Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:5

Οι οπαδοί των αιρέσεων επινοούν για τον εαυτό τους άλλον δημιουργό των πάντων εκτός από τον Πατέρα του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, έχοντας τυφλωθεί σε μεγάλο βαθμό ακόμη και ως προς αυτά που διακηρύσσουν. Διότι, ενώ ο Κύριος λέει προς τους Ιουδαίους: «Δεν διαβάσατε ότι από την αρχή ο Δημιουργός άρρεν και θήλυ τους έπλασε; Και είπε: Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του· και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα»· έπειτα, υποδεικνύοντας τον Δημιουργό, λέει: «Αυτό λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει», —πώς αυτοί εισάγουν την κτίση ως κάτι ξένο προς τον Πατέρα; Εάν δε, σύμφωνα με τον Ιωάννη, ο οποίος τα συμπεριέλαβε όλα λέγοντας «τα πάντα δι' αυτού έγιναν, και χωρίς αυτόν δεν έγινε ούτε ένα», πώς θα μπορούσε να είναι άλλος ο δημιουργός, παρά ο Πατέρας του Χριστού;

Είτε το θελήσει είτε δεν το θελήσει (αναφέρομαι στον Σατορνίλο, τον αρχηγό αυτής της αίρεσης), θα αναγκαστεί οπωσδήποτε να ομολογήσει έναν Θεό, Θεό και Κύριο, ο οποίος είναι κτίστης και δημιουργός του σύμπαντος, αλλά και του ανθρώπου. Θα ντροπιαστεί δε με κάθε τρόπο ως συκοφάντης, τόσο για τα όσα λέει περί των προφητών, όσο και για τη φαύλη κατηγορία του εναντίον του σεμνού γάμου. Διότι ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός ρητώς αναφωνεί στο Ευαγγέλιο και λέει, σε συμφωνία με τον προφήτη, ότι «εγώ που μιλούσα στους προφήτες, ιδού είμαι παρών», και πάλι «ο Πατέρας μου έως τώρα εργάζεται, κι εγώ εργάζομαι». Για να δείξει δε τι εργάζεται ο Πατέρας του και ο ίδιος, αποφάνθηκε λέγοντας σε εκείνους που τον ρώτησαν αν επιτρέπεται να χωρίζει κανείς τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία: «Πώς είναι γεγραμμένο; Όταν ο Θεός έπλασε τον άνθρωπο, άρσεν και θήλυ τους έπλασε», και πάλι, μετά από άλλα, ότι «ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα είναι οι δύο εις σάρκα μίαν», και αμέσως πρόσθεσε λέγοντας: «αυτό που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει»· έτσι ώστε οπωσδήποτε ο Σωτήρας διδάσκει πως ο Ποιητής των ανθρώπων είναι ο Θεός των πάντων, και δικός Του Πατέρας.

Διότι λέγει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο ότι «ο Μωυσής έγραψε εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας»· αυτό όμως που έγραψε ο Μωυσής δεν το έγραψε εκτός του θελήματος του Θεού, αλλά νομοθέτησε εκ του Αγίου Πνεύματος. Διότι λέγει ο Κύριος στο Ευαγγέλιο: «ό,τι ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Και το πώς τους συνέζευξε, το ανέπτυξε ο λόγος για να το μάθουμε, λέγοντας: «ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο εις σάρκα μίαν». Έπειτα προσθέτει λέγοντας: «ό,τι λοιπόν ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει»· αν και πουθενά ο Κύριος δεν το είχε πει αυτό όταν έπλασε τον Αδάμ και την Εύα, παρά μόνο: «ας φτιάξουμε σε αυτόν βοηθό όμοιο με αυτόν». Αλλά αυτό ειπώθηκε από τον Αδάμ, όταν σηκώθηκε από τον ύπνο και είπε: «τούτο είναι τώρα οστούν εκ των οστών μου και σάρκα εκ της σαρκός μου· αυτή θα ονομαστεί γυναίκα, διότι ελήφθη από τον άνδρα της»· έπειτα λέγει: «ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο εις σάρκα μίαν».

Διότι βεβαίως δεν θα ανεχθώ ορισμένους που φλυαρούν και παραβιάζουν αναιδώς τη Γραφή, προκειμένου να καταφέρουν να αποδείξουν ότι δεν υπάρχει ανάσταση της σάρκας, υποθέτοντας την ύπαρξη νοητών οστών και νοητής σάρκας και μεταβάλλοντας τα πάντα άνω κάτω με αλληγορίες, κάθε φορά με διαφορετικό τρόπο· και μάλιστα ενώ αυτά πρέπει να εκλαμβάνονται όπως ακριβώς έχουν γραφεί, εφόσον ο ίδιος ο Χριστός επικυρώνει τη Γραφή, όταν στους Φαρισαίους που Τον ρωτούσαν περί χωρισμού από τη σύζυγο απαντά: «Δεν διαβάσατε ότι εκείνος που τους δημιούργησε από την αρχή, άρρεν και θήλυ τους εποίησε και είπε: για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα και τη μητέρα του» και τα εξής. Διότι πώς είναι δυνατόν το «αυξάνεσθε και γεμίστε τη γη» να εκληφθεί ότι αναφέρεται μόνο σε ψυχές; Ή το «έλαβε ο Θεός χώμα από τη γη και έπλασε τον άνθρωπο», το οποίο προφανώς έχει λεχθεί κυρίως για το σώμα; Διότι η ψυχή δεν απέκτησε την ουσία της από το χώμα και τα πιο βαριά στοιχεία. Επομένως, αποδεικνύεται πέραν πάσης αμφιβολίας ότι ο άνθρωπος είχε λάβει σώμα πριν από τους δερμάτινους χιτώνες. Διότι όλα αυτά έχουν ειπωθεί πριν από την πτώση του, ενώ τα σχετικά με τους χιτώνες μετά την πτώση.

Τον ελέγχει δε ο άγιος απόστολος λέγοντας, όπως και ο ίδιος ο Κύριος στο Ευαγγέλιο, όταν οι Φαρισαίοι του είπαν ότι δεν είναι καλό να είναι ο άνθρωπος ολομόναχος και ότι ο Μωυσής είπε να δίνεται βιβλίο αποστασίου (διαζύγιο) και να διώχνεται η γυναίκα, και ο Κύριος, απευθύνοντας έλεγχο στους Φαρισαίους, έλεγε: «Ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας έγραψε· εξαρχής όμως δεν έγινε έτσι, αλλά ο δημιουργός τούς έπλασε άρρεν και θήλυ» και είπε: «Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα». Και αμέσως προσθέτει λέγοντας: «Εφόσον λοιπόν ο Θεός τούς συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τους χωρίζει», ομολογώντας ότι ο Θεός, δηλαδή ο δικός Του Πατέρας, είναι αυτός που έπλασε τον Αδάμ και την Εύα, και ότι ο σεμνός γάμος έχει θεσπιστεί από Αυτόν. Με το ίδιο σκεπτικό και ο άγιος απόστολος, όντας κήρυκας της αλήθειας, λέει: «Το μυστήριο τούτο είναι μέγα. Εγώ δε το λέω αναφορικά με τον Χριστό και την Εκκλησία», ώστε από την ομοιότητα του Αδάμ και της Εύας που δημιουργήθηκαν από τον Θεό [να δείξει] ότι ο Θεός τούς έπλασε και ο Αδάμ είπε: «Αυτό είναι οστούν εκ των οστών μου, και σάρκα εκ των σαρκών μου, και για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος» <και τα εξής> και ότι του οικοδόμησε την πλευρά σε γυναίκα. Και δεν προσθέτει πλέον τίποτε άλλο γι' αυτό, παρά μόνο ότι πρόκειται για «μυστήριο μέγα».

Διότι το να υπάρχουν εξουσίες, και άλλοι μεν να κυβερνούν, άλλοι δε να κυβερνώνται, και να μην αφήνονται όλα ανεξέλεγκτα και στην τύχη, σαν να παρασύρονται οι λαοί εδώ κι εκεί όπως τα κύματα, λέω ότι είναι έργο της σοφίας του Θεού. Γι' αυτό δεν είπε: «Δεν υπάρχει άρχοντας, παρά μόνο από τον Θεό», αλλά κάνει λόγο για τον ίδιο τον θεσμό λέγοντας: «Δεν υπάρχει εξουσία, παρά μόνο από τον Θεό· και οι υπάρχουσες εξουσίες έχουν ταχθεί από τον Θεό». Έτσι και όταν κάποιος σοφός λέει ότι «Από τον Κύριο ταιριάζεται η γυναίκα με τον άνδρα», εννοεί το εξής, ότι ο Θεός εποίησε τον γάμο, και όχι ότι Αυτός συνδέει τον καθένα που σμίγει με μια γυναίκα· διότι βλέπουμε πολλούς να σμίγουν μεταξύ τους για κακό και όχι σύμφωνα με τον νόμο του γάμου, και δεν θα μπορούσαμε να το καταλογίσουμε αυτό στον Θεό. Αλλά αυτό που ο Ίδιος έλεγε: «Εκείνος που τους δημιούργησε εξ αρχής, άρρεν και θήλυ τους εποίησε· και είπε, Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του», αυτό ακριβώς ερμήνευε και εκείνος ο σοφός όταν το έλεγε. Επειδή, δηλαδή, η απόλυτη ισοτιμία πολλές φορές προκαλεί συγκρούσεις, δημιούργησε πολλές μορφές εξουσίας και υποταγής, όπως για παράδειγμα μεταξύ άνδρα και γυναίκας, παιδιού και πατέρα, ηλικιωμένου και νέου, δούλου και ελεύθερου, άρχοντα και αρχόμενου, δασκάλου και μαθητή. Και γιατί απορείς για τους ανθρώπους, όταν μάλιστα και στο ίδιο το σώμα έχει κάνει ακριβώς το ίδιο;

Πώς λοιπόν τους απαντά; «Δεν διαβάσατε ότι εκείνος που τους δημιούργησε εξαρχής, άρσεν και θήλυ τους έπλασε; Και είπε: Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Αυτό λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Παρατήρησε τη σοφία του Διδασκάλου. Διότι, όταν ρωτήθηκε αν επιτρέπεται, δεν είπε αμέσως ότι δεν επιτρέπεται, για να μην θορυβηθούν και ταραχθούν· αλλά πριν από την απόφασή του, μέσω της επιχειρηματολογίας του το κατέστησε φανερό, δείχνοντας ότι και αυτό είναι πρόσταγμα του Πατέρα του, και ότι δεν τα διέταξε αυτά εναντιούμενος στον Μωυσή, αλλά συμφωνώντας απόλυτα μαζί του. Και παρατήρησε ότι δεν στηρίζει τα επιχειρήματά του μόνο στη δημιουργία, αλλά και στο πρόσταγμά Του. Διότι δεν είπε ότι έπλασε μόνο έναν άνδρα και μία γυναίκα, αλλά ότι έδωσε και αυτή την εντολή, ώστε ο ένας να ενώνεται με τη μία. Εάν όμως επιθυμούσε να εγκαταλείπει κανείς τη μία και να φέρνει άλλη, αφού δημιούργησε έναν άνδρα, θα έπλαθε πολλές γυναίκες. Τώρα όμως, και με τον τρόπο της δημιουργίας και με τον τρόπο της νομοθεσίας, έδειξε ότι πρέπει ο ένας να συνοικεί με τη μία για πάντα, και να μην χωρίζονται ποτέ. Και δες πώς το λέει: «Εκείνος που τους δημιούργησε εξαρχής, άρσεν και θήλυ τους έπλασε»· δηλαδή, από μία ρίζα προήλθαν, και σε ένα σώμα ενώθηκαν· «Διότι θα γίνουν οι δύο μία σάρκα».

Έπειτα, καθιστώντας φοβερό το να κατηγορεί κανείς αυτήν τη νομοθεσία, και εδραιώνοντας τον νόμο, δεν είπε: «Μην τους διασπάτε, λοιπόν, ούτε να τους χωρίζετε», αλλά: «Αυτό που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Και αν προβάλλεις τον Μωυσή, εγώ σου αντιπαραθέτω τον Κύριο του Μωυσή, και μαζί με αυτόν στηρίζομαι και στην αρχαιότητα του χρόνου. Διότι ο Θεός εξ αρχής τους έπλασε άρρεν και θήλυ· και είναι παλαιότερος αυτός ο νόμος, έστω και αν φαίνεται ότι εισάγεται τώρα από εμένα, και έχει θεσπιστεί με πολλή σπουδή. Επειδή, όχι μόνο οδήγησε απλώς τη γυναίκα στον άνδρα, αλλά έδωσε την εντολή να εγκαταλείψει και τη μητέρα και τον πατέρα. Και ούτε νομοθέτησε απλώς να πάει στη γυναίκα, αλλά και να προσκολληθεί σε αυτήν, φανερώνοντας με τον τρόπο της έκφρασης το αδιάσπαστο του δεσμού. Και δεν αρκέστηκε ούτε σε αυτό, αλλά επεδίωξε και άλλη, μεγαλύτερη συνάφεια· «Διότι θα είναι», λέγει, «οι δύο εις σάρκα μία».

Διότι, αν για τη γυναίκα και τον άνδρα λέει: «Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα· ό,τι λοιπόν ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μη το χωρίζει». Αν τον γάμο δεν μπορείς να διασπάσεις, πόσο μάλλον δεν έχεις τη δύναμη να καταλύσεις την Εκκλησία του Θεού; Αλλά την πολεμάς, χωρίς να μπορείς να βλάψεις τον πολεμούμενο. Αντιθέτως, εμένα μεν με καθιστάς λαμπρότερο, ενώ καταλύεις τη δική σου ισχύ μέσα από τη μάχη εναντίον μου. Διότι είναι σκληρό για σένα να λακτίζεις πάνω σε αιχμηρά καρφιά. Δεν στομώνεις τα καρφιά, αλλά ματώνεις τα πόδια σου· επειδή και τα κύματα δεν διαλύουν τον βράχο, αλλά τα ίδια διαλύονται σε αφρό. Τίποτε δεν είναι δυνατότερο από την Εκκλησία, άνθρωπε. Τερμάτισε τον πόλεμο, για να μην καταλύσει τη δύναμή σου· μην εισάγεις πόλεμο στον ουρανό. Άνθρωπο εάν πολεμάς, ή νίκησες ή νικήθηκες. Την Εκκλησία όμως εάν πολεμάς, είναι αδύνατον να τη νικήσεις· διότι ο Θεός είναι ο ισχυρότερος όλων.

«Ελαφίνα αγάπης και πουλάρι χαρίτων ας είναι η συντροφιά σου· η δική σου σύζυγος ας σε καθοδηγεί σε κάθε καιρό. Διότι, συμπορευόμενος με τη δική της αγάπη, θα πληθυνθείς.» «Τη γυναίκα της νεότητάς σου μην την εγκαταλείπεις.» «Μακάρια είναι η αμίαντη στείρα, η οποία δεν γνώρισε κλίνη με παράπτωμα· θα αποκτήσει καρπό κατά την επισκοπή των ψυχών.» Και πάλι: «Καλύτερη είναι η παρθενία που συνοδεύεται από αρετή. Διότι η μνήμη της είναι αθανασία, επειδή αναγνωρίζεται και από τον Θεό και από τους ανθρώπους, και στην αιωνιότητα πορεύεται θριαμβευτικά στεφανωμένη, έχοντας νικήσει τον αγώνα των αμόλυντων άθλων.» «Εκείνος που αντιστέκεται στις ηδονές, στεφανώνει τη ζωή του.» «Τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι για να τον πειράξουν και του έλεγαν: Επιτρέπεται άραγε σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή άνδρα και γυναίκα τους έπλασε; Και είπε, Για τον λόγο αυτόν θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα; Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, ο άνθρωπος ας μην το χωρίζει.»

ΚΕΦΑΛΑΙΟ ΙΘ΄. Περί εκείνων που ρωτούσαν αν επιτρέπεται να χωρίσει κανείς τη γυναίκα του. Περί του πλουσίου που ρώτησε τον Ιησού. «Και συνέβη, όταν ο Ιησούς τελείωσε αυτούς τους λόγους, αναχώρησε από τη Γαλιλαία και ήλθε στα όρια της Ιουδαίας πέρα από τον Ιορδάνη· και τον ακολούθησαν πολλά πλήθη, και τους θεράπευσε εκεί.» Πάλι επισκέπτεται την Ιουδαία, για να μην έχουν τη δικαιολογία οι άπιστοι από την Ιουδαία, ότι: Δεν ερχόταν σε εμάς πιο συχνά, αλλά στους Γαλιλαίους· πάλι λοιπόν μετά τη διδασκαλία και την ολοκλήρωση των λόγων, ακολουθούν τα θαύματα. Διότι πρέπει και εμείς να διδάσκουμε, αλλά και να πράττουμε· όμως οι ανόητοι Φαρισαίοι βλέποντας τα θαύματα, ενώ έπρεπε να πιστέψουν, αυτοί τον πειράζουν· διότι άκουσε. «Και τον πλησίασαν οι Φαρισαίοι πειράζοντάς τον και λέγοντας: Επιτρέπεται σε έναν άνθρωπο να χωρίσει τη γυναίκα του για οποιαδήποτε αιτία; Και εκείνος αποκρίθηκε και τους είπε: Δεν διαβάσατε ότι ο Δημιουργός από την αρχή τους έπλασε άρρεν και θήλυ; Και είπε: Γι' αυτόν τον λόγο θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, και θα προσκολληθεί στη γυναίκα του, και θα γίνουν οι δύο μία σάρκα. Ώστε δεν είναι πλέον δύο, αλλά μία σάρκα. Εκείνο λοιπόν που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην το χωρίζει.» Ω, τι ανοησία!

Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; Δείχνει ότι η μονογαμία είναι έργο και νομοθεσία εκείνου που μας έπλασε εξ αρχής. Διότι εξ αρχής, λέει, ο Θεός συνέζευξε έναν άνδρα με μία γυναίκα· ώστε δεν πρέπει ένας άνδρας να συνδέεται με πολλές, ούτε μία γυναίκα με πολλούς· αλλά όπως ακριβώς συνεζεύχθησαν εξ αρχής, έτσι να παραμένουν, χωρίς να διασπούν τη συμβίωση παράλογα· και δεν είπε, Εγώ έπλασα άρσεν και θήλυ, για να μην τους πλήξει, αλλά αορίστως, ο Πλάστης. Τόσο πολύ λοιπόν, λέει, είναι σπουδαίο για τον Θεό το αγαθό της συζυγίας, ώστε επέτρεψε να εγκαταλείπουν ακόμη και τους γονείς τους, και να προσκολλώνται στους συζύγους. Πώς όμως στη Γένεση είναι γραμμένο ότι ο Αδάμ είπε το, Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, ενώ εδώ λέει ο Χριστός ότι ο Θεός είπε: Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει, και τα εξής; Λέμε λοιπόν ότι και αυτό που είπε ο Αδάμ, το είπε εκ Θεού· ώστε ο λόγος του Αδάμ είναι λόγος του Θεού. Επειδή λοιπόν έγιναν μία σάρκα, προσκολλώμενοι μέσω της ενώσεως και της φυσικής στοργής, όπως ακριβώς είναι μιαρό να κόβει κανείς τη δική του σάρκα, έτσι είναι και το να χωρίζει κανείς τους συζύγους· και δεν είπε, Ας μην τους χωρίζει ο Μωυσής, για να μην τους ταράξει, αλλά, άνθρωπος απλώς, δείχνοντας την απόσταση μεταξύ του Θεού που συνέζευξε και του ανθρώπου που διαλύει. «Λέγουν προς αυτόν, Γιατί λοιπόν ο Μωυσής έδωσε εντολή να δίνεται βιβλίο διαζυγίου, και να την απολύει;»