Πατερικές αναφορές στο ΚΑΤΑ ΜΑΤΘΑΙΟΝ 2:9

Επειδή, όμως, ασχολούνταν με τις κινήσεις των ουρανίων σωμάτων, δεν παρατηρούσαν επιπόλαια το παράδοξο των ουρανίων θεαμάτων, δηλαδή έναν νέο και ασυνήθιστο αστέρα που ανέτειλε κατά τη γέννηση του Κυρίου. Και ας μην συνδέει κανείς τις επινοήσεις της αστρολογίας με την ανατολή αυτού του αστέρα. Διότι εκείνοι που εισάγουν την πεποίθηση για την αστρολογική μοίρα από τα ήδη υπάρχοντα άστρα, θεωρούν ότι ένας συγκεκριμένος σχηματισμός τους αποτελεί την αιτία των περιστατικών της ζωής κάθε ανθρώπου· εδώ όμως κανένα από τα υπάρχοντα άστρα δεν σήμανε τη βασιλική γέννηση, ούτε και ο ίδιος ο αστέρας ήταν από τους συνηθισμένους. Διότι τα άστρα που δημιουργήθηκαν μαζί με την κτίση από την αρχή είναι είτε διαρκώς ακίνητα, είτε έχουν κίνηση αδιάκοπη· αυτός όμως που εμφανίστηκε φαίνεται να έχει και τα δύο, και να κινείται και να στέκεται. Και ανάμεσα στα ήδη υπάρχοντα, τα μεν απλανή δεν κινούνται ποτέ, οι δε πλανήτες δεν σταματούν ποτέ· αυτός όμως που συγκεντρώνει στον εαυτό του και τα δύο, και κίνηση και στάση, είναι φανερό ότι δεν ανήκει σε καμία από τις δύο κατηγορίες. Διότι κινήθηκε μεν από την ανατολή μέχρι τη Βηθλεέμ· στάθηκε δε πάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον. Γι' αυτό οι μάγοι, αφού ξεκίνησαν από την ανατολή ακολουθώντας την καθοδήγηση του αστέρα, όταν έφτασαν στα Ιεροσόλυμα, αναστάτωσαν ολόκληρη την πόλη με την άφιξή τους, και προκάλεσαν φόβο στον βασιλιά των Ιουδαίων.

Διότι οι κομήτες, οι δοκίδες και οι βόθυνοι παρουσιάζουν διάφορα σχήματα, και οι ονομασίες τους είναι αντίστοιχες προς τα σχήματά τους. Η γένεση όμως όλων αυτών είναι η ίδια. Διότι, όταν πλημμυρίσει ο αέρας γύρω από τη γη και υπερχειλίσει στον αιθέριο τόπο, προσφέροντας τρόπον τινά ως ύλη στη φωτιά το παχύ και θολό μέρος της γήινης αναθυμιάσεως, δημιουργεί τη σαφή εικόνα ενός αστέρα. Εκείνος όμως ο αστέρας που φάνηκε στην Ανατολή, αφού παρακίνησε τους μάγους στην αναζήτηση του Τεχθέντος, έγινε πάλι άφαντος, έως ότου φανερώθηκε σε αυτούς για δεύτερη φορά, ενώ βρίσκονταν σε απορία στην Ιουδαία, ώστε να μάθουν σε ποιον ανήκε, ποιον υπηρετεί και για χάρη ποιου έχει δημιουργηθεί. Διότι ήλθε και στάθηκε πάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το Παιδίον. Γι' αυτό και οι μάγοι, βλέποντάς τον, χάρηκαν με χαρά μεγάλη. Ας δεχθούμε, λοιπόν, και εμείς αυτήν τη μεγάλη χαρά στις καρδιές μας. Διότι αυτήν ακριβώς τη χαρά ευαγγελίζονται οι άγγελοι στους ποιμένες.

Ματθ. 2, 7-11 Άραγε οι μάγοι κατέφθασαν ταυτόχρονα με τη γέννηση του Χριστού και τον αντίκρισαν στα σπάργανα, ή να κάθεται μέσα σε οικία μαζί με τη μητέρα του; Θεωρώ πως το αληθέστερο είναι στα σπάργανα. Γι' αυτό, όπως προείπαμε, ο αστέρας εμφανίστηκε πριν από τη γέννηση του Κυρίου. Από αυτό, λοιπόν, καθίσταται φανερό ότι προηγήθηκε και της άφιξης των μάγων.

Ματθ. 2, 9 Στάθηκε το άστρο ως ένα ακίνητο σημείο, για να μην προχωρήσουν άλλο οι μάγοι. Δεν στάθηκε όμως πάνω στη γη κατεβαίνοντας από τον ουρανό, ούτε στηρίχθηκε πάνω από το σπίτι, έχοντας τη συνήθεια να μην πραγματοποιεί την πορεία του σύμφωνα με την κίνηση των άλλων, αλλά ακολουθώντας κάποια παράδοξη τροχιά και εμφανιζόμενο άλλοτε σε διαφορετικές περιοχές, τότε μόνο στάθηκε ακίνητο.

Αφού, λοιπόν, ανέφεραν τον χρόνο εμφάνισης του νεοφανέντος αστέρα, αναχώρησαν, έχοντας λάβει θεία αποκάλυψη να μην επιστρέψουν σε αυτόν. Σε αυτούς εμφανίστηκε και πάλι ο συνοδοιπόρος αστέρας, και αφού ήλθε εκεί όπου βρισκόταν το παιδίον, στάθηκε, φωνάζοντάς τους με αυτή του τη στάση: Αυτός, λέει, είναι ο βασιλιάς, του οποίου εγώ προπορευόμουν για εσάς σαν λάβαρο. Αυτός με απέστειλε σε εσάς, ανάβοντάς μου τη δάδα της καθοδήγησης.

Μήπως το ότι βαστάχθηκε στην αγκαλιά της Μαρίας; Τα αγγίγματα της πόρνης; Οι τρίχες της γυναίκας που άγγιξαν τα πόδια του; Ή τα δάκρυα; Ή η τοποθέτησή του στο μνήμα; Διότι το σάβανο που τύλιξε το σώμα του δεν υπερίσχυσε εκείνης της αμιγούς και μέγιστης δύναμής του. Επειδή και ο Ιωάννης, ενώ βρισκόταν ακόμη στην κοιλιά, σκίρτησε χαίροντας για την έλευση του Δεσπότη του προς αυτόν μέσω της εγκυμοσύνης της αγίας Παρθένου. Και όταν γεννήθηκε και βρισκόταν στη φάτνη, δεν διέλαθε της προσοχής των αγγελικών χορών. Αντιθέτως, στρατιές αγγέλων αποστέλλονταν για να δορυφορήσουν την έλευση του Βασιλιά των αιώνων, νικητήριοι ύμνοι ψάλλονταν, και ειρήνη κηρυσσόταν στους ποιμένες. Αλλά τι αμαύρωσε τη δύναμή του; Διότι, ενώ ήταν ακόμη βρέφος και τον βαστούσαν στην αγκαλιά, εμφανίστηκε το σημείο του αστέρα από την ανατολή, η παρουσία των μάγων, η προσκύνηση και η προσφορά δώρων, η αναζήτηση των γραμματέων από τον βασιλιά, η απάντηση και η ομολογία γι' αυτόν. Και όλα τα άλλα, όσα περιέχει η συνέχεια της διήγησης, τι πλήγμα επέφεραν στη θεότητά του; Ποια συγκάλυψη προκάλεσε, όπως συμβαίνει σε εμάς, η πρόσληψη της σάρκας; Επιτιμά την τρικυμία, τους ανέμους και τη θάλασσα, και η δύναμη της θεότητάς του δεν εμποδίζεται από τη σάρκα, αλλά επιτελεί αυτά που είναι σύμφωνα με τη φύση της θεότητας. Αλλά, μολονότι η σάρκα έχει όγκο και βάρος, δεν περιορίζεται από το βάρος. Διότι περπατά πάνω στα ύδατα σαν να βρίσκεται σε ξηρά, ως άτρεπτος Θεός, ο οποίος βέβαια υπάρχει εν σαρκί, αλλά δεν αλλοιώνεται από τη σάρκα.

Εκείνοι δε του είπαν: «Στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας· διότι έτσι έχει γραφεί διά του προφήτου: “Και εσύ Βηθλεέμ, οίκος του Εφραθά, διόλου δεν είσαι η πιο ασήμαντη μεταξύ των ηγεμόνων του Ιούδα· διότι από εσένα θα προέλθει ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου, τον Ισραήλ”. Τότε ο Ηρώδης, αφού κάλεσε κρυφά τους μάγους, εξακρίβωσε από αυτούς τον χρόνο της εμφάνισης του αστέρα. Και στέλνοντάς τους στη Βηθλεέμ, είπε: “Πηγαίνετε και εξετάστε με ακρίβεια τα σχετικά με το παιδίον· όταν δε το βρείτε, αναγγείλετέ το σε εμένα, ώστε να έλθω και εγώ να το προσκυνήσω”. Εκείνοι δε, αφού άκουσαν τον βασιλιά, αναχώρησαν· και ιδού, ο αστέρας τον οποίο είχαν δει στην ανατολή, προπορευόταν αυτών, έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον. Βλέποντας δε τον αστέρα, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά. Και αφού εισήλθαν στην οικία, είδαν το παιδίον μαζί με τη Μαρία τη μητέρα του, και πέφτοντας το προσκύνησαν. Και αφού άνοιξαν τους θησαυρούς τους, του πρόσφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και αφού έλαβαν θεία καθοδήγηση στο όνειρό τους να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό.» Όλα δε αυτά τα εξέθεσα προς παρουσίαση των όσων συνέβησαν κατά τη γέννηση του Σωτήρος μας στη Βηθλεέμ, καθώς παρέχουν σαφή τεκμήρια ότι αυτός είναι εκείνος ο οποίος υποδηλώνεται από την προφητεία.

Για αυτά δίνει μαρτυρία ο ευαγγελιστής Ματθαίος, λέγοντας: «Όταν γεννήθηκε ο Ιησούς στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας, στις ημέρες του βασιλιά Ηρώδη, ιδού, έφτασαν στα Ιεροσόλυμα μάγοι από την ανατολή, λέγοντας: πού είναι ο τεχθείς βασιλιάς των Ιουδαίων; Διότι είδαμε το άστρο του στην ανατολή και ήρθαμε να τον προσκυνήσουμε». Τότε, αφού παραπέμφθηκαν στη Βηθλεέμ, «αναχώρησαν, και ιδού» πάλι το ίδιο «άστρο, το οποίο είδαν στην ανατολή, προπορευόταν από αυτούς, έως ότου ήρθε και στάθηκε πάνω από τον τόπο όπου ήταν το παιδί. Όταν είδαν το άστρο, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά, και μπαίνοντας στην οικία είδαν το παιδί μαζί με τη Μαρία τη μητέρα του, και πέφτοντας κάτω τον προσκύνησαν».

Γ΄. Το ότι δε ο χρόνος δεν ήταν ο ίδιος και στους δύο ευαγγελιστές, μπορεί κανείς να το συμπεράνει και με άλλον τρόπο. Ο Λουκάς αναφέρει ότι αυτοί δεν μπόρεσαν να βρουν κατάλυμα στη Βηθλεέμ· γι' αυτό, αφού γέννησε, ανέκλινε το παιδίον σε φάτνη, επειδή δεν υπήρχε τόπος στο κατάλυμα, καθώς, όπως ήταν φυσικό, εξαιτίας της απογραφής όλοι όσοι κατάγονταν από τον οίκο και την πατριά του Δαβίδ συνέρρεαν από παντού στην εν λόγω πόλη, και λόγω του πλήθους των φιλοξενουμένων εκεί δεν έβρισκαν κατάλυμα. Ο δε Ματθαίος λέει: «Αφού οι Μάγοι άκουσαν τον βασιλιά Ηρώδη, πορεύθηκαν στη Βηθλεέμ· και ιδού, το άστρο που είδαν στην Ανατολή προπορευόταν από αυτούς, μέχρι εκεί όπου βρισκόταν το παιδίον με τη Μαρία τη μητέρα του· και πέφτοντας το προσκύνησαν». Αλλά αυτοί δεν βρίσκουν το παιδίον να κείτεται σε φάτνη παρομοίως με τους ποιμένες, αλλά το βλέπουν μέσα σε οικία μαζί με τη μητέρα του· αν και ο Λουκάς ανέφερε ότι δεν υπήρχε τόπος για αυτούς στο κατάλυμα· πώς λοιπόν ο Ματθαίος ορίζει οικία γι' αυτούς;

Ήταν θνητός, αλλά Θεός. Γένος του Δαβίδ, αλλά Πλάστης του Αδάμ. Σαρκοφόρος μεν, αλλά και ασώματος. Προήλθε από μητέρα, αλλά παρθενική· περιγραπτός, αλλά άπειρος. Και φάτνη μεν τον δέχθηκε, αλλά ο αστέρας καθοδηγούσε τους Μάγους, οι οποίοι προσήλθαν φέροντας δώρα και έκαμψαν τα γόνατα.

Αλλά ας αναβλέψουμε προς τα ουράνια θαύματα. Διότι, ιδού, δεν μας ευαγγελίζονται αυτήν τη χαρά μόνο προφήτες και άγγελοι, αλλά και οι ουρανοί, διά των δικών τους θαυμάτων, διακηρύσσουν τη δόξα του Ευαγγελίου. Από τον Ιούδα ανατέλλει για εμάς ο Χριστός, όπως λέει ο απόστολος, αλλά ο Ιουδαίος δεν καταυγάζεται από Εκείνον που ανέτειλε. Οι μάγοι ήταν ξένοι προς τις διαθήκες της επαγγελίας και αλλότριοι προς την ευλογία των πατέρων, αλλά προλαβαίνουν στη γνώση τον ισραηλιτικό λαό, αφού αναγνώρισαν τον ουράνιο φωστήρα και δεν αγνόησαν τον Βασιλέα μέσα στο σπήλαιο. Εκείνοι προσφέρουν δώρα, τούτοι επιβουλεύονται. Εκείνοι προσκυνούν, τούτοι διώκουν. Εκείνοι, βρίσκοντας Αυτόν που αναζητούσαν, χαίρονται, ενώ τούτοι ταράσσονται με τη γέννηση Εκείνου που προαναγγέλθηκε. Διότι, αναφέρει, όταν οι μάγοι είδαν τον αστέρα πάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το Παιδίον, χάρηκαν με πάρα πολύ μεγάλη χαρά.

Όταν αναχώρησαν από εκεί, αφού εμφανίστηκε πάλι, τους χαροποίησε και τους οδηγούσε προπορευόμενος, «έως ότου ήλθε και στάθηκε πάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον», συμπροσκυνώντας βεβαίως μαζί με αυτούς αυτό το επίγειο και ουράνιο βρέφος. Και αυτός μεν προσέφερε αυτούς πρώτους στον τεχθέντα επί της γης Θεό ως γενέθλιο δώρο, και δι' αυτών ολόκληρο το γένος των Ασσυρίων και αυτό που ελέχθη από τον Ησαΐα, «και κατά τις ημέρες εκείνες πρώτος λαός του Θεού θα είναι οι Ασσύριοι, και μετά από αυτούς οι Αιγύπτιοι, και τρίτος ο Ισραήλ», όπως ακριβώς βλέπουμε να συμβαίνει τώρα. Διότι την προσκύνηση των μάγων την διαδέχθηκε αμέσως η φυγή του προς την Αίγυπτο, διά της οποίας τους απάλλαξε από τα είδωλα, και μετά την επιστροφή από εκεί επιλέχθηκε από τον Ισραήλ ο άξιος για τον Θεό περιούσιος λαός.

ΤΟΗ'. ΣΤΟΝ ΙΔΙΟ. Περί του αστέρα που οδήγησε τους μάγους. Αυτό που αναφέρεται στη θεία Γραφή περί του αστέρα, «Ερχόμενος στάθηκε πάνω από εκεί όπου βρισκόταν το παιδί», θα σου υποδείξει φανερότερα ότι ο αστέρας που ευαγγελίστηκε τον θείο τόκο δεν ακολούθησε τη συνηθισμένη πορεία των άστρων (διότι η απόσταση του ύψους δεν θα καθιστούσε εύκολη την εύρεση αυτού που αναζητούσαν), αλλά κάποια άλλη, πιο καινοφανή από εκείνη, η οποία με την ασυνήθιστη τροχιά της, σαν με δάχτυλο, υπέδειξε και το άγιο σπήλαιο και την εντός αυτού Κυριοφόρο και σεβάσμια φάτνη.

Και ιδού, το άστρο, το οποίο είδαν στην ανατολή, προπορευόταν αυτών, έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από το σημείο όπου βρισκόταν το παιδί· και αφού το προσκύνησαν, του προσέφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα. Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους ακολουθώντας άλλη οδό. Τον δε γεννηθέντα Χριστό, τον Θεό μας, ας υμνούμε και ας δοξάζουμε, μαζί με τον Πατέρα Του και το Άγιο Πνεύμα, τώρα και πάντοτε, εις τους αιώνας. Αμήν.

Πώς λοιπόν ο αστέρας, πες μου, υπέδειξε έναν τόσο στενό τόπο, μιας φάτνης και μιας καλύβας, εάν δεν εγκατέλειπε εκείνο το ύψος για να κατέβει χαμηλά, και να σταθεί πάνω από την ίδια την κεφαλή του παιδίου; Αυτό ακριβώς υπονοούσε και ο ευαγγελιστής, όταν έλεγε: «Ιδού, ο αστέρας προπορευόταν από αυτούς, έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον». Βλέπεις, μέσα από πόσα σημεία αποδεικνύεται ότι αυτός ο αστέρας δεν ήταν ένας από τους συνηθισμένους, ούτε ότι εμφανιζόταν ακολουθώντας τη φυσική τάξη της ορατής δημιουργίας;

Και ιδού, ο αστέρας, τον οποίο είδαν στην ανατολή, προπορευόταν από αυτούς. Διότι γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε κρύφτηκε, ώστε, χάνοντας τον οδηγό τους, να βρεθούν στην ανάγκη να ρωτήσουν τους Ιουδαίους και να γίνει σε όλους ολοφάνερο το γεγονός. Αφού, λοιπόν, ρώτησαν και έλαβαν ως δασκάλους τους εχθρούς, τους εμφανίζεται και πάλι. Και παρατήρησε την άριστη αλληλουχία που συντελείται.

Τι προσέφερε ο ληστής στη δική του σωτηρία; Πίστη. Τι είδους πίστη; Μεγάλη, υψηλή, που άγγιζε τον ουρανό. Πώς; Εγώ θα σας πω: Οι Ιουδαίοι είδαν νεκρούς να εγείρονται, λεπρούς να καθαρίζονται, δαίμονες να εκδιώκονται, τη θάλασσα να χαλιναγωγείται, τη γη να αναβλύζει, το ψάρι να φέρνει τον στατήρα, τον αστέρα να οδηγεί τους Μάγους, την άνω και την κάτω κτίση να τον δορυφορεί, και μετά από όλα αυτά σταύρωσαν τον ίδιο, τον δικό τους και των πάντων Δεσπότη.

Και τούτο δεν καθίσταται φανερό μόνο από αυτό, αλλά και από το ότι, αφού τους οδήγησε στη φάτνη, δεν φανερώνεται σε αυτούς από ψηλά, αλλά κατέβηκε χαμηλά και στάθηκε εκεί όπου βρισκόταν το παιδίον, ακριβώς επάνω, τρόπον τινά, από το κεφάλι του. Διότι, εάν ήταν άστρο, δεν θα μπορούσε να υποδείξει έναν τέτοιο τόπο, στενό και περιορισμένο.

Αφού ρώτησε τους γραμματείς και έμαθε ότι στη Βηθλεέμ γεννιέται ο Χριστός, και βεβαιώθηκε γι' αυτό από τον προφήτη που το είχε προείπει από παλιά (λέγοντας: «και συ Βηθλεέμ, γη του Ιούδα, δεν είσαι καθόλου η πιο ασήμαντη ανάμεσα στους ηγεμόνες του Ιούδα· διότι από σένα θα προέλθει ηγέτης, ο οποίος θα ποιμάνει τον λαό μου τον Ισραήλ»), αυτά αφού άκουσε ο παράφρων, προσπαθεί να ακυρώσει τον λόγο του προφήτη και την απόφαση του Θεού. Και δες τη σκευωρία: «Πηγαίνετε», λέει στους μάγους, «και εξετάστε με ακρίβεια περί του παιδίου»· εξετάστε με ακρίβεια, λέει, μήπως σας ξεγελάσει κανένα άλλο αρτιγέννητο παιδί, αλλά σπεύστε να βρείτε εκείνο που λέτε ότι γεννήθηκε βασιλιάς· «και όταν το βρείτε, ειδοποιήστε με, για να έρθω κι εγώ να το προσκυνήσω». Δεν αποκαλύπτει τον δόλο του, το ότι δηλαδή θα πήγαινε για να το εξοντώσει, αλλά λέει «να το προσκυνήσω»· διότι δεν άκουσε αυτόν που είπε: «Ποιος είναι αυτός που κρύβει τα σχέδιά του, και κρατώντας τα λόγια στην καρδιά του νομίζει ότι μπορεί να κρυφτεί από μένα;» «Εκείνοι, αφού άκουσαν τον βασιλιά, αναχώρησαν, και ιδού το άστρο, το οποίο είχαν δει στην ανατολή, προπορευόταν αυτών. Όταν είδαν το άστρο, δοκίμασαν πάρα πολύ μεγάλη χαρά». Διότι, όταν έφτασαν στην Ιουδαία, το άστρο κρύφτηκε από αυτούς κατά θεία οικονομία, ώστε να κηρυχθεί ο γεννηθείς βασιλιάς. Γι' αυτό και άρχισαν να ρωτούν: «Πού είναι ο τεχθείς βασιλιάς των Ιουδαίων;»

Και όπως τους λυπούσε πάρα πολύ η απόκρυψη του αστέρα, επειδή χωρίς αυτόν δεν ήταν δυνατόν να βρουν τον τεχθέντα, αλλά και επειδή κοπίασαν μάταια κάνοντας μια τόσο μεγάλη οδοιπορία και θα γίνονταν περίγελος σε εκείνους που αρέσκονται να λοιδορούν, έτσι, βλέποντάς τον να προπορεύεται από αυτούς «μέχρι που ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον» ξαπλωμένο, «χάρηκαν πάρα πολύ, και αφού εισήλθαν στην οικία είδαν το παιδίον μαζί με τη Μαρία, τη μητέρα του, και πέφτοντας κάτω το προσκύνησαν, και αφού άνοιξαν», λέγει, «τους θησαυρούς τους, του πρόσφεραν δώρα, χρυσό και λιβάνι και σμύρνα». Διότι αυτός που γεννήθηκε ήταν τριπλός κατά την αξία: αληθινά Θεός και βασιλεύς και άνθρωπος· διπλός κατά τη φύση, Θεός και άνθρωπος, και ένας της Τριάδος και ομοφυής Θεός. Γι' αυτό και οι μάγοι του προσφέρουν τρία δώρα, τον χρυσό ως σε βασιλέα, και λιβάνι ως σε Θεό, και σμύρνα επειδή επρόκειτο να πεθάνει κατά σάρκα. «Σμύρνα και στακτή και κασσία» προείπε για αυτόν και ο θείος Δαβίδ, τη σμύρνα δηλαδή που προσέφερε ο Νικόδημος μαζί με τον Ιωσήφ, μαζί με αλόη ωσεί εκατό λίτρες, για την κηδεία του Δεσπότου. «Και αφού έλαβαν θεία αποκάλυψη», λέγει, «να μην επιστρέψουν στον Ηρώδη, αναχώρησαν για τη χώρα τους από άλλη οδό». Και αυτοί μεν αναχώρησαν από άλλη οδό, ο δε Ηρώδης παραδόθηκε στα βάθη της λήθης μέχρι τη συμπλήρωση δύο ετών. Γι' αυτό και, όταν το θυμήθηκε, πρόσταξε να αναιρεθούν τα βρέφη «από ηλικίας δύο ετών και κάτω». «

ΙΑ΄. Γιατί καλύπτονται τα δώρα· και περί των όσων αναγιγνώσκονται. Α΄ Επειδή όμως όσα λέχθηκαν και πράχθηκαν επί του άρτου, δια των οποίων σημαινόταν ο θάνατος του Κυρίου, μπορούσαν να αποτελούν μόνο περιγραφή και τύπο, και ο άρτος παρέμεινε άρτος, λαμβάνοντας μόνο τούτο, το να γίνει δηλαδή δώρο προς τον Θεό, και για τον λόγο αυτό φέρει τον τύπο του Κυριακού σώματος κατά την πρώτη ηλικία, επειδή και εκείνο ήταν εξαρχής δώρο, όπως ελέχθη στα προηγούμενα· εξαιτίας αυτού τα θαύματα που συνέβησαν σε Εκείνον, όταν ήταν νεογέννητος και βρισκόταν στη φάτνη, ο ιερέας τα λέγει και τα αναπαριστά επί του άρτου. Διότι, τοποθετώντας επάνω του τον λεγόμενο αστερίσκο, λέγει: «Και ιδού, ο αστέρας ήλθε και στάθηκε επάνω από τον τόπο όπου βρισκόταν το παιδίον», και επιπλέον λέγει και τα όσα προφητεύθηκαν από παλιά για αυτόν από τους προφήτες που αρμόζουν στον Θεό, ώστε να μην υπολάβουν οι άνθρωποι, εξαιτίας της σάρκας και της φαινομενικής του όψης, πράγματα μικρά και ανάξια της θεότητάς του: «Με τον λόγο του Κυρίου στερεώθηκαν οι ουρανοί». «Ο Κύριος εβασίλευσε, ενεδύθη ευπρέπεια»· «κάλυψε τους ουρανούς η αρετή του· και από τη σύνεσή του είναι πλήρης η γη.» Και αυτά τα λέγει και καλύπτει τον άρτο και το ποτήριο με τίμια καλύμματα, και τα θυμιάζει από παντού.

Αλλά και τους θεόφρονες μάγους ζηλεύω, και τις θεοφιλείς πορείες τους θαυμάζω, τις οποίες ακολουθώντας οι πιστότατοι έφτασαν στη θεογόνο Βηθλεέμ χωρίς να τρομάξουν από τον θυμό του Ηρώδη ούτε να φοβηθούν την παιδοκτόνο μάχαιρα, έχοντας αποκτήσει αστέρα ως λαμπαδηφόρο και βρίσκοντας υψηλό και ουράνιο οδηγό για την υψηλή τους πορεία· και με αυτούς θέλω να γίνω συνοδοιπόρος και επιθυμώ να προσφέρω δώρα στον Τεχθέντα, και αν δεν επιθυμεί να του προσφέρουν χρυσό και σμύρνα και λιβάνι οι σημερινοί δωροφόροι του, καθώς ο ίδιος αναγνωρίζεται ως ποιητής των όλων και μάλλον χορηγεί σε εμάς τους στερημένους αυτά που μας λείπουν, και αντί για χρυσό ποθεί τη λαμπρότητα της πίστεως, αντί για σμύρνα θέλει την αφθαρσία και της ψυχής και του σώματος, καθώς βέβαια και του δόγματος και του κηρύγματος και του ορθόδοξου φρονήματος γύρω από την πίστη, και αντί για λιβάνι επιθυμεί να λαμβάνει από εμάς την ευωδία των πράξεών μας, όχι για να πλουτίσει σε κάτι δεχόμενος αυτά, αλλά για να κάνει εμάς πλουσιότερους μέσω αυτών. Διότι τι υπάρχει από τα υψηλά και ουράνια αγαθά και τα λαμπρά κατορθώματα, του οποίου ο Θεός δεν είναι θησαυρός και πηγή και αμέτρητο πέλαγος, και όχι μόνο αυτά, αλλά και πλουσιόδωρος δωρητής σε εμάς που έχουμε ανάγκη από όλα;

Διότι το άστρο φάνηκε στους Μάγους πριν γεννηθεί ο Κύριος. Επειδή επρόκειτο να δαπανήσουν πολύ χρόνο στην οδοιπορία, για τον λόγο αυτό φάνηκε από πολύ πριν το άστρο, ώστε να τον προσκυνήσουν ενώ ήταν ακόμη στα σπάργανα. Μερικοί πάλι λέγουν, ότι το άστρο φάνηκε άμα τη γεννήσει του Χριστού, και οι Μάγοι ήλθαν μετά από δύο έτη, και δεν βρήκαν τον Κύριο στα σπάργανα, ούτε στη φάτνη, αλλά σε οικία μαζί με τη μητέρα του, σε ηλικία δύο ετών. Αλλά εσύ να θεωρείς το προηγούμενο ως πιο ορθό. «Και στέλνοντάς τους στη Βηθλεέμ, είπε: Αφού πάτε, εξετάστε με ακρίβεια περί του παιδίου.» Δεν είπε περί του βασιλέως, αλλά περί του παιδίου, διότι δεν ανέχεται καν το όνομα, πράγμα που δείχνει ότι μαίνεται εναντίον του. «Και όταν το βρείτε, αναγγείλετέ το σε μένα, για να έλθω και εγώ να το προσκυνήσω. Αυτοί δε, αφού άκουσαν τον βασιλέα, αναχώρησαν.» Διότι, επειδή ήταν άδολοι οι ίδιοι, νόμιζαν ότι και εκείνος μιλούσε άδολα. «Και ιδού το άστρο που είδαν στην Ανατολή, προπορευόταν αυτών.» Το άστρο κρύφτηκε για λίγο κατ' οικονομίαν, ώστε να ερωτήσουν οι ίδιοι τους Ιουδαίους και να ταραχθεί ο Ηρώδης, και έτσι να γίνει περισσότερο καταφανής η αλήθεια. Και όταν εξήλθαν από την Ιερουσαλήμ, πάλι φάνηκε καθοδηγώντας τους. Όθεν είναι φανερό ότι το άστρο ήταν θεία δύναμη. «Έως ότου ήλθε και στάθηκε επάνω από το μέρος όπου ήταν το παιδίον.» Και αυτό ήταν παράδοξο. Διότι κατέβηκε το άστρο από το ύψος και, ερχόμενο πιο κοντά στη γη, τους έδειξε τον τόπο.