Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 19:7

Ομοίως ας απευθυνθούμε και προς τον ανόητο και ατυχέστατο Ιερακά, ο οποίος νομίζει ότι εξυψώνει την παρθενία, ενώ απορρίπτει τον γάμο. Ω Ιερακά, ας αναφέρουμε κάτι από τον Νόμο: Ο Θεός Λόγος του Πατρός μέσα στον Παράδεισο οδήγησε την Εύα προς τον Αδάμ. Αλλά τι λέγεις; Ότι «δεν δέχομαι την Παλαιά Διαθήκη»; Έστω· στο Ευαγγέλιο δεν άκουσας: «Την τρίτη ημέρα παρακάθισε ο Κύριος στην Κανά της Γαλιλαίας στον γάμο, και όταν έλειψε ο οίνος, έκανε το ύδωρ οίνο»; Και πάλι, όταν οι Ιουδαίοι του έλεγαν: «Ο Μωυσής μάς έδωσε βιβλίο αποστασίου», τι τους είπε ο Κύριος; «Ο Μωυσής σάς έδωσε βιβλίο αποστασίου εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας»· διότι έχει γραφτεί: «Εκείνα που ο Θεός συνέζευξε, άνθρωπος ας μην τα χωρίζει». Έπειτα, πώς μπορεί να υπάρξει κλάδος, εάν δεν υπάρχει η ρίζα από κάτω; Πώς είναι δυνατόν να υπάρχει παρθένος, όταν δεν υπάρχουν πατέρας και μητέρα; Και αυτοί μαζί με τους συντρόφους τους ας απολεσθούν.

Νομίζω δε ότι, σύμφωνα με τη φράση «υπόλειμμα του πνεύματός του», σχεδόν έχει αναμειχθεί κατά κάποιον τρόπο ο άνδρας σαρκικά και ψυχικά με εκείνη που του έχει αρμοστεί σύμφωνα με τον νόμο· και όπως έχουν γίνει ένα σώμα, έτσι κατά κάποιο τρόπο έγιναν και μία ψυχή, αφού τους συνδέει η αγάπη και τους συγκεντρώνει σε ομοψυχία ο θείος νόμος. Αποκαλεί λοιπόν τη γυναίκα «υπόλειμμα του πνεύματος» του άνδρα, και σαν μέρος της δικής του ψυχής, εξαιτίας της ενώσεως, εννοώ δηλαδή στην κατά την αγάπη ομοψυχία. Μην προχωράτε λοιπόν πέρα από το πρέπον και κατηγορείτε τον Θεό, ότι δήθεν άδικα επιπλήττει αυτούς που αποδιώχνουν από την εστία τους τη γυναίκα της νεότητάς τους, η οποία είναι κοινωνός της διαθήκης και του πνεύματος και έχει ενωθεί σαρκικά μαζί τους. Νομίζω δε εγώ ότι ο σοφότατος Παύλος, κινούμενος από αυτό, έγραψε σε όσους πίστεψαν στον Χριστό: «Είσαι δεμένος με γυναίκα; Μη ζητάς διαζύγιο». Είπε δε κάπου και ο ίδιος ο Σωτήρας: «Όποιος απολύσει τη γυναίκα του χωρίς να υπάρχει λόγος πορνείας, την κάνει να μοιχευθεί· και όποιος παντρευτεί απολυμένη, μοιχεύει». Όταν δε οι Σαδδουκαίοι και οι φιλύποπτοι ερευνητές ρωτούσαν: «Γιατί ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσουμε διαζύγιο» και να απαλλαγούμε από τη γυναίκα; Είπε πάλι: «Επειδή ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας το πρόσταξε αυτό· από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι· διότι αυτός που τους έπλασε, τους εποίησε άρρεν και θήλυ».

Διότι (ο νόμος) διαιρείται τόσο στον ίδιο τον Θεό και στη δική Του νομοθεσία, όσο διαιρείται και στον Μωυσή (όχι καθόσον νομοθετεί μέσω αυτού ο Θεός, αλλά καθόσον και ο Μωυσής, ορμώμενος από δική του σκέψη, θέσπισε κάποιους νόμους), και διαιρείται επίσης στους πρεσβυτέρους του λαού, οι οποίοι διαπιστώνεται ότι και οι ίδιοι έχουν προσθέσει κάποιες δικές τους εντολές. Το πώς λοιπόν, ενώ έχουν έτσι τα πράγματα, αυτό αποδεικνύεται από τα λόγια του Σωτήρα, μπορείς να το μάθεις ευθύς αμέσως. Συζητώντας κάπου ο Σωτήρας με εκείνους που του έθεταν ερωτήματα περί του διαζυγίου (αποστασίου), το οποίο είχε νομοθετηθεί ότι επιτρέπεται, τους είπε ότι: «Ο Μωυσής, εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας, σας επέτρεψε να χωρίζει κανείς τη γυναίκα του. Από την αρχή όμως δεν είχε γίνει έτσι. Διότι ο Θεός», λέει, «συνέζευξε αυτή τη συζυγία, και αυτό που συνέζευξε ο Κύριος», είπε, «άνθρωπος ας μην το χωρίζει». Εδώ καταδεικνύει ως διαφορετικό τον νόμο του Θεού, ο οποίος εμποδίζει τη γυναίκα να χωρίζεται από τον άνδρα της, και ως διαφορετικό τον νόμο του Μωυσή, ο οποίος εξαιτίας της σκληροκαρδίας επιτρέπει να χωρίζεται αυτό το ζεύγος. Και βεβαίως ως προς αυτό ο Μωυσής νομοθετεί αντίθετα προς τον Θεό· διότι είναι αντίθετο στο να μη διαζευγνύονται. Εάν όμως εξετάσουμε και τη γνώμη του Μωυσή, σύμφωνα με την οποία νομοθέτησε αυτό το πράγμα, θα διαπιστωθεί ότι δεν το έπραξε από δική του προαίρεση, αλλά κατ' ανάγκην εξαιτίας της αδυναμίας αυτών προς τους οποίους απευθυνόταν ο νόμος.

Όλα αυτά και ακόμη περισσότερα συγκέντρωνε ο Μάρκελλος με σκοπό να αρνηθεί τον Υιό του Θεού, επειδή από άγνοια δεν αναλογίστηκε ότι τέτοιου είδους διδασκαλία τους δόθηκε εξαιτίας της σκληροκαρδίας του ιουδαϊκού λαού. Διότι δεν ήταν δυνατόν το Άγιο Πνεύμα, μέσω των προφητών του Θεού, να παραδώσει τον τέλειο λόγο της θεοσέβειας σε ανθρώπους με ατελή διάνοια. Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, τους νομοθέτησε να τελούν θυσίες, καθώς και την περιτομή του σώματος, την τήρηση του Σαββάτου, την αποχή από συγκεκριμένες τροφές, τους σωματικούς καθαρμούς και τις σωματικές ευλογίες, αλλά και τις επαγγελίες για μια γη που ρέει «γάλα και μέλι», και όχι για τη βασιλεία των ουρανών. Ο δε Σωτήρας και Κύριός μας, όταν ρωτήθηκε πώς είναι δυνατόν, ενώ ο Μωυσής είχε προστάξει να δίνεται βιβλίο αποστασίου και να αποπέμπει τη γυναίκα του όποιος το επιθυμεί, ο ίδιος να διατάσσει τα αντίθετα, έδωσε τον καθολικό λόγο λέγοντας: «Ο Μωυσής προς τη σκληροκαρδία σας, σας έγραψε αυτά· από την αρχή όμως δεν είχε γίνει έτσι». Το ίδιο, επομένως, θα απαντούσε και αν κάποιος ρωτούσε, για ποιον λόγο ο Μωυσής και οι μετέπειτα προφήτες, ενώ τους προέτρεπαν να λατρεύουν έναν Θεό, δεν τους δίδασκαν τη γνώση περί του Υιού· διότι όσοι παρασύρονταν διαρκώς στην πολυθεϊστική πλάνη δεν ήταν ικανοί να αποδεχθούν την ευαγγελική χάρη.

Αλλά τίποτε από αυτά δεν κάνουν, παρά, σαν να συνεχίζουν δήθεν την αντιπαράθεση, λένε: «Πώς λοιπόν ο Μωυσής έδωσε εντολή να δοθεί έγγραφο διαζυγίου και να την απολύσει;» Αν και αυτό βέβαια δεν έπρεπε πλέον να το προβάλουν αυτοί, αλλά εκείνος σε αυτούς· εντούτοις, δεν τους επιτίθεται, ούτε τους λέει ότι «Γι' αυτό το ζήτημα πλέον δεν είμαι εγώ υπεύθυνος», αλλά ανασκευάζει και αυτό το επιχείρημα. Και βέβαια, εάν ήταν ξένος προς την Παλαιά Διαθήκη, δεν θα είχε υπερασπιστεί τον Μωυσή· δεν θα επιχειρηματολογούσε με βάση όσα έγιναν μια για πάντα στην αρχή· ούτε θα φρόντιζε να αποδείξει ότι τα δικά του διδάγματα εναρμονίζονται με τα παλαιά.

Του λένε: Γιατί, λοιπόν, ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσει κανείς διαζευκτήριο και να την απολύσει; Τους λέει: Εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας, σας επέτρεψε να απολύετε τις γυναίκες σας. Εξ αρχής, όμως, δεν έγινε έτσι. Σας λέω, λοιπόν, ότι όποιος απολύσει τη γυναίκα του, εκτός από την περίπτωση πορνείας, και νυμφευθεί άλλη, διαπράττει μοιχεία· και όποιος νυμφευθεί απολυμένη, διαπράττει μοιχεία.

Διότι δεν είναι μόνο αγία, αλλά, τολμώ να πω, και αγία αγίων. Ο Κύριος, όταν οι Φαρισαίοι τον ρώτησαν: «Γιατί λοιπόν ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσει κανείς διαζύγιο και να απολύσει τη γυναίκα του;», αποκρίθηκε: «Επειδή ο Μωυσής, εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας, σας επέτρεψε να απολύετε τις γυναίκες σας, από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι». Και εγώ σας λέω, ότι ο Μωυσής εξαιτίας της σκληροκαρδίας των υιών του Ισραήλ, επειδή γνώριζε την επιρρέπειά τους προς την ειδωλολατρία, τους επέτρεψε να μην κατασκευάζουν εικόνες. Τώρα όμως δεν συμβαίνει το ίδιο· διότι στεκόμαστε σταθερά στην πέτρα της πίστεως, έχοντας πλουτίσει από το φως της θεογνωσίας.

Τι λέει λοιπόν ο Χριστός; Δείχνει ότι η μονογαμία είναι έργο και νομοθεσία εκείνου που μας έπλασε εξ αρχής. Διότι εξ αρχής, λέει, ο Θεός συνέζευξε έναν άνδρα με μία γυναίκα· ώστε δεν πρέπει ένας άνδρας να συνδέεται με πολλές, ούτε μία γυναίκα με πολλούς· αλλά όπως ακριβώς συνεζεύχθησαν εξ αρχής, έτσι να παραμένουν, χωρίς να διασπούν τη συμβίωση παράλογα· και δεν είπε, Εγώ έπλασα άρσεν και θήλυ, για να μην τους πλήξει, αλλά αορίστως, ο Πλάστης. Τόσο πολύ λοιπόν, λέει, είναι σπουδαίο για τον Θεό το αγαθό της συζυγίας, ώστε επέτρεψε να εγκαταλείπουν ακόμη και τους γονείς τους, και να προσκολλώνται στους συζύγους. Πώς όμως στη Γένεση είναι γραμμένο ότι ο Αδάμ είπε το, Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει ο άνθρωπος τον πατέρα του και τη μητέρα του, ενώ εδώ λέει ο Χριστός ότι ο Θεός είπε: Ένεκα τούτου θα εγκαταλείψει, και τα εξής; Λέμε λοιπόν ότι και αυτό που είπε ο Αδάμ, το είπε εκ Θεού· ώστε ο λόγος του Αδάμ είναι λόγος του Θεού. Επειδή λοιπόν έγιναν μία σάρκα, προσκολλώμενοι μέσω της ενώσεως και της φυσικής στοργής, όπως ακριβώς είναι μιαρό να κόβει κανείς τη δική του σάρκα, έτσι είναι και το να χωρίζει κανείς τους συζύγους· και δεν είπε, Ας μην τους χωρίζει ο Μωυσής, για να μην τους ταράξει, αλλά, άνθρωπος απλώς, δείχνοντας την απόσταση μεταξύ του Θεού που συνέζευξε και του ανθρώπου που διαλύει. «Λέγουν προς αυτόν, Γιατί λοιπόν ο Μωυσής έδωσε εντολή να δίνεται βιβλίο διαζυγίου, και να την απολύει;»

Τους λέει: «Ο Μωυσής, εξαιτίας της σκληροκαρδίας σας, σας επέτρεψε να χωρίζετε τις γυναίκες σας· από την αρχή όμως δεν έγινε έτσι. Σας λέω δε ότι όποιος χωρίσει τη γυναίκα του, εκτός αν πρόκειται για πορνεία, και παντρευτεί άλλη, διαπράττει μοιχεία. Και όποιος παντρευτεί χωρισμένη, διαπράττει μοιχεία.» Οι Φαρισαίοι, βλέποντας ότι ο Κύριος τους αποστόμωσε, αναγκάστηκαν λοιπόν και φέρνουν στη μέση τον Μωυσή να νομοθετεί αντίθετα προς τον Χριστό, και λένε: «Πώς λοιπόν ο Μωυσής έδωσε εντολή να δώσουμε διαζύγιο (βιβλίον αποστασίου) και να την απολύσουμε;» Ο Κύριος, λοιπόν, επιστρέφοντας όλο το βάρος της κατηγορίας στο δικό τους κεφάλι, υπερασπίζεται τον Μωυσή και λέει: Δεν νομοθετεί αντίθετα προς τον Θεό ο Μωυσής λέγοντας αυτό, αλλά το νομοθέτησε εξαιτίας της δικής σας μοχθηρίας· ώστε, θέλοντας από ακολασία να συνευρεθείτε με άλλες, να μην εξοντώσετε τις προηγούμενες γυναίκες σας.