Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 2:12

Αφού, λοιπόν, ανέφεραν τον χρόνο εμφάνισης του νεοφανέντος αστέρα, αναχώρησαν, έχοντας λάβει θεία αποκάλυψη να μην επιστρέψουν σε αυτόν. Σε αυτούς εμφανίστηκε και πάλι ο συνοδοιπόρος αστέρας, και αφού ήλθε εκεί όπου βρισκόταν το παιδίον, στάθηκε, φωνάζοντάς τους με αυτή του τη στάση: Αυτός, λέει, είναι ο βασιλιάς, του οποίου εγώ προπορευόμουν για εσάς σαν λάβαρο. Αυτός με απέστειλε σε εσάς, ανάβοντάς μου τη δάδα της καθοδήγησης.

Όπως και αυτές οι αιρέσεις είναι παλλακίδες και τα τέκνα τους έλαβαν δώρα, έχοντας λάβει μόνο το όνομα, έχοντας ονομαστεί μόνο με το όνομα του Χριστού και έχοντας αποδεχθεί τα λίγα λόγια από τη Θεία Γραφή, ώστε μέσω αυτών να κατανοήσουν την αλήθεια, εάν το θελήσουν. Εάν όμως δεν το θελήσουν, αλλά επιστρέψουν προς τον Ηρώδη (διότι τους παραγγέλλεται να μην επιστρέψουν προς τον Ηρώδη, αλλά να φθάσουν στην πατρίδα τους από άλλον δρόμο) — εάν, λοιπόν, δεν πράξουν τα προσταχθέντα, μάταια είναι γι' αυτούς τα δώρα, όπως ακριβώς (θα ήταν μάταιη) και για εκείνους η έλευση, εάν είχαν επιστρέψει προς τον Ηρώδη, εξαιτίας του ότι με τον ίδιο τρόπο αυτές οι ίδιες αιρέσεις παραχαράσσουν τα διδάγματα των θείων λόγων. 9. Αυτές, λοιπόν, είναι οι ογδόντα παλλακίδες, των οποίων αναφέρεται αυτός ο αριθμός, και εκείνες οι βασίλισσες είναι οι ψυχές που απαριθμήθηκαν κατά τις γενεές, δηλαδή οι άνδρες και οι πατριάρχες. Ενώ οι νεάνιδες, των οποίων δεν υπάρχει αριθμός, βρίσκονται πλέον στις φιλοσοφίες ανά τον κόσμο και στους τρόπους ζωής της κάθε ψυχής, όπου άλλη μεν είναι επαινετή και άλλη όχι. Διότι, ποιος θα μπορούσε να απαριθμήσει την ποικιλομορφία αυτού του κόσμου; Επειδή, πόσες άλλες δεν ξεφύτρωσαν ανάμεσα στους Έλληνες, μετά τις προαναφερθείσες τέσσερις πιο φανερές, και μάλιστα μετά από εκείνες τις αιρέσεις και τις μεταγενέστερες, ψυχές και γνώμες που δημιουργήθηκαν από μόνες τους σύμφωνα με την άποψη του καθενός με την ψευδαίσθηση της νεανικότητας;

Εκείνοι δε του είπαν: «Στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας· διότι έτσι έχει γραφεί διά του προφήτου: “Και εσύ Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά, διόλου δεν είσαι η πιο ασήμαντη μεταξύ των ηγεμόνων του Ιούδα· διότι από εσένα θα προέλθει ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου, τον Ισραήλ”. Τότε ο Ηρώδης, αφού κάλεσε κρυφά τους μάγους, εξακρίβωσε από αυτούς τον χρόνο της εμφάνισης του αστέρα. Και στέλνοντάς τους στη Βηθλεέμ, είπε: “Πηγαίνετε και εξετάστε με ακρίβεια τα σχετικά με το παιδίον· όταν δε το βρείτε, αναγγείλετέ το σε εμένα, ώστε να έλθω και εγώ να το προσκυνήσω”. Εκείνοι δε, αφού άκουσαν τον βασιλιά, αναχώρησαν· και ιδού, ο αστέρας τον οποίο είχαν δει στην ανατολή, προπορευόταν αυτών, έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον. Βλέποντας δε τον αστέρα, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά. Και αφού εισήλθαν στην οικία, είδαν το παιδίον μαζί με τη Μαρία τη μητέρα του, και πέφτοντας το προσκύνησαν. Και αφού άνοιξαν τους θησαυρούς τους, του πρόσφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και αφού έλαβαν θεία καθοδήγηση στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό.» Όλα δε αυτά τα εξέθεσα προς παρουσίαση των όσων συνέβησαν κατά τη γέννηση του Σωτήρος μας στη Βηθλεέμ, καθώς παρέχουν σαφή τεκμήρια ότι αυτός είναι εκείνος ο οποίος υποδηλώνεται από την προφητεία.

Και ιδού, το άστρο, το οποίο είδαν στην ανατολή, προπορευόταν αυτών, έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από το σημείο όπου βρισκόταν το παιδί· και αφού το προσκύνησαν, του προσέφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους ακολουθώντας άλλη οδό. Τον δε γεννηθέντα Χριστό, τον Θεό μας, ας υμνούμε και ας δοξάζουμε, μαζί με τον Πατέρα Του και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, εις τους αιώνας. Αμήν.

Επειδή τρεις αρετές πρέπει να κατέχει εκείνος που προσέρχεται στον Χριστό, τις οποίες αναφέρει ο Απόστολος, πίστη, ελπίδα, αγάπη, ανοίγοντας τους θησαυρούς της καρδιάς τους, προσέφεραν την πίστη, που εξαστράπτει ως χρυσός· την ελπίδα, που ευωδιάζει ως λιβάνι· την αγάπη, που συσφίγγει τα μέλη της Εκκλησίας ως σμύρνα. Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό.

Ας μη φανούμε κατώτεροι των βαρβάρων, εμείς που έχουμε ανατραφεί με ευσέβεια. Εκείνοι προσέφεραν χρυσό, τιμώντας τον ως βασιλιά· ας προσφέρουμε εμείς, αντί για χρυσό, ανόθευτη πίστη και την αλήθεια των δογμάτων. Εκείνοι προσέφεραν λιβάνι για την ευωδία, υποδηλώνοντας τη θεία φύση του· ας προσφέρουμε εμείς, αντί για λιβάνι, βίο ευωδιάζοντα και ευάρεστο στον Θεό. Προσέφεραν επίσης και σμύρνα, συμβολίζοντας τον θάνατο του Δεσπότη υπέρ πάντων· ας προσφέρουμε εμείς τη νέκρωση των μελών, αρνούμενοι την αμαρτία. Εκείνοι, αφού ειδοποιήθηκαν από άγγελο, πορεύτηκαν από άλλον δρόμο, διαφεύγοντας την προσοχή του Ηρώδη· εμείς δε, καθοδηγούμενοι από τον Δεσπότη των αγγέλων, αφού αποφύγουμε την ανάμειξη με τις αμαρτίες, ας βαδίσουμε την επουράνια οδό που οδηγεί προς τον Θεό, εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών, στον οποίο ανήκει η δόξα και η εξουσία μαζί με τον Πατέρα και το Άγιο Πνεύμα, νυν και αεί και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Αφού δε έλαβαν θεία ειδοποίηση στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό. Δες και από αυτό το γεγονός την πίστη τους, πώς δεν σκανδαλίστηκαν, αλλά είναι πειθήνιοι και καλοπροαίρετοι, και δεν αναστατώνονται, ούτε διαλογίζονται μέσα τους λέγοντας: «Και όμως, αν το παιδί αυτό είναι σπουδαίο και έχει κάποια δύναμη, ποια η ανάγκη της φυγής και της κρυφής αναχώρησης; Και για ποιο λόγο εμάς, που ήρθαμε φανερά και με παρρησία, και σταθήκαμε μπροστά σε τόσο λαό και απέναντι στη μανία του βασιλιά, ο άγγελος μας διώχνει από την πόλη σαν δραπέτες και φυγάδες;» Αλλά τίποτα από αυτά ούτε είπαν, ούτε σκέφτηκαν.

Διηγούνταν μεταξύ τους τα περί του παιδίου και πώς ακριβώς εμφανίστηκε στον καθέναν από αυτούς. Ο πρώτος λοιπόν εξ αυτών είπε: «Εγώ τον έβλεπα ως νήπιο», ο δεύτερος: «Εγώ», είπε, «τον είδα ως νέο τριάντα ετών», και ο τρίτος: «Εγώ τον έβλεπα ως γέροντα προχωρημένης ηλικίας». Ενώ δε εκείνοι θαύμαζαν την εναλλαγή της όψης του βρέφους, όταν έφτασε η εσπέρα, παρουσιάστηκε σε αυτούς ένας άγγελος απαστράπτων, φοβερός στην όψη, λέγοντάς τους: «Αναχωρήστε ταχύτατα από εδώ, για να μην υποστείτε κάποια επιβουλή». Εκείνοι τότε, με δειλία, είπαν: «Και ποιος είναι αυτός που επιβουλεύεται μια τόσο σπουδαία πρεσβεία, θείε στρατηγέ;» Και αυτός απάντησε: «Ο Ηρώδης». Αφού άκουσαν αυτά οι μάγοι και έλαβαν τη θεία ειδοποίηση από τον άγγελο, ανέβηκαν σε ρωμαλέα άλογα και αναχώρησαν από άλλη οδό για τη χώρα τους.

Και όπως τους λυπούσε πάρα πολύ η απόκρυψη του αστέρα, επειδή χωρίς αυτόν δεν ήταν δυνατόν να βρουν τον τεχθέντα, αλλά και επειδή κοπίασαν μάταια κάνοντας μια τόσο μεγάλη οδοιπορία και θα γίνονταν περίγελος σε εκείνους που αρέσκονται να λοιδορούν, έτσι, βλέποντάς τον να προπορεύεται από αυτούς «μέχρι που ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον» ξαπλωμένο, «χάρηκαν πάρα πολύ, και αφού εισήλθαν στην οικία είδαν το παιδίον μαζί με τη Μαρία, τη μητέρα του, και πέφτοντας κάτω το προσκύνησαν, και αφού άνοιξαν», λέγει, «τους θησαυρούς τους, του πρόσφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα». Διότι αυτός που γεννήθηκε ήταν τριπλός κατά την αξία: αληθινά Θεός και βασιλεύς και άνθρωπος· διπλός κατά τη φύση, Θεός και άνθρωπος, και ένας της Τριάδος και ομοφυής Θεός. Γι' αυτό και οι μάγοι του προσφέρουν τρία δώρα, τον χρυσό ως σε βασιλέα, και λιβάνι ως σε Θεό, και σμύρνα επειδή επρόκειτο να πεθάνει κατά σάρκα. «Σμύρνα και στακτή και κασσία» προείπε για αυτόν και ο θείος Δαβίδ, τη σμύρνα δηλαδή που προσέφερε ο Νικόδημος μαζί με τον Ιωσήφ, μαζί με αλόη ωσεί εκατό λίτρες, για την κηδεία του Δεσπότου. «Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη», λέγει, «να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό». Και αυτοί μεν αναχώρησαν από άλλη οδό, ο δε Ηρώδης παραδόθηκε στα βάθη της λήθης μέχρι τη συμπλήρωση δύο ετών. Γι' αυτό και, όταν το θυμήθηκε, πρόσταξε να αναιρεθούν τα βρέφη «από ηλικίας δύο ετών και κάτω». «

Διότι ήταν δυνατόν και σε αυτούς, βλέποντας αυτό που συνέβαινε, να διαφύγουν, όπως και σε όλα τα παιδιά στη Βηθλεέμ και σε όλα τα περίχωρά της, εάν οι γονείς τους γνώριζαν αυτό που επρόκειτο να συμβεί, τα οποία παιδιά δολοφονήθηκαν από τον μιαιφόνο Ηρώδη εξαιτίας του ενός παιδιού που εκείνος ζητούσε να εξοντώσει, το οποίο και το ίδιο, σύμφωνα με την εντολή του Αγγέλου Κυρίου, διέφυγε, έχοντας ήδη αρχίσει να λαφυραγωγεί γρήγορα και να λεηλατεί ταχέως σύμφωνα με την επίκληση του ονόματός του, όπως είναι γραμμένο: «Κάλεσε το όνομά του: Ταχέως σκύλευσον, οξέως προνόμευσον. Διότι, προτού το Παιδίον να μάθει να καλεί πατέρα ή μητέρα, θα λάβει τη δύναμη της Δαμασκού και τα λάφυρα της Σαμάρειας ενώπιον του βασιλιά των Ασσυρίων». Οι Μάγοι, λοιπόν, έχοντας ήδη λαφυραγωγηθεί και λεηλατηθεί πνευματικά, προσκυνούν με υποταγή και σεβασμό το Παιδίον, ανοίγοντας τους θησαυρούς τους και προσφέροντάς του τα πλέον κατάλληλα και ταιριαστά δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα, ως σε Βασιλέα και Θεό και Άνθρωπο. Επομένως, δεν θέλησαν πλέον να επιστρέψουν προς τον Ασσύριο βασιλιά, καθοδηγούμενοι από τη θεία πρόνοια· «Διότι, αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη», λέει, «στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν προς τον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλο δρόμο».

Αλλά και όταν γεννήθηκε ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, του οποίου το όνομα ήταν σύμφωνα με την προφητεία «Γρήγορα λεηλάτησε» αυτούς που είχαν λεηλατηθεί από τον διάβολο, δηλαδή και οι Μάγοι, ως λεηλατηθέντες νοητώς από αυτόν, τον προσκύνησαν, προσφέροντας δώρα, και χρυσό ως σε Βασιλέα, και λιβάνι ως σε Θεό, και σμύρνα ως σε νεκρό Άνθρωπο, και μην επιστρέφοντας στον Ασσύριο βασιλιά, δηλαδή τον Ηρώδη, αλλά αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό. Όταν, λέγω, ακολούθησαν όλα αυτά, και ο Κύριος μέσω του μηνύματος του Αγγέλου έφυγε στην Αίγυπτο, τότε ο αιμοβόρος Ηρώδης, οργισμένος επειδή εξαπατήθηκε από τους Μάγους, θανάτωσε όλα τα βρέφη στη Βηθλεέμ, από δύο ετών και κάτω, αλλά για αυτό δεν κατηγορείται ο Κύριος. Αναζητώντας δε και τον Πρόδρομο Ιωάννη ο ίδιος ο Ηρώδης και μη βρίσκοντάς τον, επειδή η μητέρα του Ελισάβετ τον πήρε και έφυγε, θανάτωσε τον πατέρα του Ζαχαρία· ωστόσο, ούτε ο Ιωάννης ούτε η Ελισάβετ είναι άξιοι κατηγορίας για αυτό.

Ενώ ο Χριστός ήταν ακόμη μικρός, έλαβε τη δύναμη της Δαμασκού μαζί με τα πλούτη της Σαμάρειας. Και αφού οι μάγοι πληροφορήθηκαν σε όνειρο να αποφύγουν τον βασιλιά, αναχώρησαν γρήγορα για την πατρίδα τους βαδίζοντας σε άλλη οδό. Ο αρχηγός της στρατιάς του Θεού είπε στον Ιωσήφ κατά τη διάρκεια του ύπνου του: Παίρνοντας μαζί σου το παιδί και τη μητέρα του, φύγε για τη γη του Νείλου.

Επειδή διδάχθηκαν και από την προφητεία του Βαλαάμ ότι ο Κύριος είναι και Θεός και βασιλιάς, και ότι πρόκειται να πεθάνει για εμάς. Άκουσε λοιπόν την προφητεία: «Αφού ξάπλωσε», λέει, «αναπαύθηκε σαν λιοντάρι και σαν σκύμνος». Ιδού το βασιλικό αξίωμα μέσω του λιονταριού, και μέσω του «αφού ξάπλωσε», ο θάνατος. «Εκείνοι που σε ευλογούν, είναι ευλογημένοι»· ιδού η θεότητα. Διότι τη δύναμη της ευλογίας την έχει μόνο η θεία φύση. «Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλο δρόμο.» Δες την ακολουθία: πρώτα ο Θεός τους οδήγησε στην πίστη μέσω του αστέρα· έπειτα, όταν ήλθαν στα Ιεροσόλυμα, τους δίδαξε μέσω του προφήτη ότι γεννιέται στη Βηθλεέμ· και τελευταία, μέσω του αγγέλου. Αυτοί λοιπόν υπακούουν στον χρηματισμό, δηλαδή στη θεία ομιλία. Αφού λοιπόν έλαβαν τον χρηματισμό, δηλαδή δέχθηκαν αποκάλυψη από τον Θεό, ξεγέλασαν τον Ηρώδη· και δεν φοβήθηκαν μήπως καταδιωχθούν, αλλά πήραν θάρρος από τη δύναμη αυτού που γεννήθηκε, έτσι έγιναν αληθινοί μάρτυρες. «Όταν δε αυτοί αναχώρησαν, ιδού άγγελος Κυρίου εμφανίζεται στο όνειρο του Ιωσήφ, λέγοντας: Σήκω, πάρε το παιδί και τη μητέρα του.» Είδες για ποια αιτία επέτρεψε ο Θεός να μνηστευθεί την Παρθένο; Διότι εδώ σου φανερώνεται ξεκάθαρα, ήταν για να τη φροντίζει και να την προστατεύει. Και δεν είπε: «πάρε τη γυναίκα σου», αλλά «τη μητέρα του παιδιού».