Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 2:14

Μετά την αναχώρηση των μάγων, εμφανίστηκε άγγελος Κυρίου στον Ιωσήφ λέγοντας: «Σήκω, παράλαβε το παιδί και τη μητέρα του και φύγε στην Αίγυπτο, και μείνε εκεί μέχρι να σου πω· διότι ο Ηρώδης πρόκειται να αναζητήσει το παιδί για να το εξοντώσει». Ο Ιωσήφ, λοιπόν, σηκώθηκε και κατέβηκε εκείνη την ώρα στην Αίγυπτο πανοικί, σύμφωνα με τον λόγο του αγγέλου, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε μέσω του προφήτη: «Από την Αίγυπτο κάλεσα τον Υιό μου». Τότε ο Ηρώδης, βλέποντας ότι εμπαίχθηκε από τους μάγους, έστειλε σατράπες και θανάτωσε όλα τα παιδιά που βρίσκονταν στη Βηθλεέμ και σε όλα τα περίχωρά της, από δύο ετών και κάτω, σύμφωνα με τον χρόνο που είχε εξακριβώσει από τους μάγους.

Έτσι, οι πειρασμοί και οι θλίψεις έχουν θεωρηθεί άξιοι μεγάλης προσοχής ενώπιον του Θεού και έχουν γίνει από την αρχή συνοδοιπόροι της δικής μας ευσέβειας. Διότι από την ίδια κιόλας τη σπορά του κηρύγματος στη γη, βλάστησαν μαζί και εκείνη και αυτές. Και γιατί μιλώ για το κήρυγμα; Διότι ο ίδιος ο Σωτήρας μας, όταν επέλεξε να ενδυθεί το φύραμα της ανθρώπινης φύσης μας, αμέσως, από την πρώτη στιγμή της εισόδου του στον βίο, συνεπλάκη με τους πειρασμούς. Όταν δηλαδή ο τότε ηγεμόνας της Ιουδαίας εξοπλιζόταν για να τον δολοφονήσει, και Εκείνος δραπέτευσε στην Αίγυπτο με τη μητέρα Του, και από την Αίγυπτο επέστρεψε πάλι στην Ιουδαία, και από εκεί πήγε στη Ναζαρέτ προσπαθώντας να αποφύγει τους δολοφόνους, άραγε, ενώ οι πειρασμοί έπνεαν με τέτοια ορμή εναντίον του, μήπως Εκείνος απέβλεπε καθόλου στην εξωτερική άνεση ή τη δόξα; Κάθε άλλο. Αντιθέτως, από την ίδια τη γέννησή Του μέχρι το τέλος του ανθρώπινου βίου Του, διαπιστώνουμε ότι χαιρόταν απόλυτα μέσα στην πενία και τη λιτότητα.

Από τον ίδιο λόγο, στο χωρίο: Αν φεύγει στην Αίγυπτο, φυγαδεύσου πρόθυμα μαζί του· είναι καλό να φεύγεις μαζί με τον διωκόμενο Χριστό. Αν καθυστερήσει στην Αίγυπτο, κάλεσέ τον από την Αίγυπτο, καθώς εκεί προσκυνείται όπως πρέπει. Πρέπει, όπως νομίζω, εκτός από το να γνωρίζουμε ότι ο Κύριος διέφυγε στην Αίγυπτο, να ξέρουμε στη συνέχεια και από ποιον καταδιωκόταν. Φεύγει, λοιπόν, ο Κύριος όχι απλώς στην Αίγυπτο, αλλά επειδή καταδιώκεται από τον Ηρώδη, ο οποίος βασίλευε τότε στη γη της Ιουδαίας. Ο Ηρώδης, όπως λέγεται, ερμηνεύεται ως «πάθος», «δερμάτινος» και «φύση», ενώ η Αίγυπτος λαμβάνει και αυτή πολλαπλές σημασίες, σύμφωνα με τις πνευματικές έννοιες των θεωρητικών προσεγγίσεων: άλλοτε σημαίνει τον παρόντα κόσμο, άλλοτε τη σάρκα, άλλοτε την αμαρτία, άλλοτε την άγνοια και άλλοτε την κάκωση, κατά την οποία σημασία μάλιστα είναι πρέπον τώρα να εκλάβουμε τη φυγή του Κυρίου στην Αίγυπτο.

«Διότι μέσα στη νύχτα», λέει, «παρέλαβε το παιδίον και τη μητέρα του και αναχώρησε στην Αίγυπτο». Και ενώ πολλά αγάλματα στέκονταν πάνω στα τείχη δήθεν ως φρουροί, δεν άντεξαν καθόλου την είσοδο του παιδιού, αλλά πέφτοντας μπρούμυτα στο έδαφος συνετρίβησαν σε μικρά κομμάτια. «Και παρέμεινε εκεί έως την τελευτή του Ηρώδη, για να εκπληρωθεί αυτό που ειπώθηκε από τον Κύριο μέσω του προφήτη, ο οποίος λέει: Από την Αίγυπτο κάλεσα τον Υιό μου». Τι θα λέγαμε λοιπόν; Ότι και ο Πατέρας φοβάται τον Ηρώδη και φυγαδεύει τον Υιό του από εκεί στην Αίγυπτο και έπειτα, μετά τον θάνατο του τυράννου, τον ανακαλεί από εκεί; Μακριά αυτή η βλάσφημη σκέψη από κάθε φιλόθεη ψυχή. Αλλά αυτό έγινε για να φωτίσει την Αίγυπτο και να γεμίσει τα πάντα με την αίνεσή Του, και να διδάξει και εμάς να αποφεύγουμε τις επιβουλές των ορατών και των αοράτων εχθρών. «Όταν λοιπόν είδε ο Ηρώδης ότι εξαπατήθηκε από τους μάγους, θύμωσε πάρα πολύ, και στέλνοντας στρατιώτες, σκότωσε όλα τα παιδιά που ήταν στη Βηθλεέμ και σε όλα τα περίχωρά της, από δύο ετών και κάτω, σύμφωνα με τον χρόνο που είχε εξακριβώσει από τους μάγους». Εγώ, λέει, ήθελα να θανατώσω μόνο εκείνο το παιδί που πρόκειται να βασιλεύσει. Επειδή όμως με εξαπάτησαν οι μάγοι και με περιέπαιξαν και δεν επέστρεψαν σε μένα, και εγώ ξεχάστηκα μέχρι τώρα απασχολημένος με άλλες φροντίδες, και τώρα πια πέρασαν δύο χρόνια και γεννήθηκε πλήθος παιδιών στη Βηθλεέμ, είναι αδύνατον σε εμάς να αναγνωριστεί εύκολα εκείνο το παιδί.

Φεύγει δε στην Αίγυπτο, για να αγιάσει και αυτήν. Διότι δύο ήταν οι χώρες, εργαστήρια κάθε κακίας, η Βαβυλώνα και η Αίγυπτος. Τη μεν Βαβυλώνα, λοιπόν, την έκανε δεκτή να τον προσκυνήσει μέσω των Μάγων· την δε Αίγυπτο, την αγίασε με την προσωπική του παρουσία. «Και μείνε εκεί, μέχρι να σου πω.» Το «μείνε» (ἴσθι) σημαίνει να είσαι εκεί, μέχρι να λάβεις προσταγή από τον Θεό. Διότι οφείλουμε να μην πράττουμε τίποτα εκτός του θείου θελήματος. «Διότι ο Ηρώδης πρόκειται να αναζητήσει το παιδίον, για να το εξοντώσει.» Δες την ανοησία του ανθρώπου, που πασχίζει να νικήσει τη βουλή του Θεού. Διότι, αν μεν δεν είναι εκ Θεού, τι φοβάσαι; Αν όμως είναι εκ Θεού, πώς θα εξοντώσεις το παιδίον; «Εκείνος δε, αφού σηκώθηκε, παρέλαβε το παιδίον και τη μητέρα του μέσα στη νύχτα, και αναχώρησε για την Αίγυπτο, και έμεινε εκεί μέχρι τον θάνατο του Ηρώδη· για να εκπληρωθεί το ρηθέν υπό του Κυρίου διά του προφήτου, ο οποίος λέει:»