με εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος. Και δεν είναι πάντοτε εκείνο που λέγεται ότι κτίζεται και εκ φύσεως και κατ' ουσίαν κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν μιλάει για τα κτίσματα λέγοντας: «Γέμισε η γη από την κτίση σου» και: «Η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει». Ενώ στην Αποκάλυψη λέει: «Και πέθανε το τρίτο μέρος των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, τα οποία είχαν ψυχές». Όπως λέει και ο Παύλος: «Κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτε δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία». Και στη Σοφία (του Σολομώντος) είναι γραμμένο: «Και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να εξουσιάζει τα κτίσματα που έγιναν από εσένα». Και ότι αυτά, επειδή είναι κτίσματα, λέει ότι κτίζονται, μπορούμε πάλι να το ακούσουμε με αυτόν τον τρόπο από τον Κύριο, ο οποίος λέει: «Από την αρχή Εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Η διαφορά όμως έγκειται στο εξής: ότι τα μεν κτίσματα έχουν δημιουργηθεί υποκείμενα σε κάποια αρχή, και η ύπαρξή τους έχει χρονική αφετηρία· γι' αυτό και το λεγόμενο γι' αυτά, «Εν αρχή εποίησεν», ισοδυναμεί με το να πούμε πάλι γι' αυτά «Απ' αρχής εποίησεν», όπως ακριβώς δίδαξε ο Κύριος —ο οποίος γνώριζε καλά τι δημιούργησε— όταν αποστόμωνε τους Φαρισαίους λέγοντας: «Από την αρχή, εκείνος που τους δημιούργησε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε». Διότι τα δημιουργήματα έλαβαν την ύπαρξή τους και κτίστηκαν ξεκινώντας από κάποια αρχή, πριν από την οποία δεν υπήρχαν ποτέ.

Διότι και εδώ ο Λόγος, μιλώντας μέσω του Σολομώντα, δεν δήλωνε την ουσία της θεότητάς του ούτε την αιώνια και γνήσια γέννησή του από τον Πατέρα, αλλά πάλι την ανθρώπινη φύση και την οικονομία του προς εμάς. Γι' αυτό, όπως προείπα, δεν είπε «είμαι κτίσμα» ή «έγινα κτίσμα», αλλά μόνο «έκτισε». Διότι τα μεν κτίσματα, εφόσον έχουν κτιστή ουσία, ανήκουν στα γενητά και λέγεται ότι κτίζονται, και βεβαίως το κτίσμα κτίζεται. Όμως, η λέξη «έκτισε», όταν λέγεται μόνη της, δεν σημαίνει οπωσδήποτε την ουσία ή τη γέννηση, αλλά δηλώνει ότι κάτι άλλο συμβαίνει ως προς εκείνον για τον οποίο γίνεται λόγος· και δεν σημαίνει απολύτως ότι αυτό που λέγεται πως κτίζεται, είναι ήδη και κατά τη φύση και κατά την ουσία κτίσμα. Και αυτή τη διαφορά τη γνωρίζει η Θεία Γραφή, όταν λέει αφενός για τα κτίσματα: «γέμισε η γη από την κτίση σου» και «η ίδια η κτίση συστενάζει και συνωδίνει»· και στην Αποκάλυψη λέει: «και πέθανε το ένα τρίτο των κτισμάτων που βρίσκονταν στη θάλασσα, όσα είχαν ψυχή», καθώς και ο Παύλος λέει: «κάθε κτίσμα του Θεού είναι καλό, και τίποτα δεν είναι απορριπτέο, όταν λαμβάνεται με ευχαριστία», και στη Σοφία είναι γραμμένο: «και με τη σοφία σου κατασκεύασες τον άνθρωπο, για να δεσπόζει στα κτίσματα που δημιουργήθηκαν από εσένα». Και το ότι η Γραφή λέει γι' αυτά ότι είναι κτίσματα και ότι κτίζονται, κατ' αυτόν τον τρόπο πάλι μπορεί κανείς να ακούσει τον Κύριο να λέει: «από την αρχή όμως εκείνος που τους έκτισε, άρρεν και θήλυ τους εποίησε».

Βεβαίως, όσον αφορά την κτίση, ο Μωυσής δεν είπε: «εν αρχή εγέννησεν» ούτε «εν αρχή ην», αλλά «εν αρχή εποίησεν ο Θεός τον ουρανόν και την γην»· ούτε ο Δαβίδ έψαλε: «τα χέρια σου» με γέννησαν, αλλά «με εποίησαν», χρησιμοποιώντας παντού για τα κτίσματα το ρήμα «εποίησεν»· για τον Υιό, όμως, ισχύει το αντίθετο· διότι δεν είπε «εποίησα», αλλά «εγέννησα» και «με γεννά» και «εξηρεύξατο η καρδία μου λόγον αγαθόν»· και για μεν την κτίση αναφέρει «εν αρχή εποίησεν», για δε τον Υιό «εν αρχή ην ο Λόγος». Η διαφορά έγκειται στο ότι τα μεν κτίσματα έχουν δημιουργηθεί υποκείμενα σε χρονική αρχή, και η φράση «εν αρχή εποίησεν» που λέγεται για αυτά υποδηλώνει ότι η ύπαρξή τους έχει διαστηματική (χρονική) αρχή. Διότι είναι το ίδιο με το να πει κανείς πάλι για αυτά «απ' αρχής εποίησεν», όπως ακριβώς δίδαξε ο Κύριος, γνωρίζοντας αυτό που ο ίδιος δημιούργησε, όταν αποστόμωνε τους Φαρισαίους λέγοντας: «απ' αρχής δε ο κτίσας αυτούς άρσεν και θήλυ εποίησεν αυτούς». Επειδή τα γενητά όντα έγιναν και κτίστηκαν ξεκινώντας από κάποια αρχή, πριν από την οποία δεν υπήρχαν. Αυτό υπέδειξε και το Άγιο Πνεύμα στους Ψαλμούς λέγοντας: «και συ κατ' αρχάς, Κύριε, την γην εθεμελίωσας»· και πάλι: «μνήσθητι της συναγωγής σου, ης εκτήσω απ' αρχής». Είναι λοιπόν φανερό ότι αυτό που γίνεται «κατ' αρχάς» έχει μια αρχή δημιουργίας, και ότι ο Θεός απέκτησε τη συναγωγή ξεκινώντας από κάποια χρονική αρχή.

Οι οπαδοί των αιρέσεων επινοούν για τον εαυτό τους άλλον δημιουργό των πάντων εκτός από τον Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, έχοντας τυφλωθεί σε μεγάλο βαθμό ακόμη και ως προς αυτά που διακηρύσσουν. Διότι, ενώ ο Κύριος λέει προς τους Ιουδαίους: «Δεν διαβάσατε ότι από την αρχή ο Δημιουργός άρρεν και θήλυ τους έπλασε; Και είπε: Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του· και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα»· έπειτα, υποδεικνύοντας τον Δημιουργό, λέει: «Αυτό λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει», —πώς αυτοί εισάγουν την κτίση ως κάτι ξένο προς τον Πατέρα; Εάν δε, σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο οποίος τα συμπεριέλαβε όλα λέγοντας «τα πάντα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα», πώς θα μπορούσε να είναι άλλος ο δημιουργός, παρά ο Πατέρας του Χριστού;

Διότι έχει γραφτεί ότι «ο ψυχικός άνθρωπος δεν δέχεται τα του Πνεύματος του Θεού, διότι είναι μωρία γι' αυτόν· ο δε πνευματικός ανακρίνει τα πάντα, αυτός όμως δεν ανακρίνεται από κανέναν». Επειδή δε ήταν επακόλουθο τον λόγο του για αυτό το θέμα να τον εμπεδώσει και μέσω γεγονότων, προσθέτει και λέει: «Έγινε ο πρώτος άνθρωπος, ο Αδάμ, εις ψυχήν ζώσαν, ο έσχατος Αδάμ εις πνεύμα ζωοποιούν». Ονόμασε λοιπόν τον Αδάμ ψυχικό· διότι αυτό νομίζω σημαίνει το ότι πλάστηκε ως ζωντανή ψυχή, επειδή δεν ήταν εξ ολοκλήρου απαλλαγμένος από τις σαρκικές επιθυμίες. Διότι οι ορέξεις που αποβλέπουν και είναι στραμμένες προς τα της σαρκός αποτελούν πάθη, και ακόμη και αν έχουν τον νόμο ως συνήγορο, παραμένουν ωστόσο, σύμφωνα με την αλήθεια, ενδείξεις σαρκικής αδυναμίας, αν εξετάσει κανείς τη φύση των όσων πράττονται. Για παράδειγμα λέω το εξής: «Τίμιος είναι ο γάμος και η κοίτη αμίαντη»· διότι έχει εναποτεθεί στη φύση του σώματος από τον Δημιουργό των πάντων μια ορεκτική κίνηση, η οποία διεγείρει το έμβιο ον στην επιθυμία της παιδοποιίας. Διότι έχει ειπωθεί προς τον άνθρωπο: «Αυξάνεσθε και πληθύνεσθε και γεμίστε τη γη»· και αυτός που τους έπλασε στην αρχή, λέει, «άρσεν και θήλυ τους εποίησε». Επομένως, είναι μεν ακατηγόρητη η επιθυμία που αποβλέπει αποκλειστικά στην παιδοποιία, όμως, όσον αφορά τη φύση της ίδιας της πράξης, το πάθος θα μπορούσε να χαρακτηριστεί σαρκικό ήτοι ψυχικό· το ίδιο ακριβώς ισχύει και για τα άλλα αδιάβλητα πάθη.

Νομίζω δε ότι, σύμφωνα με τη φράση «υπόλειμμα του πνεύματός του», σχεδόν έχει αναμειχθεί κατά κάποιον τρόπο ο άνδρας σαρκικά και ψυχικά με εκείνη που του έχει αρμοστεί σύμφωνα με τον νόμο· και όπως έχουν γίνει ένα σώμα, έτσι κατά κάποιο τρόπο έγιναν και μία ψυχή, αφού τους συνδέει η αγάπη και τους συγκεντρώνει σε ομοψυχία ο θείος νόμος. Αποκαλεί λοιπόν τη γυναίκα «υπόλειμμα του πνεύματος» του άνδρα, και σαν μέρος της δικής του ψυχής, εξαιτίας της ενώσεως, εννοώ δηλαδή στην κατά την αγάπη ομοψυχία. Μην προχωράτε λοιπόν πέρα από το πρέπον και κατηγορείτε τον Θεό, ότι δήθεν άδικα επιπλήττει αυτούς που αποδιώχνουν από την εστία τους τη γυναίκα της νεότητάς τους, η οποία είναι κοινωνός της διαθήκης και του πνεύματος και έχει ενωθεί σαρκικά μαζί τους. Νομίζω δε εγώ ότι ο σοφότατος Παύλος, κινούμενος από αυτό, έγραψε σε όσους πίστεψαν στον Χριστό: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς διαζύγιο». Είπε δε κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Όποιος απολύσει τη γυναίκα του χωρίς να υπάρχει λόγος πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί· και όποιος παντρευτεί απολυμένη, μοιχεύει». Όταν δε οι Σαδδουκαίοι και οι φιλύποπτοι ερευνητές ρωτούσαν: «Γιατί ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσουμε διαζύγιο» και να απαλλαγούμε από τη γυναίκα; Είπε πάλι: «Επειδή ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας το πρόσταξε αυτό· από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι· διότι αυτός που τους έπλασε, τους εποίησε άρρεν και θήλυ».

Και βέβαια είπε κάπου προς τους Ιουδαίους ο Θεός και Πατέρας μέσω ενός εκ των προφητών: «Δείτε, οι καταφρονητές, και αφανιστείτε, και θαυμάστε, διότι εγώ επιτελώ ένα έργο στις ημέρες σας, ένα έργο το οποίο δεν πρόκειται να πιστέψετε εάν κάποιος σας το διηγηθεί.» Διότι κινδυνεύει να μην γίνει πιστευτό το μυστήριο του Χριστού εξαιτίας της υπερβολής του θαύματος. Ήταν Θεός μέσα σε ανθρώπινη φύση και στα δικά μας μέτρα Εκείνος που είναι πάνω από όλη την κτίση· ο αόρατος έγινε ορατός κατά σάρκα· Εκείνος που είναι από τον ουρανό και άνωθεν πήρε τη μορφή των χωματένιων ανθρώπων· απτός έγινε ο άυλος· ο ελεύθερος κατά τη δική του φύση, πήρε μορφή δούλου· Εκείνος που ευλογεί την κτίση έγινε κατάρα· και ανάμεσα στους ανόμους βρέθηκε η απόλυτη δικαιοσύνη, και η ζωή υποβλήθηκε στην εμπειρία του θανάτου. Διότι το σώμα που γεύτηκε τον θάνατο δεν ανήκε σε κάποιον άλλον, αλλά μάλλον στον ίδιο τον κατά φύσιν Υιό. Μήπως λοιπόν θεωρείς ότι αυτά δεν έχουν γίνει καλώς ή έχεις κάτι να επιτιμήσεις σε αυτά που έχουμε πει; Β— Σε καμία περίπτωση. Α— Σκέψου λοιπόν μαζί με αυτά και το εξής. Β— Τι ακριβώς εννοείς; Α— Είπε κάπου ο Χριστός προς εκείνους που ήθελαν να αναιρέσουν την ανάσταση των νεκρών: «Δεν διαβάσατε ότι Εκείνος που δημιούργησε τον άνθρωπο στην αρχή, τους έπλασε άρρεν και θήλυ;» Γράφει επίσης και ο θεσπέσιος Παύλος: «Τίμιος είναι ο γάμος σε όλα, και η κοίτη αμίαντη.» Τότε πώς ο μονογενής Λόγος του Θεού, ενώ θέλησε να υποβληθεί στην εξομοίωση προς εμάς, δεν άφησε τους νόμους της ανθρωπότητας να επικρατήσουν για τη σύσταση, δηλαδή για τη γέννηση, της δικής Του σάρκας;

Επειδή δε είναι η απαρχή της κτίσεως που αναμορφώνεται μέσω του αγιασμού προς τον Θεό, και πριν από τους άλλους αυτός φανερώθηκε ότι γεννήθηκε από το Πνεύμα, υπερβαίνοντας τη συνεύρεση άνδρα και γυναίκας, και όχι καταδικάζοντας τη φύση σε ατιμία και μομφή —διότι ο γάμος είναι τίμιος, και ο Πλάστης από την αρχή τους έπλασε άρρεν και θήλυ— αλλά αποδίδοντας πλέον κατά κάποιον τρόπο τα ανθρώπινα στο ανώτερο και ασυγκρίτως υπερέχον.

Είτε το θελήσει είτε δεν το θελήσει (αναφέρομαι στον Σατορνίλο, τον αρχηγό αυτής της αίρεσης), θα αναγκαστεί οπωσδήποτε να ομολογήσει έναν Θεό, Θεό και Κύριο, ο οποίος είναι κτίστης και δημιουργός του σύμπαντος, αλλά και του ανθρώπου. Θα ντροπιαστεί δε με κάθε τρόπο ως συκοφάντης, τόσο για τα όσα λέει περί των προφητών, όσο και για τη φαύλη κατηγορία του εναντίον του σεμνού γάμου. Διότι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ρητώς αναφωνεί στο Ευαγγέλιο και λέει, σε συμφωνία με τον προφήτη, ότι «εγώ που μιλούσα στους προφήτες, ιδού είμαι παρών», και πάλι «ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι». Για να δείξει δε τι εργάζεται ο Πατέρας του και ο ίδιος, αποφάνθηκε λέγοντας σε εκείνους που τον ρώτησαν αν επιτρέπεται να χωρίζει κανείς τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία: «Πώς είναι γεγραμμένο; Όταν ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο, άρσεν και θήλυ τους έπλασε», και πάλι, μετά από άλλα, ότι «ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα είναι οι δύο εις σάρκα μίαν», και αμέσως πρόσθεσε λέγοντας: «αυτό που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει»· έτσι ώστε οπωσδήποτε ο Σωτήρας διδάσκει πως ο Ποιητής των ανθρώπων είναι ο Θεός των πάντων, και δικός Του Πατέρας.

Διότι βεβαίως δεν θα ανεχθώ ορισμένους που φλυαρούν και παραβιάζουν αναιδώς τη Γραφή, προκειμένου να καταφέρουν να αποδείξουν ότι δεν υπάρχει ανάσταση της σάρκας, υποθέτοντας την ύπαρξη νοητών οστών και νοητής σάρκας και μεταβάλλοντας τα πάντα άνω κάτω με αλληγορίες, κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο· και μάλιστα ενώ αυτά πρέπει να εκλαμβάνονται όπως ακριβώς έχουν γραφεί, εφόσον ο ίδιος ο Χριστός επικυρώνει τη Γραφή, όταν στους Φαρισαίους που Τον ρωτούσαν περί χωρισμού από τη σύζυγο απαντά: «Δεν διαβάσατε ότι εκείνος που τους δημιούργησε από την αρχή, άρρεν και θήλυ τους εποίησε και είπε: για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του» και τα εξής. Διότι πώς είναι δυνατόν το «αυξάνεσθε και γεμίστε τη γη» να εκληφθεί ότι αναφέρεται μόνο σε ψυχές; Ή το «έλαβε ο Θεός χώμα από τη γη και έπλασε τον άνθρωπο», το οποίο προφανώς έχει λεχθεί κυρίως για το σώμα; Διότι η ψυχή δεν απέκτησε την ουσία της από το χώμα και τα πιο βαριά στοιχεία. Επομένως, αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ο άνθρωπος είχε λάβει σώμα πριν από τους δερμάτινους χιτώνες. Διότι όλα αυτά έχουν ειπωθεί πριν από την πτώση του, ενώ τα σχετικά με τους χιτώνες μετά την πτώση.

Τον ελέγχει δε ο άγιος απόστολος λέγοντας, όπως και ο ίδιος ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, όταν οι Φαρισαίοι του είπαν ότι δεν είναι καλό να είναι ο άνθρωπος ολομόναχος και ότι ο Μωυσής είπε να δίνεται βιβλίο αποστασίου (διαζύγιο) και να διώχνεται η γυναίκα, και ο Κύριος, απευθύνοντας έλεγχο στους Φαρισαίους, έλεγε: «Ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας έγραψε· εξαρχής όμως δεν έγινε έτσι, αλλά ο δημιουργός τούς έπλασε άρρεν και θήλυ» και είπε: «Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». Και αμέσως προσθέτει λέγοντας: «Εφόσον λοιπόν ο Θεός τούς συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τους χωρίζει», ομολογώντας ότι ο Θεός, δηλαδή ο δικός Του Πατέρας, είναι αυτός που έπλασε τον Αδάμ και την Εύα, και ότι ο σεμνός γάμος έχει θεσπιστεί από Αυτόν. Με το ίδιο σκεπτικό και ο άγιος απόστολος, όντας κήρυκας της αλήθειας, λέει: «Το μυστήριο τούτο είναι μέγα. Εγώ δε το λέω αναφορικά με τον Χριστό και την Εκκλησία», ώστε από την ομοιότητα του Αδάμ και της Εύας που δημιουργήθηκαν από τον Θεό [να δείξει] ότι ο Θεός τούς έπλασε και ο Αδάμ είπε: «Αυτό είναι οστούν εκ των οστών μου, και σάρκα εκ των σαρκών μου, και για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος» <και τα εξής> και ότι του οικοδόμησε την πλευρά σε γυναίκα. Και δεν προσθέτει πλέον τίποτε άλλο γι' αυτό, παρά μόνο ότι πρόκειται για «μυστήριο μέγα».

Ε΄. Όμως, όπως έλεγα, για να επανέλθω στον λόγο μου, γι' αυτό τον ακολουθούσαν πολλά πλήθη, επειδή συγκαταβαίνει στις δικές μας αδυναμίες. Έπειτα τι; «Και τον πλησίασαν», λέει, «οι Φαρισαίοι, πειράζοντάς τον και λέγοντας: Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία;». Πάλι οι Φαρισαίοι τον πειράζουν· πάλι αυτοί που διαβάζουν τον νόμο, δεν γνωρίζουν τον νόμο· πάλι αυτοί που τυγχάνουν εξηγητές του νόμου, έχουν ανάγκη από άλλους διδασκάλους. Δεν αρκούσαν οι Σαδδουκαίοι που τον πείραζαν για την ανάσταση, και οι νομικοί που ρωτούσαν για την τελειότητα, και οι Ηρωδιανοί για τον φόρο, και άλλοι για την εξουσία. Αλλά και για τον γάμο πάλι κάποιος ρωτά τον Απείραστο, τον Δημιουργό της συζυγίας, Αυτόν που από την αρχή συγκρότησε ολόκληρο το ανθρώπινο γένος. Εκείνος δε αποκρινόμενος τους είπε: «Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άρρεν και θήλυ τους εποίησε;». Γνωρίζει κάποιες από τις ερωτήσεις να τις επιλύει, και σε άλλες να αποστομώνει. Όταν ερωτάται: «Με ποια εξουσία τα κάνεις αυτά;», λόγω της υπερβολικής αμάθειας των ερωτώντων, και ο ίδιος αντερωτά: «Το βάπτισμα του Ιωάννη, από τον ουρανό προερχόταν ή από τους ανθρώπους;». Και με τον έναν και με τον άλλο τρόπο παγιδεύει τους ερωτώντες. Ώστε μπορούμε και εμείς, μιμούμενοι τον Χριστό, κάποιες φορές να αποστομώνουμε εκείνους που συζητούν μαζί μας από περιέργεια, και με πιο άτοπες αντερωτήσεις να αναιρούμε την ατοπία των ερωτήσεών τους.

Διότι το να υπάρχουν εξουσίες, και άλλοι μεν να κυβερνούν, άλλοι δε να κυβερνώνται, και να μην αφήνονται όλα ανεξέλεγκτα και στην τύχη, σαν να παρασύρονται οι λαοί εδώ κι εκεί όπως τα κύματα, λέω ότι είναι έργο της σοφίας του Θεού. Γι' αυτό δεν είπε: «Δεν υπάρχει άρχοντας, παρά μόνο από τον Θεό», αλλά κάνει λόγο για τον ίδιο τον θεσμό λέγοντας: «Δεν υπάρχει εξουσία, παρά μόνο από τον Θεό· και οι υπάρχουσες εξουσίες έχουν ταχθεί από τον Θεό». Έτσι και όταν κάποιος σοφός λέει ότι «Από τον Κύριο ταιριάζεται η γυναίκα με τον άνδρα», εννοεί το εξής, ότι ο Θεός εποίησε τον γάμο, και όχι ότι Αυτός συνδέει τον καθένα που σμίγει με μια γυναίκα· διότι βλέπουμε πολλούς να σμίγουν μεταξύ τους για κακό και όχι σύμφωνα με τον νόμο του γάμου, και δεν θα μπορούσαμε να το καταλογίσουμε αυτό στον Θεό. Αλλά αυτό που ο Ίδιος έλεγε: «Εκείνος που τους δημιούργησε εξ αρχής, άρρεν και θήλυ τους εποίησε· και είπε, Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του», αυτό ακριβώς ερμήνευε και εκείνος ο σοφός όταν το έλεγε. Επειδή, δηλαδή, η απόλυτη ισοτιμία πολλές φορές προκαλεί συγκρούσεις, δημιούργησε πολλές μορφές εξουσίας και υποταγής, όπως για παράδειγμα μεταξύ άνδρα και γυναίκας, παιδιού και πατέρα, ηλικιωμένου και νέου, δούλου και ελεύθερου, άρχοντα και αρχόμενου, δασκάλου και μαθητή. Και γιατί απορείς για τους ανθρώπους, όταν μάλιστα και στο ίδιο το σώμα έχει κάνει ακριβώς το ίδιο;

Γι' αυτό, χωρίς να πει τίποτα ούτε για τον εαυτό του ούτε για τον Πατέρα, αλλά αφήνοντας το ζήτημα ανοιχτό, λέγοντας: «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους: Δεν θα φονεύσεις»· ό,τι ακριβώς έκανε με τα σώματα, διδάσκοντάς τους με την αναπλήρωση αυτού που έλειπε ποιος ήταν εκείνος που εξαρχής δημιούργησε τον άνθρωπο, αυτό κάνει και εδώ, διδάσκοντας με τη διόρθωση του νόμου και την προσθήκη αυτού που έλειπε, ποιος είναι εκείνος που και εξαρχής έδωσε τον νόμο. Γι' αυτό, και όταν μιλούσε για τη δημιουργία του ανθρώπου, δεν μνημόνευσε ούτε τον εαυτό του ούτε τον Πατέρα, αλλά και εκεί διατυπώνει τον λόγο απρόσωπα και αόριστα, λέγοντας: «Εκείνος που δημιούργησε εξαρχής, άρσεν και θήλυ τους δημιούργησε»· και με τον λόγο του μεν αποσιώπησε τον δημιουργό, με το έργο του όμως δίδαξε, αναπληρώνοντας όσα έλειπαν από τα σώματα. Έτσι και εδώ, λέγοντας «Ακούσατε ότι ειπώθηκε στους αρχαίους», το από ποιον ειπώθηκε το αποσιώπησε, διά μέσου των ίδιων των έργων όμως φανέρωσε τον εαυτό του. Διότι αυτός που αναπλήρωσε αυτό που έλειπε, αυτός είναι και εκείνος που εξαρχής τον είχε θεσπίσει.

Πώς λοιπόν τους απαντά; «Δεν διαβάσατε ότι εκείνος που τους δημιούργησε εξαρχής, άρσεν και θήλυ τους έπλασε; Και είπε: Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Αυτό λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Παρατήρησε τη σοφία του Διδασκάλου. Διότι, όταν ρωτήθηκε αν επιτρέπεται, δεν είπε αμέσως ότι δεν επιτρέπεται, για να μην θορυβηθούν και ταραχθούν· αλλά πριν από την απόφασή του, μέσω της επιχειρηματολογίας του το κατέστησε φανερό, δείχνοντας ότι και αυτό είναι πρόσταγμα του Πατέρα του, και ότι δεν τα διέταξε αυτά εναντιούμενος στον Μωυσή, αλλά συμφωνώντας απόλυτα μαζί του. Και παρατήρησε ότι δεν στηρίζει τα επιχειρήματά του μόνο στη δημιουργία, αλλά και στο πρόσταγμά Του. Διότι δεν είπε ότι έπλασε μόνο έναν άνδρα και μία γυναίκα, αλλά ότι έδωσε και αυτή την εντολή, ώστε ο ένας να ενώνεται με τη μία. Εάν όμως επιθυμούσε να εγκαταλείπει κανείς τη μία και να φέρνει άλλη, αφού δημιούργησε έναν άνδρα, θα έπλαθε πολλές γυναίκες. Τώρα όμως, και με τον τρόπο της δημιουργίας και με τον τρόπο της νομοθεσίας, έδειξε ότι πρέπει ο ένας να συνοικεί με τη μία για πάντα, και να μην χωρίζονται ποτέ. Και δες πώς το λέει: «Εκείνος που τους δημιούργησε εξαρχής, άρσεν και θήλυ τους έπλασε»· δηλαδή, από μία ρίζα προήλθαν, και σε ένα σώμα ενώθηκαν· «Διότι θα γίνουν οι δύο μία σάρκα».

Έπειτα, καθιστώντας φοβερό το να κατηγορεί κανείς αυτήν τη νομοθεσία, και εδραιώνοντας τον νόμο, δεν είπε: «Μην τους διασπάτε, λοιπόν, ούτε να τους χωρίζετε», αλλά: «Αυτό που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Και αν προβάλλεις τον Μωυσή, εγώ σου αντιπαραθέτω τον Κύριο του Μωυσή, και μαζί με αυτόν στηρίζομαι και στην αρχαιότητα του χρόνου. Διότι ο Θεός εξ αρχής τους έπλασε άρρεν και θήλυ· και είναι παλαιότερος αυτός ο νόμος, έστω και αν φαίνεται ότι εισάγεται τώρα από εμένα, και έχει θεσπιστεί με πολλή σπουδή. Επειδή, όχι μόνο οδήγησε απλώς τη γυναίκα στον άνδρα, αλλά έδωσε την εντολή να εγκαταλείψει και τη μητέρα και τον πατέρα. Και ούτε νομοθέτησε απλώς να πάει στη γυναίκα, αλλά και να προσκολληθεί σε αυτήν, φανερώνοντας με τον τρόπο της έκφρασης το αδιάσπαστο του δεσμού. Και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά επεδίωξε και άλλη, μεγαλύτερη συνάφεια· «Διότι θα είναι», λέγει, «οι δύο εις σάρκα μία».

«Ελαφίνα αγάπης και πουλάρι χαρίτων ας είναι η συντροφιά σου· η δική σου σύζυγος ας σε καθοδηγεί σε κάθε καιρό. Διότι, συμπορευόμενος με τη δική της αγάπη, θα πληθυνθείς.» «Τη γυναίκα της νεότητάς σου μην την εγκαταλείπεις.» «Μακάρια είναι η αμίαντη στείρα, η οποία δεν γνώρισε κλίνη με παράπτωμα· θα αποκτήσει καρπό κατά την επισκοπή των ψυχών.» Και πάλι: «Καλύτερη είναι η παρθενία που συνοδεύεται από αρετή. Διότι η μνήμη της είναι αθανασία, επειδή αναγνωρίζεται και από τον Θεό και από τους ανθρώπους, και στην αιωνιότητα πορεύεται θριαμβευτικά στεφανωμένη, έχοντας νικήσει τον αγώνα των αμόλυντων άθλων.» «Εκείνος που αντιστέκεται στις ηδονές, στεφανώνει τη ζωή του.» «Τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι για να τον πειράξουν και του έλεγαν: Επιτρέπεται άραγε σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άνδρα και γυναίκα τους έπλασε; Και είπε, Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα; Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΘ΄. Περί εκείνων που ρωτούσαν αν επιτρέπεται να χωρίσει κανείς τη γυναίκα του. Περί του πλουσίου που ρώτησε τον Ιησού. «Και συνέβη, όταν ο Ιησούς τελείωσε αυτούς τους λόγους, αναχώρησε από τη Γαλιλαία και ήλθε στα όρια της Ιουδαίας πέρα από τον Ιορδάνη· και τον ακολούθησαν πολλά πλήθη, και τους θεράπευσε εκεί.» Πάλι επισκέπτεται την Ιουδαία, για να μην έχουν τη δικαιολογία οι άπιστοι από την Ιουδαία, ότι: Δεν ερχόταν σε εμάς πιο συχνά, αλλά στους Γαλιλαίους· πάλι λοιπόν μετά τη διδασκαλία και την ολοκλήρωση των λόγων, ακολουθούν τα θαύματα. Διότι πρέπει και εμείς να διδάσκουμε, αλλά και να πράττουμε· όμως οι ανόητοι Φαρισαίοι βλέποντας τα θαύματα, ενώ έπρεπε να πιστέψουν, αυτοί τον πειράζουν· διότι άκουσε. «Και τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι πειράζοντάς τον και λέγοντας: Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή τους έπλασε άρρεν και θήλυ; Και είπε: Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει.» Ω, τι ανοησία!